T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 128
KARAR NO : 2016 / 171
KARAR TR : 14.3.2016
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, araç trafikten men işleminin de idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :K. G. Vekili :Av. F.E. Davalı :İstanbul Valiliği, Anadolu Yakası Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü O L A Y : İstanbul ValiliğiTrafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılandenetim sırasında, 34 TEZ 29 plaka sayılı aracın yasadışı taşımacılıkyaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3. madde vefıkrası uyarınca, sürücü belgesi sahibi davacıadına 29.3.2013 gün ve GT-876866 seri-sıra numaralı Trafikİdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek,davacıya 2.102,00 TL idari para cezası verilmiş,ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenen 29.3.2013 tarih ve 0273234sayılı Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç60 gün süre ile trafikten men edilerek muhafaza altınaalınmıştır. Davacı vekili, idari paracezasının iptali istemiyle adli yargı yerine itirazdabulunmuştur. İSTANBULANADOLU 18. SULH CEZA MAHKEMESİ: 22.4.2013 gün ve D.İş:2013/376 sayı ile; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8.maddesine idari yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idariyargının görev alanına giren kararın da verilmişolması nedeniyle yapılan başvuru konusunda karar verme görevininidari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itirazedilmeden kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynıistemle idariyargı yerinde dava açmıştır. İstanbul9. İdare Mahkemesince, davacının araç mentutanağın iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçtığı ve davanın İstanbul 1. İdareMahkemesinin 2013/710 esas sayılı dosyası ileyargılamasının sürdüğü ve bu dosyanınkendilerine açılan dava ile bağlantılı olduğusonucuna varıldığından, bu davalar arasındabağlantı bulunup bulunmadığının saptanmasıamacıyla dosyanın İstanbul Bölge İdare Mahkemesinegönderilmesine karar verilmesi üzerine, İstanbul Bölgeİdare Mahkemesi bağlantı isteminin kabulüne,bağlantılı dosyaların birlikte incelenmesi içinİstanbul 1. İdare Mahkemesinin yetkili kılınmasınakarar vermiş, İstanbul 9. İdare Mahkemesince, İstanbul 1.İdare Mahkemesine gönderilen dava dosyası Mahkemenin 2013/1453esasına kaydedilmiş, yapılan yargılama sonucunda, davacıtarafından araç men tutanağın iptali istemiyleaçılan davada işlemin iptaline karar verildiğinden,dayanağı olan işlem iptal edildiği nedeniyle idari paracezasının da iptaline karar verilmiş, davalı idareninkarara itiraz etmesi üzerine, verilen kararın İstanbulBölge İdare Mahkemesi Dördüncü Kurul’un 16.9.2014 gün ve E:2014/12369, K:2014/15433 sayılı kararıile onanmasına karar verilmiş, davalı idarenin karardüzeltme talebi üzerine, İstanbul Bölge İdareMahkemesi Dördüncü Kurul 10.3.2015 gün ve E:2015/2906,K:2015/4112 sayılı kararı ile, sürücü belgesisahibi davacı hakkında verilmiş idari yargı yeriningörev alanına giren bir karar bulunmadığından talebin kabulüne, idari para cezasının iptal edilmesiistemiyle açılan davanın 2918 sayılı Kanun ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde yer alandüzenleme nedeniyle çözümünün adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddi gerekirken dava konusu işlemin iptali yolundaverilen kararda isabet olmadığı belirtilerek, İstanbul 1.İdare Mahkemesinin 4.12.2013 gün ve E:2013/1453, K:2013/1974sayılı kararının bozulmasına karar vermiş,Mahkemesine gönderilen dava dosyası Mahkemenin 2015/855esasına kaydedilmiştir. İSTANBUL 1.İDARE MAHKEMESİ: 27.4.2015 gün ve E:2015/855, K:2015/837 sayıile; sürücü belgesi sahibi davacı hakkındaverilmiş idari yargı yerinin görev alanına giren bir kararbulunmadığından, davacı tarafından adınaverilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyleaçılan davanın 2918 sayılı Kanun ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde yer alandüzenleme nedeniyle çözümünün adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş, davacı vekilinin itirazetmesi üzerine, verilen kararın İstanbul Bölge İdareMahkemesi Dördüncü Kurul’un 27.10.2015 gün ve E:2015/1009,K:2015/201 sayılı kararı ile onanmasına kararverilmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan14.3.2016 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık MahkemesiGenel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun bütünüyle incelenipdeğerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanması yönünden 2nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘cezauyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya daşahsi davacının talebi ile başlayan yargılamasısonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatinehükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasındaçıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durumgözetildiğinde, olay bölümünde yazılıbaşvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. Adli ve idari yargı yerleriarasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak, davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını verenmahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkinişlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 2918 sayılıKanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasıuyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır. 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlığı altındadüzenlenen Ek 2. maddesi, üçüncüfıkrasında, “(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.)İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediyesınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcutaşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı bulunduğudurak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkradagösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilinişlendiği tarihten itibaren bir yıl içindetekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır.Ayrıca, araç her defasında altmış gün süreile trafikten men edilir” hükmü yer almış iken,Anayasa Mahkemesi 9.4.2015 tarih ve 29321 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan, 11.9.2014 gün ve E:2014/52, K:2014/139sayılı kararı ile, fıkrada yer alan “araçsahibine” ibaresi ile “Ayrıca, araç her defasındaaltmış gün süre ile trafikten men edilir”cümlesinin araç sahibi yönünden iptaline kararvermiştir. Uyuşmazlık Mahkemesi,2918 sayılı Yasa’nın 116. maddesi kapsamındaaraç tescil plakasına göre düzenlenenlerdışında trafik zabıtasınca uygulanan idari paracezalarına karşı açılan davaları; buuygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Yasada idaricezalarla ilgili davalarda görevli yargı yeriniaçıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; bu Yasadagösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyeişaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıftabulunulmamış olması karşısında ve göreveilişkin genel ilkelere göre idari yargının görevalanında görmüştür. 30.3.2005 gün ve 25772sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 1.6.2005 tarihindeyürürlüğe giren 30.3.2005 gün ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değişik 3. maddesindeise,” (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veyamülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır” denilmiştir. Aynı Kanunun 27. maddesine, 5560sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırımkararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir. 19.12.2006 tarihindeyürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idariyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiylebirlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır. Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nce de, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuz görevuyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargı yerindegörüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerinceverilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, davagörevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artıkgörevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli halegeldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği, ancak; idaripara cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak aracın trafikten menedilmesi kararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusuedildiği anlaşıldığından;idari para cezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargı yerindegörüleceği kuşkusuzdur. Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’laeklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesininüçüncü fıkrası uyarınca verilen paracezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargıyerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,İstanbul 1. İdare Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle İstanbul1. İdare Mahkemesinin27.4.2015 günve E:2015/855, K:2015/837 sayılıGÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,14.3.2016 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy