T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 185
KARAR NO : 2016 / 227
KARAR TR : 11.4.2016
ÖZET : 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerek-tiği hk.
K A R A R
Davacı : D. Y.
Davalı :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
O L A Y :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun 28.1.2015gün ve 8808 sayılı kararı ile, İlçe EmniyetMüdürlüğü ekiplerince 3.1.2014 günüyapılan denetimler sırasında, davacıya ait işyerindesaat 22:15 sıralarında alkollü içkisatıldığının tespit edildiğinden bahisle,davacı adına 4250 sayılı İspirto ve İspirtoluİçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesininbeşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle 7.maddesinin birinci fıkrası (e) bendi ile 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesinin beşinci fıkrasının(k) bendi uyarınca 35.000,00 TL. idari para cezası verilmiş,aynı Kurumun 17.2.2015 gün ve 04252 sayılı yazısıile davacıya bildirilmiştir.
Davacı, idari para cezasına karşı adliyargı yerinde itirazda bulunmuştur.
SAKARYA 1. SULH CEZAHAKİMLİĞİ: 17.3.2015 gün ve D.İş:2015/554sayı ile, 4733 sayılı Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun’un 8.maddesinin onuncu fıkrası uyarıncaitirazın idari yargı yerinin görev alanına girdiğigerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiş, yapılanitiraz Sakarya 2. Sulh Ceza Hakimliğince kesin olarak reddedilmiştir.
Bu kez, davacı, aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır. Sakarya 1.İdare Mahkemesi, davanın görüm veçözümünde dava konusu idari işlemi tesis edenidarenin bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi’nin yetkiliolduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddinekarar vermiş, dava dosyası Ankara Nöbetçi İdareMahkemesi’ne gönderilmiştir.
ANKARA 4. İDAREMAHKEMESİ: 3.3.2016 gün ve E:2015/1303 sayı ile, 4733sayılı Kanun’un 8. maddesinin beşincifıkrasının (k) bendinde ne tutarda idari para cezasıverileceğinin düzenlendiği, dava konusu para cezasınınise 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu uyarınca verildiği, bu Kanunuyarınca verilen idari para cezalarına karşıaçılacak davalarda da görevli yargı yerinin belirtilmediği açıklanarak, 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işinincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesinedeğin ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan11.4.2016 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık MahkemesiGenel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun bütünüyle incelenipdeğerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘cezauyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya daşahsi davacının talebi ile başlayan yargılamasısonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecekdavalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasında çıkangörev ve hüküm uyuşmazlıklarınınanlaşılması, bunun dışında kalan tümgörev uyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durumgözetildiğinde, olay bölümünde yazılıbaşvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının, Mahkemece ekinde adliyargı dosyası da temin edilerek UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerdeherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4250 sayılı İspirto ve İspirtoluİçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesininbeşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle 7.maddesinin birinci fıkrası (e) bendi ve 4733 sayılı Tütünve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun’un 8.maddesinin beşincifıkrasının (k) bendi uyarınca verilen 35.000,00 TL. idaripara cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
4250sayılı Kanun’un 6. maddesinde, “(Mülga: 11/1/2001-4619/5md.;Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/2 md.) Alkollü içkilerinher ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilere yöneliktanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerin kullanılmasınıve satışını özendiren veya teşvik eden kampanya,promosyon ve etkinlik yapılamaz. Ancak, münhasıran alkollüiçkilerin uluslararası düzeyde tanıtımınayönelik ihtisas fuarları ile bilimsel yayın ve faaliyetlerdüzenlenebilir. Alkollü içkileri üreten, ithal eden vepazarlayanlar, her ne surette olursa olsun hiçbir etkinliğe ürünlerininmarka, amblem ya da işaretlerini kullanarak destek olamazlar.Açık alkollü içki satışı yapmayailişkin izin belgesi olan işletmelerde servis amaçlımateryallerde marka, amblem ve logo kullanılabilir. Televizyonlardayayınlanan dizi, film ve müzik kliplerinde alkollüiçkileri özendirici görüntülere yer verilemez.
……..
……..
……..
Alkollü içkiler, otomatik satışmakineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklıyöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basınve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ilesatış yöntemi kullanılarak gönderilemez. Alkollüiçkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olaraksatılamaz……..” denilmiş;
“Cezalar” başlıklı 7.maddesinde, “(Mülga: 27/3/1969-1137/37-1 md.; Yenidendüzenleme: 24/5/2013-6487/3 md.) Bu Kanunun 6 ncı maddesinin;
a) Birinci ve ikinci fıkralarında belirtilenyasakların her birine aykırı hareket edenlere ve ilgiliişletme sahiplerine, beş bin Türk Lirasından iki yüzbin Türk Lirasına kadar,
b) Üçüncü, dördüncü vealtıncı fıkralarında belirtilen yasaklara aykırıhareket edenlere, on bin Türk Lirasından beş yüz binTürk Lirasına kadar,
c) Yedinci fıkrasına aykırı hareketedenlere, beş bin Türk Lirasından elli bin TürkLirasına kadar,
ç) Sekiz, dokuz ve onuncu fıkralarındakiyükümlülük ve yasakları ihlal eden üretici veithalatçılara, yüz bin Türk Lirasındanaşağı olmamak kaydıyla, bu yükümlülükve yasaklara aykırı olarak piyasaya sürülen mallarınpiyasa değeri kadar,
d) On birinci fıkrasındaki yasakları ihlaleden satıcılara, on bin Türk Lirasından yüz binTürk Lirasına kadar,
e) Beşinci fıkrasındaki yasaklaraaykırı hareket edenlere, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin beşincifıkrasının (k) bendinde öngörülen,
idari para cezası verilir.
6 ncı maddenin üçüncüfıkrasında belirtilen yasağa aykırı hareket edilmesisonucunda çocuğun sağlığının tehlikeyesokulması hâlinde, fail hakkında ayrıca 26/9/2004 tarihlive 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “Sağlıkiçin tehlikeli madde temini” başlıklı 194üncü maddesi hükmüne göre cezaya hükmolunur.
Bu maddenin (a), (ç) ve (e) bentlerinde belirtilenidari para cezalarını vermeye Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu, televizyon ve radyolara uygulanacak idari paracezalarını vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, diğerbentlerde yer alan idari para cezalarını vermeye mahalli mülkiamir yetkilidir.
Birinci fıkranın (ç) bendindetanımlanan kabahatin konusunu oluşturan ürünlerinayrıca mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bukararı vermeye Tütün ve Alkol Piyasası DüzenlemeKurumu yetkilidir.” hükmü yer almış;
4733 sayılı Kanun’un “Cezaihükümler” başlıklı 8. maddesinde ise,“(Değişik: 3/4/2008-5752/3 md.) Ticari amaçolmaksızın, kendi ürettiği ürünleri kullanarakelli kilogramı aşmayan sarmalık kıyılmıştütün elde eden veya üçyüzelli litreyi aşmayanfermente alkollü içki imal edenler haricinde, Kurumdan tesis kurmave faaliyet izni almadan; tütün işleyenler veya tütünmamulleri, etil alkol, metanol ya da alkollü içki üretmeküzere fabrika, tesis veya imalathane kuran ve işletenler biryıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin gündenonbin güne kadar adlî para cezası ilecezalandırılır. Bu Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarına aykırı hareket edenler ile tesislerinde izinverilen kategori dışında faaliyette bulunanlara da aynıceza verilir.
(Mülga ikinci fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)
(Mülga üçüncü fıkra:28/3/2013-6455/31 md.)
(Mülga dördüncü fıkra:28/3/2013-6455/31 md.)
Tütün, tütün mamulleri, etil alkol,metanol ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmetüreten, işleyen, ihraç veya ithal eden, pazarlayan, alan veyasatan gerçek ve tüzel kişilere aşağıdayazılı idarî yaptırımlar uygulanır: (………..)
k) Tütün mamulleri veya alkollüiçkilerin tüketicilere satışını; internet,televizyon, faks ve telefon gibi elektronik ticaret araçları ya daposta ile sipariş yöntemi kullanarak yapmak üzeresatış sistemi kuran veya faaliyette bulunanlara yirmi bin YeniTürk Lirasından yüz bin Yeni Türk Lirasına kadaridarî para cezası verilir. (Ek ikincicümle: 13/2/2011-6111/175 md.) Satışın internetortamında yapılması halinde, 4/5/2007 tarihli ve 5651sayılı İnternet Ortamında Yapılan YayınlarınDüzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen SuçlarlaMücadele Edilmesi Hakkında Kanunda öngörülen usullere göreerişimin engellenmesine karar verilir ve bu karar hakkında daanılan Kanun hükümleri uygulanır. (……)denilmiş; onuncu fıkrası ve devamında ise;
Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarîyaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunuhükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idaremahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeşgün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptaldavası açılmış olması, kararın yerinegetirilmesini durdurmaz.
İdarî yaptırımlara ilişkin olarakbu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu hükümleriuygulanır.(……..) hükmü yer almıştır.
Olayda, davanın, saat 22:15 den sonra alkollüiçki sattığı ileri sürülerek verilen idari paracezasının iptaline ilişkin olarakaçıldığı, bu eylemin 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasıyla yasaklandığı,ne tutarda idari para cezası verileceğinin ise, 4733sayılı Kanun’un 8. maddesinin beşinci fıkrasının(k) bendinde düzenlendiği, bu durumda davaya konu idari paracezasına dayanak olan Kanun’un 4250 sayılı Kanunolduğu ve 4250 sayılı Kanun’da da idari paracezalarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeninyer almadığı anlaşılmıştır.
Öte yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde,“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî paracezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise,“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” düzenlemeleri yeralmıştır.
Bu düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasayagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunuuyarınca verildiği ve 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4250sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahke-menin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde,anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ankara 4. İdareMahkemesi’nce yapılan başvurunun kabulü ile, Sakarya 1. SulhCeza Hakimliğince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç :Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 4. İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile, Sakarya 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 17.3.2015 gün veD.İş:2015/554 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,11.4.2016 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy