T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2016 / 134 KARAR NO : 2016 / 177 KARAR TR : 14.3.2016 ÖZET: Davacının taşınmazına imar planında “Yeşil alan ve yol” alanına bırakılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığı ve bu şekilde zararına yol açıldığı gerekçesi ile kamulaştırmasız el atma bedelinin tazmini ve taşınmazın davalı idare adına tesciline karar verilmesi istemi ile açılan davanın, dava konusu taşınmazın bir bölümüne asfalt yol yapılmak suretiyle el atıldığı tespit edilmiş olmakla, tefrik edilen kısım yönünden el atma gerçekleşmemiş olsa dahi, fiili el atmanın mevcut olduğu kısım yönünden verilen kararın temyiz aşamasında olup henüz kesinleşmediği de dikkate alınarak, taşınmazın bir bütün halinde ele alınıp davanın çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar :1- R.Ş. 8-A.S. 2- C.S. 9-N.Ç. 3- İ.Ş. 10-N.T. 4- A.B. 11-M.K. 5- L.G. 12-N.P. 6- M.S. 13-Ş.S. 7- U.S. Vasisi S.S. 14-S.D. Vekili :Av. C.Ö. Davalı :Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekilleri : Av. P.T. & Av. Y.G. O L A Y : Davacılar vekilininKarayolları Genel Müdürlüğü, BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı, GemlikBelediye Başkanlığı’nı davalı olarakgöstermek suretiyle mahkemeye sunduğu dava dilekçesinde;“Müvekkillerimin maliki ve hissedarı oldukları Bursa ili,Gemlik ilçesi, Kurşunlu köyü, 5 pafta, 883 parselde 1513m2 miktarlı arsa vasıflı olarak tapu da kayıtlı olanve Kurşunlu Köyü Sahilyolu Caddesinde bulunantaşınmaza davalılar tarafından kamulaştırmayapılmadan yola kalbedilmek suretiyle el atılmıştır.El atma kalıcı mahiyette ve kamuya tahsis amaçlıdır.Taşınmazın el atılmayan kısımlarındanmüvekkillerimin istifade etmeleri mümkün değildir. Kalankısımda yeşil alanda kalmakta olup işe yaramaz halegelmiştir. Dava konusu taşınmazKurşunlu' da sahile sıfır ve yola ve denize geniş cephesiolan, ekonomik ve sosyal olarak gelişmiş ve tüm belediyehizmetlerinden yararlanan çok değerli birtaşınmazdır. Taşınmaz imar planı içindeolup, taşınmazın bulunduğu bölgede taşınmazfiyatları hızla artmaktadır. Dava konusutaşınmazın değeri fazlaya ilişkin haklarımızsaklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL sidir. Davalılardan GemlikBelediyesine taşınmazın kamulaştırılmasıiçin yapmış olduğumuz müracaatımızaverilen ve tarafımıza 15.11.2014 tarihinde tebliğ edilen cevaptataşınmazın Karayolları Genel MüdürlüğüUhdesinde kaldığı ve talebimizi bu kuruma yapmamızgerektiği belirtilerek talebimiz red edilmiştir. Davalılardan BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığınataşınmazın kamulaştırılması içinyapmış olduğumuz müracaatımıza verilen vetarafımıza 14.11.2014 tarihinde tebliğ edilen cevaptataşınmazın bulunduğu yolun sorumluluğununKarayolları Bölge Müdürlüğü Uhdesindekaldığı ve bu nedenle herhangi bir işlem yapılamayacağınıbelirtilerek talebimiz red edilmiştir. DavalılardanKarayolları Genel Müdürlüğüne 14.BölgeMüdürlüğü'ne taşınmazınkamulaştırılması için yapmışolduğumuz müracaatımıza verilen ve tarafımıza08.12.2014. tarihinde tebliğ olunan cevapta taşınmazın yolağları dışında kalmakta olduğu belirtilerekherhangi bir müdahale edilmediği belirtilmektedir. Bu nedenletalebimiz red edilmiştir. Bu sebeplerlemüvekkillerimin taşınmazındakikamulaştırması el atılan alanın tespiti ve yeşilalanda kalmakta olup işe yaramaz hale gelen alanın da bedelinindavalılardan tahsili için iş bu davayı açmakzorunluluğu doğmuştur. Karşı tarafıngöstereceği delillere karşı delil göstermehakkımız saklı kalmak kaydıylasaygılarımızla arz ederiz. SONUÇ VE İSTEM:Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle davamızın kabulüile, müvekkillerimin taşınmazınakamulaştırılmadan el konulan ve üzerinden yol geçenkısmı için 5.000,00 TL ve müvekkilleriminkamulaştırılmadan el konulan yeşil alan, park v.b gibialanda kalan kısmı için de 5.000,00 TL olmak üzere fazlayaait haklarımız saklı kalmak kaydıyla toplam 10.000,00 TLsinin idareye başvuru tarihi olan 01.10.2014 tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalılarayükletilmesine karar verilmesini saygılarımızla arz vetalep ederiz.” demek suretiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Gemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 19.11.2015 gün veE:2014/664, K:2015/570 sayılı kararı ile özetle;“Tüm dosya kapsamı ve delillerin değerlendirilmesisonucunda; dava konusu taşınmaz üzerinde yapılan keşifve bilirkişi incelemeleri neticesinde taşınmazın birkısmı üzerinde Kurşunlu Gemlik asfalt yolu yapılmaksuretiyle fiilen el atıldığı bir kısmıüzerinde ise fiilen el atılmış olmasa da imar planındayeşil alan ve imar yolu gösterilmek suretiyle hukuk olarak elatıldığı ve taşınmazın bu şekildekullanımının mümkün olmadığı,davalılar tarafından kamulaştırma işlemigerçekleştirmediğinden davalılarıntaşınmaza kamulaştırmasız olarak elattığı bu nedenle davacılarıntaşınmazın bedelini talep etme hakkı olduğu kanaatinevarılmış, hukuki el atma talebi yönünden idariyargı yolu yasa gereği görevli olduğundan bu talepyönünden görevsizlik nedeniyle red kararı vermekgerekmiştir. 1-Davanın fiili el atmayönünden esastan KABULÜNE, 2-Dava konusu FenBilirkişisi raporunda A harfi ile gösterilen 229,91 m2 olarakhesaplanan kısım için tespit edilen 110.356,80 TL’nindava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıKarayolları Genel Müdürlüğünden alınarak davacılaraverilmesine, 3-Dava konusu Gemlikİlçesi Kurşuınlu Mahallesi 883 parselin FenBilirkişisi raporunda A harfi ile gösterilen 229,91 m2 likkısmının davacılar adına olan tapusunun iptali ile bukısmı davalı Karayolları GenelMüdürlüğü adına tescili ile YOL OLARAKTERKİNİNE, 4-Davalı BursaBüyükşehir Belediyesi yönünden husumet yokluğuile davanın REDDİNE, 5-Davalı Gemlik Belediyesiyönünden husumet yokluğu nedeni ile davanın REDDİNE, 6-Davanın hukuki el atmayönünden adli yargı yolunun görevli olmaması nedeniyleREDDİNE, ...................”şeklinde karar vermiştir. Dosya kapsamında yer alanGemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 15.2.2016 gün, E:2014/664sayılı yazısında, kararın GÖREVSİZLİKkararı bakımından 4.1.2016 tarihinde kesinleştiği belirtilmiştir. Davacılar vekili bu kezBursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nıdavalı olarak göstererek; davacıların maliki olduklarıBursa ili, Gemlik ilçesi, Kurşunlu köyü, 5 pafta, 883parsel sayılı taşınmazın uygulama imar planındabir kısmının yeşil alan bir kısmının da yololarak belirlendiği ve aradan uzunca bir süre geçmesinekarşın kamulaştırma yapılmayarak hukuken elatıldığından bahisle uğranıldığıöne sürülen 300.000,00 TL maddi zararın dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline kararverilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Bursa 3. İdare Mahkemesi: 19.02.2016 gün veE:2016/121 sayı ile; “2577 sayılı Yasanın 2.maddesinde; "İdari dava türleri, idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılaniptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı açılan davalar olaraksayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğu kurala bağlanmıştır. 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişiHakkında Kanun'un 14. maddesinde; 'Olumsuz görevuyuşmazlığının, bulunduğunun ilerisürütebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdiklerikararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir.' hükmüne, 19. maddesinde; 'Adli, idari,askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler. Yargı merciince, öncekigörevsizlik kararma ilişkin dava dosyası da temin edilerek,gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalanUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.' hükmüne yerverilmiştir. Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idariyargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazın birkısmına fiilen el atması karşısında, idareninbu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öte yandan, İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel haklan muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim, yukarıda belirtilengenel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E: 1958/17, K: 1959/15sayılı kararının III. bölümünde,“İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almışolması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Vebu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyetetecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydanagelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliyemahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüne yerverilmiştir. Dosyanın incelenmesinden;davacılara ait taşınmazın bir kısmının yoladönüştürüldüğününyapıldığı mahallinde yapılan keşif vebilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan raporda belirtilmiştir. Bu durumda, idarenin dava konusutaşınmaza kamulaştırmasız el atmasındandoğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın,taşınmazın bir kısmının yoladönüştürülmesi karşısında, haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümünün adli yargı yeriningörevine girdiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, benzer birdavada çıkan görev uyuşmazlığı nedeniyleverilen Uyuşmazlık Mahkemesinin 04.05.2015 tarih ve E:2015/310,K:2015/326 sayılı kararı da bu yöndedir. Açıklanan nedenlerle,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasa'sının15/1-a. maddesi uyarınca davada Mahkememizin görevsizliğine,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncaolumsuz görev uyuşmazlığı çıkarılmaküzere Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, işbu davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin ertelenmesine” şeklinde karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 14.3.2016günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacılarınhissedarı oldukları taşınmaza kamulaştırmayapılmaksızın asfalt yol yapılmak suretiyle fiilen vehukuken el atıldığından bahisle açılan tazminatistemine ilişkindir. Davadosyalarının incelenmesinden; davacılar adına Bursa ili,Gemlik ilçesi, Kurşunlu köyü, 5 pafta, 883 parselde 1513m2 miktarlı arsa vasıflı olarak tapuda kayıtlı olan veKurşunlu Köyü Sahilyolu Caddesinde bulunantaşınmazın imar planında “yeşil alan veyol” olarak ayrılmasına rağmen kamulaştırmayapılmaksızın fiilen yol olarak kullanıldığı,bu nedenle taşınmazına kamulaştırmayapılmaksızın asfalt yol yapılmak suretiyle fiilen vehukuken el atıldığından bahisle tazminat davasıaçıldığı; Gemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’ninE:2014/664 sayılı dosyasında yapılan keşifsonrası verilen 15.04.2015 ve 18.05.2015 tarihli bilirkişiraporlarında; dava konusu taşınmazın 229.91 m² likkısmının fiilen asfalt yol olarakkullanıldığı, taşınmazın kalan 1283.09m² lik kısmının fiilen el atılmamış olarakpark alanı olarak ayrıldığı ve bu suretle hukukiolarak el atıldığının tespit edildiği; fiilen elatılan kısım yönünden Gemlik 1. Asliye HukukMahkemesi’nin 19.11.2015 gün ve E:2014/664, K:2015/570sayılı kararı ile fiili el atma yönünden davanınkabulüne karar verildiği, söz konusu kararın tazminatailişkin kısmı bakımından dosyanın temyizaşamasında olduğu; taşınmaza vaki hukuki el atmayönünden adli yargı yolunun görevli olmaması nedeniylegörevsizlik kararı verildiği ve görevsizlikkararının 4.1.2016 tarihinden kesinleşmesi üzerine idariyargıda dava açıldığıanlaşılmıştır. Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.Buna karşılık, Belediyece, KamulaştırmaKanunu’nda öngörülen usul ve yöntemlere uygun idarinitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusutaşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılmasıkarşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasızel atma niteliğini taşıdığıaçıktır. Öte yandan, İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasındakişilere verdiği zararların tazmini istemiyleaçılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim, yukarıda belirtilengenel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanunu’na uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. İdarenin dava konusu Bursaili, Gemlik ilçesi, Kurşunlu köyü, 5 pafta, 883 parselde 1513m2 miktarlı arsa vasıflı olarak tapuda kayıtlı olan veKurşunlu Köyü Sahilyolu Caddesinde bulunan taşınmazakamulaştırmasız el atması karşısında, butaşınmaz bakımından el atmadan doğan zararıntazminine yönelik olan davanın, haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir. Her ne kadar, Gemlik 1.Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen karar ile davaya konutaşınmazın fiilen el atılmadığı tespitedilen 1283.09 m2 lik alan yönünden görevsizlikkararı verilmiş ise de; söz konusu taşınmazınimar planında “yeşil alan ve yol” olarakayrıldığı, bu durumun bilirkişilerin 15.04.2015 ve18.05.2015 tarihlerinde verdikleri raporlar ile de tespit edildiğinden,tek bir imar planı kapsamında bulunan ve bu kapsamda el atılantaşınmazın, fiili el atmanın mevcut olduğukısım yönünden verilen kabul yönündekikararın temyiz aşamasında olup henüzkesinleşmediği de dikkate alınarak, fiilen el atılankısım yönünden ayrı, el atılmayan kısımyönünden ayrı değerlendirilmesinde yargılamanınsalahiyeti ve usul ekonomisi yönünden faydabulunmadığı anlaşılmakla; Gemlik 1. Asliye HukukMahkemesi’nin bu yöndeki gerekçesi ve kararına itibaredilmesi mümkün olmamıştır. Açıklanan nedenlerle,davanın görüm ve çözümünde adli yargıyeri görevli bulunduğundan, Bursa 3. İdare Mahkemesi’ninbaşvurusunun kabulü ile, Gemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nceverilen 19.11.2015 gün ve E:2014/664, K:2015/570 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde ADLİ YARGI YERİNİN görevliolduğuna, bu nedenle Bursa 3. İdare Mahkemesi’ninBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Gemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 19.11.2015gün ve E:2014/664, K:2015/570 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 14.3.2016 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy