T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 211
KARAR NO : 2016 / 250
KARAR TR : 11.4.2016
ÖZET: Mülkiyeti davacılara ait taşınmazdan su boru hattı geçirilmesi sonucunda oluştuğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın; Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar : 1-A. A.
2-İ.A.
3-P.A.
4-İ.A.
5-A.A.
6-İ.A.
7-B. Atun(Ö.)
8-M.A.(O.)
9-Z.Ç.
10-Y.A.
Vekilleri : Av. M.C.A.& Av. M.O. &Av. M.A.
Davalı : Siirt BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. A.G.
O L A Y : Davacılar vekilidilekçesinde; müvekkillerinin iştirak halide malikoldukları Siirt İli, Merkez İlçesi, Dumlupınar Mahallesi,Şeyhnaccar Mevkii 137 ada, 1 nolu parselden, yıllardan beribelediyenin su boru hattı geçtiğini, Belediyenin bugünekadar bir irtifak hakkına dayanmadan bu eylemi sürdürdüğünü;dava konusu parselin, Siirt Belediyesi imar planı içinde kaldığını,komşu tüm parsellerin yerleşim yeri olarak kullanıldığını;anılan parselden su boru hattı geçtiği için müvekkillerininparsellerinde ev yapamadıklarını, bu nedenle taşınmazıngerçek değerini yitirmiş bulunduğunu; davalıtaraftan kamulaştırmasız el atma nedeniyle, tazminatıntazmini için dava açma zorunluluğu doğduğunu ifadeederek; fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarakşimdilik 1000,00.YTL. tazminatın davalıdan tahsili istemiyle6.2.2006 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
Siirt Sulh Hukuk Mahkemesi; 16/06/2010 gün ve E:2006/439, K:2010/330 sayı ile; bilirkişi raporuna göre dava konusu parselin kamulaştırmadeğerinin 37.920,00 TL, mahkemenin görevsınırının 7.230,00 TL olduğu, davaya bakmakgörevinin Asliye Hukuk Mahkemesine ait bulunduğundan bahislemahkemenin görevsizliğine karar verilmiş, ilamkesinleştiğinde dosya Asliye Hukuk Mahkemesinegönderilmiştir.
SİİRT 2.ASLİYEHUKUK MAHKEMESİ: 20.3.2014 gün ve E:2012/56, K:2014/407 sayıile, “(…) Davacı vekili davasını 37.920,00 TLtazminat olarak ıslah ettiğine ilişkin 31/01/2011 tarihlidilekçe sunmuş olduğu, ıslah harcınıyatırmış olduğu görülmüştür.
(…)
Davakamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat talebineilişkindir.
Mahkememizce yapılanyargılama, taraf beyanları, keşif, bilirkişi raporları,Belediye Başkanlığı yazı cevapları ve tümdosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konusutaşınmazların mahallinde yapılan keşif sonrası alınanbilirkişi raporlarına göre, davalı idarece fiilen elatılmadığı anlaşılmıştır.11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılıyasanın 21. Maddesi ile Kamulaştırma Kanununun geçici 6.Maddesinde yapılan değişiklik ile; "Uygulama imarplanlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyleveya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanantaşınmazlar hakkında, 03/05/1985 tarihli ve 3194sayılı imar kanununda öngörülen idari başvuru veişlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda davaaçılabilir, bu madde hükümleri kararabağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tümdavalara uygulanır." hükmü getirilmiştir. AnayasaMahkemesinin 25/09/2013 tarihli 2013/93 Esas, 2013/101 Karar sayılıilamında da; "Kamulaştırmasız el atmadan sözedilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesive taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmişolması gerektiği, imar kısıtlamalarındataşınmazın zilyetliğinin malikte kalmaya devam etmekteolup, yalnızca malikin tasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan kaynaklananbazı kısıtlamalara maruz kaldığı, bu nedenle imarkısıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarınınidari yargıda açılabileceği" kabul edilmiştir.Yukarıda açıklanan nedenlerle davanın idari yargıdagörülmesi gerektiğinden, davanın dava şartıyokluğundan reddine dair aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın yargı yolucaiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan REDDİNE…”karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekilleribu kez; aynıistemle 9.11.2015 tarihinde idari yargı yerindedava açmışlardır.
SİİRT İDAREMAHKEMESİ: 11.2.2016 gün ve E:2015/599 sayı ile,“(…) Dava, Siirt İli, Merkez İlçesi,Dumlupınar Mahallesi, Şeyhnaccar mevkii 137 ada 1 nolu parseldetasarruf haklarının, davalı idarece su boru hattıgeçirilerek kısıtlanması nedeniyle 1.000.000 TLtazminatın kısıtlama tarihinden itibaren işleyecek yasalfaiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
Dava dilekçesi veeklerinin incelenmesinden, Siirt İli, Merkez, Dumlupınar Mahallesi,Şeyhnaccar mevkii 137 ada 1 nolu parsel sahibi olan davacılara ait taşınmazlarınındavalı idarece tahliye hattı geçirilmek suretiyle tasarrufhaklarının kısıtlandığı gerekçesiyleşimdilik 1.000,00 TL zararın gerçekleştiği tarihtenitibaren yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyleSİİRT BELEDİYE BAŞKANLIĞI'na karşı ilkolarak Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan davada,anılan mahkemenin 20/03/2014 tarih ve 2014/407 sayılıkararı ile, uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevliolduğu gerekçesiyle görev yönünden reddine kararverildiği anlaşılmıştır.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, suyolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Bakılanuyuşmazlıkta; davalı idare tarafından, tahliyeamacıyla yapılan çalışmalar sırasında planve proje kapsamı haricinde, mülkiyeti davacılara aittaşınmaz içerisinde herhangi bir idari işlemedayanmaksızın boru geçirilmesi sonucunda tasarrufhaklarının kısıtlandığı iddiasıyla meydanagelen zararın tazmini söz konusu olduğu ve davanınhaksız fiilden doğan bir tazminat davasısayılacağı kuşkusuz olduğundan bu davanın,özel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlibulunmaktadır.
Nitekim UyuşmazlıkMahkemesinin kararları da bu yöndedir.
Açıklanan nedenlerle,Mahkememizin görevsizliği nedeniyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca, görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi'ningörevli yargı yerinin belirlenmesi hakkında bir karar verenekadar işin ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 11.4.2016 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davadaadli yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılarınmülkiyetinde bulunan Siirt İli, Merkez İlçesi,Dumlupınar Mahallesi, Şeyhnaccar mevkii 137 ada, 1 parselsayılı taşınmazdaki tasarruf haklarının,davalı idarece su boru hattı geçirilerekkısıtlandığından bahisle, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla 1.000.00 TL tazminatınödenmesi istemiyle açılmıştır.
Dava konusu edilentaşınmazın durumu ile taşınmazdan su borusugeçirilmesine ilişkin olarak adli yargı yerinde keşif vebilirkişi incelemeleri yapıldığı, tereddüt edilenhususlarda Mahkemece ek raporlar istenildiği, söz konusu raporlarabakıldığında; dava konusu 137 ada 1 nolu parselin, 2528.00 m2, olarak, tarla vasfı ile tapuya kayıtlı bulunduğu; Siirt BelediyeBaşkanlığı, SİSKİMüdürlüğünün haritasında 1 adet borudanbahsedilmesine karşın yapılan keşif sırasında 3veya 4 yerden boru hattı geçtiğiningörüldüğü; 04/05/2012 tarihindeki keşiften sonraFen Bilirkişisi tarafından düzenlenen 09/05/2012 tarihli krokiliraporda; SİSKİ tarafından yapıldığı veparsel altından geçtiği iddia edilen su borularına aitüç adet su vanası kapaklarından iki tanesinin dava konusuparsel içerisinde kaldığı, bir tanesinin ise dava konusuparselin dışında kaldığının belirtildiği;mahkemenin talimatıyla, Kadastro Müdürlüğüncegörevlendirilen Fen Bilirkişisi tarafından düzenlenen15/01/2014 tarihli raporda; parsel sınırlarıiçerisinde 10 cm çapında 50 cm uzunluğunda 2 adet havalandırma borusunun mevcut olduğu, diğer boru velogar kapağı ile su pompasının kapalı olmasısebebiyle parsel sınırları dışında kalan yerlerinparsel içerisindeki borularla bağlantısının olupolmadığının tespit edilemediği; Siirt Su ve Kanalizasyonİşletme Müdürlüğünün 24/09/2013 tarihliyazısı ve ekindeki belgelere göre; parselsınırları içerisinde geçen içme suyu veatık su hatları mesafesinin 25.35 metre olduğunun ifade edildiği; yine dosya içindeki belgelerebakıldığında; SİSKİMüdürlüğünün 3.7.2007 tarih, …423sayılı yazıda; dava konusu parselden geçenboruların, 1957 yılında kurulan Botan Pompaj istasyonuna aitolduğu ve aynı tarihte de dava konusu taşınmazdangeçtiğinin tespit edildiği; ayrıca anılan yerin birçöplük yeri olmasından ötürü ıslahedilmiş olduğu, o tarihten bu yana herhangi birkamulaştırma işlemi yapılmadığı bilgisininverildiği; yine anılan Müdürlüğün 16.10.2007tarih ve …/583 sayılı yazısında;taşınmazdan Botan’dan şehre gelen 400lük ve250’lik 2 adet su hattının geçtiğinin tespitedildiği, yazının devamında ise; son yapılanhattın ne zaman yapıldığı ile ilgili resmi birkayıt olmamasına rağmen, 1980 öncesinedayandığının bilindiği belirtilmiş; aynıİdarenin 24.1.2008 tarih ve …/35 sayılıyazısında da, su isale hattının ne zamandöşendiğine ilişkin yazılı kayıtlararastlanmadığından, Kurumdan emekli olanşahısların bilgisine başvurulduğu ifadeedilmiştir.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün,idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtelolanlar tarafından açılacak tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine aitolduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu;özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasızel atıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabuldoğrultusundaki Yargıtay İçtihadı BirleştirmeKurulu’nun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15sayılı kararının, III. Bölümünde,"İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elindenalmış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuşdurumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerinegiren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiilneticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bubakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.
Bundan başka, bir ammeteşekkülü tarafından bir tesisinyaptırılması sırasında Devlet malı olmayanyerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya molozyığılması neticesinde meydana gelen zararların tazminidavası da başkasının malına ammeteşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelerebaşkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesinigerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiildendoğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin planveya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari kararaaykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararıntatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ileaçılmış bir dava haksız fiilden doğan birdavadan ibaret olacaktır.
Bu bendde anılan davalar,içtihadı birleştirme kararınındışında kaldıklarından kararın bunlaraşümulü yoktur” denilmektedir.
Davacılarınistemi, mülkiyeti kendilerine ait taşınmazdan su boruhattı geçirilmesi sonucunda, tasarruf haklarınınkısıtlandığı, taşınmaza evyapamadıklarını ileri sürerek, oluştuğu önesürülen zararın tazminine ilişkindir.
Dosya kapsamından, davacılaraait taşınmazın bir kısmından su boru hattıgeçirildiği, boru hattının ne zamanyapıldığının idarece somut olarak ortayakonamadığı, boru hattının yapımısırasında davacılardan izinalınmadığı, tapuda herhangi bir irtifak hakkı tesisedilmediği gibi, davacılara herhangi bir ödemeninyapılmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, idarenin davacılaraait taşınmazın bir kısmınakamulaştırmasız el atmasından doğan zararıntazminine yönelik bulunan davanın, Borçlar Kanunununhaksız fiillere ilişkin hükümlerine göre adliyargı yerince çözümlenmesi gerekeceğiaçıktır.
Açıklanan nedenlerle,uyuşmazlığa konu edilen davanın görüm veçözümünde adli yargı yeri görevliolduğundan, Siirt İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Siirt 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.3.2014 gün ve E:2012/56,K:2014/407 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Siirt İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileSiirt 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.3.2014 gün ve E:2012/56,K:2014/407 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 11.4.2016 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy