T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 98
KARAR NO : 2016 / 145
KARAR TR : 14.03.2016
ÖZET : Jandarma Er olarak vatani görevini ifa etmekte olan davacının Cezaevi Bölük Komutanlığında nöbet tuttuğu esnada yere düşerek kafasını çarpması ile yaralanması sonucu geçirdiği ameliyatlar sonrasında yakalandığı epilepsi hastalığı nedeni ile uğradığı zararın, olayda kusuru bulunan davalı idarelerden tazminine karar verilmesi istemi ile açılan davanın; davacının olay tarihinde asker kişi olduğunda tereddüt bulunmamakla birlikte; yerine getirdiği görevin 2803 sayılı Kanunun 7/a bendi kapsamında mülki görev olması ve askeri hizmet kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmaması nedeniyle GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı :İ.C. Vekili :Av.A.D. Davalılar :1.İçişleriBakanlığı (Jandarma GenelKomutanlığı) Vekilleri :Av. M.Ş.İ.&Av. B.T. 2.MilliSavunma Bakanlığı Vekili :Av.S.A.Ü. O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; davacının vataninigörevini ifa ettiği Bursa İl JandarmaKomutanlığına bağlı Bursa Cezaevi BölükKomutanlığımda nöbet tuttuğu bir esnada yeredüşmesi nedeni ile kafasının yere çarpması sonucuyararlandığını ve Bursa Askeri Hastanesi'nde bir gecemüşahede altında kaldığını,davacının olay sonrasında izin kullandığınıve memleketi olan Gaziantep’e gittiğini; burada kafatasıbölümünde ağrıların artması neticesindeGaziantep Merkez Komutanlığından sevk alarak Gaziantep DevletHastanesi'ne müracaat ettiğini; nörolojibölümünde çekilen röntgengörüntülerinin şüphe uyandırmasıüzerine MR çekimi yapılığını ve Nörolojiuzmanınca kafatasında çarpma sonucu kitle oluştuğununtespit edildiğini, Bursa Askeri Hastanesi Nörolojibölümü tarafından davacının İstanbul GataHaydarpaşa Eğitim Hastanesi'ne sevk edildiğini,davacının burada ameliyat olduğunu ve kendisine 3 ay sonratekrar tetkike gelmesi koşulu ile 3 ay istirahat verildiğini, davacınınistirahat için geldiğini memleketinde geldiği günün3. gecesi ilk nöbetini geçirdiğini, davacınınGaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi ŞahinbeyAraştırma ve Uygulama Hastanesi'ne sevki için AskerlikŞubesine gittiği esnada ikinci kez nöbet geçirdiğinive Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi'nekaldırıldığını; burada yapılan MRçekimleri ile diğer tetkikler sonucu davacının epilepsihastası olduğunun tespit edildiğini ve epilepsirahatsızlığına ilişkin ilaç ve önerilerile taburcu edildiğini; davacının istirahat süresince 3defa daha nöbet geçirdiğini, davacının istirahatsonucu döndüğü GATA Haydarpaşa EğitimHastanesi'nce Askerliğe Elverişli olmadığına dair18/01/2012 tarihli Sağlık Raporunun tanzim edildiğini, askerlik öncesindeherhangi bir rahatsızlığı bulunmayan davacınınaskerlik görevinin ifası sırasında nöbet tuttuğubir esnada yere düşmesi sonucu kafatasında meydana gelenyaralanma sonucu ve buna bağlı olarak geçirmişolduğu ameliyat ertesinde epilepsi hastası olduğunu;davacıya bu nedenle maluliyet maaşıbağlanmadığı gibi tazminat da ödenmediğini;davacının bu şekilde zarara uğradığınıbelirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydı ile 10.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi zararındavalılardan alınarak davacıya verilmesi istemi ile AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nde dava açmıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi2. Daire Başkanlığı; 03.07.2013 gün ve 2013/1957 Gensek,2013/917 Esas, 2013/813 Karar sayılı kararında aynen; “1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununa göre,davanın görevli yargı yerinde açılıpaçılmadığı ilk inceleme sırasındadavanın esasına girilmeden incelenecek hususlar arasındasayılmıştır. Zira görev kamu düzeni ile ilgiliolup davanın her safhasında dikkate alınması hukukalanında ihtilafsız kabul edilen bir keyfiyettir. Bu nedenleişin esasına girilmeden davanın görevli yargı yerindeaçılıp açılmadığı hususuincelenmiştir. Anayasanın, Askeri Yüksekİdare Mahkemesinin görevleri, üyelerinin seçimi veözlük hakları, kuruluşu, işleyişi ileyargılama usullerine ilişkin 157'nci maddesinde "AskeriYüksek İdare Mahkemesi, askeri olmayan makamlarca tesis edilmişolsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkinidari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarınyargı denetimi yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartıaranmaz" hükmü bulunmaktadır. Askeri Yüksek İdareMahkemesinin görevlerini belirleyen, 1602 sayılı AskeriYüksek İdare Mahkemesi Kanununun 2508 sayılı Kanunladeğişik 20'nci maddesinde, "Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda, ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz. Bu kanunun uygulanmasında asker kişidenmaksat, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veyahizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeriöğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş,erbaş ve erler ile sivil memurlardır" hükmü, aynıkanunun idari davalar ve yargı yetkisinin sınırıbaşlığı taşıyan 21 'inci maddesinde de, 20'ncimadde de belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkinidari işlem ve eylemden dolayı açılacak iptal ve tamyargı davalarının doğrudan doğruya ve kesin olarakAskeri Yüksek İdare Mahkemesinde çözümlenip kararbağlanacağı hükmü yer almaktadır. Anayasanın ve 1602 sayılıKanunun bu hükümleri karşısında bir davaya AskeriYüksek İdare Mahkemesinde bakılabilmesi için; 1 İdari işlemin bir askerkişi göz önünde tutularak tesis edilmesi veya idari eyleminbir asker kişiye yönelmiş olması, yahut uyuşmazlığınaskerlik yükümlülüğünden doğmuşolması, 2 Dava konusu idari işlem veeylemin askeri hizmete ilişkin bulunması şartlarınınbirlikte gerçekleşmiş olması gerekir. Davacının, olayıngeçtiği dönemde jandarma er olarak askerlik hizmetiniyaptığı anlaşılmakla, asker kişi olduğundabir kuşku bulunmamakladır. Bu bakımdan olayıngeçtiği sırada ifa ettiği görevin askeri hizmeteilişkin olup olmadığı önem arz etmektedir. 2803sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanununun"Jandarmanın Genel olarak Görevleri"başlıklı 7'nci maddesinde Jandarmanın görevleri;Mülki görevler, Adli görevler, Askeri görevler vediğer görevleri olarak belirlenmiştir. Buna göre.Jandarmanın mülki görevleri; Emniyet ve asayiş ile kamudüzenini sağlamak, korumak ve kollamak,kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmeksuç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almakve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dışkorunmalarını yapmak, Adli görevleri; İşlenmişsuçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak vebunlara ilişkin adli hizmetleri yerine getirmek, Askeri görevleri;Askeri kanun ve nizamların gereği görevlerle GenelkurmayBaşkanlığınca verilen görevleri yapmak, diğergörevleri ise; yukarıda belirtilen görevlerdışında kalan ve diğer kanun ve nizamhükümlerinin icrası ile bunlara dayalı em ve kararlarlaJandarmaya verilen görevleri yapmaktan ibarettir. Öte yandan JandarmaTeşkilatı Görev Ve Yetkileri Yönetmeliği’nin45'inci maddesinde "Jandarmanın Mülki GörevlerininEsasları" düzenlenmiştir. Buna göre "Jandarma: a.Halkın can, ırz ve malını korur. b. Suçişlenmesini önlemek ve kamu düzenini sağlamak içingerekli önlemleri alır. c Asayişi ve gerek kamunun, gerekse kişileringüvenliğini ve konut dokunulmazlığını korur. d.Anayasada ve kanunlarda düzenlenen hak ve hürriyetlerin güvenlişekilde kullanılması için gerekli önlemlerialır. e. kamunun huzur ve sükununu bozan; kanunlara nizamlara ve kamudüzenine aykırı bütün eylemlerin işlenmesine:yasa ve nizamlar gereğince engel olur. Yardım isteyenlere, korunmayamuhtaç çocuklarla yardım gereken küçüklere;sakat, hasta, yaşlı kimselerle, düşkün ya dakimsesizlere ve yabancılara yardım eder. Kendi sorumluluğunaverilmiş Devlet sınırlarının güvenliğinikoruyucu önlemler alır ve her türlükaçakçılığa engel olur h. Ceza infazkurumlarının ve tutukevlerinin dış korumalarınısağlayıcı önlemleri alır. Tutuklu vehükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarınısağlar." hükmü amirdir. Davanın görev yerininçözümünde davacının olay sırasındakigörevi önem kazanmaktadır. Zira, 2803 sayılı JandarmaTeşkilat Görev ve Yetkileri Kanununun 7'nci maddesindebelirtildiği üzere Jandarmanın mülki, adli, askeri vediğer görevleri olarak sıralanmış birbirlerindenfarklı nitelik ve fonksiyonda görevleri bulunmaktadır. Açıklamalardoğrultusunda dava dilekçesi ve eklerindeki belgelerden;davacının Bursa İl J K.lığına bağlıCezaevi J.Bölük K lığı emrinde Jandarma er olarakaskerlik hizmetini yapmakta iken, cezaevi nöbetini tuttuğusırada, nöbet yerinden düşerek yaralandığı,böylece davacının jandarmanın mülki görevlerindensayılan ceza infaz kurumlarının ve tutukevlerinin dışkorumalarını sağlama görevi sırasındayaralandığı, bir başka ifadeyle davacının maruzkaldığını ileri sürdüğü yaralanmaolayının Jandarmanın Askeri Kanun ve nizamların gereğigörevlerle, Genelkurmay Başkanlığınca verilengörevlerin yerine getirilmesi sebebiyle değil, ceza infaz kurumlarınınve tutukevlerinin dış korumalarını sağlayıcıönlemlerin yerine getirilmesi esnasında (nöbetsırasında), yani mülkü görevin ifasıesnasında meydana geldiği anlaşılmıştır Bu itibarla, zararın bir askerihizmetin ifası sırasında meydana gelmediği,dolayısıyla da dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkinbulunma şartının gerçekleşmediği anlaşılmakla,iş bu davanın çözümünün Mahkememizingörevi dışında kaldığı ve davanıngörüm ve çözüm yerinin Genel İdari Yargıolduğu sonucuna varılmıştır.” şeklindekigerekçesi ile davanın genel idari yargının görevalanına girdiğini belirterek, görev nedeni ile davanınreddine karar vermiş; verilen kararın Askeri Yüksek İdareMahkemesi Başkanlığı’nın 24.02.2016 tarih ve2013/1957 Gensek sayılı yazı cevabı içeriğindenkesinleştiği anlaşılmıştır. Davacı vekili bu kez, aynı istemlerle genel idari yargı yerinde davaaçmıştır. Bursa 3. İdare Mahkemesi; 29.05.2014gün ve 2013/1002 Esas, 2014/677 Karar sayılı kararındaaynen; “Dava dosyasının incelenmesinden, davacının.Bursa İl Jandarma Komutanlığı emrinde vatanıgörevini yapmakla iken. Bursa Cezaevi BölükKomutanlığında nöbet tuttuğu esnada yeredüşmesi sonucu kalasını yere çarparakyaralandığı, akabinde GATA Haydarpaşa Eğitim HastanesiMeyin Cerrahi Bölümünde ameliyat olduğu,davacının düşmesine ve ameliyat olmasınabağlı olarak epilepsi hastası olduğu ilerisürülerek bu nedenle uğradığı zararkarşılığı olarak 10.000 TL maddi. 100.000.00 TL manevizararın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle Askeri Yüksekİdare Mahkemesi nezdinde dava açıldığı. AskeriYüksek İdare Mahkemesi'nin 03/07/2013 gün ve 2013/917 Esas,2013/813 Karar sayılı kararıyla,uyuşmazlığın genel idari yargının görevinegirdiğinden bahisle davanın görev yönünden reddinekarar verildiği, anılan kararın davacıya tebliğiüzere Mahkememizde görülmekte olan davanın açıldığıanlatılmaktadır. Uyuşmazlıktadavacının zarara uğradığını ilerisürdüğü olayın, zorunlu olan askerlik görevini yerinegetirdiği sırada meydana geldiği, davacının nöbettuttuğu noktadaki görevin mülki göreve ilişkin olupolmamasının, davacının Anayasa ve Askerlik Kanunuuyarınca yerine getirmekte zorunlu olduğu askerlik görevininmahiyetini, bir başka ifade ile askere hizmetin niteliğinidavacı açısından değiştirmediği, nitekim,askerlik görevini yerme getirmekte olan davacının,üstlerinin emir ve komutası altında bulunduğu,nöbetini nerede tutacağının üstleri tarafındanbelirlendiği, davacının Askerlik Kanunu uyarınca yerinegetirdiği askerlik görevini hangi komutanlığabağlı olarak (Jandarma Genel Komutanlığı ya da birbaşka kuvvet komutanlığı), ne şekilde, nerede, hangibirimdeki nöbeti tutarak ve nasıl yapacağına ilişkinbir tercih hakkının bulunmadığı,dolayısıyla, davacının. Askerlik Kanunu uyarıncayaptığı askerlik görevi boyunca emir komuta zincirialtında verine getirdiği iş ve işlemlerin askeri hizmeteilişkin olduğu hususunda duraksama bulunmadığıanlaşıldığından: asker kişi olandavacının, /arara uğradığı iddiasına dayanakteşkil eden olayın askeri hizmete ilişkin bir görevi ifa ederkenmeydana geldiği göz önünde bulundurulduğunda,uyuşmazlığın görüm veçözümünün yukarıda metni anılan Yasahükümlerine göre Askeri Yüksek İdare Mahkemesiningörevine girdiği görülmekle, davanın görev yönündenreddi gerektiği sonucuna varılmıştır.” şeklindekigerekçesi ile davanın görev nedeni ile reddine kararvermiş, verilen karar davacı vekili tarafından temyizedilmiştir. Danıştay 15. Dairesi; 11.06.2015 günve 2014/8931 Esas, 2015/3948 Karar sayılı kararı ile; “2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. Maddesinin 1.fıkrasında; adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisininkesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerinekendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olanbir yargı merciinin, davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varması halinde gerekçelibir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvuracağı ve elindekiişin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteleyeceği; aynı maddenin 5791 sayılı Yasayladeğişik 2. fıkrasında ise, yargı merciinin,öncel-görevsizlik kararına ilişkin dava dosyasınıda temin ederek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndereceğihükmüne yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden,davacı tarafından, aynı istemle açılan davanın,Askeri Yüksek idare Mahkemesi'nin 03/07/2013 gün ve E 2013/917, K2013/813 sayılı kararıyla, uyuşmazlığıngenel idari yargının görevine girdiğinden bahisledavanın görev yönünden reddedilmesi üzerine, Bursa 3.İdare Mahkemesi'nde bakılan davanınaçıldığı; İdare Mahkemesince de, yukarıdametnine yer verilen 2247 sayılı Yasanın 19. maddesiuyarınca, uyuşmazlığı çözmekte AskeriYüksek İdare Mahkemesi'nin görevli olduğu sonucunaulaşılması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesiiçin, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasıgerekirken, davanın görev yönünden reddine kararverildiği anlaşılmaktadır.” denilmek sureti ile Bursa3. İdare Mahkemesi’nin kararının bozulmasınahükmettiği anlaşılmıştır. Bursa 3. İdare Mahkemesi; 28.01.2016gün ve 2016/16 Esas sayılı kararında aynen; “Davadosyasının incelenmesinden, davacının, Bursa İlJandarma Komutanlığı emrinde vatani görevini yapmakta iken.Bursa Cezaevi Bölük Komutanlığında nöbettuttuğu esnada yere düşmesi sonucu kafasını yereçarparak yaralandığı, akabinde GATA HaydarpaşaEğitim Hastanesi Beyin Cerrahi Bölümünde ameliyatolduğu, davacının düşmesine ve ameliyat olmasınabağlı olarak epilepsi hastası olduğu ilerisürülerek bu nedenle uğradığı zararınkarşılığı olarak 10.000,00 TL maddi, 100.000,00 TLmanevi zararın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle AskeriYüksek İdare Mahkemesi nezdinde davaaçıldığı. Askeri Yüksek İdareMahkemesi'nin 03 07/2013 tarih ve E:2013/917, K:2013/813 sayılıkararıyla, uyuşmazlığın genel idari yargınıngörevine girdiğinden bahisle davanın görevyönünden reddine karar verildiği, anılan kararındavacıya tebliği üzerine Mahkememizde görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta;davacının zarara uğradığını ilerisürdüğü olayın, zorunlu olan askerlik göreviniyerine getirdiği sırada meydana geldiği, davacınınnöbet tuttuğu noktadaki görevin mülki göreveilişkin olup olmamasının, davacının Anayasa veAskerlik Kanunu uyarınca yerine getirmekte zorunlu olduğu askerlikgörevinin mahiyetini, bir başka ifadeyle, askeri hizmetinniteliğini davacı açısındandeğiştirmediği, nitekim, askerlik görevini yerinegetirmekte olan davacının, üstlerinin emir ve komutasıaltında bulunduğu, nöbetini nerede tutacağınınüstleri tarafından belirlendiği, davacının AskerlikKanunu uyarınca yerine getirdiği askerlik görevini hangikomutanlığa bağlı olarak (Jandarma GenelKomutanlığı ya da bir başka kuvvetkomutanlığı), ne şekilde, nerede, hangi birimdekinöbeti tutarak ve nasıl yapacağına ilişkin bir tercihhakkının bulunmadığı, dolayısıyla, davacının.Askerlik Kanunu uyarınca yaptığı askerlik göreviboyunca emir komuta zinciri altında yerine getirdiği iş veişlemlerin askeri hizmete ilişkin olduğu hususunda duraksamabulunmadığı anlaşıldığından; askerkişi olan davacının, zarara uğradığıiddiasına dayanak teşkil eden olayın askeri hizmete ilişkinbir görevi ifa ederken meydana geldiği göz önündebulundurulduğunda, uyuşmazlığın görüm veçözümünün, yukarıda metni anılan Yasahükümlerine göre Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'ningörevine girdiği sonucuna varılmıştır.” şeklindekigerekçesi ile davada Askeri Yüksek İdare Mahkemesigörevli olduğunu belirterek Danıştay Bozma ilamıdoğrultusunda 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, işinincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilmesine değinertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Turgay Tuncay VARLI, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 14.03.2016günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyasıile birlikte Askeri Yüksek İdare Mahkemesi dosyası da temin edilmeksureti ile 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen şekilde başvurulduğu ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanınçözümünde genel idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen DanıştaySavcısı Yakup BAL ile AYİM Savcısı OğuzPÜRTAŞ’ın davada genel idari yargının görevliolduğu yolundaki yazılı ve sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Jandarma Er olarak vatanigörevini ifa etmekte iken Bursa İl JandarmaKomutanlığına bağlı Bursa Cezaevi BölükKomutanlığında nöbet tuttuğu bir esnada yeredüşmesi nedeni ile kafasının yere çarpmasısonucu yararlanan davacının, bu yaralanması sebebi ilegeçirdiği ameliyatlar sonrasında epilepsihastalığına yakalanması nedeni ileuğradığı zararın olayda kusuru bulunan davalıidarelerden tazminine karar verilmesi istemi ile açılmıştır. Anayasa’nın 157. maddesinde,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin askeri olmayan makamlarcatesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerihizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarınyargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu, ancakaskerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 20.7.1972 tarih ve 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddesinde de,“Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeriolmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileriilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerdendoğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarakyargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleriyapar. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” hükmü yer almıştır.Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesiiçin dava konusu idari işlem ya da eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılıYasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş,uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar askerkişi sayılmaktadır. Davanın, 1602 sayılıYasa’nın 20. maddesinde sayılan asker kişilerden olandavacıyı ilgilendirdiği konusunda bir tereddütbulunmamaktadır. Sorun, davacının ifa ettiği görevin askerihizmete ilişkin olup olmadığı noktasındankaynaklanmaktadır. 2803 sayılı JandarmaTeşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun, 3. maddesinde,“Türkiye Cumhuriyeti Jandarması emniyet ve asayiş ile kamudüzeninin korunmasını sağlayan ve diğer kanun ve nizamlarınverdiği görevleri yerine getiren silahlı, askeri birgüvenlik ve kolluk kuvvetidir”, Aynı Kanunun 7. maddesinde,“Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak görevlerişunlardır. a)Mülki görevleri; Emniyet ve asayiş ile kamudüzenini sağlamak, korumak ve kollamak,kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek,suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almakve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarınıyapmak. b) Adli görevleri; İşlenmiş suçlarlailgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak ve bunlarailişkin adli hizmetleri yerine getirmek. c) Askeri görevleri; Askeri kanun ve nizamlarıngereği görevlerle Genelkurmay Başkanlığıncaverilen görevleri yapmak. d) Diğer görevleri; Yukarıda belirtilen görevlerdışında kalan ve diğer kanun ve nizamhükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarlaJandarmaya verilen görevleri yapmak” hükmü yeralmıştır. Uyuşmazlığa konu olayda,asker kişi olan davacının, askerlik görevini ifaettiği esnada düşerek başını çarpması ve geçirdiği ameliyatlar sonrasında oluşan epilepsihastalığı nedeni ile uğradığızararın tazminine karar verilmesini istediği tespit edilmekle; davacınınmeydana gelen olay esnasında ifa ettiği “Ceza İnfazKurumları ve Tutukevlerinin dış korunmalarınıyapmak” görevinin 2803 Sayılı Yasa’nın7.maddesinin “a” bendinde düzenlenen mülkigörevlerden olduğu, bu itibarla aynı maddenin “c”bendinde sayılan Jandarmanın askeri görevleri kapsamındadeğerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu durumdaolayda idari eylemin askeri hizmete ilişkin bulunması koşulunungerçekleşmediği sonucunaulaşılmıştır. Belirtilen duruma göre, olaydaidari eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi“ ve “askerihizmete ilişkin bulunması” koşullarının birliktegerçekleşmediği anlaşılmakla, davanıngörüm ve çözümünde genel idari yargı yerigörevli bulunmaktadır. Her ne kadar Bursa 3. İdareMahkemesince, uyuşmazlıkta davacının zararauğradığını ileri sürdüğüolayın, zorunlu olan askerlik görevini yerine getirdiğisırada meydana geldiği, davacının nöbet tuttuğunoktadaki görevin mülki göreve ilişkin olupolmamasının, davacının Anayasa ve Askerlik Kanunuuyarınca yerine getirmekte zorunlu olduğu askerlik görevinin mahiyetini,bir başka ifade ile askere hizmetin niteliğini davacıaçısından değiştirmediği, nitekim, askerlikgörevini yerme getirmekte olan davacının, üstlerinin emirve komutası altında bulunduğu, nöbetini neredetutacağının üstleri tarafından belirlendiği,davacının Askerlik Kanunu uyarınca yerine getirdiğiaskerlik görevini hangi komutanlığa bağlı olarak(Jandarma Genel Komutanlığı ya da bir başka kuvvetkomutanlığı), ne şekilde, nerede, hangi birimdekinöbeti tutarak ve nasıl yapacağına ilişkin bir tercihhakkının bulunmadığı belirtilerek davanın askerikişi ve askeri hizmete ilişkin olma koşullarınınbirlikte gerçekleşmiş olması nedenleri ile AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nde görülmesi gerektiğibelirtilmiş ise de; 2803 sayılı Jandarma Teşkilat,Görev ve Yetkileri Kanunu’nun, 7. Maddesinde yapılan tasnifgereğince davacının zarara konu yaralanmasının askerigörev kapsamında değil, mülki görev kapsamındameydana geldiği ve bu itibarla kanunun açık hükmü gereğincedavaya genel idari yargı yerinde bakılması gerektiğisonucuna varılmakla, Bursa 3. İdare Mahkemesi’nin kararınadayanak teşkil eden gerekçesine itibar edilmesi mümkünolmamıştır. Açıklanan nedenlerle, Bursa3. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde GENEL İDARİ YARGININ görevli olduğuna,Bursa 3. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN REDDİNE,14.03.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Turgay Tuncay VARLI Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy