T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 110
KARAR NO : 2016 / 155
KARAR TR : 14.3.2016
ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :G. S. A.Ş.
Vekilleri : Av. A. B., Av.H.Ö.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü(2. BölgeMüdürlüğü)
Vekili :Av. M. Ö.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde; M.B.'ya ait 45 … 8535plakalı aracın müvekkili Şirkete sigortalıbulunduğunu; 10.01.2014 tarihinde, 45 …1611 plakalıaracın sürücüsü dava dışı Ş. H.’ın,seyir halindeyken, yolda meydana gelen yağlanma sebebiyle kayarakmüvekkili şirkete sigortalı park halindeki 45 … 8535plakalı araca ve 45 … 3889 plakalı çekiciyebağlı bulunan 45 … 4278 plakalı yarı römorkeçarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyetverdiğini; Maddi Hasarlı Trafik Kazası TespitTutanağı'nda, yolda nev'i bilinmeyen yağlanmadan dolayısöz konusu trafik kazasının meydana gelmesi sebebiyle 45 …1611 plakalı aracın dava dışısürücüsüne herhangi bir kusur atfedilemediğini; KarayollarıGenel Müdürlüğü, Karayolları Trafik Kanunuuyarınca "yapım ve bakımdan sorumlu olduğukarayollarında can ve mal güvenliği yönünden gereklidüzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak vealdırmak” ile sorumlu olduğundan, uyuşmazlık konusuolayda müvekkili şirketin sigortalısına ait 45 …. 8535plakalı aracın hasara uğramasından davalı T.C.Karayolları 2. Bölge Müdürlüğünün,Karayolları Trafik Kanununun ilgili maddeleri ve Borçlar Kanununun49. Maddesinde düzenlenen haksız fiil hükümleriuyarınca sorumlu bulunduğunu; eksper tarafından yapılaninceleme sonucunda tespit edilen 3.904,00-TL hasar tazminat bedelinin, müvekkilişirket tarafından 24.03.2014 tarihinde sigortalı 45 … 8535plakalı araç malikine ödenerek sigortalının tümhaklarının müvekkil şirkete devir, teslim ve temlik edildiğini, sigortalının haklarına 6102 sayılı TTK madde1472 gereğince halef olunduğunu; davalıya yapılanmüracaatlardan bir sonuç alınamadığınıifade ederek; fazlaya ilişkin tüm talep ve dava haklarısaklı kalmak kaydıyla, 3.904,00-TL hasar tazminat bedelininödeme tarihi olan 24.03.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasalfaiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle 04/08/2014tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
SOMA1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 22.1.2015 gün ve E:2014/652, K:2015/31sayı ile, “(…) Dava sigorta şirketinin rücuantazminat talebine ilişkindir.
Davacısigortalısına ödediği miktarı, yolda nevi bilinmeyenyağlanmanın bulunduğu, davalının can ve malgüvenliğini sağlamak konusunda gerekli önlemleri almak vealdırmakla görevli olduğundan bahisle rücu etmekistemektedir.
Dosyakapsamından; dava konusu edilen zararın, davalı idareningörevini hiç veya gereği gibi yerine getirmemesindenkaynaklı hizmet kusuruna dayandığıanlaşılmıştır. İdare'nin işlemi ya da eyleminedeni ile doğan zararlardan dolayı; İdari YargılamaUsulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince İdare'yekarşı, idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerekir. Bu koşul HMK'nun 114 md. dedüzenlenen dava şartlarındandır. Re'sengözetilebileceği gibi yargılamanın her aşamasındataraflarca da ileri sürülebilir.
Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 1959/17-15sayılı kararında; Karayolları, belediye ve benzeri kamukuruluşlarının verdikleri kararlara uygun olarak plan veprojelerine uymak suretiyle yol ve tesis yaptırmışolmaları, bunları kullanmaları veya bu tesis ve yollara bakmakyükümlülüklerinin kamu kanunlarından doğanyükümlülükler olduğu ve buyükümlülüklere aykırı davranma hallerinde idarikararlara dayanan fiillerin hiç veya gereği gibiyapılmamasının sonucu uğranılan zararlarıntazmini isteklerinin tam yargı davası olduğu belirtilmiş olup,somut olayımızdaki istemin de, davalı idarenin hizmet kusurundankaynaklandığı, bu durumda idari yargının görevliolduğu anlaşılmakla, yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiş veaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Sebeplerle;
1-Davanınidari Yargıda görülmesi gerektiği ve yargı yolubakımından mahkememizin görevsiz olduğuanlaşıldığından dava dilekçesinin GÖREVYÖNÜNDEN REDDİNE…” karar vermiş; temyiz edilenkarar Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 25.5.2015 gün ve E:2015/6722,K:2015/7684 sayılı kararı ile onanmak suretiylekesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle, 23.10.2015 tarihinde idari yargı yerindedava açmıştır.
MANİSA2.İDARE MAHKEMESİ; 12.1.2016 gün ve E:2015/1010, K:2016/12sayı ile, “(…) 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 10.maddesinde, " Bu Kanunla belediyelere verilen görevleril ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ileişbirliği yapılarak yürütülür. A)Kuruluş. Her belediye başkanlığı bünyesinde,hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleriBakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genelhükümlere göre, belediye trafik şubemüdürlüğü, şefliği veya memurluğukurulur.b) Görev ve yetkiler: 1. Yapım ve bakımındansorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmak, 2. Gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, 3. Karayoluyapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek, 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil edenengelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecekşekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, 5. Yolyapısı veya işaretleme yetersizliği yüzündentrafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklifedilen tedbirleri almak, 6. Çocuklar için trafik eğitimtesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak, 7. Bu Kanun vebu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmak; 110.maddesinde, "İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.''hükümlerine yer verilmiştir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110.maddesi ile getirilen hükümdikkate alındığında, oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesinin 17.11.2014 tarih ve E: 2014/885, K: 2014/961sayılı kararı ile Manisa Bölge İdare Mahkemesinin06.05.2015 tarih ve E: 2015/548,K:526 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanannedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu’nun 15/1-a maddesi uyarınca görevyönünden reddine…” karar vermiş, bu karar itirazedilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan14.3.2016 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilenhükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekteise de; davaya ilişkin bilgi ve belgelerin dosyada yeraldığı; Başkanlık yazısıyla, adli yargıkararının bir örneğinin ve kesinleşme durumunailişkin bilginin Mahkemesinden temin edildiği ve sonuçta usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin,zararın davalı idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan birrücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde;“ Karayolları Genel Müdürlüğününbu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerineaykırı hareket edenler hakkında suç veya cezatutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerindebelirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemekve gerekli işlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı sigorta şirketine kaskosigorta poliçesi ile sigortalanan araca; yolda meydana gelenyağlanma sebebiyle kayan bir başka aracın çarpmasısonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği,sigortalı araçta oluşan hasar bedelinin sigortalıaraç malikine ödendiği, kazanın ve hasarınoluşmasında, "yapım ve bakımdan sorumlu olduğukarayollarında can ve mal güvenliği yönünden gereklidüzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak vealdırmak” şeklindeki görevini ihmal eden davalıidarenin sorumluluğunun bulunduğu iddia edilerek; fazlayailişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmakkaydıyla, 3.904,00-TL hasar tazminat bedelinin ödeme tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline kararverilmesi istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeadli yargı yeri görevli olduğundan, Soma 1.Asliye HukukMahkemesi’nce verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Soma 1.Asliye HukukMahkemesinin 22.1.2015 gün ve E:2014/652, K:2015/31 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 14.3.2016 gününde Üye Süleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞIOYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
KARŞIOY
UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580 K:2015/592sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 14.3.2016
ÜYE
Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy