T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 95
KARAR NO : 2016 / 143
KARAR TR : 14.3.2016
ÖZET : Davacı şirket tarafından MÜ-YAP Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği asıl üyelik statüsünden aday üyelik statüsüne düşürülmesine ilişkin davalı meslek birliği genel kurul kararının iptali, bu karar nedeniyle ödenmeyen hak ediş, digital ve internet bedellerine ilişkin maddi hakların tazmini ile manevi tazminat ödenmesi istemiyle açılan ve 5846 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrasında “özel hukuk tüzelkişisi” statüsüne sahip davalı Meslek Birliği ile bu mesleki birliğe üye davacı şirket arasında 5846 sayılı Kanun ile düzenlenen hukuki ilişkilerden kaynaklanan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 76. maddesindeki açık hüküm uyarınca ADLİ YARGININ(İHTİSAS MAHKEMELERİNİN) GÖREVLİ bulunduğu hk.
K A R A R
Davacı :A.M.Ses Görüntü İletişim Sistemleri San. ve Tic.Ltd.Şti.
Vekilleri :Av. Ö. A., Av. A. Ö.
Davalı :MÜ-YAP Bağlantılı Hak Sahibi FonogramYapımcıları Meslek Birliği
Vekili :Av. Z.B. K.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde, 5846 Sayılı Fikir ve SanatEserleri Kanununun 42. maddesi gereğince kurulmuş bir meslekbirliği olan davalı birliğe “asıl üye”olma kriterlerinin, 25.01.2005 tarihli Olağan Genel Kurultoplantısında belirlendiğini; müvekkilinin belirlenenkriterleri yerine getirerek, 26.12.2006 tarihinden itibaren davalı MeslekBirliğine “asıl üye” olarak kabul edildiğini;yükümlülüklerini tam ve eksiksiz olarak yerinegetirdiğini; asıl üyelik kriterlerine uygun olan sayıdakaset ve CD üretimini gerçekleştirdiğini, üyelikaidatlarını düzenli olarak ödediğini ancak, DavalıMeslek Birliği Yönetim Kurulunun, 14.09.2007 tarih ve 2007/ 35sayılı karar ile müvekkilini, “asıl üyelikkriterlerini suistimal ettiği kuşkusu doğması”sebebiyle Haysiyet Kuruluna sevk ettiğini; daha sonra Yönetim Kurulunun,15.01.2008 tarihli karar ile, 03.12.2007 tarihli Haysiyet Kurulukararına atıfta bulunarak, Genel Kurulun koymuş olduğuasıl üyelik kriterlerinin başka amaçlariçerdiğini, bu amaçların da Haysiyet Kurulunun03.12.2007 tarihli kararında sayıldığını, bunagöre de müvekkilin asıl üyeliğinin, iş buasıl üyelik kararının geçerli olduğu tarihtenitibaren kaldırılarak geri alınmasına, aday üyelikstatüsüne geri döndürülmesine, bu güne kadarasıl üyelikten doğan ve müvekkile yapılanödemelerin geri alınmasına karar verdiğini; 15.1.2008 tarihve 2008/ 3 sayılı Yönetim Kurulu Kararının, 25.03.2008tarihli Genel Kurulda oy çokluğu ile kabul edildiğini; BirlikYönetim Kurulunun bu kararının yasaya aykırıolduğunu, haksız ve hukuki dayanaktan da yoksunbulunduğunu ifade ederek; müvekkili şirketin davalı MeslekBirliğine asıl üyeliğinin geri alınmasına (düşürülmesine)ilişkin 25.03.2008 tarihli genel kurul kararının iptaline; asılüyeliğinin halen geçerli olan 26.12.2006 tarihli ve 2006 / 49sayılı Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda devamettiğine; Genel Kurul kararı gerekçe gösterilerekmüvekkiline ödemesi yapılmayan 2007 yılı 4. Dönemhak ediş, digital ve internet bedellerine ilişkin olarak fazlayailişkin hakları saklı kalmak üzere toplam 9.970- YTL.’nindavalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine; anılan Kararnedeniyle uğramış olduğu manevi zararkarşılığı 20.000,00.-YTL. manevi tazminatındavalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesi istemiyle,25.4.2008 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BeyoğluFikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi; 09/06/2009 gün veE:2008/23, K:2009/30 sayı ile uyuşmazlığınesasını incelerek davanın kısmen kabulüne, kısmenreddine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine, YARGITAY 4.HUKUKDAİRESİ; 6.10.2011 gün ve E:2011/5548, K:2011/10216 sayıile, “(…) Davalı Birliğin tüzüğünden,5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 4630 sayılıkanunla değişik 42. maddesi ve Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ileBağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri FederasyonlarıHakkındaki Tüzük hükümlerine göre MU-YAP BağlantılıHak Sahibi Fonogram Yapımcıları Meslek Birliği, adıaltında kurulmuş bir meslek birliği olduğuanlaşılmaktadır.
Anayasanın135. maddesine göre, meslek kuruluşları kamu kurumuniteliğindedir. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat EserleriKanunu’nun 42’inci maddesi gereğince davalı birlik de birmeslek kuruluşudur. Uyuşmazlık mahkemesinin 24.12.1980 günve 1980/7-7 sayılı kararında, kamu kurumu niteliğindekimeslek kuruluşlarının yönetsel yapı içindebulunan ve kamu hizmeti gören idari birimler olduğu belirtilmektedir.Somut olayda kamu kurumu niteliğinde olan davalıya husumet yöneltilerekyasal organı olan genel kurul tarafından alınmış idarinitelikte kararların iptali istendiğine göre, talep veişlemin idari nitelik taşıdığı kabul edilmekgerekir. Bu duruma göre, bu tür bir uyuşmazlık idariyargı yerinde görülmelidir. Şu durum karşısındamahkemece, yargı yolu bakımından dava dilekçesininreddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmişolması bozmayı gerektirmiştir.
SUNUÇ:Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerleBOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer yönlerin şimdilikincelenmesine yer olmadığına ve peşin alınanharcın istek halinde geri verilmesine…” karar vermiştir.
İSTANBUL4 NOLU FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ; 12.4.2012 gün ve E:2012/5, K:2012/92 sayı ile, “KapatılanBeyoğlu Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi tarafından verilen09/06/2009 tarih ve 2008/23 Esas, 2009/30 Karar sayılı kararınYargıtay 4. Hukuk Dairesi tarafından bozularak mahkememizegönderilmesi nedeniyle dava dosyası, Beyoğlu Fikri ve SınaiHaklar Hukuk Mahkemesi'nin kapatılmasından dolayı mahkememizesasına kaydedilmekle incelendi.
(…)
4-Yargıtay4 Hukuk Dairesi 06/10/2011 tarih ve 2011/5548 Esas, 2011/10216 Kararsayılı bozma ilamında davalı meslek birliğinin kamukurumu niteliğinde olması ve bu nedenleuyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesigerektiğini içtihat etmektedir. Her ne kadar davacının5846 sayılı yasada düzenlenen meslek birliklerinden birininüyesi oluşu ve 5846 sayılı yasanın 76. maddesigereğince, meslek birliğiyle üye arasındaki hukukiilişkiden kaynaklanan iş bu davanın Fikri ve Sınai HaklarHukuk Mahkemesi'nde görülmesi gerekmekte ise de, her iki tarafvekilinin de Yargıtay bozma ilamına uyulmasını talepetmeleri nedeniyle, anılan bozma kararına uyularak, bozma kararıdoğrultusunda aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.
KARAR
1-UyulanYargıtay bozma kararı doğrultusunda yargı yolubakımından dava dilekçesinin reddine…” kararvermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
DavacıŞirket vekili, bu kez adli yargı yerindeki istemlerinin yanında,müvekkili Şirketin asıl üye olduğu dönemlerde(2006/ 4 Dönem, 2007/1 Dönem 2007/2 Dönem, 2007/3 Dönem)müvekkile ödenen, ancak haksız ve hukuka aykırı genelkurul kararı dayanak yapılarak müvekkili şirketten iadealınan 68.353,65 TL ‘nin müvekkil şirkete ödenmesiistemini de ekleyerek; 22.6.2012 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İstanbul7.İdare Mahkemesi: 3.7.2012 gün ve E:2012/1032, K:2012/1102 sayıile, “(…) Uyuşmazlık davacı şirketinMÜ-YAP asıl üyelik statüsüne son verilmesi ve bununsonucu olarak mali haklardan yararlandırılmamasındankaynaklanmaktadır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14.maddesinin 3. bendinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki, idarimerci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin veyürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,süre aşımı, husumet ve 3 ve 5.maddelere uygun olupolmadıkları yönlerinden sırasıyla incelenerek,aynı Yasa’nın 15.maddesinin l/a bendinde ise adliyargının görevli olduğu konularda, açılandavanın görev yönünden reddine karar verileceği belirtilmiştir.
5846sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun Meslek BirliklerininKurulması başlıklı 42. maddesinde "Eser sahipleri veeser sahiplerinin hakları ile bağlantılı hak sahipleri ilebu Kanunun 52 nci maddesine uygun biçimde düzenlenmişsözleşmelerle eser veya hak sahibinden malî haklarıkullanma yetkilerini devralarak bu Kanunun 10 uncu maddesine göreilim-edebiyat eserleri üzerindeki hakları kullanarak, süreliolmayan yayınları çoğaltan ve yayanlar üyelerininortak çıkarlarını korumak ve bu Kanun iletanınmış hakların idaresini ve takibini, alınacakücretlerin tahsilini ve hak sahiplerinedağıtımını sağlamak üzere, KültürBakanlığınca hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca onaylanantüzük ve tip statülere uygun olarak tespit edilecek alanlardabirden fazla meslek birliği kurabilirler. Eser sahipleri veya icracısanatçılar bakımından zorunlu organlarınınasıl üye sayısının dört katı kadar ...*1*;yapımcılar veya radyo-televizyon kuruluşlarıbakımından bu organların asıl üyesayısının iki katı kadar üye olma niteliklerinitaşıyan gerçek veya tüzel kişiler meslekbirliği olarak faaliyet gösterebilmek için izin almaküzere Bakanlığa başvurmak zorundadırlar. Meslekbirlikleri bu izni aldıktan sonra kuruldukları alanda faaliyetgösterirler.
Meslekbirlikleri ve federasyon özel hukuka tabi tüzelkişilerdir.Üyeleri sermaye koymak, kar ve zarara, hukuki mesuliyete iştiraketmekle yükümlü tutulamazlar." hükmü yer almaktaolup, anılan Kanunun Görev ve İspat başlıklı 76.maddesinin 1. fıkrasında ise "Bu Kanunun düzenlediğihukukî ilişkilerden doğan davalarda, dava konusununmiktarına ve Kanunda gösterilen cezaya bakılmaksızın,görevli mahkeme Adalet Bakanlığı tarafından kurulacakihtisas mahkemeleridir. İhtisas mahkemeleri kurulup yargılamafaaliyetlerine başlayıncaya kadar, asliye hukuk ve asliye cezamahkemelerinden hangilerinin ihtisas mahkemesi olarakgörevlendireceği ve bu mahkemelerin yargı çevreleriAdalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunca belirlenir." hükmüne yerverilmiştir.
Bilindiğiüzere kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıAnayasanın 135 inci maddesiyle düzenlenmiş olup belli birmesleğe mensup olanların müşterekihtiyaçlarını karşılamak üzere kanunla kurulan,organları kendi üyeleri tarafından, kanunda gösterilen usulleregöre yargı gözetimi altında gizli oyla seçilen kamutüzel kişilikleridir. Bu kuruluşlarının üyelerihakkında verdiği disiplin cezaları ile sınavişlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar idare mahkemeleriningörev alanına girmektedir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirketin MU-YAPBağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları MeslekBirliği asıl üyesi olduğu, ancak 25.03.2008 tarihindegerçekleştirilen MU-YAP genel kurulu toplantısındadavacı şirketin asıl üyelik statüsündençıkarıldığı, bakılmakta olan davanınise bu kararın iptali ve uğranılan maddi ve manevi zararıntazmini istemiyle açıldığı görülmektedir.
Uyuşmazlıkta,MU-YAP’in 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 42.maddesi uyarınca kurulan bir meslek birliği olduğu (kamu kurumuniteliğinde meslek kuruluşu statüsüne sahipolmadığı) hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Bu durumda,5846 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrasında daaçık bir şekilde belirtildiği üzere 'özel hukuktüzelkişisi' statüsüne sahip MU-YAP ile bu mesleki birliğeüye olan davacı şirket arasında 5846 sayılı Kanunile düzenlenen hukuki ilişkilerden kaynaklananuyuşmazlığın görüm veçözümünde yine 5846 sayılı Kanunun 76.maddesindeki açık hüküm uyarınca adliyargının (ihtisas mahkemelerinin) görevli olmasıkarşısında, bakılmakta olan davanın Mahkememizingörevinde olmadığı sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine…” karar vermiş, bukararın temyiz edilmesi üzerine;
DanıştayOnuncu Dairesi; 3.12.2014 gün ve E:2012/8732, K:2014/7318 sayıile,”(…)Dava dosyasının incelenmesinden, dava konusuişlemin iptali istemiyle davacı tarafından önce adliyargıda dava açıldığı, bu davanınİstanbul (4) No'lu Fikrî ve Sınaî Haklar HukukMahkemesi'nce; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi tarafından, davalımeslek birliğinin kamu kurumu niteliğinde olması ve bu nedenleuyuşmazlığın çözümünün idariyargının görevinde bulunduğu gerekçesiyle verilenbozma kararına uyularak görev yönünden reddi üzerine,bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un "Yargı merciilerininuyuşmazlık mahkemesine başvurmaları"başlıklı 19. maddesinde, 'Adli, idari, askeri yargı merciilerindenbirisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veyaincelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteler. Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir.' hükümleri yer almaktadır.
Bu durumda,İdare Mahkemesince, İstanbul (4) No'lu Fikrî veSınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararınedeniyle kendisine gelen uyuşmazlığınçözümünün adli yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşılması üzerine, görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması ve bakılmakta olan davanınUyuşmazlık Mahkemesinin vereceği karara değin ertelenmesigerekirken, uyuşmazlığınçözümünün adli yargının görevindebulunduğu gerekçesiyle davanın görev yönündenreddedilmesinde hukuki isabet bulunmadığı sonucunaulaşılmaktadır.
Açıklanannedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulü ileİstanbul 7. İdare Mahkemesi'nin 3.7.2012 tarih ve E:2012/1032,K:2012/1102 sayılı kararının BOZULMASINA, dosyanınyeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine…”karar vermiştir.
İSTANBUL7.İDARE MAHKEMESİ; 9.9.2015 gün ve E:2015/1309 sayı ile,“Davacı A.M. SES GÖRÜNTÜ İLETİŞİMSİSTEMLERİ SAN VE TİC LTD.ŞTİ. vekili Av. AliŞİT tarafından MÜ-YAP BAĞLANTILI HAK SAHİBİFONOGRAM YAPIMCILARI MESLEK BİRLİĞİ'ne karşıaçılan davada Mahkememizin verdiği 03.07.2012 tarih veE:2012/1032, K:2012/1102 sayılı kararınınDanıştay Onuncu Dairesinin 03.12.2014 tarih ve E:2012/8732,K:2014/7318 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozmakararına uyularak işin gereğigörüşüldü.
Mahkememizceverilen E:2012/1032, K:2012/1102 sayılı görevsizlikkararının Danıştay tarafından bozulmasından sonradavacı tarafından 07.09.2015 günündekayıtlarımıza intikal eden dilekçesiyle, dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesinin istenildiğigörülmekle, adli yargıdaki ilgili diğer dosyada teminedilerek 2247 sayılı Yasa'nın ilgili maddeleri uyarıncagerekli işlemin yapılması için dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine…” kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan14.3.2016 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki“Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler.” hükmünegöre, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha öncegörevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunubelirten gerekçeli bir karar ile doğrudan UyuşmazlıkMahkemesi’ne başvurma olanağına sahiptir. Şu kadarki, başvuru kararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesininertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu,14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağını tanımıştır.
Olayda, idariyargı yerince verilen görevsizlik kararı, temyiz edilmesiüzerine, Danıştay Onuncu Dairesince; 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi kapsamında UyuşmazlıkMahkemesine başvurulması gerektiğinden bahisle bozulmuş;bozma kararına uyan İdare Mahkemesince, anılan maddeninaksine, “gerekçeli bir karar ve kararda elindeki işinincelenmesinin ertelendiğine dair hususlara yer vermeden” arakararla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğugörülmüştür.
Buhaliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasa’daöngörülen yönteme uymamakta ise de, davacı vekilincede başvuruda bulunulduğu gözetilerek, İdareMahkemesi’nce yapılan başvurunun 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi kapsamında olduğununkabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önünegelmiş bulunan görev uyuşmazlığınınçözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisinegerekse Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kuruluş amacınauygun olacağından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacışirket tarafından MÜ-YAP Bağlantılı Hak SahibiFonogram Yapımcıları Meslek Birliği asıl üyelikstatüsünden aday üyelik statüsüne düşürülmesineilişkin davalı meslek birliği genel kurul kararınıniptali, bu karar nedeniyle ödenmeyen hak ediş, digital ve internetbedellerine ilişkin maddi hakların tazmini ile 20.000,00TL manevitazminatın kendilerine ödenmesine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1.maddesinde,“ (Değişik: 21/2/2001 -4630/1 md.)
Bu Kanunun amacı, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren esersahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracısanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogramyapımcıları ile filmlerin ilk tespitinigerçekleştiren yapımcıların ve radyo-televizyonkuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve malihaklarını belirlemek, korumak, bu ürünlerden yararlanmaşartlarını düzenlemek, öngörülen esas veusullere aykırı yararlanma halinde yaptırımları tespitetmektir.” Hükmüne;
“Kapsam” başlıklı 1/A maddesinde“ (Ek: 21/2/2001 - 4630/2 md.)
Bu Kanun, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleriile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracısanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogramyapımcıları ile filmlerin ilk tespitinigerçekleştiren yapımcıların ve radyo-televizyonkuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve malihaklarını, bu haklara ilişkin tasarruf esas ve usullerini, yargıyollarını ve yaptırımları ile KültürBakanlığının görev, yetki ve sorumluluğunukapsamaktadır.” Hükmüne;
“Meslek birliklerinin kurulması”başlıklı 42.maddesinde, “(Değişik:1/11/1983-2936/7 md.)
(Değişik birinci fıkra: 21/2/2001 - 4630/21 md.) Esersahipleri ve eser sahiplerinin hakları ile bağlantılı haksahipleri, (Ek ibare: 3/3/2004-5101/12 md.) ile bu Kanunun 52 nci maddesineuygun biçimde düzenlenmiş sözleşmelerle eser veyahak sahibinden malî hakları kullanma yetkilerini devralarak buKanunun 10 uncu maddesine göre ilim-edebiyat eserleri üzerindekihakları kullanarak, süreli olmayan yayınlarıçoğaltan ve yayanlar üyelerinin ortakçıkarlarını korumak ve bu Kanun iletanınmış hakların idaresini ve takibini, alınacakücretlerin tahsilini ve hak sahiplerinedağıtımını sağlamak üzere, KültürBakanlığınca hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca onaylanantüzük ve tip statülere uygun olarak tespit edilecek alanlardabirden fazla meslek birliği kurabilirler. Eser sahipleri veya icracısanatçılar bakımından zorunlu organlarınınasıl üye sayısının dört katı kadar(…); yapımcılar veya radyo-televizyon kuruluşlarıbakımından bu organların asıl üyesayısının iki katı kadar üye olma niteliklerinitaşıyan gerçek veya tüzel kişiler meslekbirliği olarak faaliyet gösterebilmek için izin almaküzere Bakanlığa başvurmak zorundadırlar. Meslekbirlikleri bu izni aldıktan sonra kuruldukları alanda faaliyetgösterirler.
(Değişik: 21/2/2001 - 4630/21 md.) Aynı alanda,başka bir meslek birliğinin kurulabilmesi için, yukarıdazikredilen kurucu üye sayılarından az olmamak kaydıyla oalanda kurulmuş en fazla üyesi olan meslek birliğinin üyetam sayısının 1/3’ü kadar üye olma niteliklerinitaşıyan gerçek veya tüzel kişiler faaliyet iznialmak üzere Bakanlığa başvururlar.Bakanlığın bu başvuruyu uygun bularak izin vermesi halindefaaliyet gösterirler. Her birlik ihtiyaçlar doğrultusundaşubeler açarak çalışabilir. Aynı alandakurulmuş en az iki meslek birliği, Bakanlıkçahazırlanan tüzük ve tip statülerin belirlediği usul veesaslar çerçevesinde federasyon kurabilir. Aynı alandabirden fazla federasyon kurulamaz.
Meslek birlikleri ve federasyon özel hukuka tabitüzelkişilerdir. Üyeleri sermaye koymak, kar ve zarara, hukukimesuliyete iştirak etmekle yükümlütutulamazlar.(…)” hükmüne;
“Görev ve ispat” başlıklı 76maddesinde ise, “ (Değişik: 23/1/2008-5728/141 md.)
Bu Kanunun düzenlediği hukukîilişkilerden doğan davalarda, dava konusunun miktarına veKanunda gösterilen cezaya bakılmaksızın, görevlimahkeme Adalet Bakanlığı tarafından kurulacak ihtisasmahkemeleridir. İhtisas mahkemeleri kurulup yargılama faaliyetlerinebaşlayıncaya kadar, asliye hukuk ve asliye ceza mahkemelerindenhangilerinin ihtisas mahkemesi olarak görevlendireceği ve bumahkemelerin yargı çevreleri AdaletBakanlığının teklifi üzerine Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.(…)”hükmüne yer verilmiştir.
Mü-Yap Bağlantılı Hak Sahibi FonogramYapımcıları Meslek BirliğiTüzüğü’nün 1.maddesinde de, “5846 sayılı Fikir ve SanatEserleri Kanununun 4110 sayılı Kanunla değişik 42’ncimaddesi ve "Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile BağlantılıHak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları HakkındaTüzük" hükümlerine göre merkezi Kuloğlu Mah.Turnacıbaşı Sok. No 16 Beyoğlu İstanbul da olmaküzere Mü-yap Bağlantılı Hak Sahibi FonogramYapımcıları Meslek Birliği adı altındabir meslek birliği kurulmuştur.” Hükmü yeralmıştır.
Öteyandan,2709 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasasının “Kamu kurumu niteliğindeki meslekkuruluşları” başlıklı 135.maddesinde, “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üstkuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanlarınmüşterek ihtiyaçlarını karşılamak,meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genelmenfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslekmensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerindedürüstlüğü ve güveni hâkim kılmaküzere meslek disiplini ve ahlâkını korumak maksadıile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafındankanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimialtında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir.(…)”hükmü yer almaktadır.
Somut olay vemevzuat hükümlerinin irdelenmesinden; davalı MÜ-YAPBağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları MeslekBirliğinin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun42. maddesi uyarınca kurulan bir meslek birliği olduğu,özel hukuka tabi tüzelkişi statüsünde bulunduğu,Anayasada tanımlanan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşustatüsüne sahip olmadığı açıktır.
Davadosyasının incelenmesinden; belirlenen kriterleri yerinegetirerek davalı Meslek Birliğine asıl üye olarakkabul edilen davacı şirketin, davalı Yönetim Kurulunun,14.09.2007 tarih ve 2007/ 35 sayılı kararı ile Haysiyet Kurulunasevk edildiği; daha sonra Yönetim Kurulunun, 15.01.2008 tarihli,2008/3 kararı ile, davacı şirketin asılüyeliğinin kaldırılarak geri alınmasına, adayüyelik statüsüne geri döndürülmesine, bugüne kadar asıl üyelikten doğan ve yapılanödemelerin geri alınmasına karar verildiği; buKararın, 25.03.2008 tarihli Genel Kurulda kabul edildiği; bununüzerine davacı şirket tarafından MÜ-YAPBağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları MeslekBirliği asıl üyelik statüsünden aday üyelikstatüsüne düşürülmesine ilişkin davalımeslek birliği genel kurul kararının iptali, bu karar nedeniyleödenmeyen hak ediş, digital ve internet bedellerine ilişkinmaddi hakların tazmini ile 20.000,00TL manevi tazminatın kendilerineödenmesine karar verilmesi istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır..
Bu durumda,5846 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrasında daaçık bir şekilde belirtildiği üzere “özelhukuk tüzelkişisi” statüsüne sahip MÜ-YAPBağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları MeslekBirliği ile bu mesleki birliğe üye olan davacı şirketarasında 5846 sayılı Kanun ile düzenlenen hukukiilişkilerden kaynaklanan uyuşmazlığın görümve çözümünde, yine 5846 sayılı Kanunun 76.maddesindeki açık hüküm uyarınca adliyargının (ihtisas mahkemelerinin) görevli bulunduğusonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeadli yargı yeri görevli olduğundan İstanbul 7. İdareMahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, İstanbul 4 NoluFikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin, 12.4.2012 gün ve E:2012/5,K:2012/92 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 7.İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 4 Nolu Fikri VeSınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 12.4.2012 gün ve E:2012/5, K:2012/92sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,14.3.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy