T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2016 / 161 KARAR NO : 2016 / 208 KARAR TR : 11.4.2016 ÖZET: Davacı şirket ile davalı idare arasında, BUSKİ Tarifeler Yönetmeliği uyarınca akdedilen Atıksu Abone Sözleşmesine ilişkin olarak, davacı tarafından, bu sözleşmenin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :M.Gıda San. ve Soğuk Depo A.Ş. Vekilleri :Av. O. D. & Av. N. Y. & Av. S.A. Davalı :Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Vekili : Av. Emrah K. O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde; “Davacı müvekkilim Şirket M.GıdaSanayi A.Ş. “Turanköy, Kestel / BURSA” adresindesoğuk hava depo işletmeciliği yaptığı içinyaş sebze ve meyve vs. gıda sektöründe tüketilenbirçok ürünün depolama, saklanma işlerini vedondurulmuş meyve sebze işleme işini yapmaktadır. Buçerçevede, davacı müvekkilim Şirket faaliyetinisürdürürken “ atık su “ tabir edileceksuları kullanmakta ve atık suların deşarj işlemi deÇevre Kanununa ve tüm yasal mevzuata uygun olarak tarafındanyapılmaktadır. Müvekkilim Şirketinkendisine ait yasal atık su arıtma tesisi bulunmaktadır.Atık suların arıtılmasından sonra ise Çevre veŞehircilik Bakanlığı - Bursa Valiliği Çevre veŞehircilik İl Müdürlüğü tarafındanperiyodik olarak atık su numunesi alınmak sureti ile sularındenetimi düzenli olarak yapılmaktadır. MüvekkilimŞirket tarafından atık sular kendi tesisindearıtıldıktan sonra deşarj edilmektedir. Müvekkilim ŞirketinBursa Valiliği Çevre ve Şehircilik İlMüdürlüğünce verilen 17/07/2017 tarihine kadar“çevre izin” belgesi bulunmaktadır. Çevre KanununcaAlınması Gereken İzin Ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik1. Bölüm 3. Madde de “ Çevre izni: Mevzuatgereğince verilmekte olan emisyon, deşarj. gürültükontrol, derin deniz deşarjı ve stabilize arıtma çamurukullanım izinlerini,.. ” ifade ettiği seklindetanımlanmaktadır. Müvekkilim Şirkete12/07/2017 tarihine kadar geçerli olmak üzere verilen izinbelgesinin konusu da “ ATIK-SILDEŞARJI. HAVA EMİSYON”olup iş bu lisans ile müvekkilim şirkete atık sularındeşarjının yasalara Uygun olarak kendisi tarafındanyapılması konusunda izin verildiğianlaşılmaktadır. Hal böyle iken davalıBelediye İdaresi bağımsız hareket ederek 62997561-314.01.01.01-406 sayılı “ atıksu” konulu yazıile - “Tarifeler Yönetmeliğimizin 6.10 maddesinde “ Kuyu,kaptaj havuz ve benzeri tesislerden veya tankerle ver altı veyüzeysel suları temin ederek kullanıp atan özel vetüzel kişiler, BUSKİ’ya başvurup aboneliksözleşmesi yapmak zorundadır”, denmektedir”,“Yapılan araştırmalarda faaliyet göstermekte olduğunuzyerde bu mahiyette su kullandığınız tespitedilmiştir.” gerekçesi ile davacı müvekkilimŞirkete “ Atık su abonelik işleminizi,yazımızın tebliğ tarihinden itibaren 7 takvimgünü içerisinde Abone İşleri DaireBaşkanlığına müracaat ederek yaptırmanızgerekmektedir, yaptırmadığınız takdirde resen abonelikişlemi başlatılacaktır.” bildirimi ileyaptırım mahiyetinde keyfi, haksız ve hukuka aykırı,yasal olmayan işlem uygulanmıştır. İdarenin yukarıdabelirtilen haksız ve hukuka aykırı işleminindüzeltilmesi için davalı İdareye tarafımızdanbaşvurulmuştur fakat davalı İdare bu kere 27/04/2015 tarihli77723386-611.99 sayılı “M. Gıda Sanayi A.Ş.hakkında“ konulu yazısı ile talebimizi yasal olmayangerekçe ile reddettiğini bildirmiştir. Davalı İdareişlemin iptali talebimizi red gerekçesini yönetmelikhükmüne dayandırmıştır. Ancak BUSKİTarifeler Yönetmeliğinin 44. Maddesinde bulunan -Kullanılmış Suların Uzaklaştırılması(Atıksu) Aboneliği Yapmayanlar île Kaçak ve UsulsüzKanal Bağlantısı Yapanlar Hakkında UygulanacakYaptırımlar ve Tarifesi 44.1. maddesi “ BUSKİ’ye aitsu şebekesi haricinde kuyu, kaptaj havuz vb tesislerden veya tankerle yeraltı ve yüzeysel sulan temin ederek deşarj edenler,BUSKİ’ nin kanalizasyon ve kullanılmış sularınuzaklaştırma hizmetlerinden (vidanjör hizmeti vb) faydalananlarile nihai bertaraf hizmetlerini (Arıtma vb) alanlar, alacak olanlartükettikleri kadar suyu kirleteceklerinden BUSKİ ileKullanılmış Suların Uzaklaştırılmasınailişkin Atıksu Abonelik Sözleşmesi yapmak: bunlarınnihai bertarafı ve uzaklaştırılması için“Kullanılmış Suların UzaklaştırmaBedelini” ödemek mecburiyetindedirler. Atıksu AbonelikSözleşmesi yapmadan kanalizasyon şebekesinden faydalananlar,nihai bertaraf hizmeti verilenler ve verilecek olanlar tespitedildiğinden, haklarında hemen tutanak tanzim edilir. Bu tutanaktakaçak ve usulsüz bağlantının şekli,ölçülen su miktarı, kaçak ve usulsüzkullanımının süresi; sayaçlı kullanım isesayaca müdahale olup olmadığı vb. bilgilerayrıntılı olarak kaydedilir. Tutanak 3 suret olarakhazırlanır. İlgilinin de imzası alınarak bir suretilgiliye bırakılır. İlgilinin bulunmaması veya imzadanimtina etmesi halinde tutanak üzerinde bu durum belirtilmek suretiyledenetlenen yere bırakılır. Bu şekilde düzenlenen vebırakılan tutanak bildirim yerine geçerlidir. Bu sebeplehakkında tutanak tanzim edilenler 7 gün içindeBUSKİ’ ye müracaat ederek atıksu aboneliği tesisetmek ve tahakkuk edecek bedeli ödemek mecburiyetindedirler. Süresonunda abonelik tesis etmeyenler hakkında resen işlemyapılır. “ hükmünün müvekkilim Şirketeuygulanması açıkça hukuka aykırıdır.Hukuka ve yasaya aykırı Yönetmelik Hükmününkanunlar hiyerarşisinde değerlendirildiğinde öncelikliolarak uygulama alanı bulamayacağı açıktır. Kaldı ki, Yönetmelikhükmünde örnekleme yolu ile; Atıksu AbonelikSözleşmesi yapacaklarda aranan kriterlersayılmıştır. Yönetmelik hükmündenanlaşıldığı üzere; Abonelik Sözleşmesiile abonelerden “ Kullanılmış SularınUzaklaştırılma Bedeli “ adı altında “atıksuların nihai bertarafı ve uzaklaştırılmasıhizmetlerinin“ bedeli tahsil edilmektedir. Atıksuların nihaibertarafından asıl anlaşılacak olanın “atıksuyun arıtılması”, uzaklaştırılmasındanise “vidanjör hizmeti’’ olduğu Yönetmelikhükmünde örnekleme yolu ile açıkça ifadeedilmiştir. Bu doğrultudakullandığı atık suyu kendi öz kaynakları ilekurduğu arıtma tesisinde kendisi arıtan müvekkilimayrıca atık suyun uzaklaştırılmasında dadavalı İdareden herhangi bir hizmet almamaktadır. Müvekkilim Şirketinfaaliyet gösterdiği bölgede idarenin kanalizasyon hattıdahi bulunmadığından atık suyun deşarj işlemitamamen müvekkilimin kendi imkanları ile ve yasalara uygun olaraksağlanan yollarla yapılmaktadır. Müvekkilim Şirketinkurduğu arıtma tesisinde arıtılan atık sularÇevre İl Müdürlüğününgösterdiği alıcı ortama davacı müvekkilimimkanları ile boşaltılmıştır. Hal böyle iken davacımüvekkilim Şirketin almadığı ve alması zaruretolmayan bir hizmet için her ay yüklü bedeller ödemesi.,işletmenin telafisi güç zararına neden olacağıgibi yapılan uygulamanın haksız ve hukuka aykırıolduğu her türlü şüpheden uzaktır. Davalı İdarenin cevabiyazısında belirttiği gerekçeleri ve red kararı yasaldayanaktan yoksun olun haksız ve hukuka aykırıdır. Yukarıda belirttiğimizgibi ve 13/01/2015 tarihli BUSKİ - Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğünün “ Atıksu KaliteKontrol Ruhsatı “ konulu yazısında tespit edildiğiüzere; davacı müvekkilim Şirketin atıksularının deşarj işlemi, 13/07/2017 tarihine kadargeçerli olan Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğündenalınmış olan Çevre Lisansına istinaden vedavacı müvekkilim Şirketin uzun erimli geri dönüşsüzmecburi gider olarak finansmanını kendi öz kaynaklarındansağlayarak kurduğu atıksu arıtma tesisi kullanılarakyapılmaktadır. Tüm bu hususlar davalıİdarece tespit edilmiş olup, davacı müvekkilimŞirketin atık sularını deşarj işlemindedavalı İdareye yükletilen herhangi bir maddi külfetinolmadığı anlaşılmaktadır. Buna rağmen davalıİdare tarafından davacı müvekkilim Şirketin atıksularını kuruma ait kanalizasyon hattına deşarjettiği. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve BUSKİAtıksuların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliğihükümleri uyarınca Atıksu Deşarj izinişlemlerinin taraflarından yapılacağı ile resenatıksu aboneliği yapılması yasanın amir hükümlerineve yerleşik Danıştay kararlarına aykırıdır. Davalı İdaretarafından yapılan işlemin hiçbir surette kabulmanasına gelmemekle birlikte; davacı müvekkilim Şirkettarafından BUSKİ’ye atık su aboneliğiyaptırılması için BUSKİ’nin tüm yasalşartları ve alt yapıyı sağlaması gereklidir. Buçerçevede; MüvekkilimŞirket’in atık sularının arıtılmasıiçin BUSKİ tarafından kurulmuş bir arıtma tesisi veisale hattı bulunmamaktadır. Atık suların biyolojikarıtmasının yapılmadan deşarj kanalınaaktarılması ise mümkün değildir. 3030 sayılıBüyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin Değiştirilerek KabulüHakkında Yasanın, "Büyükşehir ve İlçeBelediyelerinin görevleri" başlıklı 6/A-g maddesinde,"Büyükşehir dahilindeki su, kanalizasyon, her nevi gaz,merkezi ısıtma ve toplu taşıma hizmetleriniyürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak,işletmek veya işlettirmek" BüyükşehirBelediyelerine ait görevler arasında sayılmıştır. Ancak yukarıda daaçıklandığı üzere davacı müvekkilimtarafından kullanılan atık sularınınarıtılması ve deşarj işlemi için İdaretarafından kurulan, kurdurulan hiçbir tesis bulunmamaktadır. Mahallinde yapılacak kesifve bilirkişi incelemesinde İdarenin işlemlerinin haksız vehukuka aykırı olduğu kanıtlanacaktır. Yukarıda dabelirttiğimiz üzere müvekkilim Şirketin Bursa ValiliğiÇevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünceverilen 17/07/2017 tarihine kadar geçerli çevre lisansıbulunmaktadır. Devlet Yönetiminde ve Kamu İdarelerininverdiği lisansların (izin..vb.) sürekliliği vegüvenilirliği temel ilkesi gereği müvekkilim izinlisansına güvenerek arıtma tesisi yatırımıyapmıştır. Tesisin ekonomik kullanım süresi dolmadanatıl hale getirilmesi müvekkil açısından hukukgüvenliği inancını sarsacak bir durumdur. Davacı müvekkilimeyapılan uygulama açıkça yasal mevzuata,Danıştay kararlarına aykırı, haksızdır. Bunedenle Belediye İdaresinin işleminin iptali ileyürütülmesinin durdurulmasını talep etme zaruriyetihâsıl olmuştur. SONUÇ VE İSTEK:Açıklanan nedenler ile; Davamızınkabulüne, Davalı İdareninmüvekkilim M. Gıda San. Ve Soğuk Depo Tic. A.Ş. ninBuski’ye başvurup atık su abonelik işlemiyaptırması, aksi halde İdarece resen abonelik işlemiyapılması ile davalı İdareni bu yöndeki haksız vehukuka aykırı uygulamasının düzeltilmesi, BUSKİtarafından müvekkilim Şirketin “atık suaboneliğinin yapılmaması, yapılmış olması halindeise geriye dönük olarak tüm maddi sonuçları ileiptali” taleplerimizin reddi yönündeki, 27/04/2015 tarihli77723386-611.99 sayılı “ M. Gıda Sanayi A.Ş.hakkında” konulu KARARININ İPTALİNE VEYÜRÜTÜLMESİNİN DURDURULMASINA, YargılamanınDURUŞMALI yapılmasına, Fazlaya ilişkin tümdava ve tazminat haklarımız saklı tutularak, yargılamagideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine kararverilmesi arz olunur.” demek suretiyle idari yargı yerinde davaaçılmıştır. Davalı idare vekili,süresi içerisinde sunduğu cevap dilekçesinde özetle;davanın adli yargının görev alanına girdiğiniöne sürerek görev itirazında bulunmuştur. Bursa 1. İdare Mahkemesi: 17.09.2015 gün ve E:2015/787sayılı kararı ile özetle; “(...) davacınınkanalizasyon sistemine atık su deşarj ettiğinden bahisle davakonusu işlemin tesis edildiği açık olup, işlemintesis edildiği tarihte taraflar arasında abonmansözleşmesinin bulunmadığı, uyuşmazlığıntemel konusunun da davacıyla abonman sözleşmesininyapılıp yapılamayacağına ilişkin olduğudikkate alındığında uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin,dolayısıyla Mahkememizin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.” demek suretiyle davalı BUSKİvekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir. Davalı Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü vekili tarafından, süresi içinde verilendilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir. Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı;“Bilindiği gibi, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun “İdari Dava Türleri ve İdariYargı Yetkisinin Sınırı” kenarbaşlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a) İdariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak sayılmıştır. Kamu kurumlarınca almanidari kararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerindenbiri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerekaçılan ve 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarınınamacı ise, idari işlemlerin idari yargı organlarıncadenetlenerek, idarenin hukuka uygunluğunun sağlanmasıdır. Öte yandan, 03/07/2005gün ve 5393 sayılı Belediye Kanununun "BelediyeninYetkileri ve İmtiyazları" kenar başlıklı 15.maddesinin (d) bendinde, özel kanunları gereğince belediyeye aitvergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarınıntarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harçdışındaki özel hukuk hükümlerine göretahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmetkarşılığı alacakların tahsilini yapmak veyayaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasındasayılmıştır. Konuyla ilgili, 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanununun ''Ücrete Tabiİşler'' kenar başlıklı 97. maddesinde;"belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusuyapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifaedecekleri her türlü hizmet (...) için belediye meclislerincedüzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerinetabidir." hükmü yer almakta olup, aynı Kanuna 3914sayılı Kanunla eklenen ve "Çevre Temizlik Vergisikenarbaşlıklı mükerrer 44. maddesinde de; belediyesınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan vebelediyelerin katı atık toplama ile kanalizasyon hizmetlerindenyararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılanbinaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, çevretemizlik vergisinin katı atıklar için maddedeki tarifeyegöre hesaplanacağı, belediyelerin, atık su ile ilgiliolarak da, katı atıklarla ilgili tarifede yer alan binagruplarını topluca veya ayrı ayrı dikkate almak suretiylesu tüketim bedelini aşmamak üzere meclislerince belirlenecekmiktarda çevre temizlik vergisi alacakları, atık su ile ilgiliçevre temizlik vergisinin su tüketim bedeli ile birlikte tarh vetahakkuk etmiş sayılacağı ve bu bedel ile birlikte tahsiledileceği, su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunladüzenlenmiş bulunan belediyelerde ise atık su bedellerinintahsiline ilişkin uygulamanın kendi kanunlarındaki hükmebağlı olduğu hükmüne yer verilmiştir. Diğer taraftan,İstanbul Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyonhizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlütesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmeküzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğükurulmasına dair, 20/11/1981 tarih ve 2560 sayılı "İstanbulSu ve Kanalizasyon İdaresi Genel MüdürlüğüKuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun"un^ "Görev veYetkiler" kenar başlıklı 2. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde, "Kullanılmış sularile yağış sularının toplanması, yerleşimyerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız birbiçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya busulardan yeniden yararlanılması için abonelerdenbaşlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacaklarınoktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veyayaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya dakurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunlarınbakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekliyenilemelere girişmek, (d) bendinde ise "Su ve kanalizasyonhizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilengörevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak."görevleri İSKİ'nin görev ve yetkileri arasındasayılmıştır. Aynı Kanunun Ek 5.maddesinde ise "Bu Kanun diğer büyükşehirbelediyelerinde de uygulanır." hükmüne yer verilmek suretiylesöz konusu Kanunun hükümlerinin tümbüyükşehir belediyelerinde geçerli olacağıvurgulanmıştır. Bunlarındışında, atıksu altyapı tesisleri ile evsel katıatık bertaraf tesislerinin kurulması, bakımı,onarımı, işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerleilgili olarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tammaliyet esaslı tarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri,büyükşehir belediyeleri ve belediyeler tarafındanbelirlenmesi, ayarlanması ve uygulanması yoluyla çevreselaltyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğinisağlamak amacıyla hazırlanan ve Resmi Gazete'nin 27/10/2010tarih ve 27742 sayısında yayımlanarakyürürlüğe giren "Atıksu Altyapı ve EvselKatı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde UyulacakUsul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik"\x\ 4. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde, söz konusu Yönetmeliğinuygulanmasında abone kavramının "Su ve atıksu vekatı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacak gerçekveya tüzel kişiyi" ifade ettiği; aynıYönetmeliğin "Abonelik" kenar başlıklı 10.maddesinde ise "atıksu altyapı yönetimlerinin hizmetvermekle yükümlü olduğu tüm gerçek vetüzel kişilerin abone olmasının zorunlu olduğu" hükmebağlanmıştır. Yine, BursaBüyükşehir Belediyesi sınırları içinde, susatışı ve atık sularınuzaklaştırılması hizmetleri ile ilgili tarifelerin hangikriterlere göre hesaplanacağını ve bu şekildehesaplanan bedellerin hangi usul ve esaslara göre tahsil edileceğinibelirlemek amacıyla hazırlanan "Bursa Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü TarifelerYönetmeliği"nin "Tanımlar" kenarbaşlıklı 3. maddesinde, Yönetmeliğinuygulanmasında abone kavramının BUSKİ ile hizmetsözleşmesi yapan gerçek veya tüzel kişiyi ifade ettiğibelirtildikten sonra, "Yalnız kullanılmış sularınuzaklaştırılması tarifesi uygulanacak aboneler" kenarbaşlıklı 6.10. maddesinde de "BUSKİ su hizmetlerindenyararlanmayıp yalnızca kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan mesken,işyeri ve sanayi ile diğer tanımlara giren özel vetüzel kişilerdir. Kuyu, kaptaj, havuz ve benzeri tesislerden veyatankerle yeraltı ve yüzeysel suları temin ederek kullanıpatan özel ve tüzel kişiler, BUSKİ'ye başvurupatık su abonelik sözleşmesi yapmak zorundadır."hükmüne yer verilmiştir. Atık sularkarşılığı alınacak bedelin niteliği sorunuAnayasa Mahkemesi'nin 8.5.1991 tarih ve 20865 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan 14.2.1991 gün ve E: 1990/18, K: 1991/4sayılı kararında, ayrı bir başlık altındaele alınmış ve aynen “ Vergi benzeri maliyükümlülüklerin en belirgin özellikleri (...)genellikle, bir kamu hizmeti karşılığında kamugücüne dayanılarak tek taraflı yükletilmeleri,harç ve resme göre, daha çok ücretgörünümünde olmalarıdır. Atık su bedeli,kullanılmış suların uzaklaştırılmasıkarşılığında yapılacak bir tarifeye ve abonmansözleşmesine göre alınmaktadır. Başka birdeyişle, idareyle kişi arasında sözleşmeyle alacak-borç ilişkisi doğmakta, ödenecek miktar İSKİile kişi arasında abonman sözleşmesiyle özel hukukilişkisi kurulmasından sonra yapılan hizmetkarşılığında maliyet- kâr esasına görebelirlenmektedir. Ödemenin hukuksal dayanağı, kamugücüne değil, tarifeye ve iki taraf arasında yapılanabonman sözleşmesine dayanmaktadır. Nitekim, ödemelerinyapılmaması durumunda İSKİ alacağını, AmmeAlacaklarının Tahsili Hakkındaki Yasa’ya göredeğil, özel hukuk ilişkisi içinde ilgili Yasa yagöre alacaktır. Abone ile İSKİ arasında yapılanabonman sözleşmesi, daha çok “tip ”sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanankişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerinekatılımı (iltihakı) söz konusudur. Ancak bu durum,idareyle kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini, kamuhukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü,birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiyegötürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla,tip sözleşmelerle ve kişilerin katılımıylagerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır. (...)Açıklanan nedenlerle, atık sularınuzaklaştırılması karşılığındaalınan ücretlerin vergi, resim, harç benzeri maliyükümlülük olarak kabul edilmemesi gerekir”denilmiştir. UyuşmazlıkMahkemesi'nin 02.04.2007 gün, E:2004/127,K:2007/31 sayılıkararında da, su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunladüzenlenmiş bulunan büyükşehir belediyeleribakımından, atık su bedelinin tahsiline ilişkindavaların görüm ve çözümünde adliyargı yerinin, Tarifeler Yönetmeliği ile buna dayanan tarifekararlarının yargısal denetiminde idare mahkemeleriningörevli bulunduğuna karar vermiştir. Yukarıda belirtilen AnayasaMahkemesi ile Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarındaki“atık su bedelinin, vergi benzeri maliyükümlülük olmayıp, idareyle kişi arasındaabonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alman bir ücret olduğu” yolundaki kabulünsonuçları itibarıyla: idarenin faaliyet alanıyla ilgiliolarak yürürlüğe koyduğu yönetmelik ile bunadayanan tarife kararlarının yargısal denetiminin idariyargı yerinde -idare mahkemeleri; abonman sözleşmesine dayananbir alacak- borç ilişkisi kapsamındaki atık su bedelinintahsiline ilişkin davaların ise adli yargı yerindegörülüp çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmaktadır. Anılan yasaldüzenlemeler ve ilgili mahkeme kararları da dikkatealındığında, davalı Bursa BüyükşehirBelediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü tarafından, TarifelerYönetmeliğinin 6.10. maddesi uyarınca davacı M. GıdaSanayi ve Soğuk Depo Ticaret A.Ş.'nin atıksu abonelikişlemini yaptırması gerektiği, aksi halde abonelikişleminin re'sen yapılacağını bildiren işleminin,gerek su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun iledüzenlenmiş olan BUSKİ Genel Müdürlüğütarafından tesis edilmiş olması ve bu işlemin vergi, resim,harç ve benzeri mali yükümlülük mahiyetinitaşımaması, gerekse davalı vekilinin 26/10/2015 tarihlidilekçesinin ekinde ibraz edilen adı geçen iş yerineait 12/02/2015 tarihli abone sözleşmesi ve davalının suaboneliğine tabi olduğu yönündeki beyanı ile, bubelgenin ve beyanın aksine dosya kapsamında herhangi bir belge bulunmayışıkarşısında, dava tarihi itibarıyla taraflar arasındabir abonelik ilişkisi tesis edildiğinin kabulü gerektiği degözönüne alındığında, söz konusuişlemin idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiylekurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmetkarşılığında maliyet-kâr esasına göreidarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan ücrete tabiolduğu anlaşılmıştır. Belirtilen durumlarkarşısında, davalı BUSKİ GenelMüdürlüğü tarafından abonelik tesisineilişkin 09/01/2015 tarih ve 406 sayılı işleme yapılanitirazın reddine dair 27/04/2015 tarih ve 611.99 sayılıişlemin iptali istemiyle açılan davanın adli yargıyerinde görülmesi gerekmektedir. KARAR: Yukarıdaaçıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanunun 10 ve 13.maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine kararverildi.” şeklinde karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 11.4.2016 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalı BursaSu ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilininanılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca, 2247 sayılı yasanın 10.maddesinde öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Selim ŞamilKAYNAK’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un veDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı şirket iledavalı BUSKİ arasında, BUSKİ TarifelerYönetmeliği uyarınca akdedilen Atıksu AboneSözleşmesine ilişkin olara,, davacı tarafından, busözleşmenin kaldırılması istemiyle yapılanbaşvurunun reddine ilişkin 27.04.2015 tarihli 77723386-611.99 sayılıişlemin iptali istemiyle açılmıştır. 03/07/2005 gün ve 5393sayılı Belediye Kanunu’nun ‘’Belediyenin Yetkilerive İmtiyazları’’ başlıklı 15. maddesinin(d) bendinde, özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi,resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh,tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harçdışındaki özel hukuk hükümlerine göretahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmetkarşılığı alacakların tahsilini yapmak veyayaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasındasayılmış iken, 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılıİstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş Ve Görevleri HakkındaKanun’un 1. maddesi ile, İstanbul BüyükşehirBelediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve buamaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanlarıdevralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul BüyükşehirBelediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamutüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olarak İstanbul SuVe Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğükurulmuştur. 2560sayılı Yasa’ya 5.6.1986 tarih ve 3305 sayılı Yasa ileeklenen “Bu Kanun diğer Büyükşehir belediyelerinde deuygulanır.” şeklindeki Ek 5. ve geçici 10. maddeleri ileBakanlar Kurulunun 08/09/1989 tarih 89/14524 sayılı Kararı ve22.02.2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Belediye ve bağlıKuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke veStandartlarına ilişkin Yönetmeliğe dayanılarak BursaBüyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetleriniyürütmek üzere Bursa Büyükşehir Belediyesinebağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzelkişiliğine haiz bir kuruluş olan Bursa Su ve Kanalizasyonİdaresi (BUSKİ) Genel Müdürlüğükurulmuş, 2560 sayılı Yasa’nın 23. maddesine göredüzenlenen “BUSKİ Tarifeler Yönetmeliği” çıkarılmıştır. BUSKİAtık Suların Kanalizasyon Şebekesine DeşarjYönetmeliği’nin “Amaç ve Kapsam”başlıklı 1. maddesinde; “Bu Yönetmelik, atıksukaynaklarının kanalizasyon sistemine bağlanmalarına,atıksuların kanalizasyon sistemine veya atıksu arıtmatesislerine boşaltılmalarına ve atıksu alt yapıtesislerinin korunmasına ilişkin yapılacak yöntem,kısıtlama, izleme ve denetim ile ilgili usul ve esaslarıbelirlemeyi amaçlar./BUSKİ görev ve sorumluluk alanıiçinde faaliyet gösteren, atıksularını BUSKİatıksu alt yapı tesislerine boşaltan atıksu kaynaklarıile BUSKİ görev ve sorumluluk alanı içinde yeni kurulacakve BUSKİ atıksu alt yapı tesislerinden yararlanacak olanatıksu kaynakları bu Yönetmelik kapsamındadır.”denilmek sureti ile atık suların kanalizasyon sisteminebırakılması sırasında izlenecek usul veesasların, iş bu yönetmelik kapsamındadüzenleneceği belirtilmiş, BUSKİTarifeler Yönetmeliğinin 6.10.maddesinde; ‘’BUSKİ suhizmetlerinden yararlanmayıp yalnızca kanalizasyon hizmetlerindenyararlanan mesken, işyeri ve sanayi ile diğer tanımlara girenözel ve tüzel kişilerdir. Kuyu, kaptaj, havuz ve benzeritesislerden veya tankerle yeraltı ve yüzeysel suları teminederek kullanıp atan özel ve tüzel kişiler,BUSKİ’ ye başvurup atık su abonelik sözleşmesiyapmak zorundadır.’’ hükmü, 44.1.maddesinde ise;‘’BUSKİ’ ye ait su şebekesi haricinde kuyu, kaptajhavuz vb tesislerden veya tankerle yer altı ve yüzeysel sularıtemin ederek deşarj edenler, BUSKİ’ nin kanalizasyon vekullanılmış suların uzaklaştırma hizmetlerinden(vidanjör hizmeti vb) faydalananlar ile nihai bertaraf hizmetlerini(Arıtma vb) alanlar, alacak olanlar tükettikleri kadar suyukirleteceklerinden BUSKİ ile Kullanılmış SularınUzaklaştırılmasına ilişkin Atıksu AbonelikSözleşmesi yapmak: bunların nihai bertarafı veuzaklaştırılması için“Kullanılmış Suların UzaklaştırmaBedelini” ödemek mecburiyetindedirler.’’ hükmüyer almaktadır. BUSKİ,Anayasada belirtilen mahalli müşterek ihtiyaçlarıkarşılamak amacı doğrultusunda belediyelerce yerinegetirilen kamu hizmetleri arasında yer alan su ve kanalizasyonhizmetlerini yürütmek üzere; Büyükşehir belediyesinebağlı, müstakil bütçeli ve kamu tüzelkişiliğini haiz olarak kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur. Böyle olmakla birlikte, bukuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkinişlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargıdüzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukukilişkilerinden veya kamusal yetkilerin kullanılmasındandoğup doğmadığına bakmak gerekir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; BUSKİ GenelMüdürlüğünün davacı şirkete hitabenyazmış olduğu 9.1.2015 günlü yazıda;‘’Tarifeler Yönetmeliğimizin 6.10. maddesinde "Kuyu.kaptaj havuz ve benzeri tesislerden veya tankerle yer altı ve yüzeyselsuları temin ederek kullanıp atan özel ve tüzelkişiler, Buski'ye başvurup abonelik sözleşmesi yapmakzorundadır" denmektedir. Yapılanaraştırmalarda faaliyet göstermekte olduğunuz yerde bumahiyette su kullandığınız tespit edilmiştir. Atıksu abonelik işleminizi,yazımızın tebliği tarihinden itibaren 7 takvimgünü içerinde Abone İşleri DaireBaşkanlığına müracaat ederek yaptırmanızgerekmektedir, yaptırmadığınız takdirde resen abonelikişlemi başlatılacaktır.’’ hususununbelirtildiği, 6.2.2015 tarihinde Bursa Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü iledavacı şirket arasında davaya konu Abone Sözleşmesiimzalandığı, bu sözleşmenin iptali içindavacı şirket tarafından yapılan başvurakarşı BUSKİ Abone İşleri DaireBaşkanlığının 27.4.2015 günlü cevabi yazısıile; ‘’BUSKİ Tarifeler Yönetmeliğin 44. maddesinde,bulunan Kullanılmış SularınUzaklaştırılması (Atıksu) Aboneliği Yapmayanlarİle Kaçak ve Usulsüz Kanal Bağlantısı YapanlarHakkında Uygulanacak Yaptırımlar ve Tarifesinde bulunan 44.maddenin 1.fıkrasında BUSKÎ'ye ait su şebekesi haricindekuyu, kaptaj havuz vb tesislerden veya tankerle yer altı ve yüzeyselsuları temin ederek deşarj edenler, BUSKİ'nin kanalizasyon vekullanılmış suların uzaklaştırma hizmetlerinden(vidanjör hizmeti vb) faydalananlar ile nihai bertaraf hizmetlerini(Arıtma vb) alanlar, alacak olanlar tükettikleri kadar suyukirleteceklerinden BUSKİ ile Kullanılmış SularınUzaklaştırılmasına ilişkin Atıksu Abonelik Sözleşmesiyapmak: bunların nihai bertarafı veuzaklaştırılması için "KullanılmışSuların Uzaklaştırma Bedelini" ödemekmecburiyetindedirler. Atıksu Abonelik Sözleşmesi yapmadankanalizasyon şebekesinden faydalananlar, nihai bertaraf hizmeti verilenlerve verilecek olanlar tespit edildiğinden, haklarında hemen tutanaktanzim edilir. Bu tutanakta kaçak ve usulsüzbağlantının şekli, ölçülen sumiktarı, kaçak ve usulsüz kullanımınınsüresi; sayaçlı kullanım ise sayaca müdahale olupolmadığı vb. bilgiler ayrıntılı olarakkaydedilir. Tutanak 3 suret olarak hazırlanır. İlgilinin de imzasıalınarak bir suret ilgiliye bırakılır. İlgilininbulunmaması veya imzadan imtina etmesi halinde tutanak üzerinde budurum belirtilmek suretiyle denetlenen yere bırakılır. Buşekilde düzenlenen ve bırakılan tutanak bildirim yerinegeçerlidir. Bu -sebeple hakkında tutanak tanzim edilenler 7gün içinde BUSKİ'ye müracaat ederek atıksuaboneliği tesis etmek ve tahakkuk edecek bedeli ödemekmecburiyetindedirler. Süre sonunda abonelik tesis etmeyenler hakkındaresen işlem yapılır, denmekte olup, Bu bağlamda, ilgilidilekçenizdeki belirtmiş' olduğunuz konu mevzuatkapsamında değerlendirme yapıldığında,atıksu aboneliklerin iptali ve geriye dönük olarakçıkartılmış olan tahakkukların iptal edilmesihususları, kurumumuz tarafından uygungörülmemiştir.’’ şeklinde cevap verilmeksuretiyle davacının talebi reddedilmiş olup, davacıtarafından iş bu işlemin iptali istemiyleuyuşmazlığa konu dava açılmıştır. Davaya konu edilen işlem,buradan da anlaşılacağı üzere, taraflar arasındaakdedilen Atıksu Abonelik Sözleşmesinin iptalineyöneliktir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri debirlikte değerlendirildiğinde iptale konu edilen sözleşmetarafların ortak iradeleri ile akdedilmiş bir sözleşmedeğil, yönetmelik hükümleri gereğince akdedilmişbir sözleşmedir. 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari DavaTürleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralıbendinde: “a)(Değişik: 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları, c)(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleriolarak sayılmıştır. Somutolayda taraflar arasındaki uyuşmazlığın temeli; BUSKİ TarifelerYönetmeliğinin amir hükmü uyarınca, BUSKİ iledavacı şirket arasında akdedilen Atıksu AboneliğiSözleşmesi olup, iptale konu işlem öncesinde taraflararasında abonmansözleşmesinin bulunmadığı,uyuşmazlığın temel konusunun da davacıyla abonmansözleşmesinin yapılıp yapılamayacağınailişkin olduğu sabittir. Tüm buaçıklamalar ışığında, iptali istenilenabonman sözleşmesi yapılmasına ilişkin işlemintemelinin düzenleyici bir işlem olan yönetmelik hükmüolması karşısında, davaya konu işlem, kamugücüne dayalı, re’sen ve tek yanlı olarak tesisedilen bir idari işlem niteliğinitaşıdığından, bu işlemin iptali istemiyleaçılan davada, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2/1-a maddesinde sayılan iptal davalarıkapsamında idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca yapılan başvurununreddine karar verilmesi gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde İDARİ YARGI YERİNİNgörevli olduğuna, bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca yapılan BAŞVURUNUN REDDİNE, 11.4.2016gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy