T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 203
KARAR NO : 2016 / 242
KARAR TR : 11.4.2016
ÖZET: Kırgızistan-Türkiye Manas Üni-versitesinde öğretim üyesi olarak çalışmakta iken iş sözleşmesi feshedilen davacının, kıdem tazminatı, bakiye ücret alacağı ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle açtığı davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde (Türk Mahkemelerinin, ulusal açıdan yargılama görev ve yetkisine ilişkin değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydı ile) ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :İ. Ş. Vekilleri : Av. O. E. İ.- Av. C.H. O. Davalı :Kırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiRektörlüğü Vekilleri : Av.Dr.H. A., Av.T.N. Sa. O L A Y : Davacı vekilidilekçesinde; davalı üniversitede öğretim üyesiolarak çalışmakta iken iş sözleşmesi haklıbir neden olmaksızın feshedilen müvekkilinin, davalıüniversitede ilk olarak 2002-2003 öğretim yılındaÜniversitenin kararı ve Kırgızistan tarafından atananrektörün ve Türkiye tarafından atanan rektör vekilinintalebi üzerine ve İstanbul Üniversitesi'nin uygun görmesiile işe başladığını; 2004 yılındaİstanbul Üniversitesi'nden emekli olduğunu ve 2004-2005senesinden sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar sadecedavalı üniversitenin Edebiyat Fakültesi TarihBölümünde öğretim üyesi olarak hizmetverdiğini; bu süreçte bölümbaşkanlığı ve dekanlık görevlerinde debulunduğunu; davalı üniversitede her yıl yenilenen hizmetsözleşmesi ile 2002 yılından 08.11.2012 tarihine kadarkesintisiz olarak çalıştığını; davalıüniversitenin görevlendirmesi sonucu Japonya'da 4 ay misafiröğretim üyesi olarak bulunduğunu; müvekkilinin,iş sözleşmesinin feshedildiğini davalının07.11.2012 tarihli ihtarnamesini tebliğ aldığı 08.11.2012tarihinde öğrendiğini; kendisine baskı yapılmaksuretiyle, taraflar arasındaki sözleşmedekararlaştırılan usule (sözleşmenin bitiminden 60gün önce yazılı bildirimde bulunma şartı)aykırı şekilde, geçmiş tarihli imzalatılmakistenen belgeyi imzalamadığını, davalının hukuktuzağına düşmediğini, bunun üzerine, davalıüniversitenin hukuka aykırı baskıcı, müvekkiliniimzaya zorlayan, kötüniyetli kasıtlı vecezalandırıcı bir tutum sergilediğini; görev yerinegittiği halde kendisine ders verilmediğini, eylül ayımaaşının yatırılmadığını; bukonularda yaptığı ihtarları sonuçsuzkaldığını; davalı üniversitenin, 07.11.2012tarihli cevabi ihtarnamesinde, kurumun kendisine tanınan hak veyetki ile müvekkilinin görevindenalındığını, sözleşme şartlarıgözetilerek müvekkile bu hususun tebliğ edildiğini,taraflar arasında yapılan Hizmet Sözleşmesine göre heriki yanın hiçbir hükme ve gerekçeye ve merasime hacetkalmaksızın sözleşmeye tebliğ koşuluyla sonverebildiğini ihtar ettiğini; davalı üniversiteninihtarnamede iddia ettiklerinin hukuken kabul edilebilirolmadığını; İş Yasası'nda işvereninfesih bildirimini yazılı olarak yapması ve fesih sebebiniaçık ve kesin bir şekilde belirtmesinin zorunlu olduğununaçıkça belirtildiğini; davalı üniversiteninbu süreçte son derece çelişkilidavrandığını, iş sözleşmesini feshetmehakkını yitirdiğini ve bu sebeple hukuka, yasalara vearalarındaki sözleşmeye aykırı davranarak işsözleşmesinin yenilenmeyeceğine dair kararı hukukengeçerli hale getirme çabası içinde olduğunu;davalının haksız feshi sebebiyle müvekkili adınakıdem tazminatı, bakiye süre ücreti alacağıhakkı doğduğunu; öte yandan, bu süreçtedavalı üniversitenin özellikle cezalandırmak amacıylayapmış olduğu hukuka aykırı işlem vedavranışlarının, usulüne uygun olmayan fesihbildiriminin müvekkiline zorla imzalatılmaya çalışılmasının,müvekkiline ders vermeyip, baskı uygulayıp,yalnızlaştırıp müvekkilinin pasifize edilmesinin, sonderece saygıdeğer bir eğitimci ve bilim insanı olanmüvekkillerini psikolojik olarak etkilediğini,yaşadığı olaylar nedeniyle sağlıksorunlarının başladığını, oluşantelafisi imkansız zararlar nedeniyle manevi tazminat olarak 20.000 TL. isteğindebulunduklarını ifade ederek; haksız fesih sebebi ile kıdemtazminatı belirlendiğinde, belirlenen alacak miktarlarınatamamlanmak üzere, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla, şimdilik 500,00.-TL kıdem tazminatının,bakiye ücret alacağı belirlendiğinde, belirlenen alacakmiktarlarına tamamlanmak üzere, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla, şimdilik 500,00.TL bakiye ücretalacağının ve 20.000 TL manevi tazminatın ödenmesiistemiyle 28.12.2012 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır. BAKIRKÖY 9.İŞMAHKEMESİ: 13.2.2015 gün ve E:2012/667, K:2015/61 sayı ile, davadilekçesini özetledikten sonra, “Davalı tarafözetle; Öncelikle davada ÜNİVERSİTE mevzuatı veKırgız Hukuku uygulanması gerektiğini, yapılansözleşmenin yenilenmediğini, Yönetim Kurulu kararı ilebu hususun belirlenerek davacının görevi sözleşmesüresinin bitmesi ve sözleşmenin yenilenmemesi sebebi ile sonaerdiğini, herhangi bir şekilde davacının kişilikhaklarının ihlal edilmediğini, manevi tazminat talebinin yasalkoşulları oluşmadığını ve açılandavanın usul ve esas yönünden reddini savunmuştur. Dava hukuki niteliği itibariile muhtelif işçilik alacakları ile feshe bağlımanevi tazminat talebine ilişkindir. Tarafların delilleri, emsalolarak sunulan karar örnekleri, dosyadadır. Her ne kadar davacıtarafça iş bu dava Mahkememize açılmış isede; Öncelikle yargı yolu görev ve usul yönünden davaşartlarının Mahkemece re'sen nazara alınması ve uyuşmazlığınbuna göre değerlendirilmesi gerekir. Dosya kapsamında iddia vesavunma ile sunulan ve toplanan tüm deliller ile UyuşmazlıkMahkemesinin kararları da birlikte değerlendirildiğinde,davalı ÜNİVERSİTE'nin sürekli ve düzenlinitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığıdavacının statüsü, göreve alınması, hak veyetkileri gözetildiğinde İdare Hukuku kapsamında bir kamupersoneli olduğu, bu itibarla uyuşmazlığınçözümünde İş Mahkemesinin görevliolmadığı, İdari yargı yerinin görevli olduğu,görev hususu dava şartlarından, olup, H.M.K,. 114 v.d mad.kapsamında yargılamanın her aşamasında Mahkemecere’sen nazara alınması gerektiği, davaşartı-yargı yolu sebebi ile Mahkememiz görevsiz olduğuanlaşıldığından, davanın usulden reddine kararverilmesi gerektiği sonuç ve kanaatinevarılmıştır. HÜKÜM: Gerekçedeaçıklanan nedenlerle; 1-İş bu davada İdariyargı görevli olduğundan (Dava şartı-Yargı yolu)sebebi ile Mahkememiz görevsiz olduğundan davanın usuldenREDDİNE…” karar vermiş, temyiz edilmesi üzerineYargıtay 9.H. Dairesince 27.5.2015 gün ve E:2015/12082, K:2015/19515sayı ile onanan görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kezaynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 4.İDAREMAHKEMESİ: 9.3.2016 gün ve E:2015/1955 sayı ile,“(…) 2547 sayılı YükseköğretimKanunu’nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde;“Bu kanun; yükseköğretim üstkuruluşlarını, bütün yükseköğretimkurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyetve esasları kapsar. Türk Silahlı Kuvvetlerive emniyet teşkilatına bağlı yükseköğretimkurumlarıyla ilgili hususlar ayrı kanunlarla düzenlenir.”şeklindeki düzenleme ile 2547 sayılı Kanun’unbütün Yüksek Öğretim Kurumları ve bağlıbirimleri kapsar şekilde düzenlemeleri içerdiğibelirtilmiştir. Bu noktada bir vakıfüniversitesi olmadığında kuşku bulunmayan ManasÜniversitesi’nin, Yükseköğretim Kanunu kapsamında,Anayasa’nın 130. maddesine göre kanunla kurulmuş birDevlet Üniversitesi olarak değerlendirilipdeğerlendirilemeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir. Nitekim, her nekadar Anayasa’nın 90. maddesi kapsamında usulüne uygunşekilde yürürlüğe girmiş UluslararasıSözleşmeler Kanun Hükmünde de olsa; TürkiyeCumhuriyeti Hükümeti İle Kırgız CumhuriyetiHükümeti Arasında Kırgızistan'ın BaşkentiBişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye ManasÜniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın kanunniteliğinde olması, Manas Üniversitesi’nin 2547sayılı Kanun kapsamında sayılması için yeterlideğildir. Bunun için Manas Üniversitesi’nin,Türkiye Cumhuriyeti Örgün Eğitim Kurumlarıiçinde bir Yükseköğretim Kurumu olarak yer alan veYükseköğretim Kurumu mevzuatına tabi bir üniversite olmasıgerekmektedir. Oysa 2547 sayılı Kanun’un‘Tanımlar’ Başlıklı 3. maddesindeYükseköğretim Kurumu; “Milli eğitim sistemiiçinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarıyılı kapsayan her kademedeki eğitim - öğretimintümüdür.” şeklinde tanımlanmış ve MilliEğitim Sistemi içinde olmayan kurumlar 2547 sayılı Kanunkapsamı dışında bırakılmıştır.Manas Üniversitesi ise, kuruluş tüzüğünün 1.maddesinde belirtildiği üzere “Kırgızistan'ınBişkek şehrinde kurulan tüzel kişiliğe ve bilimselözerkliğe sahip” bir üniversite olup, kuruluşu,organları ve işleyişi 2547 sayılı Kanun iledeğil, "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ileKırgız Cumhuriyeti Hükümeti ArasındaKırgızistan’ın Başkenti Bişkek ŞehrindeKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi KurulmasınaDair Anlaşma" ve buna bağlı olarakçıkarılan "Manas Kırgızistan-TürkiyeÜniversitesi Tüzüğü" ile belirlenmiştir.Kaldı ki, Manas Üniversitesi’ne, 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılıKamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun, ÖzelBütçeli İdareleri düzenleyen (II) SayılıCetveli’nin, Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler VeYüksek Teknoloji Enstitüleri başlıklı ‘A’bendinde yer verilmediği görülmekle, söz konusuÜniversitenin Milli Eğitim Sistemi içindedeğerlendirilmesi de mümkün değildir. Olayda, davacınınKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi emrindesözleşmeli olarak çalıştığı,Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle KırgızCumhuriyeti Hükümeti Arasında Kırgızistan'ınBaşkenti Bişkek Şehrinde Kırgızistan-TürkiyeManas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşma'nın 11.maddesine göre Üniversitede görev alacak idari ve akademikpersonelin sözleşmeli olarakçalıştırılacağı, adı geçenÜniversitenin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunukapsamında ya da 5018 sayılı Kanun ile Milli Bütçeyedahil edilen kurumlar arasında yer almaması nedeni ile Türkiye Cumhuriyetibünyesinde ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahipüniversite olarak değerlendirilmesinin mümkünolmadığı, bu nedenle söz konusu üniversitenin bir kamukurumu, davacının da bir kamu görevlisi olarak kabuledilemeyeceği, esasen iş bu davanın konusunun da işmevzuatı çerçevesinde çözümlenmesi gerekenkıdem tazminatı, bakiye ücret alacağı ile manevitazminat isteminden kaynaklandığı, buna görebakılmakta davanın görüm veçözümünün adli yargının görev veyetkisine girdiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle;dava konusu uyuşmazlığın çözümündegörevsizlik kararı veren ve bu kararı kesinleşen adliyargı yerinin görevli olduğu kanısınavarıldığından, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi hükümleri uyarınca görevli yargı merciininbelirlenmesi için Bakırköy 9. İş Mahkemesinden teminedilen 2012/667 esas sayılı dosya ile iş bu davadosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar davanınertelenmesine…” karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 11.4.2016 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava,Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesinde öğretimüyesi olarak çalışmakta iken iş sözleşmesifeshedilen davacının, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak üzere 500,00 TL kıdem tazminatı, 500,00 TL bakiyeücret alacağı ile 20.000,00 TL manevi tazminatın yasalfaiziyle birlikte davalıdan tahsili amacı ileaçılmıştır. Davaya konu olayda,Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesinde 2002yılından 8.11.2012 tarihine kadar öğretim üyesi olarakçalışan davacının, hizmet sözleşmesininhaksız ve hukuka aykırı olarak feshedildiğinden bahisle,kendisine kıdem tazminatı, bakiye ücret alacağı ile manevitazminat ödenmesi istemiyle açtığı davada;görevli yargı yeri belirlenirken; Kırgızistan-TürkiyeManas Üniversitesi’nin Türkiye Cumhuriyeti ÖrgünEğitim Kurumları arasındaki yeri ve davacının,davalı kurumda çalıştığı süre boyuncayürüttüğü görevin hukuki niteliğiüzerinde durulması yararlı olacaktır. a)Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi’ninTürkiye Cumhuriyeti Yüksek Öğretim Sistemi içindekiyeri: Anayasa’nın“Yükseköğretim Kurumları”başlıklı 130. maddesinin birinci fıkrasında,“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarınadayanan bir düzen içinde milletin ve ülkeninihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmekamacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitlidüzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma,yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığahizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamutüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahipüniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.” denilmeksureti ile, devlet üniversitelerinin kanunla kurulacağıdüzenlenmiştir. Aynı maddenin ikincifıkrasındaki “Kanunda gösterilen usul ve esaslaragöre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ilevakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabiyükseköğretim kurumları kurulabilir.” şeklindekidüzenlemeyle, Devlet üniversitelerinin dışındaVakıf üniversitelerinin kurulmasına da imkântanınmıştır. Anayasa’nın‘Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma’başlıklı 90. Maddesinin son fıkrasında;“Usulüne göre yürürlüğe konulmuşMilletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlarhakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile AnayasaMahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.)Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak veözgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarlakanunların aynı konuda farklı hükümler içermesinedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarasıandlaşma hükümleri esas alınır. “şeklindeki düzenleme ile de, usulüne uygun olarakyürürlüğe giren uluslararası antlaşmalarınkanun hükmünde olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda yapılanaraştırmalar neticesinde, Türkiye ve KırgızistanDevletleri arasında, 30.09.1995 tarihinde İzmir’de imzalananTürkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kırgız CumhuriyetiHükümeti Arasında Kırgızistan'ın BaşkentiBişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye ManasÜniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşma’nınimzalandığı ve bu anlaşmanın, TürkiyeBüyük Millet Meclisi’nin 4144 sayılı Kanunu ileonaylandığı, 23.06.1996 gün ve 22675 sayılı ResmiGazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiğianlaşılmıştır. Türkiye CumhuriyetiHükümeti ile Kırgız Cumhuriyeti HükümetiArasında Kırgızistan’ın BaşkentiBişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye ManasÜniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşma’nın 1.Maddesinde; “Taraflar, Bişkek şehrinde "MANAS"adında ortak Kırgızistan-Türkiye Üniversitesiniaçmaya karar vermişlerdir.” denildikten sonra, aynıAnlaşmanın 5. Maddesinde, “Üniversite, 8 kişilikMütevelli Heyet tarafından yönetilecektir. Heyette tarafHükümetlerin tayin edeceği 4'er üye yer alacak. HeyetBaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafındanüçlü kararname ile tayin edilecektir.”, 6.Maddesinde; “ Üniversite Rektörü; Mütevelli Heyetinteklifi üzerine Kırgız Cumhuriyeti Hükümetitarafından, Rektör Vekili (Birinci Yardımcısı),Mütevelli Heyetin teklifi üzerine, YükseköğretimKurulu tarafından tayin edilecektir.” ve 7. Maddesinde“Mütevelli Heyet de dahil, Üniversitenin idari, mali ve ilmidenetimi için de taraf hükümetler, 4'er üyegörevlendirilecektir. 8 kişilik Denetleme Kurulu'nunBaşkanı münavebe ile taraflarca belirlenir. Kurul, yılda enaz bir defa taraflara genel rapor verecektir” şeklindekidüzenlemeler ile, üniversitenin yönetiminin Türkiye ve KırgızDevletleri tarafından müşterek işlemlerle oluşturulacağıdüzenlenmiştir. Anlaşmanın 14.Maddesinde ise; “Bu Anlaşmaya uygun olarak Üniversiteninstatüsünü belirleyecek olan "Tüzük"anlaşmanın taraf hükümetlerce tasdikinden itibaren üçay içerisinde müştereken hazırlanacak ve tarafhükümetlerin onayına sunulacaktır.” şeklindekidüzenleme ile üniversitenin statüsünün, anlaşmagereğince çıkartılacak bir tüzük ilebelirleneceği kaleme alınmış ve Manas KırgızistanTürkiye Üniversitesi Tüzüğühazırlanmıştır. Tüzük Bakanlar Kurulu’nun21.08.1996 gün ve 96/8488 sayılı kararı ileonaylanmış ve 23.09.1996 gün ve 22766 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kırgızistan -Türkiye Manas Üniversitesi Tüzüğü’nünAmaç başlıklı 1. Maddesinde; “BuTüzüğün amacı; ‘Türkiye Cumhuriyeti,Kırgız Cumhuriyeti ve diğer Türk Cumhuriyetleri ileTürk Topluluklarındaki üniversite çağındabulunan gençlerin bir çatı altında toplanarakuluslararası çağdaş bilimin eğitim gereklerinegöre eğitilmelerini ve Türklük bilincinekavuşturulmalarını sağlamak, Özellikleçağdaş, demokratik ve laik devlet esaslarına inanan,gelecek yüzyılların ihtiyaçlarına cevap verebilecekseviyede bilgi ve beceri ile donanmış, manevi değerlerinebağlı, hür ve bilimsel düşünce gücüne,geniş bir dünya görüşüne ve toplumakarşı sorumluluk duygusuna sahip, insan haklarınasaygılı, beden, zihin, ruh, ahlak ve duygu bakımındandengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş,yapıcı ve yaratıcı insanlar yetiştirmek’üzere, Kırgızistan'ın Bişkek şehrinde kurulantüzel kişiliğe ve bilimsel özerkliğe sahipKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi'ninteşkilatı, yönetimi ve eğitim-öğretimi ile ilgiliusul ve esasları belirlemektir.” denilerek, ManasÜniversitesi’nin teşkilat yapısı, yönetimi veeğitim-öğretin usulünün belirlenmesininamaçlandığı ortaya konulmuştur. 04.11.1981 tarih ve 2547sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ‘Kapsam’ başlıklı 2. Maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretimüst kuruluşlarını, bütünyükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerinive bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar. Türk Silahlı Kuvvetlerive emniyet teşkilatına bağlı yükseköğretimkurumlarıyla ilgili hususlar ayrı kanunlarla düzenlenir.”şeklindeki düzenleme ile 2547 sayılı Kanun’unbütün Yüksek Öğretim Kurumları ve bağlıbirimleri kapsar şekilde düzenlemeleri içerdiğibelirtilmiştir. Bu noktada bir vakıfüniversitesi olmadığında kuşku bulunmayanKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi’nin,Yükseköğretim Kanunu kapsamında, Anayasa’nın130. Maddesine göre kanunla kurulmuş bir Devlet Üniversitesiolarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin belirlenmesigerekmektedir. Nitekim, her ne kadar Anayasa’nın 90. maddesikapsamında usulüne uygun şekilde yürürlüğegirmiş Uluslararası Sözleşmeler Kanun Hükmünde deolsa; kuruluş sözleşmesinin kanun niteliğindeolması, anılan Üniversitenin 2547 sayılı Kanun kapsamındasayılması için yeterli değildir. Bunun içinKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi’nin,Türkiye Cumhuriyeti Örgün Eğitim Kurumlarıiçinde bir Yükseköğretim Kurumu olarak yer alan veYükseköğretim Kurumu mevzuatına tabi bir üniversiteolması gerekmektedir. Oysa 2547 sayılı Kanun’un‘Tanımlar’ Başlıklı 3. maddesindeYükseköğretim Kurumu; “ Milli eğitim sistemiiçinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarıyılı kapsayan her kademedeki eğitim - öğretimintümüdür.” şeklinde tanımlanmış veMilli Eğitim Sistemi içinde olmayan kurumlar 2547 sayılıKanun kapsamı dışındabırakılmıştır. Kırgızistan-TürkiyeManas Üniversitesi ise, kuruluş tüzüğünün 1.maddesinde belirtildiği üzere “Kırgızistan'ınBişkek şehrinde kurulan tüzel kişiliğe ve bilimselözerkliğe sahip” bir üniversite olup, kuruluşu,organları ve işleyişi 2547 sayılı Kanun iledeğil, ‘Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ileKırgız Cumhuriyeti Hükümeti ArasındaKırgızistan’ın Başkenti Bişkek ŞehrindeKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi KurulmasınaDair Anlaşma’ ve buna bağlı olarakçıkarılan ‘Manas Kırgızistan - TürkiyeÜniversitesi Tüzüğü’ ile belirlenmiştir.Kaldı ki, Manas Üniversitesi’ne, 10.12.2003 tarih ve 5018sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun,Özel Bütçeli İdareleri düzenleyen (II) SayılıCetveli’nin, Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler VeYüksek Teknoloji Enstitüleri başlıklı ‘A’bendinde yer verilmediği görülmekle, söz konusuüniversite’nin Milli Eğitim Sistemi içindedeğerlendirilmesinin mümkün olmadığı kanaatineulaşılmıştır. b) Davacının,davalı kurumda çalıştığı süre boyuncayürüttüğü görevin hukuki niteliği Türkiye CumhuriyetiHükümeti ile Kırgız Cumhuriyeti HükümetiArasında Kırgızistan’ın Başkenti BişkekŞehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiKurulmasına Dair Anlaşmanın 11. Maddesinde;”Üniversite'de görev alacak idari ve akademik personelsözleşmeli olarak çalıştırılacaktır.Türkiye'den gidecek öğretim elemanları ve idari personel, MütevelliHeyetin talebi üzerine, Yükseköğretim Kurulutarafından "ücretsiz izinli" olarak görevlendirilecek,ücretleri hazırlanacak tüzük esaslarına göreMütevelli Heyetince tespit edilecek ve Kırgızistan'dageçecek hizmet süreleri, Türkiye'de kıdem veemekliliklerinde değerlendirilecektir.” denilmek sureti ile,üniversitede çalışacak öğretimelemanlarının sözleşmeli statüde olacakları,çalışmak için Türkiye’den gideceköğretim görevlilerinin Yüksek Öğretim Kurumutarafından görevlendirileceği, görevli olduklarısüre boyunca ücretsiz izinli sayılacakları ve bugörevlerinde geçecek sürelerin Türkiye’dekikıdem ve emekliliklerinde dikkate alınacağıbelirtilmiştir. Kırgızistan -Türkiye Manas Üniversitesi Tüzüğü’nün ‘Akademik ve İdari Personel’ başlıklı 17. Maddesinde; “Öğretimelemanları, üniversitede görevli profesör, doçent,yardımcı doçent, öğretim görevlisi, okutman,uzman ve araştırma görevlisi unvanına sahip kişilerdenoluşur. Üniversitenin istihdamedeceği idari personel ve işçiler, Mütevelli Heyetininkuracağı teşkilat şeması, ihdas edeceği kadrolarve belirleyeceği esaslar dahilinde çalıştırılırlar. Öğretim elemanlarıve idari personel sözleşmeli olarakçalıştırılır. Akademik ve idari personelatamaları ilgilinin göreve başlayış tarihindenitibaren bir ay içinde Kırgız Cumhuriyeti Öğretim veBilim Bakanlığı ile Türkiye CumhuriyetiYükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nabildirilir.” şeklindeki düzenlemeler ile, ManasÜniversitesi’nde görevlendirilecek öğretim elemanlarınınmütevelli heyeti tarafından istihdam edilecek kadrolar dahilinde,Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Yürütme Kurulutarafından görevlendirilecekleri ya da üniversitebünyesinde sözleşmeli olarakçalıştırılacakları belirtilmiştir.Görüldüğü üzere, üniversitedeçalışacak öğretim elemanları, yaTürkiye’den 2547 sayılı Kanun’un 39. Maddesigöre yapılacak görevlendirme üzerine yapılacaksözleşme ile ya da haricen yapılacak sözleşme ileçalıştırılabilecektir. Kırgızistan-Türkiye ManasÜniversitesi Akademik Personel Yönetmeliği’nin 1.Maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacıKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi AkademikPersonelinin üniversiteye ilişkin hak veyükümlülüklerinin ve çalışmakoşullarının genel prensiplerini düzenlemektir. “denildikten sonra, Aynı Yönetmeliğin Atamabaşlıklı 7. Maddesinde; “a) Rektör, Rektör Vekili,Rektör Yardımcısı, Dekan, EnstitüMüdürü, Yüksekokul Müdürü ve BölümBaşkanı Tüzükte belirtilen esas ve usullere göreatanır. b) AdaylarınÜniversite’nin öğretim kadrosuna atanması ilgiliolarak Mütevelli Heyet, Rektör Vekilininbaşkanlığında Aday Tespit ve Akademik DeğerlendirmeKomisyonu kurar. Komisyon, adayların özgeçmişleri,bilimsel eserleri, kendi uzmanlık alanlarınakatkılarını inceleyip akademik dosyalarınıoluşturur, özlük haklarını saptar ve adaylarhakkındaki önerisine ekleyip rektörlüğe sunar.Komisyonun bulguları Rektörlükçe 10 güniçinde Mütevelli Heyete iletilir. Mütevelli Heyetinkararı üzerine adaylar ile atama şartlarındaanlaşılması durumunda üniversite ile adaylar arasındaimzalanan sözleşmeler Mütevelli Heyetin onayı ileyürürlüğe girer.” denilmek sureti ileüniversiteye öğretim elemanının atanmasındaizlenecek usuller belirlenmiş ve atamanın, mütevelliheyetince uygun görülen kişilerle imzalanacak sözleşmeüzerine yine mütevelli heyetinin onayı ileyapılacağı düzenlenmiştir. Yukarıda anılan mevzuathükümleri, birbirini tamamlar nitelikte, Kırgızistan-Türkiye ManasÜniversitesi bünyesinde çalışacak öğretimelemanlarının sözleşme ile işealınacağını, Türkiye’den yapılacakgörevlendirmelerde de yine sözleşmeninimzalanacağını öngörmektedir. Olay kısmındaayrıntılı olarak belirtildiği üzere;davacının, davalı Üniversitede ilk olarak 2002-2003öğretim yılında Üniversitenin kararı veKırgızistan tarafından atanan rektörün ve Türkiyetarafından atanan rektör vekilinin talebi üzerine ve İstanbulÜniversitesi'nin uygun görmesi ile işebaşladığı; 2004 yılında İstanbul Üniversitesindenemekli olduğu, 2004-2005 yılından sözleşmesininfeshedildiği tarihe kadar sadece davalı Üniversitenin EdebiyatFakültesi Tarih Bölümünde öğretim üyesiolarak hizmet verdiği; bu süreçte bölümbaşkanlığı ve dekanlık görevlerinde debulunduğu; davacının davalı Üniversitede her yılyenilenen hizmet sözleşmesi ile 2002 yılından 08.11.2012tarihine kadar kesintisiz olarak görev yaptığı; işsözleşmesinin haklı bir neden olmaksızınfeshedildiğinden ve çalışma süresi kıdemtazminatı almasını gerektirecek sürede olduğundanbahisle, İş Kanunu hükümleri kapsamındakıdem tazminatı alacağının; işsözleşmesinin 08.11.2012 tarihinde haklı bir nedene dayanmadanfeshedildiğinden, sözleşmesinin yenilenmeyeceğineilişkin yazılı bildirimin ise sözleşmedeöngörülen sürede yapılmadığındaniş sözleşmesi kendiliğinden bir yıl dahauzamış olduğundan bahisle bakiye süre ücretalacağının ve son olarak da manevi tazminatın ödenmesiistemiyle dava açtığıanlaşılmıştır. Tüm bu tespitlerışığında, davacının davalıüniversitede 2547 sayılı Kanun kapsamında değil,taraflar arasında imzalanan iş/hizmet sözleşmesigereğince çalıştığı,sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine görevinin sonaerdiği; davacı tarafından, davalı kurumdaçalıştığı döneme ilişkin olarakkıdem tazminatı, bakiye süre ücret alacağı vemanevi tazminat ödenmesinin istenildiği anlaşılmakla;davaya konu uyuşmazlığın, özel hukukhükümleri çerçevesinde(Türk Mahkemelerinin, ulusal açıdan yargılama görev ve yetkisine ilişkindeğerlendirme hakkı saklı kalmak kaydı ile) adli yargıyerinde görülmesi gerektiği kanaatineulaşılmıştır. c)Sonuç: DavalıKırgızistan–Türkiye Manas Üniversitesi’nin 2547sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamında ya da 5018sayılı Kanun ile Milli Bütçeye dahil edilen kurumlar arasındayer almaması nedeni ile Türkiye Cumhuriyeti bünyesinde ayrıbir Kamu Tüzel Kişiliğine sahip üniversite olarakdeğerlendirilmesi olanağı bulunmamaktadır. Buna ek olarakdavacının da, davalı kurumda iş sözleşmesinebağlı olarak çalışması ve işmevzuatına ilişkin talepleri de dikkatealındığında, kamu personeli statüsündekabul edilmesinin mümkün olmadığı tespitedilmiştir. Bu durumda, davacının davasının 2577 sayılı Kanun’un 2.Maddesinde düzenlenen idari dava türleri arasındadeğerlendirilmesi mümkün olmamakla, açılan davanınözel hukuk hükümleri çerçevesinde (TürkMahkemelerinin, ulusal açıdan yargılama görev veyetkisine ilişkin değerlendirme hakkı saklı kalmakkaydı ile) adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir. Açıklanannedenlerle, Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile Bakırköy 9. İş Mahkemesi’ningörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Bakırköy 9. İş Mahkemesi’nin13.2.2015 gün ve E:2012/667, K:2015/61 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 11.4.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Türkiye'den gönderilecek öğretim elemanları ve idaripersonel Rektörlüğün teklifi ve Mütevelli Heyetinintalebi üzerine Türkiye Cumhuriyeti YükseköğretimYürütme Kurulu tarafından ücretsiz izinli olarakgörevlendirilir. Ücretleri Mütevelli Heyetçe tespitedilecek yönetmeliğe göre ödenir. Kırgızistan'dageçecek hizmet süreleri Türkiye'de kıdem veemekliliklerinde değerlendirilir.
Full & Egal Universal Law Academy