T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 945
KARAR NO : 2016 / 120
KARAR TR : 14.3.2016
ÖZET : 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca verilen idari para cezası ile, 1608 sayılı Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı Kanun’un 32. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :E.Tek.End. Yapı ve Enerji San. Tic. Ltd. Şti.
Vekilleri :Av. E.Ö, Av. Y.B.
Davalı : Bursa Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
OLAY : 1-Bursa Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Zabıta DairesiBaşkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 11.6.2013 gün ve 16276 sayılı, 9.7.2013gün ve 16909 sayılı, 3.7.2013 gün ve 16926sayılı, 4.7.2013 gün ve 15985 sayılı, 8.7.2013gün ve 17102 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız,tek ödeme emri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyletoplam olarak 440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
2- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 10.5.2013 gün ve 15140 sayılı, 30.4.2013gün ve 15026 sayılı, 26.4.2013 gün ve 14469sayılı, 20.5.2013 gün ve 14495 sayılı, 7.5.2013gün ve 14650 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız,tek ödeme emri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyletoplam olarak 440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
3- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 15.5.2013 gün ve 15009 sayılı, 24.5.2013gün ve 14497 sayılı, 3.6.2013 gün ve 15508sayılı, 30.5.2013 gün ve 14165 sayılı, 23.5.2013gün ve 15156 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız,tek ödeme emri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyletoplam olarak 440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
4- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 12.9.2013 gün ve 18078 sayılı, 17.7.2013gün ve 16156 sayılı, 11.7.2013 gün ve 17227sayılı, 15.7.2013 gün ve 16942 sayılı, 11.9.2013gün ve 18077 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız,tek ödeme emri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyletoplam olarak 440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
5- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 12.6.2013 gün ve 16301 sayılı, 5.6.2013gün ve 15509 sayılı, 13.6.2013 gün ve 16285sayılı, 1.7.2013 gün ve 15238 sayılı, 10.7.2013gün ve 14540 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız,tek ödeme emri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyletoplam olarak 440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
6- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 27.3.2013 gün ve 14158 sayılı, 25.4.2013gün ve 13511 sayılı, 24.4.2013 gün ve 6025sayılı, 17.4.2013 gün ve 14122 sayılı, 10.4.2013gün ve 14730 sayılı idari yaptırım karartutanakları düzenlenerek, davacıya 5326 sayılıKanun’un 38. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrıayrı beş adet olmak üzere 88 TL idari para cezası verilmiş,bu para cezaları 13.1.2015 günlü numarasız, tek ödemeemri ile her bir ceza ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak440 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
7- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 25.3.2013 gün ve 14156 sayılı, 5.4.2013gün ve 14071 sayılı, 20.3.2013 gün ve 14183sayılı idari yaptırım karar tutanaklarıdüzenlenerek, davacıya 5326 sayılı Kanun’un 38.maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrıüç adet olmak üzere 88 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları, “1.020.00 TL İlan ve ReklamVergisi 1. yarıyıl ödemesi” ve “1.020.00 TLİlan ve Reklam Vergisi 2. yarıyıl ödemesi” denilmeksuretiyle belirtilen bu vergilerle birlikte, 13.1.2015 gün ve 3924sayılı tek ödeme emri ile her bir ceza ve vergi tutarıayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 2.304 TL olmaküzere davacıya bildirilmiştir.
8-BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birincifıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 13.10.2011 gün ve 8290 sayılı idariyaptırım karar tutanağı düzenlenerek, davacıya5326 sayılı Kanun’un 38. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca 75 TL idari para cezası verilmiş, ayrıca BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, işyerinde satışasunduğu malzemeleri işyeri önüne çıkartarakcaddenin görüntüsünü bozduğundan bahisledavacı hakkında düzenlenen 15.8.2011 gün ve 8505sayılı Tespit Tutanağı gereğince, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 6.9.2011 gün ve2011/3024 sayılı kararı ile, davacının bu eyleminin,Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırıolduğu nedeniyle, davacıya, 1608 sayılı Umuru BelediyeyeMüteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesive 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca154 TL idari para cezası verilmiş, bu para cezaları, 77 ve330 TL tutarında olmak üzere iki ayrı “İlan ve ReklamVergisi 1. yarıyıl ödemesi” ve “77 TL İlan ve Reklam Vergisi 2. yarıyıl ödemesi” denilmeksuretiyle belirtilen bu vergilerle birlikte, 13.1.2015 gün venumarasız, tek ödeme emri ile her bir ceza ve vergi tutarıayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 713 TL olmak üzeredavacıya bildirilmiştir.
9-BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, Bursa BüyükşehirBelediyesinin yapmış olduğu cephesağlıklaştırma projesine aykırı olarak işyerinin ön kısmına yapılan reklamelemanlarının kaldırılması yönündedavacıya tebligat yapıldığı halde, mevcut reklamelemanlarının kaldırılmadığının tespitedildiğinden bahisle, davacı hakkında düzenlenen 28.11.2013gün ve 020226 sayılı Tespit Tutanağı gereğince,Bursa Büyükşehir Belediye Encümeninin 14.1.2014 gün ve2014/574 sayılı kararı ile, davacının bu eyleminin,Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 19.1.2012 günve 13 sayılı kararına aykırı olduğu nedeniyle,davacıya, 1608 sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 NumaralıKanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1.maddesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesiuyarınca 182 TL idari para cezası verilmiş, bu para cezası,120, 85, ve 1.020 TL tutarında olmak üzere üç ayrı“İlan ve Reklam Vergisi 2. yarıyıl ödemesi”denilmek suretiyle belirtilen bu vergilerle birlikte, 13.1.2015 günve 3924 sayılı tek ödeme emri ile her bir ceza ve vergitutarı ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 1.407 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
10-BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, işyerinde satışasunduğu malzemeleri işyeri önüne çıkartarakcaddenin görüntüsünü bozduğundan bahisle,davacı hakkında düzenlenen 18.8.2011 gün ve 8510sayılı Tespit Tutanağı gereğince, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 6.9.2011 gün ve2011/3032 sayılı kararı ile, davacının bu eyleminin,Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırıolduğu nedeniyle, davacıya, 1608 sayılı UmuruBelediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarihve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 32. maddesi uyarınca 154 TL idari para cezası ileayrıca, belediye zabıta memurlarına vazifeleriniyaptıkları esnada, görevlerini engelleyecek şekildekarışarak zorluk çıkarttığından bahisle,davacı hakkında düzenlenen 15.8.2011 gün ve 8506sayılı Tespit Tutanağı gereğince, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 6.9.2011 gün ve2011/3020 sayılı kararı ile, davacının bueyleminin, Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 10. maddesine aykırıolduğu nedeniyle, 1608 sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı KanununBazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesiuyarınca 154 TL idari para cezası verilmiş, bu paracezaları, 330, 165 ve 165 TL tutarında olmak üzereüç ayrı “İlan ve Reklam Vergisi 2. yarıyılödemesi” denilmek suretiyle belirtilen bu vergilerle birlikte, 13.1.2015 gün ve 3924 sayılı tek ödeme emri ile her birceza ve vergi tutarı ayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplamolarak 968 TL olmak üzere davacıya bildirilmiştir.
11- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartarak yaya yolunu işgal etmek suretiyle, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesinin birinci fıkrasına aykırı davrandığından bahisle,davacı adına 14.2.2013 gün ve 12174 sayılı idariyaptırım karar tutanağı düzenlenerek, davacıya5326 sayılı Kanun’un 38. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca 88 TL idari para cezası verilmiş, ayrıca BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, Bursa BüyükşehirBelediyesinin yapmış olduğu cephesağlıklaştırma projesi ile ilgili olarak BursaBüyükşehir Belediye Meclisi’nin 19.1.2012 tarih ve 13sayılı kararında yer alan binalardaki reklam/tanıtımamaçlı tabelalara ilişkin uygulama esaslarınauymadığından bahisle davacı hakkında düzenlenen19.2.2013 gün ve 09275 sayılı Tespit Tutanağıgereğince, Bursa Büyükşehir Belediye Encümeninin26.2.2013 gün ve 2013/888 sayılı kararı ile,davacının bu eyleminin, Bursa Büyükşehir BelediyesiEmir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliğinin9. maddesine aykırı olduğu nedeniyle, 1608 sayılıUmuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 32. maddesi uyarınca 182 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezaları, 85 ve 120 TL tutarında olmaküzere iki ayrı “İlan ve Reklam Vergisi 2.yarıyıl ödemesi” ve “85 TL İlan ve ReklamVergisi 1. yarıyıl ödemesi” denilmek suretiyle belirtilenbu vergilerle birlikte, 13.1.2015 gün ve 3924sayılı tek ödeme emri ile her bir ceza ve vergi tutarı ayrıayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 560 TL olmak üzeredavacıya bildirilmiştir.
12- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, davacıya ait işyerindezemin üstü kattaki reklam tabelasının, BursaBüyükşehir Belediye Meclisi’nin 19.1.2012 tarih ve 13sayılı kararında yer alan binalardaki reklam/tanıtımamaçlı tabelalara ilişkin uygulama esaslarına uygunolmadığının tespit edildiğinden bahisle, davacıhakkında düzenlenen 9.1.2013 gün ve 09274 sayılıTespit Tutanağı gereğince, Bursa BüyükşehirBelediye Encümeninin 15.1.2013 gün ve 2013/381 sayılıkararı ile, davacının bu eyleminin, BursaBüyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 9. maddesineaykırı olduğu nedeniyle, davacıya, 1608 sayılıUmuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 32. maddesi uyarınca 182 TL idari para cezasıverilmiş, bu para cezası, 360, 180, 180 ve 450 TLtutarında olmak üzere dört ayrı “İlan ve ReklamVergisi 2. yarıyıl ödemesi” denilmek suretiyle belirtilenbu vergilerle birlikte, 13.1.2015 gün ve 3924 sayılıtek ödeme emri ile her bir ceza ve vergi tutarıayrı ayrı belirtilmek suretiyle toplam olarak 1.352,00 TL olmaküzere davacıya bildirilmiştir.
Davacı vekili,yukarıda anlatılan on iki adet ödeme emri ile ayrıca688,80 TL olarak gösterdiği (dosyada mevcut olmayan) bir başkaödeme emrinden de bahsederek, tüm bu ödeme emirleri ile davacıyaverildiği bildirilen idari para cezalarının iptali istemiyleadli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
BURSA 1. SULH CEZAHAKİMLİĞİ; 2.3.2015 gün ve D.İş:2015/1077sayı ile, davacının, Bursa Büyükşehir Belediyesitarafından tahakkuk ettirilen İlan ve Reklam vergilerininödenmemesi nedeniyle düzenlenen Ödeme Emirlerine de itirazettiğini ve bu nedenle itiraza konu inceleme yetkisinin idariyargı yerinin görev alanına girdiği kanaatinevarıldığını belirterek, davanınçözü-münün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiş, yapılanitiraz Bursa 2. Sulh Ceza Hakimliğince kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı vekili,bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. Bursa 1. İdare Mahkemesi’nce, davacı şirket tarafından 13.1.2015 tanzim tarihli 13 adetödeme emri ile tahakkuk ettirilen para cezalarının iptaliistenilmekte ise de; anılan ödeme emirlerinin birkısmının para cezalarının, bir kısmınında ilan ve reklam vergisi ile damga vergisinin tahsili amacıyladüzenlenen ödeme emirleri olduğu, bu anlamda anılanödeme emirlerinin iptalinin yanında ödeme emrinde yer verilenpara cezaları ve vergi tahakkuklarının da iptalinin istenilipistenilmediğinin dava dilekçesindenanlaşılamadığı, şayet para cezaları ve vergitahakkuklarının da iptali istenilmekte ise bu yöndekiihbarnamelerin tarih ve sayısı verilmek suretiyleiptalinin istenilmesi gerektiğinden, dava dilekçe-sinin 2577sayılı Kanun’un 3. maddesinde belirtilen usul ve esaslara uygunhazırlanmadığı sonucuna ulaşıldığı,diğer yandan, dava dilekçesinde belirtilen ödeme emirlerininiptali isteminin yanında ödeme emirlerinde yer alan paracezaları ile vergi tahakkuklarının da iptali istenilmekte ise,uyuşmazlıkların farklı mahkemelerin görev alanınagireceği dikkate alındığında; para cezalarınailişkin ihbarnamelerin iptali istemiyle ayrı birdilekçeyle, vergi tahakkukları ile vergi alacağınıntahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirlerine karşıayrı bir dilekçeyle; para cezalarının tahsiliamacıyla düzenlenen ödeme emirlerine karşı ise her birödeme emri için ayrı ayrı dilekçeyle davaaçılması gerektiği belirtilerek, dava dilekçesinin reddine karar verilmiş; davacı vekili bukez, önceki dava dilekçesinde kendisince 13 numara ilebelirttiği ödeme emrine karşı davaaçtığını belirterek yeniden idari yargı yerindedava açmış, Bursa 1. İdare Mahkemesi, bu kez, davacışirket tarafından 13.1.2015 günlü, 3924 sayılı ve560 TL tutarlı ödeme emri ile tahakkuk ettirilen paracezalarının iptali istenilmekte ise de; anılan ödemeemrinin 290 TL’lik kısmının ilan ve reklam vergisialacağına ilişkin olduğu 270 TL’likkısmının ise para cezalarının tahsiline ilişkinolduğu, bununla birlikte dava dilekçesinde söz konusu vergiborcuna ilişkin olarak Vergi Mahkemesinde davaaçıldığı bilgisine yer verildiği, bu anlamdadavanın konusu edilen ödeme emrinin ilan ve reklam vergisialacağına ilişkin kısmının da iptalinin istenilipistenilmediğinin açık ve net olarak dava dilekçesindenanlaşılamadığı, diğer yandan; ödeme emrindeyer alan idari para cezalarının 5326 sayılı KabahatlerKanununa aykırı davranılmasındankaynaklandığı görülmüş olup,uyuşmazlıkların farklı mahkemelerin görev alanınagireceği dikkate alındığında; para cezalarıtahakkukuna karşı ayrı bir dilekçeyle, paracezalarının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinekarşı ise ayrı bir dilekçeyle olmak üzere ikiayrı dilekçeyle dava açılması gerektiğibelirtilerek, dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Bu kez, davacıvekili, Bursa Büyükşehir Belediye BaşkanlığıZabıta Dairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yolunuişgal ettiğinden bahisle, davacı adına 14.2.2013 günve 12174 sayılı idari yaptırım karar tutanağıdüzenlenerek verilen 88 TL ile Bursa Büyükşehir BelediyeEncümeninin 26.2.2013 gün ve 2013/888 sayılı kararıile, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik AhkamıCezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı KanununBazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca verilen182 TL tutarındaki, 13.1.2015 gün ve 3924 sayılı teködeme emri ile davacıya bildirilen idari para cezalarınıniptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
BURSA 1. İDAREMAHKEMESİ; 18.9.2015 gün ve E:2015/1125, K:2015/1116 sayı ile,idari para cezasının Kabahatler Kanunu uyarınca verilmişbir ceza olduğunu açıklayarak, Kabahatler Kanunu’nun3/1-a ve 27/1 maddeleri uyarınca görevli mahkemenin sulh cezamahkemesi olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesin-leşmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan14.3.2016 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘cezauyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya daşahsi davacının talebi ile başlayan yargılamasısonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatinehükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleri arasındaçıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarınınanlaşılması, bunun dışında kalan tümgörev uyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘cezadavası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerindendolayı bu davalara ilişkin görev ve hükümuyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin HukukBölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği…” açıkça belirtilmiştir. Budurum göz önüne alındığında, olaybölümünde yazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adlive idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak,davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği,ancak dosya içinde görev uyuşmazlığına konuidari para cezalarının dayanağını oluşturankararların bulunmaması nedeniyle Başkanlıkça, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığından dava konusu paracezaları ile ilgili tüm bilgi ve belgelerin getirtildiği vesonuçta usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, “BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yolunu işgalettiğinden bahisle, davacı adına 14.2.2013 gün ve 12174sayılı idari yaptırım karar tutanağıdüzenlenerek verilen 88 TL ile Bursa Büyükşehir BelediyeEncümeninin 26.2.2013 gün ve 2013/888 sayılı kararıile, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik AhkamıCezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı KanununBazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca verilen182 TL tutarındaki, 13.1.2015 gün ve 3924 sayılı teködeme emri ile davacıya bildirilen idari para cezalarının iptali istemiyle açılan davayönünden” oluşan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı ZabıtaDairesi Başkanlığınca, umuma ait yaya yoluna stantçıkartmak suretiyle yaya yolunu işgal ettiğinden bahisle,14.2.2013 gün ve 12174 sayılı idari yaptırım karartutanağı ile, 5326 sayılı Yasa’nın 38.maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilen idari paracezasının iptali ile, davacının, BursaBüyükşehir Belediyesinin yapmış olduğu cephesağlıklaştırma projesine aykırı olarak, kendisineait işyerinde zemin üstü kattaki reklam tabelasının,Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 19.1.2012 tarih ve13 sayılı kararında yer alan, binalardakireklam/tanıtım amaçlı tabelalara ilişkin uygulamaesaslarına uygun olmadığının tespit edildiğindenbahisle, hakkında düzenlenen Tespit Tutanağıgereğince, Bursa Büyükşehir Belediye Encümeninin26.2.2013 gün ve 2013/888 sayılı kararı ile, bueylemin Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir veYasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 9.maddesine aykırı olduğu nedeniyle, 1608 sayılıKanun’un 1. maddesi ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun32. maddesi uyarınca davacıya idari para cezasıverilmesine ilişkin Bursa Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararının iptali istemiyleaçılmıştır. Bursa Büyükşehir Belediyesi Emir ve YasaklarınıBelirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 9. mad-desinin incelenmesinde,maddede “araçlar ile ilgili hususlar”başlığı altında, şehir içindearaçların uyması gereken kurallarındüzenlendiği, konumuzla bir ilgisininbulunmadığı, böylece, Bursa BüyükşehirBelediye Encümeninin 26.2.2013 gün ve 2013/888 sayılıkararı ile verilen ve itiraza konu olan para cezasının,davacı hakkında tutulan tespit tutanağındabelirlendiği üzere, Bursa Büyükşehir BelediyeMeclisi’nin 19.1.2012 gün ve 13 sayılı kararınaaykırı olduğu nedeniyle tatbik edilmiş olduğu,19.1.2012 gün ve 13 sayılı kararda “Etüd ve ProjelerDairesi Başkanlığı’nın, Atatürk veCumhuriyet Caddelerindeki binalarda yapılan cephesağlıklaştırmalarda reklam/tanıtımamaçlı tabela uygulama esaslarının belirlenmesi ileilgili yazısının oybirliği ile kabulüne” kararverildiği, Fen İşleri Dairesi BaşkanlığıEtüd Proje Şube Müdürlüğünün bahsedilenyazısında ise, “cadde ve cephesağlık-laştırma projeleri” adı altında,şehrin önemli caddelerine bakı veren cephelerinsağlıklaştırmalarına yönelik projeçalışmalarının tamamlandığı, projekapsamında; cephelerin basit bakım onarımınınyapılması, üst katlardaki tabelalarınkaldırılması, zemin katlardaki tabelaların standartboyutlara getirilmesi ve klima dış üniteleri ile ilgilidüzenlemelerin yer aldığı, davacı hakkındaalınan bu karara göre para cezası tatbik edildiği sonucunavarılmıştır. Hangi fiil veeylemlerin kabahat niteliğinde olduğu, idari yaptırımtürleri ve bu türler arasında sayılan İdari ParaCezaları ile İdari Tedbirlerin neler olduğu ve bunlara itirazyolları ile bazı kabahatler 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nda düzenlenmiştir. 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 2. maddesinde; “Kabahatdeyiminden; kanunun, karşılığında idariyaptırım uygulanmasını öngördüğühaksızlık anlaşılır.” hükmü yeralmakta ve bu maddede kabahatin tanımı yapılmaktadır. Kanun’un“Kanunilik İlkesi” başlıklı 4. maddesininbirinci fıkrasında; “Hangi fiillerin kabahatoluşturduğu, kanunda açıkçatanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşullarıbakımından belirlediği çerçeve hükmüniçeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle dedoldurulabilir.” hükmü, ikinci fıkrasında da“Kabahat karşılığı olanyaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancakkanunla belirlenebilir.” hükmü yer almakta, böylece hangifiillerin kabahat oluşturduğunun kanunda açıkçatanımlanabileceği hususunun yanı sıra, idarenin de somutolayda olduğu gibi genel ve düzenleyici işlemleriyletanımlama yapabileceği belirtilmiş, ayrıca işlenen bir kabahatin karşılığı olan yaptırımıntürü, süresi, miktarının ancak kanun ilebelirlenebileceği de ifade edilmiş olmaktadır. Belediye encümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göreidari para cezası ve idari tedbir kararları verebileceğine dairhüküm 1608 sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 tarih ve 486 NumaralıKanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun 1. maddesindebelirtilmiştir. Kanunun 1. maddesinde; “Belediye meclis veencümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiğivazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareketedenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiğifiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümeninceKabahatler Kanununun 32 nci maddesi hük-müne göre idarîpara cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu karardailgili kişiye bir süre de verilebilir.” hükmü yeralmakta olup, somut olayda belediye encümeni tarafından tatbik edilenidari para cezası da bu kapsamda uygulanmıştır. 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun “ÇeşitliKabahatler” üst başlığı altındadüzenlenen “Emre aykırı davranış”başlıklı 32. maddesinde, “ (1) Yetkili makamlartarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamugüvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığınkorunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırıhareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî paracezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir. (2) Bu madde,ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerdeuygulanabilir. (3) 1.3.1926tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesinediğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeyeyapılmış sayılır.” denilmiş olup, BursaBüyükşehir Belediye Encümeninin 26.2.2013 gün ve2013/888 sayılı kararı ile davacıya verilen idari para cezasına konu eylem bu kapsamda yer almaktadır. Aynı Kanun’un, “Çeşitli Kabahatler” üstbaşlığı altında, “İşgal”başlığı altında düzenlenen 38. maddesinde,“ (1) Yetkili makamların açık ve yazılı izniolmaksızın meydan, cadde, sokak veya yayaların gelip geçtiğikaldırımları işgal eden veya buralarda mal satışaarz eden kişiye, belediye zabıta görevlileri tarafındanelli Türk Lirası idarî para cezası verilir. (2) Yetkilimakamların açık ve yazılı izni olmaksızınmeydan, cadde, sokak veya yayaların gelip geçtiğikaldırımlar üzerine inşaat malzemesi yığankişiye, belediye zabıta görevlileri tarafından yüzTürk Lirasından beşyüz Türk Lirasına kadaridarî para cezası verilir. (3) Özelkanunlardaki hükümler saklıdır.” denilmiş olup,umuma ait yaya yoluna stant çıkartmak suretiyle yaya yolunuişgal ettiğinden bahisle, 14.2.2013 gün ve 12174sayılı idari yaptırım karar tutanağı iledavacıya verilen idari para cezasına konu eylem bu kapsamda yeralmaktadır. 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa’nın 31.maddesinde, “ (1) Bu Kanunun; a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde, b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında, uygulanır” denilmiş; Kanunun 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; 19. mad-desinde,“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veyaseyrüseferden alıkonulması, Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgilikanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklıdır”; Kanunun “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ,“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” ’’ hükmü yer almaktaolup, idari para cezasına karşı hangi yargı organınamüracaat edileceği kanun tarafından gösterilmişbulunmaktadır. Budüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevlimahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır. Ayrıca,1608 sayılı sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 tarih ve 486 NumaralıKanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun mülga 5.maddesinde;“Ceza kararlarına tebliği tarihinden itibaren beş güniçinde mahsus hakimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hakimliğinemüracaatla şifahi veya yazılı itiraz olunabilir.İtiraz şifahi ise bir zabıt tutularak muterize imza ettirilir. İtirazdasebep gösterilmesi şarttır. Sebep gösterilmeyen itirazlaryapılmamış sayılır. Ticaret ve sanattan menkararıyla para cezasını vermediğinden dolayı hapsedeğiştirme hükmünün infazı itirazınneticesine karar geri bırakılır.” hükmü yeralmakta iken, maddenin 1. fıkrasının Anayasayaaykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine itirazyoluna başvurulmuş olup, Anayasa Mahkemesi 22.12.2006 gün,E:2001/26, K:2006/119 sayılı karar ile, “… haklınedenlerin ve kamu yararının bulunması halinde idariişlemlere yönelik itirazları inceleme görevi yasa koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. Buçerçevede, belediyelerce uygulanan kimi idariyaptırımlara karşı, belediye teşkilatınınyaygınlığına paralel bir idari yargıteşkilatlanmasının söz konusu olmaması nedeniyle sulhceza mahkemelerine başvuru olanağı tanımasınınhak arama özgürlüğünükolaylaştırıcı nitelikte olduğu, bu suretle kısasürede sonuç alınmasını olanaklıkıldığı ve sayılan hususların sözüedilen itirazları inceleme görevinin adli yargıyabırakılmasının haklı nedenini oluşturduğusonucuna varılmıştır….” demek suretiyle yasakuralının Anayasa’ya aykırıolmadığından bahisle iptal isteminin reddine kararvermiştir. Görevkuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan vefakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceğiaçıktır. Diğertaraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, busırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme,artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göregörevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesigerekir. İncelenen uyuşmazlıkta, davacıya, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca,yayaların gelip geçtiği kaldırımları işgalettiğinden bahisle verilen idari para cezası ile 1608sayılı Kanun’un 1. maddesine dayanılarak 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarıncadavacının idari para cezası ilecezalandırılmasına ilişkin olarak verilen kararın, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 1608sayılı Kanun’da bu idari yaptırıma karşıitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, idari para cezalarının iptalineilişkin olarak açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Somut olayabenzer mahiyetteki davalarda, Uyuşmalık Mahkemesi HukukBölümü 11.11.2013 gün ve E:2013/1211, K:2013/1556, 2.3.2015gün ve E:2015/124, K:2015/141, 1.4.2014 gün ve E:2014/456, K:2014/487,14.7.2014 gün ve E:2014/782, K:2014/831, 6.4.2015 gün ve E:2015/141,K:2015/178 sayılı kararları ile 28.12.2015 gün veE:2015/868, K:2015/903 sayılı kararında da davaya bakmakla adliyargı yerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Açıklanannedenlerle, Bursa 1.Sulh Ceza Hakimliğince verilen görevsizlikkararının “Bursa Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Zabıta DairesiBaşkanlığınca, umuma ait yaya yolunu işgalettiğinden bahisle, davacı adına 14.2.2013 gün ve 12174sayılı idari yaptırım karar tutanağı düzenlenerekverilen 88 TL ile Bursa Büyükşehir Belediye Encümeninin26.2.2013 gün ve 2013/888 sayılı kararı ile, 1608sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı CezaiyeHakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun BazıMaddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca verilen182 TL tutarındaki, 13.1.2015 gün ve 3924 sayılı teködeme emri ile davacıya bildirilen idari para cezalarınıniptali istemiyle açılan dava yönünden” verilenkısmının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bursa 1.Sulh Ceza Hakimliğinceverilen 2.3.2015 gün ve D.İş:2015/1077 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ “Bursa BüyükşehirBelediye Başkanlığı Zabıta DairesiBaşkanlığınca, umuma ait yaya yolunu işgalettiğinden bahisle, davacı adına 14.2.2013 gün ve 12174sayılı idari yaptırım karar tutanağıdüzenlenerek verilen 88 TL ile Bursa Büyükşehir BelediyeEncümeninin 26.2.2013 gün ve 2013/888 sayılı kararıile, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik AhkamıCezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı KanununBazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca verilen182 TL tutarındaki, 13.1.2015 gün ve 3924 sayılı teködeme emri ile davacıya bildirilen idari para cezalarınıniptali istemiyle açılan dava yönünden” verilenkısmının KALDIRILMASINA, 14.3.2016 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy