T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 196
KARAR NO : 2016 / 236
KARAR TR : 11.04.2016
ÖZET: 2918 sayılı Yasa’dan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : E.Sigorta A.Ş. Vekili :Av. Ö.F. Davalı :Maltepe BelediyeBaşkanlığı Vekili : Av. E.S. (İdari Yargıda) Av. H.S.S. (AdliYargıda) Adli Yargıda Dahili Davalı : İSKİ GenelMüdürlüğü Vekili : Av. Z.Ö. O L A Y : Davacı vekili, davadilekçesinde özetle; davacı sigorta şirketininsigortalısı S.Z.’in sevk ve idaresinde bulunan 34 EP 1120plakalı araç ile İstanbul Maltepe Narlıdere Cad. LaleSok. No:9’un önünde seyir halinde iken yolda bulunan veçevresinde hiçbir uyarıcı levha, bariyer ve şeritv.b. koruyucu tedbir bulunmayan çukura girdiğini, çukurunçıkışında bulunan rögar kapağınaçarpması sonucunda araçta hasar meydana geldiğini,hasara neden olan kazaya ilişkin olarak trafik kaza tespittutanağı düzenlendiğini, kaza tespit tutanağındabu kazanın oluşumunda ilgili kuruluşun yolda (sokaküzerinde) gerekli tedbirleri almadığından kusurluolduğunu belirterek; araçta meydana gelen hasar sebebi iledavacı şirket tarafından sigortalısına ödenen6.643,00 TL ile, ödeme tarihinden itibaren işlemiş 545,45 TL yasalfaiz olmak üzere toplam 7.188,45 TL’nin dava tarihiden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle Maltepe BelediyeBaşkanlığı’na karşı idari yargı yerindedava açmıştır. İSTANBUL 10. İDAREMAHKEMESİ: 16.09.2015 gün ve E:2013/148 K:2013/1569 sayılıkararında; “…2577 sayılı Kanun'un 14.maddesinin3/a.fıkrasında, dilekçelerin görev yönündeninceleneceği belirtildikten sonra 15/1-a.maddesinde de, 3/a.bendinegöre adli ve askeri yargının görevli olduğu konulardaaçılan davaların reddine karar verileceği hükmebağlanmıştır. 2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5.maddesinin 1.fıkrasındada; İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalarile Danıştay'da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davaları ile tam yargıdavalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarla verilen diğerişleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır. Uyuşmazlıkla ilgili birbaşka düzenleme olan 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 110. maddesinde; "İşleteni veya sahibi Devlet vediğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyetverdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayıhukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkezveya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir." hükmüne yer verilmiştir. Dava dilekçesi veeklerinin incelenmesinden, Davacı sigorta şirketininsigortalısı olan 34 EP 1120 plakalı aracın Maltepeİlçesi, Narlıdere Caddesi üzerindeki yolda oluşanmünferit çukur sebebiyle kaza yaptığından bahislearaçta meydana gelen 7.188,45 TL'lik maddi zararın 18.01.2013tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazmin edilmesiistemiyle görülen davanın açıldığıanlaşılmaktadır. 2918 sayılıYasa'nın 110.maddesinde yer alan hüküm nedeniyle önceliklegörevli yargı yerinin belirlenmesi gerekmektedir. 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 1 .maddesiyle TürkiyeCumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari veaskeri yargı mercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili vebu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksekmahkeme olan Uyuşmazlık Mahkemesinin bu konudakikararlarının irdelenmesi de yararlı olacaktır. 18.06.2012 gün ve 28327sayılı Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi kararlarınabakıldığında, köprüde trafik kazası yaparakyaşamını yitiren şahsın yakınlarıtarafından, yolun ve köprünün yol bakım, onarımve yapımının uygun olmadığı, hiçbirişaretlemenin bulunmadığı, bu eksiklerin oluşan kazayabüyük ölçüde sebebiyet verdiği, kazanınhizmet kusuru nedeniyle meydana geldiği ileri sürülerekaçılan tazminat davasında çıkan görevuyuşmazlığı sonucu Uyuşmazlık Mahkemesi'nin04.06.2012 gün ve E:2012/107, K:2012/134 sayılı karan ile"2918 sayılı Yasa'nın ll0.maddesinin 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe girdiği gözetildiğinde,göreve ilişkin hükmün bu tarihten önce idariyargı yerinde açılmış olan davalarauygulanmayacağı açıktır. Bu durumda, görevmaddesinin yürürlük tarihi olan 19.01.2011 tarihinden önce(14.05.2010 tarihinde^ idari yargı yerinde açılmışolan işbu davanın idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği"ne karar verilmiş, yineresmi bir aracın yolda bulunan logar kapağınaçarpması nedeniyle hasara uğraması sonucuaçılan dava sonucunda çıkarılan görevuyuşmazlığı sonucu Mahkemenin, 04.06.2012 gün veE:2012/101, K:2012/133 sayılı kararı ile "2918sayılı Yasa'nın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 1l0. maddesi gözetildiğindemeydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan davanınadli yargı yerindi çözümlenmesi gerektiği"nekarar verilmiştir. Bu durumda, yukarıdaaktarılan ve kesin olan Uyuşmazlık Mahkemesi kararlan ve 2918sayılı Yasa'nın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 1l0. maddesi gözetildiğindemeydana gelen zararın tazmini istemiyle 18.01.2013 tarihindeaçılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır…”şeklindeki gerekçe ile davanın 2577 sayılıKanun’un 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönündenreddine karar vermiş ve verilen bu karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir. Davacı vekili bu kezaynı istemle Maltepe Belediye Başkanlığı aleyhine adliyargıda dava açmış, yargılama sırasındaİSKİ Genel Müdürlüğü davaya dahiledilmiştir. İSTANBUL ANADOLU 6.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.03.2015 gün ve E:2013/437 K:2015/144sayılı kararında; “…a) Davacı vekili davadilekçesinde idare mahkemesine açmış oldukları tamyargı davasının, İdare Mahkemesince 2918 sayılıyasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren110.maddesi gözetildiğinde meydana gelen zararın tazmini istemiile açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği belirtilerek davanın 2577 sayılı kanunun 15/1-amaddesine göre görev yönünden reddine kararverildiğini beyan ederek mahkememize tazminat davasıaçmış ise de, olayın 19.01.2012 tarihinde MaltepeBelediyesi hudutlarında kalan Karayolu üzerinde bulunan logarkapağından kaynaklandığı, dosyamızda idareninkusurlu olduğu iddiası ile tazminat istendiği, ancak iddiaedilen olayın idarenin hizmet kusuruna dayandığı, idareninhizmet kusuruna dayanan tazminat davalarının Yargıtayınyerleşmiş içtihatlarına göre İdari Yargıdaçözümlenmesi gerektiğianlaşıldığından davalı Belediye aleyhineaçılan davanın görev yönünden davadilekçesinin reddine , b) Dahili davalıİSKİ aleyhine açılan davada ise, dahilidavalının sunduğu belgelere göre dahili davalınınbir sorumluluğunun olmadığı, sorumluluk varsa işiyapan firmaya ait olduğu ve bu yüzden dahili davalıİSKİ aleyhine açılan davanın husumetyönünden reddine karar verilmesi,…” şeklindekigerekçe ile davalı Maltepe Belediye Başkanlığıaleyhine açılan davanın idari yargı yerindegörülmesi gerektiğinden görev yönünden reddinekarar vermiş ve verilen bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili idari ve adliyargı yerlerince verilmiş olan görevsizlik kararlarınedeniyle oluştuğunu ileri sürdüğü olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 11.04.2016 günlütoplantısında: İLKİNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında her iki yargı yerinde davalı olanMaltepe Belediye Başkanlığı yönünden 2247sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, adli yargı dosyasının; davacınınistemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15.maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiğigörülmekte ise de; Başkanlıkça idari yargıdosyasının UYAP üzerindenincelendiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un adli yargı,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, sigortalı aracınuğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin,zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğiniilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemekolduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, buKanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öte yandan 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. Dava dosyalarında mevcutbilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; davacı sigorta şirketininsigortalısı S.Z.’in sevk ve idaresinde bulunan 34 EP 1120plakalı aracın seyir halinde iken Maltepe Belediyesi sınırlarıiçerisinde karayolu üzerinde bulunan çukura girerek,çukurun çıkışındaki rögarkapağına çarpması sonucu meydana gelen maddi zararıntazmini istemiyle davanın açıldığıanlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun 110uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılanitiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi,şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü, haklıneden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesinin kararı esas alınır.” denilmektedir. AnayasaMahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı,yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adliyargının görevine verebileceğine, dolayısiyle 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ileAnayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, İstanbul Anadolu 6.Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.03.2015 gün ve E:2013/437 K:2015/144sayılı Maltepe Belediye Başkanlığı hakkındaverilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul Anadolu6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.03.2015 gün ve E:2013/437 K:2015/144 sayılıMaltepe Belediye Başkanlığı hakkında verilenGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.04.2016gününde, Üye Süleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN KARŞI OY UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.9.2015 gün ve E:2015/670, K:2015/671sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum.11.04.2016 ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy