T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 143
KARAR NO : 2016 / 181
KARAR TR : 14.3.2016
ÖZET : 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerek-tiği hk. K A R A R Davacı :Y.E.Ö. Davalı :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu O L A Y : Tütün ve AlkolPiyasası Düzenleme Kurumunun 10.9.2014 gün ve 8229sayılı kararı ile, İlçe EmniyetMüdürlüğü ekiplerince 3.10.2013 günüyapılan denetimler sırasında, davacıya ait “Oktay Tekel”unvanlı işyerinde saat23:40 sıralarında alkollü içkisatıldığının tespit edildiğinden bahisle,davacı adına 4250 sayılı İspirto ve İspirtoluİçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesininbeşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle 7.maddesinin birinci fıkrası (e) bendi ile 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesinin beşincifıkrasının (k) bendi uyarınca 29.303,00 TL. idari paracezası verilmiş, aynı Kurumun 26.11.2014 gün ve 26474 sayılıyazısı ile davacıya bildirilmiştir. Davacı idari paracezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. Manisa1. İdare Mahkemesi, davanın görüm veçözümünde dava konusu idari işlemi tesis edenidarenin bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi’nin yetkiliolduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddinekarar vermiş, dava dosyası Ankara Nöbetçi İdareMahkemesi’ne gönderilmiştir. Davalı vekili süresiiçinde, idari para cezasının iptali istemiyleaçılan dava yönünden görev itirazında bulunmuştur. ANKARA9. İDARE MAHKEMESİ: 21.5.2015 gün ve E:2015/244 sayı ile; 4733sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme KurumuTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesininonuncu fıkrası uyarınca itirazın idari yargı yeriningörev alanına girdiği gerekçesiyle, davalı vekiliningörev itirazının reddine karar vermiştir. Davalı Tütün veAlkol Piyasası Düzenleme Kurumu vekilinin, adli yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması yolunda süresi içindeverdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI; dava konusu işlem ile verilen idari paracezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4250sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu’nda idari yaptırımlaraitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda,Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde5326 sayılı Yasa hükümleri dikkatealınacağından, anılan Kanun'un 27. maddesinin (l) numaralıbendi uyarınca, davada adli yargı yerinin görevliolduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 10 ve 13.maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesi uyarınca DanıştayBaşsavcısının yazılı düşüncesialınmamıştır. İNCELEMEVE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan14.3.2016 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü,E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayanyargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya daberaatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleriarasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘cezadavası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerindendolayı bu davalara ilişkin görev ve hükümuyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin HukukBölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Budurum göz önüne alındığında, olaybölümünde yazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümünde incelenmesigerektiği kuşkusuzdur. Davalı Tütün veAlkol Piyasası Düzenleme Kurumu vekilinin anılanYasa’nın 10/2. madde-sinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddesinde belirtilen süre içindebaşvuruda bulunması üzerine, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca, 10.maddesinde öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ilekarar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 4250 sayılı İspirto ve İspirtoluİçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesininbeşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle 7. maddesininbirinci fıkrası (e) bendi ve 4733 sayılı Tütün veAlkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun’un 8.maddesinin beşincifıkrasının (k) bendi uyarınca verilen 29.303,00 TL. idaripara cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır. 4250sayılı Kanun’un 6. maddesinde, “(Mülga:11/1/2001-4619/5 md.;Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/2 md.) Alkollüiçkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilereyönelik tanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerinkullanılmasını ve satışını özendirenveya teşvik eden kampanya, promosyon ve etkinlik yapılamaz. Ancak,münhasıran alkollü içkilerin uluslararasıdüzeyde tanıtımına yönelik ihtisas fuarları ilebilimsel yayın ve faaliyetler düzenlenebilir. Alkollüiçkileri üreten, ithal eden ve pazarlayanlar, her ne surette olursaolsun hiçbir etkinliğe ürünlerinin marka, amblem ya daişaretlerini kullanarak destek olamazlar. Açık alkollüiçki satışı yapmaya ilişkin izin belgesi olanişletmelerde servis amaçlı materyallerde marka, amblem ve logokullanılabilir. Televizyonlarda yayınlanan dizi, film ve müzikkliplerinde alkollü içkileri özendiricigörüntülere yer verilemez. …….. …….. …….. Alkollü içkiler,otomatik satış makineleri ile satılamaz, her nevi oyunmakineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Buürünler basın ve yayın yoluyla tüketicileresatılamaz ve posta ile satış yöntemi kullanılarakgönderilemez. Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleriarasında perakende olarak satılamaz……..”denilmiş; “Cezalar”başlıklı 7. maddesinde, “(Mülga: 27/3/1969-1137/37-1md.; Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/3 md.) Bu Kanunun 6 ncımaddesinin; a) Birinci ve ikincifıkralarında belirtilen yasakların her birine aykırıhareket edenlere ve ilgili işletme sahiplerine, beş bin TürkLirasından iki yüz bin Türk Lirasına kadar, b) Üçüncü,dördüncü ve altıncı fıkralarında belirtilenyasaklara aykırı hareket edenlere, on bin Türk Lirasındanbeş yüz bin Türk Lirasına kadar, c) Yedinci fıkrasınaaykırı hareket edenlere, beş bin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar, ç) Sekiz, dokuz ve onuncufıkralarındaki yükümlülük ve yasakları ihlaleden üretici ve ithalatçılara, yüz bin TürkLirasından aşağı olmamak kaydıyla, bu yükümlülükve yasaklara aykırı olarak piyasaya sürülen mallarınpiyasa değeri kadar, d) On birincifıkrasındaki yasakları ihlal eden satıcılara, on binTürk Lirasından yüz bin Türk Lirasına kadar, e) Beşincifıkrasındaki yasaklara aykırı hareket edenlere, 3/1/2002tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 8inci maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendindeöngörülen, idari para cezası verilir. 6 ncı maddeninüçüncü fıkrasında belirtilen yasağaaykırı hareket edilmesi sonucunda çocuğunsağlığının tehlikeye sokulması hâlinde,fail hakkında ayrıca 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılıTürk Ceza Kanununun “Sağlık için tehlikeli maddetemini” başlıklı 194 üncü maddesihükmüne göre cezaya hükmolunur. Bu maddenin (a), (ç) ve(e) bentlerinde belirtilen idari para cezalarını vermeyeTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu, televizyon veradyolara uygulanacak idari para cezalarını vermeye Radyo veTelevizyon Üst Kurulu, diğer bentlerde yer alan idari paracezalarını vermeye mahalli mülki amir yetkilidir. Birinci fıkranın(ç) bendinde tanımlanan kabahatin konusunu oluşturanürünlerin ayrıca mülkiyetinin kamuya geçirilmesinekarar verilir. Bu kararı vermeye Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu yetkilidir.” hükmü yer almış; 4733 sayılıKanun’un “Cezai hükümler” başlıklı8. maddesinde ise, “(Değişik: 3/4/2008-5752/3 md.) Ticariamaç olmaksızın, kendi ürettiği ürünlerikullanarak elli kilogramı aşmayan sarmalıkkıyılmış tütün elde eden veyaüçyüzelli litreyi aşmayan fermente alkollüiçki imal edenler haricinde, Kurumdan tesis kurma ve faaliyet izni almadan;tütün işleyenler veya tütün mamulleri, etil alkol,metanol ya da alkollü içki üretmek üzere fabrika, tesisveya imalathane kuran ve işletenler bir yıldan üçyıla kadar hapis ve beşbin günden onbin güne kadaradlî para cezası ile cezalandırılır. Bu Kanunun 6ncı maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarına aykırı hareket edenler ile tesislerinde izinverilen kategori dışında faaliyette bulunanlara da aynıceza verilir. (Mülga ikinci fıkra:28/3/2013-6455/31 md.) (Mülgaüçüncü fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.) (Mülgadördüncü fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.) Tütün, tütünmamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler piyasasındamal veya hizmet üreten, işleyen, ihraç veya ithal eden,pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzel kişilereaşağıda yazılı idarî yaptırımlaruygulanır: (………..) k) Tütün mamulleri veyaalkollü içkilerin tüketicilere satışını;internet, televizyon, faks ve telefon gibi elektronik ticaretaraçları ya da posta ile sipariş yöntemi kullanarakyapmak üzere satış sistemi kuran veya faaliyette bulunanlarayirmi bin Yeni Türk Lirasından yüz bin Yeni TürkLirasına kadar idarî para cezası verilir. (Ek ikincicümle: 13/2/2011-6111/175 md.) Satışın internetortamında yapılması halinde, 4/5/2007 tarihli ve 5651sayılı İnternet Ortamında Yapılan YayınlarınDüzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen SuçlarlaMücadele Edilmesi Hakkında Kanunda öngörülen usulleregöre erişimin engellenmesine karar verilir ve bu karar hakkındada anılan Kanun hükümleri uygulanır. (……)”denilmiş; onuncu fıkrası ve devamında ise; “Bu Kanunhükümlerine göre verilen idarî yaptırımkararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine görekanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemintebliği tarihinden itibaren onbeş gün içindeaçılır. İdare mahkemesinde iptal davasıaçılmış olması, kararın yerine getirilmesinidurdurmaz. İdarîyaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hükümbulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu hükümleri uygulanır.(……..)” hükmüyer almıştır. Olayda, davanın, saat 23:40dan sonra alkollü içki sattığı ilerisürülerek verilen idari para cezasının iptalineilişkin olarak açıldığı, bu eylemin 4250sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasıylayasaklandığı, ne tutarda idari para cezasıverileceğinin ise, 4733 sayılı Kanun’un 8.maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendindedüzenlendiği, bu durumda davaya konu idari para cezasına dayanakolan Kanun’un 4250 sayılı Kanun olduğu ve 4250sayılı Kanun’da da idari para cezalarına karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır. Öte yandan; 30.3.2005gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyledeğiştirilen 3. maddesinde, “ (1) Bu Kanunun; a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde, b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında, uygulanır”; Kanunun“Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1.fıkrasında ise, “İdari para cezası ve mülkiyetinkamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” düzenlemeleri yeralmıştır. Bu düzenlemelere göre;Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır. Görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan,dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sıradayapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artıkgörevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli halegeldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenenuyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu uyarınca verildiği ve 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 4250 sayılı Kanun’da daidari para cezasına itiraz konusunda görevli mahke-meningösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin, Ankara 9. İdare Mahkemesince verilen görevlilikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı vekilinin itirazının reddineilişkin, Ankara9. İdare Mahkemesinin 21.5.2015 gün ve E:2015/244 sayılı GÖREVLİLİKKARARININ KALDIRILMASINA,14.3.2016 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy