T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 919
KARAR NO : 2016 / 113
KARAR TR : 14.3.2016
ÖZET : 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. mad-desi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :E.Tek.End. Yapı ve Enerji San. Tic. Ltd. Şti.
Vekilleri :Av. E.Ö, Av. Y.B.
Davalı : Bursa Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
OLAY : 1-Bursa Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Zabıta DairesiBaşkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 11.6.2013 gün ve 16276 sayılı, 9.7.2013gün ve 16909 sayılı, 3.7.2013 gün ve 16926sayılı, 4.7.2013 gün ve 15985 sayılı, 8.7.2013gün ve 17102 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezası verilmiş,bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız, tek ödemeemri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
2- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 10.5.2013 gün ve 15140 sayılı, 30.4.2013gün ve 15026 sayılı, 26.4.2013 gün ve 14469 sayılı,20.5.2013 gün ve 14495 sayılı, 7.5.2013 gün ve 14650sayılı idari yaptırım karar tutanaklarıdüzenlenerek, davacıya 5326 sayılı Kanun’un 38.maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı beşadet olmak üzere 88 TL idari para cezası verilmiş, bu paracezaları 13.1.2015 günlü numarasız, tek ödeme emri ileher bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 440 TLolmak üzere davacıya bildirilmiştir.
3- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 15.5.2013 gün ve 15009 sayılı, 24.5.2013gün ve 14497 sayılı, 3.6.2013 gün ve 15508sayılı, 30.5.2013 gün ve 14165 sayılı, 23.5.2013gün ve 15156 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız,tek ödeme emri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyletoplam olarak 440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
4- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 12.9.2013 gün ve 18078 sayılı, 17.7.2013gün ve 16156 sayılı, 11.7.2013 gün ve 17227sayılı, 15.7.2013 gün ve 16942 sayılı, 11.9.2013gün ve 18077 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız,tek ödeme emri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyletoplam olarak 440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
5- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 12.6.2013 gün ve 16301 sayılı, 5.6.2013gün ve 15509 sayılı, 13.6.2013 gün ve 16285sayılı, 1.7.2013 gün ve 15238 sayılı, 10.7.2013gün ve 14540 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız,tek ödeme emri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyletoplam olarak 440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
6- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 27.3.2013 gün ve 14158 sayılı, 25.4.2013gün ve 13511 sayılı, 24.4.2013 gün ve 6025sayılı, 17.4.2013 gün ve 14122 sayılı, 10.4.2013 günve 14730 sayılı idari yaptırım karar tutanaklarıdüzenlenerek, davacıya 5326 sayılı Kanun’un 38.maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı beşadet olmak üzere 88 TL idari para cezası verilmiş, bu paracezaları 13.1.2015 günlü numarasız, tek ödeme emri ileher bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 440 TLolmak üzere davacıya bildirilmiştir.
7- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 25.3.2013 gün ve 14156 sayılı, 5.4.2013gün ve 14071 sayılı, 20.3.2013 gün ve 14183sayılı idari yaptırım karar tutanaklarıdüzenlenerek, davacıya 5326 sayılı Kanun’un 38.maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrıüç adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları, “1.020.00 TL İlan ve ReklamVergisi 1. yarıyıl ödemesi” ve “1.020.00 TLİlan ve Reklam Vergisi 2. yarıyıl ödemesi” denilmeksuretiyle belirtilen bu vergilerle birlikte, 13.1.2015 gün ve 3924sayılı tek ödeme emri ile her bir ceza ve vergi tutarıayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 2.304 TL olmaküzere davacıya bildirilmiştir.
8-BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 13.10.2011 gün ve 8290 sayılı idariyaptırım karar tutanağı düzenlenerek, davacıya5326 sayılı Kanun’un 38. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca 75 TL idari para cezası verilmiş, ayrıca BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, işyerinde satışasunduğu malzemeleri işyeri önüne çıkartarakcaddenin görüntüsünü bozduğundan bahisledavacı hakkında düzenlenen 15.8.2011 gün ve 8505sayılı Tespit Tutanağı gere-ğince, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 6.9.2011 gün ve2011/3024 sayılı kararı ile, davacının bu eyleminin,Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırıolduğu nedeniyle, davacıya, 1608 sayılı Umuru BelediyeyeMüteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1.maddesi ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesiuyarınca 154 TL idari para cezası verilmiş, bu paracezaları, 77 ve 330 TL tutarında olmak üzere iki ayrı“İlan ve Reklam Vergisi 1. yarıyıl ödemesi” ve“77 TL İlan ve Reklam Vergisi 2. yarıyılödemesi” denilmek suretiyle belirtilen bu vergilerle birlikte, 13.1.2015 gün ve numarasız, tek ödeme emri ile her birceza ve vergi tutarı ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplamolarak 713 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
9-BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, Bursa BüyükşehirBelediyesinin yapmış olduğu cephesağlıklaştırma projesine aykırı olarak işyerinin ön kısmına yapılan reklamelemanlarının kaldırılması yönünde davacıyatebligat yapıldığı halde, mevcut reklamelemanlarının kaldırılmadığının tespitedildiğinden bahisle, davacı hakkında düzenlenen 28.11.2013gün ve 020226 sayılı Tespit Tutanağı gereğince,Bursa Büyükşehir Belediye Encümeninin 14.1.2014 gün ve2014/574 sayılı kararı ile, davacının bu eyleminin,Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 19.1.2012 günve 13 sayılı kararına aykırı olduğu nedeniyle,davacıya, 1608 sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 NumaralıKanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1.maddesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesiuyarınca 182 TL idari para cezası verilmiş, bu para cezası,120, 85, ve 1.020 TL tutarında olmak üzere üç ayrı“İlan ve Reklam Vergisi 2. yarıyıl ödemesi”denilmek suretiyle belirtilen bu vergilerle birlikte, 13.1.2015 günve 3924 sayılı tek ödeme emri ile her bir ceza ve vergitutarı ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 1.407 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
10-BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, işyerinde satışasunduğu malzemeleri işyeri önüne çıkartarakcaddenin görüntüsünü bozduğundan bahisle,davacı hakkında düzenlenen 18.8.2011 gün ve 8510sayılı Tespit Tutanağı gereğince, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 6.9.2011 gün ve2011/3032 sayılı kararı ile, davacının bu eyleminin,Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırıolduğu nedeniyle, davacıya, 1608 sayılı UmuruBelediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarihve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 32. maddesi uyarınca 154 TL idari para cezası ileayrıca, belediye zabıta memurlarına vazifeleriniyaptıkları esnada, görevlerini engelleyecek şekildekarışarak zorluk çıkarttığından bahisle,davacı hakkında düzenlenen 15.8.2011 gün ve 8506sayılı Tespit Tutanağı gereğince, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 6.9.2011 gün ve2011/3020 sayılı kararı ile, davacının bueyleminin, Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir veYasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 10.maddesine aykırı olduğu nedeniyle, 1608 sayılı UmuruBelediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarihve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32.maddesi uyarınca 154 TL idari para cezası verilmiş, bupara cezaları, 330, 165 ve 165 TL tutarında olmak üzereüç ayrı “İlan ve Reklam Vergisi 2.yarıyıl ödemesi” denilmek suretiyle belirtilen buvergilerle birlikte, 13.1.2015 gün ve 3924 sayılı teködeme emri ile her bir ceza ve vergi tutarı ayrı ayrıbelirtilmek suretiyle toplam olarak 968 TL olmak üzere davacıyabildirilmiştir.
11- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birinci fıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 14.2.2013 gün ve 12174 sayılı idariyaptırım karar tutanağı düzenlenerek, davacıya5326 sayılı Kanun’un 38. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca 88 TL idari para cezası verilmiş, ayrıca BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, Bursa BüyükşehirBelediyesinin yapmış olduğu cephe sağlıklaştırmaprojesi ile ilgili olarak Bursa Büyükşehir BelediyeMeclisi’nin 19.1.2012 tarih ve 13 sayılı kararında yeralan binalardaki reklam/tanıtım amaçlı tabelalarailişkin uygulama esaslarına uymadığından bahisledavacı hakkında düzenlenen 19.2.2013 gün ve 09275sayılı Tespit Tutanağı gereğince, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 26.2.2013 gün ve2013/888 sayılı kararı ile, davacının bueyleminin, Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir veYasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 9.maddesine aykırı olduğu nedeniyle, 1608 sayılı UmuruBelediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarihve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca 182 TL idari paracezası verilmiş, bu para cezaları, 85 ve 120 TLtutarında olmak üzere iki ayrı “İlan ve ReklamVergisi 2. yarıyıl ödemesi” ve “85 TL İlan ve Reklam Vergisi 1. yarıyıl ödemesi” denilmeksuretiyle belirtilen bu vergilerle birlikte, 13.1.2015gün ve 3924 sayılı tek ödeme emri ile her bir ceza ve vergitutarı ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 560 TLolmak üzere davacıya bildirilmiştir.
12- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, davacıya ait işyerindezemin üstü kattaki reklam tabelasının, BursaBüyükşehir Belediye Meclisi’nin 19.1.2012 tarih ve 13sayılı kararında yer alan binalardaki reklam/tanıtımamaçlı tabelalara ilişkin uygulama esaslarına uygunolmadığının tespit edildiğinden bahisle, davacıhakkında düzenlenen 9.1.2013 gün ve 09274 sayılı TespitTutanağı gereğince, Bursa BüyükşehirBelediye Encümeninin 15.1.2013 gün ve 2013/381 sayılıkararı ile, davacının bu eyleminin, BursaBüyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 9. maddesineaykırı olduğu nedeniyle, davacıya, 1608 sayılıUmuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 32. maddesi uyarınca 182 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezası, 360, 180, 180 ve 450 TLtutarında olmak üzere dört ayrı “İlan ve ReklamVergisi 2. yarıyıl ödemesi” denilmek suretiyle belirtilenbu vergilerle birlikte, 13.1.2015 gün ve 3924 sayılıtek ödeme emri ile her bir ceza ve vergi tutarıayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 1.352,00 TL olmaküzere davacıya bildirilmiştir.
Davacı vekili,yukarıda anlatılan on iki adet ödeme emri ile ayrıca688,80 TL olarak gösterdiği (dosyada mevcut olmayan) bir başkaödeme emrinden de bahsederek, tüm bu ödeme emirleri iledavacıya verildiği bildirilen idari para cezalarının iptaliistemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
BURSA 1. SULH CEZAHAKİMLİĞİ; 2.3.2015 gün ve D.İş:2015/1077sayı ile, davacının, Bursa Büyükşehir Belediyesitarafından tahakkuk ettirilen İlan ve Reklam vergilerininödenmemesi nedeniyle düzenlenen Ödeme Emirlerine de itirazettiğini ve bu nedenle itiraza konu inceleme yetkisinin idariyargı yerinin görev alanına girdiği kanaatinevarıldığını belirterek, davanınçözü-münün idari yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiş,yapılan itiraz Bursa 2. Sulh Ceza Hakimliğince kesin olarakreddedilmiştir.
Davacı vekili,bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. Bursa 1. İdare Mahkemesi’nce, davacışirket tarafından 13.1.2015 tanzim tarihli 13 adet ödeme emriile tahakkuk ettirilen para cezalarının iptali istenilmekte ise de;anılan ödeme emirlerinin bir kısmının paracezalarının, bir kısmının da ilan ve reklam vergisiile damga vergisinin tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirleriolduğu, bu anlamda anılan ödeme emirlerinin iptalininyanında ödeme emrinde yer verilen para cezaları ve vergitahakkuklarının da iptalinin istenilip istenilmediğinin davadilekçesinden anlaşılamadığı, şayet paracezaları ve vergi tahakkuklarının da iptali istenilmekte ise buyöndeki ihbarnamelerin tarih ve sayısıverilmek suretiyle iptalinin istenilmesi gerektiğinden, davadilekçe-sinin 2577 sayılı Kanun’un 3. maddesindebelirtilen usul ve esaslara uygun hazırlanmadığı sonucuna ulaşıldığı,diğer yandan, dava dilekçesinde belirtilen ödeme emirlerininiptali isteminin yanında ödeme emirlerinde yer alan paracezaları ile vergi tahakkuklarının da iptali istenilmekte ise,uyuşmazlıkların farklı mahkemelerin görev alanınagireceği dikkate alındığında; para cezalarınailişkin ihbarnamelerin iptali istemiyle ayrı birdilekçeyle, vergi tahakkukları ile vergi alacağınıntahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirlerine karşıayrı bir dilekçeyle; para cezalarının tahsiliamacıyla düzenlenen ödeme emirlerine karşı ise her birödeme emri için ayrı ayrı dilekçeyle davaaçılması gerektiği belirtilerek, dava dilekçesinin reddine karar verilmiş; davacı vekili bukez, önceki dava dilekçesinde kendisince 12 numara ilebelirttiği ödeme emrine karşı davaaçtığını belirterek yeniden idari yargı yerindedava açmış, Bursa 1. İdare Mahkemesi, bu kez, davacışirket tarafından 13.1.2015 günlü, 3924 sayılı ve1.407,00 TL tutarlı ödeme emri ile tahakkuk ettirilen paracezalarının iptali istenilmekte ise de; anılan ödemeemrinin 1.225,00 TL’lik kısmının ilan ve reklam vergisialacağına ilişkin olduğu 182,00 TL’likkısmının ise para cezalarının tahsiline ilişkinolduğu, bununla birlikte dava dilekçesinde söz konusu vergiborcuna ilişkin olarak Vergi Mahkemesinde davaaçıldığı bilgisine yer verildiği, bu anlamdadavanın konusu edilen ödeme emrinin ilan ve reklam vergisialacağına ilişkin kısmının da iptalinin istenilipistenilmediğinin açık ve net olarak dava dilekçesindenanlaşılamadığı, diğer yandan; ödeme emrindeyer alan idari para cezalarının 5326 sayılı KabahatlerKanununa aykırı davranılmasındankaynaklandığı görülmüş olup,uyuşmazlıkların farklı mahkemelerin görev alanınagireceği dikkate alındığında; para cezalarıtahakkukuna karşı ayrı bir dilekçeyle, paracezalarının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinekarşı ise ayrı bir dilekçeyle olmak üzere ikiayrı dilekçeyle dava açılması gerektiğibelirtilerek, dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Bu kez, davacıvekili, Bursa Büyükşehir Belediye Encümeninin 14.1.2014gün ve 2014/574 sayılı kararı ile, 1608 sayılıUmuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ile 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 32. maddesi uyarınca verilen 182 TL tutarındaki,13.1.2015 gün ve 3924 sayılı tek ödeme emri iledavacıya bildirilen idari para cezasının iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
BURSA 1. İDAREMAHKEMESİ; 18.9.2015 gün ve E:2015/1119,K:2015/1113 sayı ile,idari para cezasının Kabahatler Kanunu uyarınca verilmişbir ceza olduğunu açıklayarak, Kabahatler Kanunu’nun3/1-a ve 27/1 maddeleri uyarınca görevli mahkemenin sulh cezamahkemesi olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesin-leşmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 14.3.2016günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucunavarılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılancezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlar hakkındayapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘cezadavası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerindendolayı bu davalara ilişkin görev ve hükümuyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin HukukBölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Budurum göz önüne alındığında, olaybölümünde yazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adlive idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak,davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği, ancakdosya içinde görev uyuşmazlığına konu idaripara cezalarının dayanağını oluşturankararların bulunmaması nedeniyle Başkanlıkça, BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığındandava konusu para cezaları ile ilgili tüm bilgi ve belgelerin getirtildiğive sonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, “BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 14.1.2014 gün ve2014/574 sayılı kararı ile verilen 182 TL tutarındaki,13.1.2015 gün ve 3924 sayılı tek ödeme emri iledavacıya bildirilen idaripara cezasının iptali istemiyleaçılan dava yönünden” oluşan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının,Bursa Büyükşehir Belediyesinin yapmış olduğucephe sağlıklaştırma projesine aykırı olarak,işyerinin ön kısmına yapılan reklamelemanlarının kaldırılması yönünde kendisineyapılan tebligata rağmen, mevcut reklam elemanlarınıkaldırmadığının tespit edildiğinden bahisle,hakkında düzenlenen Tespit Tutanağı gereğince, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 14.1.2014 gün ve 2014/574sayılı kararı ile, bu eylemin BursaBüyükşehir Belediye Meclisi’nin 19.1.2012 gün ve 13sayılı kararına aykırı olduğu nedeniyle, 1608sayılı Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 32. maddesi uyarınca, davacıya 182,00 TL idari paracezası verilmesine ilişkin Bursa BüyükşehirBelediyesi Encümen Kararının iptali istemiyleaçılmıştır.
İtiraza konu olan para cezası, Bursa Büyükşehir BelediyeMeclisi’nin 19.1.2012 gün ve 13 sayılı kararınaaykırı olduğu nedeniyle tatbik edilmiş olup, 19.1.2012gün ve 13 sayılı kararda “Etüd ve Projeler DairesiBaşkanlığı’nın, Atatürk ve CumhuriyetCaddelerindeki binalarda yapılan cephesağlıklaştırmalarda reklam/tanıtımamaçlı tabela uygulama esaslarının belirlenmesi ileilgili yazısının oybirliği ile kabulüne” kararverildiği, Fen İşleri Dairesi BaşkanlığıEtüd Proje Şube Müdürlüğünün bahsedilenyazısında ise, “cadde ve cephesağlıklaştırma projeleri” adı altında,şehrin önemli caddelerine bakı veren cephelerinsağlıklaştırmalarına yönelik proje çalışmalarınıntamamlandığı, proje kapsamında; cephelerin basit bakımonarımının yapılması, üst katlardakitabelaların kaldırılması, zemin katlardaki tabelalarınstandart boyutlara getirilmesi ve klima dış üniteleri ile ilgilidüzenlemelerin yer aldığı, davacı hakkında alınanbu karara göre para cezası tatbik edildiği anlaşılmıştır.
Hangi fiil veeylemlerin kabahat niteliğinde olduğu, idari yaptırımtürleri ve bu türler arasında sayılan İdari ParaCezaları ile İdari Tedbirlerin neler olduğu ve bunlara itiraz yolları5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda düzenlenmiştir.
5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 2. maddesinde; “Kabahatdeyiminden; kanunun, karşılığında idariyaptırım uygulanmasını öngördüğühaksızlık anlaşılır.” hükmü yeralmakta ve bu maddede kabahatin tanımı yapılmaktadır.
Kanun’un“Kanunilik İlkesi” başlıklı 4. maddesininbirinci fıkrasında; “Hangi fiillerin kabahatoluşturduğu, kanunda açıkçatanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşullarıbakımından belirlediği çerçeve hükmüniçeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle dedoldurulabilir.” hükmü, ikinci fıkrasında da“Kabahat karşılığı olanyaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancakkanunla belirlenebilir.” hükmü yer almakta, böylece hangifiillerin kabahat oluşturduğunun kanunda açıkçatanımlanabileceği hususunun yanı sıra, idarenin de somutolayda olduğu gibi genel ve düzenleyici işlemleriyletanımlama yapabileceği belirtilmiş, ayrıca işlenen bir kabahatin karşılığı olanyaptırımın türü, süresi, miktarınınancak kanun ile belirlenebileceği de ifade edilmiş olmaktadır.
Belediye encümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göre idaripara cezası ve idari tedbir kararları verebileceğine dairhüküm 1608 sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 tarih ve 486 NumaralıKanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun 1. maddesindebelirtilmiştir. Kanunun 1. maddesinde; “Belediye meclis veencümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiğivazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareketedenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiğifiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümeninceKabahatler Kanununun 32 nci maddesi hük-müne göre idarîpara cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu karardailgili kişiye bir süre de verilebilir.” hükmü yeralmakta olup, somut olayda belediye encümeni tarafından tatbik edilenidari para cezası da bu kapsamda uygulanmıştır.
5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun “ÇeşitliKabahatler” üst başlığı altında düzenlenen“Emre aykırı davranış” başlıklı32. maddesinde, “ (1) Yetkili makamlar tarafından adlîişlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veyagenel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygunolarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz TürkLirası idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makamtarafından karar verilir.
(2) Bu madde,ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerdeuygulanabilir.
(3) 1.3.1926tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesinediğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeyeyapılmış sayılır.” denilmiş olup, olayda idari yaptırıma konu eylem bu kapsamda yer almaktadır.
AynıKanun’un 3. maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü,5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde, “ (1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır” denilmiş; Kanunun 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; 19. mad-desinde,“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veyaseyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgilikanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır”; Kanunun“Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1.fıkrasında , “İdari para cezası ve mülkiyetinkamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” ’’ hükmü yer almaktaolup, idari para cezasına karşı hangi yargı organınamüracaat edileceği kanun tarafından gösterilmişbulunmaktadır.
Budüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Ayrıca,1608 sayılı sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 tarih ve 486 NumaralıKanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun mülga 5.maddesinde;“Ceza kararlarına tebliği tarihinden itibaren beş güniçinde mahsus hakimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine müracaatlaşifahi veya yazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahiise bir zabıt tutularak muterize imza ettirilir.
İtirazdasebep gösterilmesi şarttır. Sebep gösterilmeyen itirazlaryapılmamış sayılır. Ticaret ve sanattan menkararıyla para cezasını vermediğinden dolayı hapsedeğiştirme hükmünün infazı itirazın neticesinekarar geri bırakılır.” hükmü yer almakta iken,maddenin 1. fıkrasının Anayasayaaykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine itirazyoluna başvurulmuş olup, Anayasa Mahkemesi 22.12.2006 gün,E:2001/26, K:2006/119 sayılı karar ile, “… haklınedenlerin ve kamu yararının bulunması halinde idariişlemlere yönelik itirazları inceleme görevi yasa koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. Buçerçevede, belediyelerce uygulanan kimi idariyaptırımlara karşı, belediye teşkilatınınyaygınlığına paralel bir idari yargıteşkilatlanmasının söz konusu olmaması nedeniyle sulhceza mahkemelerine başvuru olanağı tanımasınınhak arama özgürlüğünükolaylaştırıcı nitelikte olduğu, bu suretle kısasürede sonuç alınmasını olanaklıkıldığı ve sayılan hususların sözü edilenitirazları inceleme görevinin adli yargıyabırakılmasının haklı nedenini oluşturduğusonucuna varılmıştır….” demek suretiyle yasakuralının Anayasa’ya aykırıolmadığından bahisle iptal isteminin reddine kararvermiştir.
Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılıKanun’un 1. maddesine dayanılarak davacının idari paracezası ile cezalandırılmasına karar verildiği,kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 1608sayılı Kanun’da bu idari yaptırımlara karşıitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, “182,00 TL idari para cezasıverilmesine” ilişkin karara karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılanKanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Somut olayabenzer mahiyetteki davalarda, Uyuşmalık Mahkemesi HukukBölümü 1.4.2014 gün ve E:2014/456, K:2014/487, 14.7.2014gün ve E:2014/782, K:2014/831, 6.4.2015 gün ve E:2015/141, K:2015/178sayılı kararları ile 28.12.2015 gün ve E:2015/868,K:2015/903 sayılı kararın-da da davaya bakmakla adliyargı yerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
Açıklanannedenlerle, Bursa 1.Sulh Ceza Hakimliğince verilen görevsizlikkararının “Bursa Büyükşehir Belediye Encümeninin14.1.2014 gün ve 2014/574 sayılı kararı ile verilen 182 TL idari para cezasının iptali istemiyle açılan davayönünden” verilen kısmının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bursa 1.Sulh Ceza Hakimliğinceverilen 2.3.2015 gün ve D.İş:2015/1077 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ “Bursa BüyükşehirBelediye Encümeninin 14.1.2014 gün ve 2014/574 sayılıkararı ile verilen 182 TL idari para cezasının iptaliistemiyle açılan dava yönünden” verilenkısmının KALDIRILMASINA, 14.3.2016 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy