T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 241
KARAR NO : 2016 / 284
KARAR TR : 9.5.2016
ÖZET: Davacıların mülkiyetinde bulunan taşınmazın bir kısmına, kamulaştırma yapılmadan ve bedeli ödenmeden yol geçirilerek ve kaldırım yapılarak müdahalede bulunduğundan bahisle, taşınmazın bedelinin tazmini istemiyle açılan davanın; Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-M.H.
2-Ü.H.
3-O.M.
Vekilleri : Av. M. E.F., Av. C. T.
Davalı : Ulalar BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. L.O.
O L A Y : 1-Davacılar vekili; müvekkillerininErzincan İli Tapusunda kayıtlı, Ulalar Köyü CumhuriyetMahallesi, Ahurcuk Mevkii, 182 ada, 10 parsel sayılı, 8478.40 m2 gayrimenkulün malikleri olduğunu; davalı Belediyenin, müvekkillerinin muvafakatinialmadan gayrimenkulün doğu cephesi boyunca 921.28 m2’likkısmına yol geçirerek, kaldırım v.s. yaparakmüdahalede bulunduğunu; bu nedenle el koyma günündekidurumun tespiti ile dava günündeki bedelini davalıdan istemekzorunluluğu doğduğunu; arsa niteliğindekitaşınmazın ticari saha içinde kaldığını,Ulalar belediyesinin en merkezi yerinde bulunduğunu ifade ederek; taşınmazınbedeli olan 110.553.60 YTL’nin dava gününden itibaren yasalfaiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle 20.4.2006 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır.
2- Davalı İdareninanılan parsele ilişkin olarak Mahkemeye sunduğu 14.6.2006gün ve 2006/237 sayılı yazıda; ilgilitaşınmazın Ulalar İmar Planı ve belediye mücaviralanı içerisinde yer aldığı, İmar Planında“Sağlık Ocağı ve Park” alanıiçerisinde kaldığı, hali hazırda sulu tarlavasfında bulunduğu, kadastro parseli olduğu; BelediyeEncümeninin 18/05/2006 tarih ve 2006/39 sayılı kararı ile,ilgili taşınmazı da kapsayacak şekilde 18. maddeuygulaması yapılmasının kararlaştırıldığı,18. madde uygulama sahasının belirlendiği ifade edilmiş;Teknik Bilirkişiler tarafından Mahkemeye sunulan 18.07.2008 tarihliKrokili Raporda; dava konusu parselin doğu kısmındanbaşlayarak güneydoğu istikametinde uzanan kısmındakaldırım ve yol olarak kullanılan alanların mevcutolduğunun tespit edildiği; bu kısmın 1111.50 m2 olarak hesaplandığı bildirilmiş; Fen Bilirkişisinin raporunakarşı davalı İdare vekili tarafından yapılan28.07.2008 tarihli itiraz dilekçesinde ise; dava konusu olaydaİdare tarafından taşınmaza süreklilik arz edecekşekilde el atılmadığı, sadece yolçalışmaları nedeniyle davalınıntaşınmazının kendiliğinden araçların gidipgelmesi nedeniyle bir nevi yola dahil edilmiş olduğu,davacıların taşınmazdan yararlanmalarınınengellenmediği savunulmuştur.
3- Erzincan 1. Asliye HukukMahkemesi, 12.11.2008 gün ve E: 2006/199, K:2008/650 sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davalıİdarece dava konusu taşınmaza, bilirkişi raporlarındada belirtildiği şekilde yol ve kaldırım yapılmaksuretiyle 1111,5 m2’lik kısmına elatıldığı, elatılan yerin yol ve kaldırımolarak kullanıldığı ve bu nedenle el atmanındevamlılık arz ettiği gerekçesiyle, davanınkısmen kabulüne karar vermiştir. Bu karar temyizedilmiştir.
4- Yargıtay 5.HukukDairesi: 6.4.2009 gün ve E:2009/2494, K:2009/5400 sayı ile, taraflaraemsal göstermeleri için imkan tanınması, lüzumuhalinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve dava konusu taşınmazdeğerinin emsal karşılaştırması suretiyle tespitiiçin yeniden keşif yapılması ve sonucuna göre kararverilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile hükümkurulmasının ve el atılan taşınmaz yol halini aldığındanTMK.nun 999.maddesi uyarınca tapu kütüğünden terkininekarar verilmesi gerekirken yazılı şekilde tapuya tesciline kararverilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.
5-Mahkemece, bozmayauyulmasına karar verilmiştir. Bozma sonrası 14.2.2011 tarihindeMahkemeye sunulan Bilirkişi Raporunda; dava konusu taşınmaz ileemsallerin mukayeseleri yapılmış mukayese emsalsatışlarının değerlendirme tarihindekikarşılıkları hesaplanmış ve dava tarihiitibariyle dava konusu taşınmaza ait bedelçıkarılmış; dava konusu taşınmazınkısmi olarak el atılmış olması nedeni ile arta kalanbölümde kadastro parseli olmasından dolayı değerindedeğişiklik olmayacağı belirtildikten sonra, “Davayakonu taşınmaz için 03.01.2011 tarihinde yapılankeşifte dinlenilen Kadastro Bilirkişisi HüseyinIŞIK’ın beyanına göre 18.07.2008 tarihinde dinlenilenKadastrocu Bilirkişi Kubilay GÜVEN’in raporunda belirttiğikaldırım, yol ve WC olarak kullanılan bölümlerinsökülerek eski haline getirildiğini belirtmiştir.Bilirkişi Heyetimizce hesaplanan bedel önceki rapordaKamulaştırmasız El Atılan bölümeilişkindir.” denilmiştir.
6- Erzincan 1.Asliye HukukMahkemesi: 7.3.2011 gün ve E: 2009/367, K:2011/120 sayı ile, gerek Mahkemeleriningözleminde gerekse bilirkişi raporunda değinildiğiüzere, davalı belediyenin dava açıldığıtarihte mevcut olan müdahalesini kaldırarak taşınmazıeski haline getirdiğinin görüldüğü; dolayısıile yapılan son keşif tarihi itibari ile herhangi bir haksızmüdahalenin söz konusu olmadığı; bu nedenle, konusuz kaldığıgerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Bu karar datemyiz edilmiştir.
7- Yargıtay 5.Hukuk Dairesi;10.10.2011 gün ve E: 2011/11625, K:2011/15829 sayı ile, davanın,kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinintahsili istemine ilişkin olduğu; Mahkemece, dava sırasındael atmaya son verilerek taşınmaz eski hale getirildiğindendavanın reddine karar verildiği; dava sırasında mevcut yolve kaldırım sökülerek fiili el atmaya tamamen sonverilmişse de, fen bilirkişisi raporuna göretaşınmazın mevcut imar planında park ve sağlıktesisi alanında kaldığı; Yargıtay Hukuk GenelKurulunun benzer konudaki 15.12.2010 gün ve 2010/5-662/651sayılı kararı da gözetilerek, imar planında park vesağlık alanı olarak ayrılan taşınmaza fiilen elatılmamış olsa dahi 3194 sayılı İmar Kanununun10. maddesinin amir hükmü uyarınca 1/1000 ölçekliuygulama imar planının kesinleştiği tarihten itibaren 5yıl içerisinde davalı belediyece ayrılma amacınauygun olarak kamulaştırma görevinin yerine getirilmemesi vemalikin mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekildekısıtlanması nedeniyle taşınmaz bedelininödenmesi gerektiği; bu itibarla, taşınmazın, mevcutimar planında park ve yol olan bölümlerinin fen bilirkişisiraporu ile belirlenerek, taşınmazın 1/1000'lik imarplanında sağlık alanı olarak ayrılmasısırasında Sağlık Bakanlığınıngörüşü alınarak ihtiyaç talebinde bulunupbulunmadığının, dava konusu taşınmaz ile ilgiliolarak Sağlık Bakanlığına kamulaştırmakararı alınıp alınmadığının ve halentaşınmazın bulunduğu alana SağlıkBakanlığının ihtiyacı olupolmadığının, ihtiyacı yok ise bu hususun ilgiliBelediye Başkanlığına bildirilip bildirilmediğininSağlık Bakanlığı ile ilgili BelediyeBaşkanlığından sorularak, sonucuna göre kararverilmesi gerektiğinin düşünülmemesinin doğrugörülmediği gerekçesiyle; taraf vekillerinin temyizitirazları yerinde olduğundan hükmün bozulmasına kararvermiş; karar düzeltme istemi, aynı Dairece, 22.2.2012 günve E:2011/21161, K:2012/2861 sayı ile, reddedilmiştir.
8- Erzincan 1.Asliye HukukMahkemesi; 10.7.2012 gün ve E: 2012/95, K:2012/251 sayı ile,davanın aşamalarına yer verdikten sonra; “Mahkememizcebozmadan önce yapılan yargılama sırasındataşınmaza yapılan fiili elatmanın tamamen sona erdiğitespit edilmiş, Yargıtay tarafından da bu durum bozmasırasında benimsenerek yukarıda belirtildiği şekildehukuki elatılan kısmın belirlenmesi için davabozulmuştur.
“Davanın konusunun,davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamugücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imar planlarındayeşil alan olarak yer alan davacılara ait taşınmazınbedelinin tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmışolup, belirtilen duruma göre, imar planı ve buna dayalı imaruygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminineyönelik bulunan davanın, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesigerekmektedir.” (Uyuşmazlık Mahkemesi 09.04.2012 tarih 2011/238Esas, 2012/63 Karar)
Eldeki davanın konusununimar uygulaması sonucunda sağlık tesis alanı olarakbelirlenen ve davacıların mülkiyet hakkınınsınırlanması sonucunu doğuran işlem nedeniyle tazminatistemine ilişkin dava olduğu, yukarıda belirtilenUyuşmazlık Mahkemesi kararında da belirtildiği şekildeyargılama yapma görevi İdare Mahkemesine aittir. Mahkememizingörevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
Mahkememizin Görevsizliğine;
Görevli mahkemenin idaremahkemesi olduğunun tespitine…” karar vermiş, bu karartemyiz edilmiştir.
9- Yargıtay 5.Hukuk Dairesi;1.4.2013 gün ve E: 2013/3566, K:2013/5976 sayı ile, davanın,kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinintahsili istemine ilişkin olduğu; Mahkemece, bozma kararınauyulduğu belirtilmişse de, bozma gereği yerine getirilmeyerek,idari yargı görevli olduğundan bahisle mahkemeningörevsizliğine karar verildiği; hükmün, davacılarvekilince temyiz edilmiş olduğu; yapılan incelemede; dava konusutaşınmazın imar planında sağlık ocağıve park alanı olarak belirlendiğinin tespit edilmiş olduğu;Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük GenelKurulunun 16.05.1956 gün ve 1/6 sayılı kararı uyarıncataşınmazın aynına ilişkin bu tür davaların(bu dosyaya özgü verilmiş Uyuşmazlık Mahkemesikararı bulunmadığı sürece) adli yargıdagörülmesinin gerektiği; bilirkişi incelemesi, keşif verapor sonuçlarına göre dava konusu yere davalı idarecefiilen yol yapılmak suretiyle el atıldığıanlaşıldığından, artık kamu idaresince fiilen elkonulmakla imar uygulamasına başlanılmışbulunduğu; bu nedenle idarenin yapmış olduğu yolu vekaldırımı ortadan kaldırması ve sökmesinin,taşınmazın imarda konuta açılmadığısürece neticeyi değiştirmeyeceği; öte yandantaşınmazın tümü kamuya özgülendiğinden,taşınmazın bir kısmına fiilen el atıldıktansonra vazgeçilse dahi, imar uygulamasınınbaşlatıldığı anlaşılmakla;taşınmazın tüm bedeline hükmedilmesi gerektiği; bunedenle bilirkişi kurulu tarafından hazırlanan rapor doğrultusundadavanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, taşınmazahiç el atılmamış gibi (ayrıca bu konudaUyuşmazlık Mahkemesince bu dosyaya özgü verilmiş birkarar da bulunmadığı halde) görev yönündendavanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle;hükmün bozulmasına karar vermiştir.
10-ERZİNCAN 1.ASLİYEHUKUK MAHKEMESİ; 14.11.2013 gün ve E:2013/191, K:2013/298 sayıile, davanın aşamalarına yer verdikten ve bozmaya uyulduğubelirtildikten sonra; 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu’nun 11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren24.05.2013 gün ve 6487 sayılı “Bazı Kanunlar İle375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun” ile değiştirilenGeçici 6. maddesi ile eklenen Geçici 7. maddesinde; vukubulduğu tarih itibarı ile bu maddenin kapsamında olankamulaştırmasız el koymadan dolayı bu maddeninyürürlüğe girmesinden önce tazmin talebiyle davaaçmış olanların; bu madde hükümlerine göreuzlaşma yoluna gitmeyi isteyip istemediklerini bu maddeninyürürlüğe girmesinden itibaren üç ayiçinde idareye ve mahkemeye verecekleri dilekçeler ile bildirebilecekleri,uzlaşma talebi üzerine, uzlaşma görüşmelerininneticesine kadar davanın bekletileceği; uzlaşılamamasıhâlinde, uzlaşmazlık tutanağının mahkemeyesunulmasından sonra davaya devam edileceği, uygulama imarplanlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmaksuretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufukısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idaribaşvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda davaaçılabileceği; bu madde hükümlerinin, kararabağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tümdavalara uygulanacağı, kararı kesinleşen davalara ise, bumaddenin yalnızca sekizinci fıkra hükümlerininuygulanacağı; eldeki davanın konusunun imar uygulamasısonucunda sağlık tesis alanı olarak belirlenen vedavacıların mülkiyet hakkınınsınırlanması sonucunu doğuran işlem nedeniyle tazminatistemine ilişkin dava olduğundan, Uyuşmazlık Mahkemesikararında da belirtildiği şekilde yargılama yapmagörevinin İdare Mahkemesine ait bulunduğu; 6487 SayılıKanunla Kamulaştırma Kanununun geçici 6. Maddesindedeğişiklik yapıldığı ve budeğişikliğin bozma ilamından sonrayürürlüğe girdiği, kararınkesinleşmemiş tüm davalarda da uygulanmasınıngerektiği, dava tarihi itibariyle fiili olarak yol yapılarak elatılsa da yargılama sonunda yolunkaldırıldığı, davaya konu taşınmazınsadece imar planında Sağlık Ocağı ve park alanıolarak belirlendiği, sadece taşınmaza hukuki el atmanınmevcut olduğu, imar planı değişikliğinden kaynaklanankamulaştırmasız el atma davalarında yargılama yapmagörevinin İdare Mahkemesine ait olduğu, yasaldeğişikliklerin de dikkate alındığıgerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş; bu karar temyizedilmeksizin kesinleşmiştir.
11-Davacılar vekili bu defa;davalı kurumun kamulaştırma yapmadan ve bedelini ödemedentaşınmazlarının 921,28 m2’sine fiilen el koyduğundanbahisle; gerekli tespit ve inceleme yapılaraktaşınmazın bedeli olan 110.553.60 TL'nin dava günündenyasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
12- Erzincan İli, UlalarBelediye Meclisinin 4.9.2013 tarih ve …/29 sayılı kararınaekli İlave Revizyon İmar Planları Plan AçıklamaRaporunda; Belediye Meclisince 5.8.1995 tarihinde onanan 1/5000ölçekli mer’i nazım imar planına göre, davakonusu 182 ada 10 parsel üzerindeki fonksiyon kararlarının ParkAlanı, Sağlık Ocağı ve 7.00m.lik İmar Yoluolduğu; Nazım İmar Planı kararlarına uygun olarak yineaynı tarihte onanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planındafonksiyon kararlarının Park Alanı, SağlıkOcağı ve 7.00m.lik İmar Yolu olduğu belirtilmiş;davalı idarece, idare mahkemesine sunulan cevap dilekçesinde ise; anılanparselin en son, Ulalar Belediye Meclisinin 04.09.2013 tarih ve 20-30sayılı Meclis kararı ile İmar planında yapılandeğişiklik ile Sosyal Kültürel Tesis Alanı olarakdüzenlendiği, ancak Meclisin dava konusu parseldeyaptığı bu imar değişikliği akabinde Ulalarbeldesinin hemen hemen tamamını kapsar şekilde İllerBankası tarafından genel bir İmar Revizyonçalışması başlatıldığı; dava konusu taşınmazın Kadastro Parseli olduğu; buaşamada fiilen veya hukuken bir el atmanın söz konusuolmadığı, öncelikle dava konusu taşınmazınİmar parseline dönüştürülmesinin gerektiği,imar parseline dönüştürülmeden bir taşınmazahukuken el atmanın söz konusu olamayacağısavunulmuştur.
13-SİVAS İDAREMAHKEMESİ: 11.2.2016 gün ve E:2014/1109, K:2016/308 sayı ile,3194 sayılı İmar Kanunuyla yerleşme yerleri ile buyerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık veçevre şartlarına uygun teşekkülünüsağlamak amacıyla anılan Kanunun 7. ve 8. maddeleriyle, belirlinüfus kriterini aşan belediye ve valiliklere imar planlarıhazırlama ve yürürlüğe koymayükümlülüğü getirilmiş olduğu; aynıKanunun 10. maddesi hükmüne yer verdikten sonra; 25.02.2011 tarihindeyürürlüğe giren 6111 sayılı Yasa ile getirilendüzenleme ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununungeçici 6. maddenin 1983 sonrasındaki dava ve taleplere deuygulanması olanağı getirildiği, ardından 24.05.2013tarih ve 6487 sayılı Kanunun ile anılan hükümdedeğişikliğe gidilerek uyuşmazlıkla ilgili olarak“...Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmîkurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunlarınuygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlarhakkında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunundaöngörülen idari başvuru ve işlemlertamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir. Bumadde hükümleri karara bağlanmamış veya kararıkesinleşmemiş tüm davalara uygulanır. Kararıkesinleşen davalara ise, bu maddenin yalnızca sekizinci fıkrahükümleri uygulanır."düzenlemesinin getirildiği;dosyanın incelenmesinden, davacı tarafın Erzincan İliUlalar Köyü Cumhuriyet Mahallesi 182 ada 10 parsel sayılıtaşınmazın maliki olduğu, muvafakatleri alınmadandavalı tarafça gayrimenkul cephesi boyunca 921.28 m2 kısmından yol geçirip kaldırım yapılarak müdahalebulunduğu, bu nedenden dolayı davalı tarafınkamulaştırma işlemi tesis etmeden ve taşınmazınbedelini ödemeden taşınmazın 921.28 m2'sine fiilen el koymakla taşınmazın bedeli olan 110.553,60 TL'ninödenmesi talebiyle Erzincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesinde davaaçıldığı, anılan mahkemenin 14.11.2013 tarihlikararı ile, dava tarihi itibariyle fiili olarak yol yapılarak elatılsa da yargılama sonunda yolkaldırıldığından ve davaya konu taşınmazsadece imar planında sağlık ocağı ve park alanıolarak belirlendiğinden, sadece taşınmaza hukuki el atma mevcutolduğundan ve imar planı değişikliğinden kaynaklanankamulaştırmasız el atma davalarında yargılama yapmagörevi idare mahkemesine ait olduğundan yasal değişikliklerde dikkate alınarak görevsizliğine, kararı verilmişolduğu; bunun üzerine davacı tarafça dilekçe retüzerine yenilenen dava dilekçesiyle, Erzincan İli UlalarKöyü Cumhuriyet Mahallesi 182 ada 10 parselde yer alantaşınmazın 921.28 m2'ne kamulaştırma işlemi tesisedilmeden davalı idarece fiilen el konulduğundan bahisle 110.553,60TL taşınmaz bedelinin yasal faizi ile birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle iş bu davanın açıldığınınanlaşıldığı; bu çerçevede, dava konusutaşınmazın imar planında sağlık ocağıve park alanı olarak ayrılmasından yani umumi hizmetlere veresmî kurumlara ayrılmak suretiyle uzun süre kamulaştırmaişlemi tesis edilmediğinden bahisle uğranılan zararındava konusu olmadığı, davalı idarecetaşınmazın bir kısmına yolyapıldığından bahisle fiili el atma durumundan dolayıuğranılan zararın dava konusu edildiğinin görüldüğü;öte yandan; imar planından kaynaklı hukuki el atma nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen zararıntazmini istemiyle Mahkemelerinin E:2015/575 sayılı dosyasındaaynı davacılar tarafından davaaçıldığının da görüldüğü;bu durumda, yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemesi de dikkatealınarak davalı idarenin taşınmazın birkısmından yol geçirmek suretiyle davacı tarafçauğranıldığı iddia olunan zararın tazminiisteminden kaynaklı iş bu davanın idari yargınıngörev alanı dışında kaldığındanincelenme olanağının bulunmadığı; nitekim,taşınmaza kamulaştırmasız el atmasındandoğan zararın tazminine yönelik açılan davadaoluşan bir ihtilafta çıkan görevuyuşmazlığında Uyuşmazlık Mahkemesi'nin17.11.2014 tarih ve E:2014/1005; K:2014/1046 sayılı kararında;idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamuhizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göremeydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesigibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini davalarınınise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinde çözümleneceğine hükmettiğiningörüldüğü gerekçesiyle; davanıngörev yönünden reddine karar vermiş; bu karar temyizedilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 9.5.2016 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılarınmülkiyetinde bulunan Erzincan, Ulalar Köyü, CumhuriyetMahallesi, Ahurcuk Mevkii, 182 ada, 10 parselde, 8478.40 m2 taşınmazın 921.28 m2’lik kısmına; kamulaştırmayapılmadan ve bedeli ödenmeden yol geçirilerek vekaldırım yapılarak müdahalede bulunduğundan bahisle;taşınmazın bedeli olan 110.553.60 TL’nin faiziyle birliktedavalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
Belediyelerin 3194 sayılıİmar Kanununun 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazive arsalar üzerinde imar planlarının hazırlanması veyürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesigibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imar planlarındankaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayananirade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyiciişlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem veişlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıyerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu edilentaşınmaza/taşınmazlara fiilen el atılmasıhalinde, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atmaniteliğini taşıdığı açıktır.
Öte yandan, İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilengenel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanunu’na uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Dava dosyalarınınincelenmesinden; davacıların mülkiyetinde bulunan Erzincanİli Ulalar Köyü Cumhuriyet Mahallesi 182 ada 10 parselsayılı taşınmazın, davalı Belediye Meclisince5.8.1995 tarihinde onanan 1/5000 ölçekli Nazım İmarPlanında Park Alanı, Sağlık Ocağı ve 7.00m.likİmar Yolu olarak belirlendiği, aynı tarihte onanan 1/1000ölçekli Uygulama İmar Planında aynışekilde yer aldığı; 04.09.2013 tarih ve 20-30sayılı Meclis kararı ile İmar planında yapılandeğişiklik ile Sosyal Kültürel Tesis Alanı olarakdüzenlendiği, ancak daha geniş kapsamlı genel bir İmarRevizyon çalışmasınınbaşlatıldığı; parselasyon işlemlerininyapıldığı konusunda dosyalarda bir bilgibulunmadığı ve anılan taşınmazın KadastroParseli olduğu ve henüz imar parselinedönüştürülmediği; davacılar tarafından,8478.40 m2’lik taşınmazın 921.28 m2’likkısmına; kamulaştırma yapılmadan ve bedeliödenmeden yol geçirilerek ve kaldırım yapılarakmüdahalede bulunduğundan bahisle; taşınmazın bedeliolan 110.553.60 TL’nin faiziyle birlikte davalıdan tahsiliistemiyle ilk olarak 20.4.2006 tarihinde Erzincan 1.Asliye HukukMahkemesinde dava açıldığı, yargılamaesnasında, Teknik Bilirkişiler tarafından Mahkemeye sunulan18.07.2008 tarihli Krokili Raporda; dava konusu parselin 1111,5m2’lik kısmına el atıldığı,atılan yerin yol ve kaldırım olarakkullanıldığı ve el atmanın devamlılık arzettiğinin bildirildiği; anılan Mahkemece 12.11.2008 tarihliilk kararda, bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmenkabulüne karar verildiği; “Olay” kısmındaayrıntılı olarak belirtildiği üzere; 2011yılında düzenlenen bilirkişi raporunda, davalıbelediyenin dava açıldığı tarihte mevcut olanmüdahalesini kaldırarak taşınmazı eski halinegetirdiğinden bahisle Asliye Hukuk Mahkemesince konusuzkaldığı gerekçesiyle davanın reddine kararverildiği; sonraki süreçte, davacı tarafın, davakonusu talebi değişmediği halde Mahkemece,Yargıtay’ın ilgili Dairesinin bozma gerekçeleri dedikkate alınarak, “davanın konusunun imar uygulamasısonucunda sağlık tesis alanı olarak belirlenen vedavacıların mülkiyet hakkınınsınırlanması sonucunu doğuran işlem nedeniyle tazminatistemine” dönüştürüldüğü; bukonuya ilişkin içtihatlar ve yasal düzenlemeler de dikkate alınarak,adli yargı yerince görevsizlik kararı verildiği;kesinleşen son görevsizlik kararından sonra İdariYargı yerinde açılan davada da davacıların, 2006yılındaki ilk talepleri doğrultusunda davalarını açtıklarıanlaşılmıştır.
Davacılarınistemi, mülkiyeti kendilerine ait taşınmazın birkısmına kamulaştırma yapılmadan ve bedeliödenmeden fiilen yol ve kaldırım yapılması sonucunda, oluştuğuöne sürülen zararın tazminine ilişkindir.
Dosya kapsamından, davacıların,taşınmazlarına fiilen el atıldığıiddiasıyla dava açtıkları, davanınaçıldığı ve devam eden süreçteyapılan ilk keşif ve bilirkişi incelenmesi sonucunda fiilen elatılma olgusunun gerçek olduğutartışmasızdır. Bu bağlamda, teknik anlamdadavacıların davalarını doğru yargı yerindeaçtıkları görülmektedir. Devam eden uzunyargılama sürecinde, taşınmazın niteliğindeoluşan değişikliklerin, başlangıçtaki davakoşullarını değiştirmemesi gerektiği sonucunaulaşılmaktadır.
Bu durumda, idarenin davacılaraait taşınmazın bir kısmınakamulaştırmasız el atmasından doğan zararıntazminine yönelik bulunan davanın, Borçlar Kanunununhaksız fiillere ilişkin hükümlerine göre adliyargı yerince çözümlenmesi gerekeceğiaçıktır.
Açıklanan nedenlerle,uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Erzincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.11.2013 gün veE:2013/191, K:2013/298 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzincan 1.AsliyeHukuk Mahkemesinin 14.11.2013 gün ve E:2013/191, K:2013/298sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 9.5.2016gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy