T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 247
KARAR NO : 2016 / 289
KARAR TR : 9.5.2016
ÖZET: Hava Kuvvetleri Komutanlığında Genel İdare Hizmetleri sınıfında Sivil Memur/“Tarih Araştırma Uzmanı” unvanıyla çalışan davacının; hizmet sınıfının Teknik Hizmetler Sınıfı olarak değiştirilmesi istemiyle açtığı davanın, ASKERİ İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.K.
Davalı :Milli Savunma Bakanlığı
Vekili :Av. Y. Ç.
O L A Y :Davacı dilekçesinde; İ.Ü. Fen-Edebiyat FakültesiTarih Bölümünde lisans, G.Ü. Eğitim BilimleriEnstitüsünde yüksek lisans eğitimimi tamamladıktansonra, 2009 yılında Hava Kuvvetleri KomutanlığınınGenel İdari Hizmetler (GİH) sınıfında bulunan TarihAraştırma Uzmanı kadrosuna sınav aşamalarınıgeçerek atandığını; halen Hava KuvvetleriKomutanlığı Tarihçe ŞubeMüdürlüğü'nde "Tarih AraştırmaUzmanı" unvanıyla görev yaptığını;görevi gereği MY 71-1 (B) TSK Arşiv Yönergesi ve MY 86-2(A) Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihçe Yönergesine görearşivde bulunan Osmanlıca tarihi belgelerinaraştırılması, analitik tasnifi, tercümesi,sayısal ortama aktarılması, envanterçalışması ve kataloglayarak yayına hazır halegetirilmesi gibi arşivcilik görevlerini fiilen yaptığını;Bakanlar Kurulunun 2010/1092 karar sayısıyla "FolklorAraştırmacısı, Kütüphaneci, Arşivci, KitapPataloğu ve Sosyolog unvanlarının 657 sayılı DevletMemurları Kanununun 36'ncı maddesinin birincifıkrasının Teknik Hizmetler Sınıfıbaşlıklı II numaralı bendi kapsamınaalınması; Maliye ve Milli Eğitim Bakanlıkları ileDevlet Personel Başkanlığınıngörüşlerine dayanan Adalet Bakanlığı ileKültür ve Turizm Bakanlığının teklifleriüzerine, adı geçen Kanunun 36'ncı maddesinin ortakhükümler bölümünün (G) bendine göre BakanlarKurulunca 27.09.2010 tarihindekararlaştırılmıştır." hükmüyleadı geçen unvanların Teknik Hizmetler Sınıfıkapsamında değerlendirilmesine karar verildiğini; anılanKararın yayımından sonra (GİH) olan hizmet sınıfınınTeknik Hizmetler Sınıfı (THS) olarak değiştirilmesiniHava Kuvvetleri Komutanlığı Personel DaireBaşkanlığından talep ettiğini; talebinin, 24.1.2014 tarih,PER.:46008895-1040-12222-14/Per.D.Svl.Per.Ş.Svl.Me.Ks.A. sayılıve "Svl.Me. E. K.'ın Sınıf DeğişikliğiHakkında" konulu yazıyla, "Söz konusu sivil memurunkadro görev tanım formlarının incelenmesi sonucuTarihçe Şube Müdürlüğünde ifa ettiğigörevlerin niteliği itibariyle "Arşivci" unvanlıkamu görevlileri ile aynı görevleri yapmadığındandolayı sınıf değişikliği uygungörülmemiştir…” gerekçesiylereddedildiğini; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun36'ncı maddesinin birinci fıkrasının Teknik HizmetlerSınıfı başlıklı II numaralı bendinde yeralan; "Bu kanun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgiligörevleri fiilen ifa eden (...) ve emsali teknik unvanlara sahip olup, enaz orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, TeknikHizmetler Sınıfını teşkil eder." amirhükmünde açıkça görüldüğüüzere hizmet sınıfının (THS) olarakdeğiştirilmesinde önemli olanın mezun olunanbölüm değil, mesleki tahsil görmüş olmak vefiilen mesleğiyle ilgili görevi ifa etmek olduğunu, mezunolduğu bölüm itibariyle Tarihçe ŞubeMüdürlüğü Arşivi'nde istihdam edildiğidüşünülünce, her halükarda mezun olduğubölümle yaptığı işin alakalı olduğununanlaşıldığını; görev tanım formunda vefiiliyatta icra ettiği arşiv faaliyetlerinden ve"Arşivci" unvanı taşımadığı haldeTarihçe Şube Müdürlüğü'nde"Arşivci" unvanlı kamu görevlileri ile aynı görevleriyaptığının açık olduğunu, bubağlamda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Birsınıftan başka bir sınıfa geçme"başlıklı 71'inci maddesi uyarınca sınıfının"Genel İdari Hizmetler Sınıfından", "TeknikHizmetler Sınıfına" çevrilmesinin kanunun emredicihükmü olduğunu ifade ederek; 24 Ocak 2014 tarihli,PER.:46008895-1040-12222-14/Per.D.Svl.Per.Ş.Svl.Me.Ks.A. sayılıyazıyla "Sınıf DeğişikliğiYapılmaması İşleminin" iptaline; Teknik HizmetSınıf Değişikliği işleminin yapılmasınamüteakip; Genel İdare Hizmetleri Sınıfında düzenlenenözlük haklarının Teknik Hizmetler Sınıfınagöre düzenlenmesi, tabi olarak yansıtılması,mağduriyetinin giderilmesi; mezkûr Bakanlar KuruluKararının çıktığı 27.09.2010 tarihindenitibaren teknik hizmetler sınıfı kapsamında arşivcilikhizmetleri yapan devlet memurlarına ödenen maddi tutarıntarafına iade edilmesi ve maaş faklarının yasal faizi ilebirlikte tarafına ödenmesi istemiyle, 14.3.2014 tarihinde askeriidari yargı yerinde dava açmıştır.
ASKERİYÜKSEK İDARE MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRESİ;24.12.2014 gün ve E:2014/527, K:2014/1951 sayı ile, Anayasanın,Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevleri, üyelerininseçimi ve özlük hakları, kuruluşu,işleyişi ile yargılama usullerine ilişkin 157’ncimaddesinde “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, askeri olmayan makamlarcatesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerihizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların yargı denetimi yapan ilk ve son derecemahkemesidir. Ancak askerlik yükümlülüğündendoğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” hükmünün; AskeriYüksek İdare Mahkemesinin görevlerini belirleyen, 1602sayılı Askeri Yüksek idare Mahkemesi Kanununun 2508sayılı Kanunla değişik 20’nci maddesinde,“Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adınaaskeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarakyargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen görevleriyapar. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda, ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz. Bu kanunun uygulanmasında asker kişidenmaksat, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veyahizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlardır” hükmünün,aynı kanunun idari davalar ve yargı yetkisinin sınırıbaşlığı taşıyan 21’nci maddesinde de,20’nci maddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemden dolayı açılacakiptal ve tam yargı davalarının doğrudan doğruya vekesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeçözümlenip karar bağlanacağı hükmününyer aldığı; Anayasanın ve 1602 sayılı Kanunun buhükümleri karşısında bir davaya Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde bakılabilmesi için; 1-İdariişlemin bir asker kişi gözönünde tutularak tesisedilmesi veya idari eylemin bir asker kişiye yönelmişolması, yahut uyuşmazlığın askerlikyükümlülüğünden doğmuş olması, 2-Davakonusu idari işlem ve eylemin askeri hizmete ilişkin bulunmasışartlarının birlikte gerçekleşmiş olmasınıngerektiği; Hava Kuvvetleri Komutanlığı TarihçeŞube Müdürlüğünde Tarih araştırmauzmanı olarak görev yapmakta olan davacının askerşahıs olduğu hususunda herhangi bir tereddüt bulunmadığı, burada dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin olupolmadığının açıklığakavuşturulmasının gerektiği; Kuruluş Kanunugerekçesinde de belirtildiği üzere, asker kişininstatü bakımından farklı konumu, askeri hizmetin kendineözgü kurallarla yürütülmesi ve bu nedenle askerkişiyi ilgilendiren, askeri hizmete ilişkin idari işlemlerinhukuka uygunluk denetiminin, söz konusu statüfarklılığını ve askerlik mesleğinin değişikyapı ve koşullarını bilen, bu koşullarıniçinde yaşayan uzman bir kuruluş tarafındanyapılmasının amaçlandığı; Anayasada veMahkemenin kuruluş kanununda asker kişileri ilgilendiren ve askerimakamlarca tesis edilen tüm işlemler değil de yalnızcaaskeri hizmete ilişkin olanlardan söz edilmesinin anlamlıolduğunu; konuya bu açıdanyaklaşıldığında, Devlet Memurları Kanunundastatüleri belirlenmiş olan personel hakkında TürkSilahlı Kuvvetlerinde görevli olsalar bile askeri hizmeteilişkin işlem tesisinin istisnai ve oldukçasınırlı sayıda olduğu sonucuna varılacağı;çünkü, Türk Silahlı Kuvvetlerimensuplarının statülerini belirleyen 926 SayılıKanunun kapsamını belirleyen 1 ’inci maddesinin, bukanunun subaylar, astsubaylar, Harp Okulları, Fakülteler, YüksekOkullar ve Astsubay Okullarında öğrenim yapanöğrenciler hakkında uygulanacağını, TSK’ndegörevli sivil kişilerin kendi özel kanunlarına tabiolduklarını açıklıkla belirttiği; TürkSilahlı Kuvvetlerinin, askeri hizmetin ve askerlerintanımını yapan, hizmetin yürütülmekoşullarını tüm mesleklerden farklı bir konumdadüzenleyen, askerlere özgü disiplin ve hiyerarşiesaslarını saptayan 211 Sayılı Türk SilahlıKuvvetleri İç Hizmet Kanununun 1, 2 ve 3’üncümaddelerinin de keza sivil memurları kapsam dışı bıraktığı,bu nedenledir ki, sivil memurlar hakkındaki idari işlemlerin istisnaolarak “askeri hizmete ilişkinlik” vasfınıtaşıdığı; keza, 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun TSK’da görevli memurlarauygulanmayacak maddeleri belirleyen 232’nci maddesinin, davaya konuuyuşmazlığa ilişkin herhangi bir ayrık hükümiçermediği; öğretide ve Uyuşmazlık Mahkemesiile AYİM içtihatlarında genel kabul görengörüşe göre; idari işlemin görevli yargıyerinin tespiti yönünden “askeri hizmete ilişkin"olup olmadığının saptanabilmesi için işleminkonusuna bakılmasının gerektiği; eğer idari işlemaskeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesisedilmiş ise, bu işlemin askeri hizmete ilişkin bulunduğu; dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemlerin;idarece bir asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları,askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak veödevleri, askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerininözellikleri, askeri kural gerek ve gelenekler göz önünde tutularakdeğerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işlemler olduğu; bukapsamda bir işlem Askeri makamlarca asker şahıslarhakkında tesis edilmiş olsa bile, bu işlemin Askeri makamlardışındaki bir başka kamu kurum yada kuruluşunca kendipersoneli hakkında tesis edilmiş olan işlemden nitelikyönünden herhangi bir farkı bulunmuyorsa, bu işlemin Askerihizmete ilişkin bir işlem olmadığı, bu işlemeilişkin davaların görüm ve çözüm yerininde AYİM değil genel idari yargı yeri olmasınıngerektiği; başka bir anlatımla bir idari işleminaskeri hizmete ilişkin olabilmesi ve yargısal denetimininAYİM’de yapılabilmesi için, işlemin yargısaldenetiminde askerlik mesleğinin gereklerini yakından bilmeninönem taşımasının gerektiği, açılaniptal davasında, asker kişi hakkında tesis edilen işlemdendoğan dava ve onun çözümüyle varılacak sonuçile, aynı durumdaki sivil kişi hakkında aynı işlemdendoğan dava ve onun çözümüyle varılacak sonucunfarklı olmaması halinde davanın çözüm yeriAYİM değil Genel idari Yargı olduğu; davaya konuuyuşmazlığın, davacının kadro göreviitibarıyla fiilen yapmış olduğu işin, 10.12.2010tarihli ve 27781 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan2010/1092 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile; “Folkloraraştırmacısı, kütüphaneci, arşivci, kitappataloğu ve sosyolog unvanlarının 657 sayılı DevletMemurları Kanununun 36’ncı maddesinin birincifıkrasının Teknik Hizmetler Sınıfıbaşlıklı II numaralı bendi kapsamınaalınması” nedeniyle, belirtilen görevlerden olupolmadığı hususu olduğu; bu yönüyle sorunun sadeceTSK.da görevli ve durumları davacı gibi olan personellesınırlı olmadığı, Kamu Kurumlarında 657sayılı Kanun kapsamında görev yapan ve davacıylaaynı durumda olan personelin tamamını ilgilendirdiği; davanınçözümünde ne davacının 1602 sayılıKanunun 20’nci maddesi uyarınca asker kişisayılmasının ne de görev ve hizmet yerinin TSKkadrolarında yer almasının en ufak bir etki ve öneminin bulunmadığı; Kamu Kurumlarında 657 sayılı Kanun kapsamında görevyapan ve davacıyla aynı durumda olan personelin Teknik HizmetlerSınıfına alınıp alınmaması hangi esas, usulve mülahazalara göre takdir ve tespit edilmiş ise,davacının davaya konu ettiği uyuşmazlığın daaynı esas usul ve mülahazalara göre takdir ve tespit edileceği, bir diğer deyişle uyuşmazlıkla ilgili uygulanacakkuralın öngörülmesinde, askeri hizmetin gerekliliklerininhiç mi hiç gözetilmeyeceği; bu itibarla,davacının 1602 sayılı Kanunun 20’nci maddesikapsamında asker kişi olduğu, ancak dava konusu sınıfdeğişikliği yapılmaması işleminin askeri hizmeteilişkin olmadığı, dolayısıyla davanıngörev ve çözüm yönünden AYİM’de değilGenel İdari Yargı Yeri’nde görülmesinin uygunolduğu gerekçesiyle; davanın görev yönündenreddine, karar vermiş; yapılan karar düzeltme istemi aynıDairece, 30.9.2015 gün ve E:2015/562, K:2015/1436 sayı ilereddedilmiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
Davacıbu kez aynı istemle genel idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA12.İDARE MAHKEMESİ; 23.2.2016 gün ve E:2015/3306 sayı ile,Anayasa’nın 157. maddesinde; Askeri Yüksek İdareMahkemesi'nin askeri olmayan makamlarca kurulmuş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin yönetsel işlem veeylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetiminiyapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması koşulununaranmayacağının belirtildiği; 20.7.1972 tarih ve 1602sayılı Yasanın 20. maddesinde de, aynı hükmün yeraldığı, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin birdavaya bakabilmesi için dava konusu yönetsel işlemin"asker kişiyi ilgilendirmesi" ve "askeri hizmeteilişkin bulunması" koşullarının birliktegerçekleşmesinin gerektiği; 1602 sayılı Yasanındeğişik 20. maddesinde; Türk Silahlı Kuvvetlerindegörevli bulunan ya da hizmetten ayrılmış olan, subay,askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş,uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlarınasker kişi sayıldığı; aynı Yasanın“Birinci Dairenin görevleri” başlıklıdeğişik 22. maddesinde; atanma, yer değiştirme, nasıp,sicil, kademe ilerletilmesi, terfi, emeklilik, maluliyet, aylık veyolluklara ilişkin iptal ve tam yargı davalarının BirinciDairece çözümleneceğine işaret edilmekteolduğu; yönetsel işlemin, görevli yargı yerininbelirlenmesi yönünden "askeri hizmete ilişkin" olupolmadığının saptanabilmesi için işleminkonusuna bakılmasının gerektiği; eğer yönetselişlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmetegöre kurulmuş ise, bu işlemin askeri hizmete ilişkinolduğunun kabul edildiği; daha açık bir anlatımla,askeri hizmete ilişkin yönetsel işlemlerin; yönetimin birasker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler gözönünde tutularak değerlendirilmesi sonucundakurulan işlemler olduğu; işlem, askeri olmayan bir makamtarafından kurulmuş olsa bile durumun değişmediği,menfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesiningerektiği; sivil memur olarak görev yapan davacının, 1602sayılı Yasanın 20. maddesinde sayılan asker kişilerdenolduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin asker kişiyiilgilendirdiğinde tartışma bulunmadığı; davakonusu işlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığınagelince; 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelKanunu’nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesininikinci fıkrasına göre, sivil memurların kendi özelkanununa tabi bulunduğu; bakılan davanın, Milli SavunmaBakanlığı'na bağlı Hava KuvvetleriKomutanlığı Tarihçe ŞubeMüdürlüğü'nde Genel İdari HizmetlerSınıfında tarih araştırma uzmanı olarak sivilmemur statüsünde görev yapan davacının, Fen EdebiyatFakültesinde lisans düzeyinde Gazi Üniversitesinden yükseklisans düzeyinde mezun ve arşivci ünvanına sahipolduğundan bahisle, Genel İdari Hizmetler Sınıfından,Teknik Hizmetler Sınıfına geçirilmesi istemiyleyaptığı başvurunun reddedilmesine yönelikişlemden doğmuş bulunduğu; 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun "Bir sınıftan başka bir sınıfageçme" başlıklı 71.maddesinde, "Memurlarıneşit dereceler arasında veya derece yükselmesi suretiylesınıf değiştirmeleri caizdir. Bu şekildesınıf değiştireceklerin geçecekleri sınıfve görev için bu Kanunda veya kuruluş kanunlarındabelirtilen niteliklere sahip olmaları şarttır. Bu durumdasınıfları değişenlerin eskisınıflarının derecesinde elde ettikleri kademelerdegeçirdikleri süreler yeni sınıflardaki derecelerindedikkate alınır." hükmünde işaret edilensınıf değiştirmenin, 1602 sayılı Yasanındeğişik 22. maddesinde Birinci Dairenin görevleri arasındasayılan konulardan olduğu; bu durumda; 1602 sayılı Yasayagöre asker kişi sayılan davacının, Genel İdariHizmetler Sınıfından, Teknik Hizmetler Sınıfınageçirilmesinin idarece askeri ihtiyaçlar dikkate alınarakgerçekleştirilebileceğinden, davacının hizmetsınıfının değiştirilmesi istemiyleyaptığı başvurunun reddine ilişkin bu davada"askeri hizmete ilişkin bulunma" koşulunun dagerçekleşmiş bulunması karşısında,uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm veçözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesigörevli olup, bu davanın görev yönünden Mahkemelerinceincelenme olanağının bulunmadığıgerekçesiyle; Askeri Yüksek İdari Yargınıngörev alanına giren davada Mahkemelerinin görevliolmadığına, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan9.5.2016 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde askeriidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Danıştay Savcısı Yakup BAL ile AskeriYüksek İdare Mahkemesi Savcısı Mehmet ALP’in davadaaskeri idari yargının görevli olduğu yolundakiyazılı ve sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, HavaKuvvetleri Komutanlığı Tarihçe ŞubeMüdürlüğünde “Tarih AraştırmaUzmanı” unvanıyla çalışandavacının; İ.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesinden lisans,G.Ü.’nden yüksek lisans düzeyiyle mezun olduğunu,arşivcilik görevlerini de fiilen ifa ettiğinden ve 2010/1092sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca arşivciunvanının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun36’ncı maddesinin 1 ’inci fıkrasının TeknikHizmetler Sınıfı(THS) başlıklı II numaralıbendi kapsamına alınmasına karar verildiğinden bahisle;GİH olan hizmet sınıfının THS olarakdeğiştirilmesi isteminin reddine ilişkin işlemin iptali ileözlük haklarının düzeltilmesi ve yoksunkaldığı maddi haklarının faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Tesisedilen sınıflar” başlıklı 36. maddesinde;“ (Değişik: 30/5/1974 - KHK - 12; Değiştirilerekkabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Bu Kanunatabi kurumlarda çalıştırılan memurlarınsınıfları aşağıda gösterilmiştir.
I - GENELİDARE HİZMETLERİ SINIFI:
Bu Kanununkapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzerihizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflaragirmeyen memurlar Genel İdare Hizmetleri sınıfınıteşkil eder.
II -TEKNİK HİZMETLER SINIFI:
Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden vemeri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis,yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi,fizikçi, kimyager, matematikçi, istatikçi, yöneylemci(Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknikhizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve MühendislikFakültesi veya bölümlerinden mezun şehirplancısı, yüksek şehir plancısı, yüksekBölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılıKanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ilemüskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker,tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecedemesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetlersınıfını teşkil eder.(…)”hükmüne,
Aynı Kanunun“Bir sınıftan başka bir sınıfageçme” başlıklı 71.maddesinde; “(Değişik:30/5/1974 - KHK/12; Aynen kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
(Değişik:29/11/1984 - KHK 243/12 md.) Memurların eşit dereceler arasındaveya derece yükselmesi suretiyle sınıf değiştirmelericaizdir. Bu şekilde sınıf değiştirecekleringeçecekleri sınıf ve görev için bu Kanunda veyakuruluş kanunlarında belirtilen niteliklere sahip olmalarışarttır. Bu durumda sınıfları değişenlerineski sınıflarının derecesinde elde ettikleri kademelerdegeçirdikleri süreler yeni sınıflardaki derecelerindedikkate alınır.
Kurumlar,memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idarehizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetlerisınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev veunvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hakaylık dereceleriyle atayabilirler.
Eskisınıflarında, görev alacakları yeni sınıfagöre memurluğa daha yüksek bir derece ve kademedenbaşlamış olup da sınıf değiştirenlerin yenigörevlerindeki ilk ilerleme süreleri eski sınıflarındakazandıkları derece ve kademelere tekabül eden süre kadaruzatılır ve bu süre tamamlanıncaya kadar kendilerinesınıf değiştirmeleri sırasında bulunduklarıderecede kademe ilerlemesi verilmez.” hükmüne yer verilmişve sınıf değiştirmenin koşullarının nelerolduğu Yasada belirtilmiştir.
Milli SavunmaBakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği’nin 1.maddesinde; Yönetmeliğinamacı; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmetgerekleri ve personel planlaması esas alınarak Millî SavunmaBakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıkları Karargâhı ile Bağlı Birlik veKurumlarında (Jandarma Genel Komutanlığı ve SahilGüvenlik Komutanlığı hariç) 657 sayılıDevlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan Devletmemurlarının, görevde yükselme ve unvandeğişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemekşeklinde tanımlanmış; 2.Bölümünün ‘GörevdeYükselme ve Unvan Değişikliğine İlişkinEsaslar’ başlıklı 5. maddesinde; Görevde yükselme ve unvan değişikliğinetabi hizmet grupları, aynıyönetmeliğin ‘Görevde Yükselme ve UnvanDeğişikliği Suretiyle Atanacaklarda Aranacak GenelŞartlar’ başlıklı 6. maddesi ile ‘görevdeyükselme talebinde bulunacaklara ilişkin nitelikler belirlenmiş;‘Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği SuretiyleAtanacaklarda Aranacak Özel Şartlar’ başlıklı 7.maddesinde de özel ve ayrıksı durumlar ayrıca kalemealınmıştır.
Öteyandan, 10 Aralık 2010 tarihli ve 27781 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan 2010/1092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında;“Folklor araştırmacısı, kütüphaneci,arşivci, kitap pataloğu ve sosyolog unvanlarının 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36’ncımaddesinin birinci fıkrasının Teknik HizmetlerSınıfı başlıklı II numaralı bendikapsamına alınması; Maliye ve Milli EğitimBakanlıkları ile Devlet PersonelBaşkanlığının görüşlerine dayananAdalet Bakanlığı ile Kültür ve TurizmBakanlığının teklifleri üzerine, adı geçenKanun’un 36’ncı maddesinin Ortak Hükümlerbölümünün (G) bendine göre, Bakanlar Kurulunca27/9/2010 tarihinde kararlaştırılmıştır.”şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.
Anayasa’nın157. maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesi olduğu; ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda;ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz”denilmiştir.
Buna göre,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesiiçin dava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir.
1602sayılı Yasa’nın değişik 20. maddesinde,Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmettenayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlar asker kişi sayılmaktadır.
Davacının1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu eylemin asker kişiyiilgilendirdiği tartışmasızdır.
Dava konusuişlemin askeri hizmete ilişkin olup olmadığınagelince:
İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, buişlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir.
Davadosyalarının incelenmesinden; Davacının, İstanbulÜniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümündelisans, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsündeyüksek lisans eğitimini tamamladıktan sonra, 2009yılında Hava Kuvvetleri Komutanlığında genel idarehizmetleri sınıfında bulunan “tarih araştırmauzmanı” kadrosuna atandığı, halen TarihçeŞube Müdürlüğünde aynı unvan ilegörev yapmakta olduğu; unvanı tarih araştırmauzmanı olmasına rağmen, fiiliyatta arşivcilikgörevlerini yerine getirdiğinden bahisle, 2010/1092sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın Resmi Gazete'deyayımından sonra, genel idare hizmetleri olan sınıfınınteknik hizmetler sınıfı olarak değiştirilmesiiçin müracaatta bulunduğu, ancak bu isteminin, HavaKuvvetleri Komutanlığı 24 Ocak 2014 tarihli, PER.:46008895-1040-12222-14/Per.D.Svl.Per.Ş.Svl.Me.Ks.A. sayılıyazısıyla; davacının Tarihçe Şubemüdürlüğünde ifa ettiği görevlerinniteliği itibariyle “Arşivci” unvanlı kamugörevlileri ile aynı görevleri yapmadığındandolayı uygun görülmediği” gerekçesiylereddedildiği; bunun üzerine davacının, söz konusuişlemin iptali, teknik hizmet sınıf değişikliğiişleminin yapılmasını müteakip, genel idare hizmetlerisınıfında düzenlenen özlük haklarınınteknik hizmetler sınıfına göre düzenlenmesi veanılan Bakanlar Kurulu Kararınınçıktığı tarihinden itibaren teknik hizmetlersınıfı kapsamında arşivcilik hizmetleri yapan Devletmemurlarına ödenen maddi tutarın tarafına iade edilmesi ilemaaş farklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesiistemiyle dava açtığıanlaşılmıştır.
Somut olay vemevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde;
657sayılı Kanunu’nun 36. maddesinde düzenlenen genel idarehizmetleri sınıfında yer alan davacının, aynımaddede düzenlenen teknik hizmetler sınıfına geçmekistediği, talebinin konusu itibari ile 657 sayılıYasa’nın 71. maddesi kapsamında sınıfdeğiştirme niteliğinde olduğuanlaşılmış olup; davacının asker kişiolması nedeni ile konunun 657 sayılı Kanun gereğinceçıkartılan Milli Savunma Bakanlığı, GenelkurmayBaşkanlığı ve Kuvvet KomutanlıklarındaGörevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve UnvanDeğişikliği Yönetmeliği’nin 2.Bölümünün ‘GörevdeYükselme ve Unvan Değişikliğine İlişkinEsaslar’ başlıklı 5. maddesi kapsamındadeğerlendirilmesi gerektiği ve bu itibarla askeri görevyerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önündetutularak tesis edilen iptal istemine konu işlemin, askeri hizmeteilişkin olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
Buradan hareketledava konusu eylemin, asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, icraettiği askeri görevler kapsamındaki tutum vedavranışları, askeri geçmişi, asker kişiolmaktan kaynaklanan hak ve yükümlülükleri, askerihizmetten kaynaklanan durumları, askeri görevlerin icra edilişbiçimleri, askeri kural ve gerekleri göz önünde tutularakdeğerlendirilmesinde “askeri hizmete” ilişkinlikunsurunun gerçekleştiğinin kabulü gerekir.
Belirtilendurumlara göre ve olayda Anayasa’nın 157. ve 1602sayılı Yasa’nın 20. maddelerinde öngörülen,idari eylemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkinbulunması koşulları birlikte gerçekleştiğinden,davanın görüm ve çözümü Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin görevine girmektedir.
Açıklanannedenlerle, Ankara 12.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileAskeri Yüksek İdare Mahkemesi 2.Dairesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ASKERİİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 12.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile AskeriYüksek İdare Mahkemesi 2.Dairesi’nin 24.12.2014 gün veE:2014/527, K:2014/1951 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 9.5.2016 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy