T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 83
KARAR NO : 2016 / 135
KARAR TR : 14.03.2016
ÖZET: İller Bankası Van Bölge Müdürlüğünde görev yapmakta iken Van İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne atanan davacı tarafından, 16.11.2011 tarihine kadar görev yaptığı bu nedenle 2010 yılı için ödenen temettü tutarının iadesi istemine ilişkin 18.09.2013 tarihli davalı idare işlemine itirazını ve payına düşen 2011 yılına ait temettü tutarının ödenmesi talebini içerir başvurusunun reddine ilişkin 10.10.2013 gün ve 1092 sayılı işlemin iptali ile 2011 yılı temettüsünün tazmini istemiyle açılan davanın; 6107 sayılı Yasanın hükümleri ile Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin kararı birlikte değerlendirildiğinde; 1) Davanın, davacıya 2010 yılı için ödenen temettü tutarının iadesi yolunda tesis edilen davalı idare işleminin iptaline ilişkin kısmının İDARİ YARGI YERİNDE, 2) Davacının payına düştüğünü ileri sürdüğü, 2011 yılına ait temettü başvurusunun reddi yönünde tesis edilen davalı idare işleminin iptal edilmesi istemine ilişkin kısmının ise, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : E.Ç.Y. Vekili : Av. H.A. Davalı : İller BankasıA.Ş. Vekilleri :Av. C.K.F. O L A Y :Davacı, dava dilekçesinde özetle; 26/04/2010 tarihinde İllerBankası Van Bölge Müdürlüğündegöreve başladığını, İllerBankasının 08/02/2011 tarihli 27840 sayılı Resmi Gazetedeyayınlanan 6107 Sayılı Kanunla Anonim Şirket statüsünedönüştürüldüğünü, takibengeçici görevlendirme ile mevcut statüsü ile davalıidarede görevlendirildiğini, bankadan ayrıldığı16/11/2011 tarihine kadar bu görevinin devam ettiğini, halen Vanİl Milli Eğitim Müdürlüğündeçalışmaya devam ettiğini, 2010 yılı safi karından%5'lik kar-temettü 31/03/2011 tarihinde tüm bankaçalışanlarına olduğu gibi kendisine deödendiğini, 2011 yılına ait %9 temettü ödenmesi,kararındaki hususlara aykırı olarak sadece sözleşmeimzalamak suretiyle bankada kalanlara yapıldığını,sözleşme imzalamayarak emekli olan ya da başka kurumlaraatananlara yapılmadığını ileri sürerek,16.11.2011 tarihine kadar görev yaptığı, bu nedenle 2010yılı için ödenen temettü tutarının iadesiistemine ilişkin 18.9.2013 tarihli davalı idare işlemine itirazınıve payına düşen 2011 yılına ait temettütutarının ödenmesi talebini içerir başvurusununreddine ilişkin 10.10.2013 gün ve 1092 sayılı İllerBankası Van Bölge Müdürlüğü işlemininiptali ile 2011 yılı temettüsünün kurumdanayrıldığı tarih itibariyle hesaplanarak yasal faiziylebirlikte tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargıda davaaçmıştır. VAN 1.İDARE MAHKEMESİ: 22.12.2014 gün ve E:2014/1528, K:2014/2306sayı ile, İller Bankası'nın 6107 sayılı Kanun ileanonim şirkete dönüştürüldüğü,14.8.2012 tarih ve 24/426 sayılı İller Bankası AnonimŞirketi Yönetim Kurulu kararıyla 2011 yılıtemettü dağıtımına karar verildiği, bu tarihitibarıyla kamu kuruluşu niteliği taşımayıpözel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahipve anonim şirket statüsünde bulunduğu, YönetimKurulunun aldığı kararın, özel hukuk süjesitarafından, idari bir hizmetin görülmesine ilişkin olmayan,elde edilen kârın dağıtımına ilişkin birkarar olduğu, davalı iller Bankasının AnaSözleşmesinde belirtilen Yönetim Kurulu üyeleri ile Bankapersoneline temettü olarak dağıtılmak üzereayrılan yıllık kar (temettü) paylarınınödenmesine ilişkin davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevlibulunduğu gerekçesiyle 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-a maddesi uyarınca davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Davacı bukez, 10.10.2011 tarihine kadar banka personeli olmasına karşınbu ödemeden yararlandırılmadığını; 2010tarihinde kendisine ödenen 2.100,00 TL’nin de geriistenildiğini; bütün bu nedenlerle fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla 500,00 TL hakediş tarihindenitibaren hesaplanacak faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile kendisineverilmesine, davalının kendisinden talep ettiği 2.100,00TL’nin menfi tespitine karar verilmesini talep ederek adli yargıyerinde dava açmıştır. VAN 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.11.2015 gün ve E:2015/112,K:2015/793 sayı ile, 6100 sayılı HMK.nun 1 ve 2 sayılımaddeleri gereğince kamu teşekkülü olan İllerBankası'nın aldığı kararlar ve tasarruflar nedeniyledoğan uyuşmazlıklarda idare hukuku kurallarına göreyargılama yapılması gerektiği ve 2577 sayılıİYUK 2/1-a ve b maddesinde sayılan iptal tam yargıdavalarında görülüp ve çözümündeidari yargı yerleri görevli olduğundan davalarıngörüleceği yerin Hukuk Mahkemeleri değil İdareMahkemeleri olduğu, görev her aşamada re'sendeğerlendirilebileceğinden Mahkemelerinin görevsizliğine ve2247 Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişHakkındaki Kanunun l4.madde hükmü uyarınca olumsuzgörev uyuşmazlığı çıkarılmakistendiği taktirde davacının uyuşmazlık mahkemesinesunulmak üzere düzenleyeceği dilekçesi ile birlikte bukararın kesinleşmesinden sonra mahkemelerine başvurabileceğigerekçesiyle mahkemelerinin yargı yolu bakımındangörevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacıvekili, idari ve adli yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlikkararları nedeniyle oluştuğunu ileri sürdüğüolumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesiistemiyle başvuruda bulunmuştur. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan14.03.2016 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; 2247sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülenbiçimde, idari yargı ile adli yargı arasında olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu,davacının istemi üzerine, idari yargı dosyasınınson görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargıdosyasının da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. I-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ve Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in sözlü açıklamaları iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, İller Bankası Van BölgeMüdürlüğünde görev yapmakta iken Van İlMilli Eğitim Müdürlüğü'ne atanan davacıtarafından, 16.11.2011 tarihine kadar görev yaptığı bunedenle 2010 yılı için ödenen temettütutarının iadesi istemine ilişkin 18.09.2013 tarihli davalıidare işlemine itirazını ve payına düşen2011 yılına ait temettü tutarının ödenmesitalebini içerir başvurusunun reddine ilişkin 10.10.2013gün ve 1092 sayılı iller Bankası Van BölgeMüdürlüğü işleminin iptali ile 2011yılı temettüsünün kurumdanayrıldığı tarih itibarıyla hesaplanarak yasal faiziylebirlikte tazminine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır. Belediyelerin imar faaliyetlerini finanse etmekamacıyla 11.06.1933 tarih ve 2301 sayılı Kanun ile kurulan“Belediyeler Bankası” 13.06.1945 tarih 4759 sayılıKanun ile “İller Bankası” olarak kabul edilerek,kanun kapsamına belediyelerin yanı sıra il özel idarelerive köylerde dahil edilmiş ve son olarak 26.01.2011 tarih ve 6107sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Kanun’uile “ İller Bankası Anonim Şirketi”adını alarak banka hakkında yeni düzenlemeleryapılmıştır. 6107 sayılı İller Bankası AnonimŞirket Kanunu’nun “Kuruluş” başlıklı1. maddesinde; “ (1) Bu Kanun ile düzenlenen hususlardışında, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzelkişiliğe sahip, anonim şirket statüsünde“İller Bankası Anonim Şirketi” unvanıyla birkalkınma ve yatırım bankası kurulmuştur. Bankanınkısaltılmış unvanı “İLBANK”tırve merkezi Ankara’dadır. Bankanın ilgili olduğuBakanlık, Bayındırlık ve İskânBakanlığıdır.” “Banka Personeli” başlıklı11. maddesinde ; “ (1) Banka hizmetlerinin gerektirdiği görevler,14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa vediğer kanunların sözleşmeli personel hakkındakihükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ileyürütülür. (2) Banka personelinin hizmete alınması,nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınmaşekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları,yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü üzerine YönetimKurulu kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelikile düzenlenir.” “Mali ve sosyal haklar” başlıklı12. maddesinde “ (1) Yönetim Kurulu üyelerine, her yılYüksek Planlama Kurulunca belirlenen miktarı aşmayacakşekilde ve Genel Kurul tarafından belirlenen miktarda aylıkücret ve diğer ödemeler yapılabilir. (2) Bankapersonelinin aylık ücret, ikramiye ve diğer mali ve sosyalhakları ile sözleşme esasları, Genel Müdürünteklifi ve Yönetim Kurulunun kararı ile belirlenir. Ancak, aylıkücret, her türlü sosyal yardım, zam, tazminat, ödenekveya diğer adlar altında yapılan bütün ödemelerinaylık ortalaması, Yüksek Planlama Kurulunca Banka içintespit edilecek üst sınırı aşamaz. (3) Bankadasözleşmeli personel olarak istihdam edilecekler, 5510sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalısayılır. Yönetim Kurulu üyeliği görevi, 5510sayılı Kanuna göre sosyal sigorta veya genel sağlıksigortası yönünden sigortalı olmayı gerektirmez.Yönetim Kurulu Başkanı ve üyelerine birinci fıkrauyarınca yapılacak ödemeler sigorta primine esas kazancadâhil edilmez. (4) Bankada sözleşmeli statüdeçalışan personele, 657 sayılı Kanunun 4üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında istihdamedilenlere ilişkin esas ve usuller çerçevesinde iş sonutazminatı ödenir.” “Çeşitli hükümler”başlıklı 134. Maddesinde “ (1) Banka, bu Kanunda yer alanhükümler dışında, 5411 sayılı Kanun, 6762sayılı Kanun ve diğer kanunların ilgilihükümlerine tabidir.” “Yürürlüktenkaldırılan hükümler” başlıklı 14. maddesinde;“(1) 13/6/1945 tarihli ve 4759 sayılı İllerBankası Kanunu ile 8/12/1987 tarihli ve 298 sayılı 190 sayılıGenel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde KararnameninEki Cetvellerde Değişiklik Yapılmasına Dair KanunHükmünde Kararname yürürlüktenkaldırılmıştır. (2) Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihte İller BankasıGenel Müdürlüğüne ait kadrolar iptal edilerek13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve UsulüHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgilibölümünden çıkarılmıştır.”; Geçici1. Maddesinde “4759 sayılı Kanunun 19. maddesinin (c) bendihükmünün uygulanmasına 2010 yılı kârıdağıtımı için 31.12.2011 tarihine kadar devamolunur”; Geçici2. maddesinde, “Bankanın Ana Sözleşmesi, bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geçüç ay içinde yapılacak Genel Kurulun onayı ileyürürlüğe girer…”; “Geçici 4. maddesinde :“ (1) Bu Kanunun14 üncü maddesinin ikinci fıkrasıyla kadroları iptaledilen personelden Bankada sözleşmeli olarakçalışmak isteyenler; bu Kanunun 11 inci maddesinin ikincifıkrasında belirtilen yönetmeliğin yayımlanmasındanitibaren en geç üç ay içerisinde Bankadakidurumlarına uygun pozisyonlara atanır ve söz konusu pozisyonlaraatama işlemi yapılıncaya kadar Bankaca ihtiyaç duyulan vestatülerine uygun işlerde görevlendirilir. Bunlar, Bankada yenibir pozisyona atanıncaya kadar, eski kadrolarının aylık,ek gösterge, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer mali haklarını almaya devam ederler. (2)Sözleşmeli olarak çalışmayı kabul etmeyenpersonel, bu Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilenyönetmeliğin yayımlanmasından itibaren en geçüç ay içerisinde Banka tarafından Devlet PersonelBaşkanlığına bildirilir. Bu personel, Devlet PersonelBaşkanlığınca 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılıÖzelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun değişik22 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncüve beşinci fıkralarında belirtilen esas ve usullerçerçevesinde, diğer kamu kurum ve kuruluşlarınanakledilir. Ancak, 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi uyarıncaÖzelleştirme Fonundan karşılanmasıöngörülen ödemeler, Banka tarafındankarşılanır. Bu şekilde yeni bir kadroya nakledilenlerden, haklarındaşahsa bağlı hak ve/veya fark tazminatı uygulamasıdevam eden personelin 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesininaltıncı fıkrası kapsamındaki hakları devam eder.Bu madde uyarınca yapılan atamalar, ilgililerin şahsabağlı haklarının ve fark tazminatının tespitineesas önceki kadro ve pozisyonlarının ücretlerininartırılması ve şahsa bağlı haktan yararlanmasüresinin yeniden başlaması sonucunu doğurmaz. (3) a)Bankanın bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtekimevcut personelinden 5510 sayılı Kanunun geçici 4üncü maddesi uyarınca haklarında 8/6/1949 tarihli ve 5434sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunuhükümleri uygulananların Bankada sözleşmeli olarakatandıkları tarihten başlayarak otuz gün içinde 5510sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (a) bendine göre sigortalı olma talebindebulunmamaları halinde, emekli kesenekleri kendilerince, kurumkarşılıkları Banka tarafından karşılanmaksuretiyle 5434 sayılı Kanun ile ilgileri devam ettirilir. Buşekilde 5434 sayılı Kanunla ilgileri devam ettirilenlerinemeklilik hak ve yükümlülüklerinin tespitinde, öncedenemeklilik hak ve yükümlülüklerine esas alınmakta olankadro, görev veya pozisyonları aynı şekilde dikkate alınmayadevam olunur. Ayrıca, bu şekilde ilgi devamında geçensüreleri kıdem aylıklarının hesabında dikkatealınır ve bunların kazanılmış hak aylıkderece ve kademeleri de genel hükümler çerçevesindeyükseltilmeye ve ilerletilmeye devam olunur. 5510 sayılı Kanunungeçici 4 üncü maddesi gereğince 5434 sayılıKanuna göre emekli keseneği ve kurumkarşılığı ödenenlerden 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (a) bendine göre sigortalı olma talebindebulunanların sigorta primleri ile sosyal güvenliğe ilişkindiğer hak ve yükümlülükleri ise 5510 sayılıKanunun ilgili hükümlerine göre belirlenir. Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihte Devlet memurustatüsünde çalışmakta iken sözleşmelipersonel statüsüne geçenlerden 5510 sayılı Kanunun 4üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendikapsamında sigortalı olanların, Devlet memurustatüsünde geçmiş hizmet süreleri, iş sonutazminatına hak kazanmada ve hesabında dikkate alınır. b) 5510sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtensonra göreve başlayan ve aynı Kanunun 4 üncümaddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalısayılmak suretiyle sigorta primine esas kazançları aynıKanunun 80 inci maddesine göre belirlenenlerden, bu Kanunhükümlerine göre sözleşmeli olarak atananlarhakkında ise 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesininbirinci fıkrasının (a) bendi hükümleri uygulanır. (4) a)Bankada sürekli işçi kadrolarında ve geçiciişçi pozisyonlarında çalışanlar, mevcutstatülerinde çalıştırılmaya devam olunur.Bunlardan büro hizmetlerinde çalışmakta olup,Bankada sözleşmeli olarak çalışmak isteyenler, bu Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilenyönetmeliğin yayımlanmasından itibaren en geçüç ay içerisinde Bankadaki durumlarına uygunpozisyonlara atanırlar. Bu şekilde sözleşmeli personelstatüsüne geçirilenlere iş mevzuatına göreherhangi bir tazminat ödenmez. Bu personelin önceden kıdemtazminatı ödenmiş süreleri hariç, kıdemtazminatına esas olan toplam hizmet süreleri, 657 sayılıKanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasında belirtilen işsonu tazminatına hak kazanmada ve hesabında dikkate alınır. b) Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihte boş olan vesözleşmeli personel statüsüne yapılangeçişler ile emeklilik, ölüm, istifa ve benzerisebeplerle boşalacak sürekli işçi kadroları vegeçici işçi pozisyonları başka bir işlemegerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. (5) Bankada 657sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasınagöre sözleşmeli olarak çalışanlardan Bankada buKanuna göre sözleşmeli olarak çalışmakisteyenler, Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilenyönetmeliğin yayımlanmasından itibaren en geçüç ay içerisinde Bankadaki durumlarına uygunpozisyonlara atanır. Bu personelden sözleşmeli olarakçalışmayı kabul etmeyenlerin Banka ile olanilişikleri, bu Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrasındabelirtilen yönetmeliğin yayımlanmasından itibaren engeç üç ay içerisinde kesilir. (6) Bankapersoneliyle yapılacak ilk sözleşmenin süresiüç yıl olarak belirlenir. (7) Bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihte Bankada görev yapmaktaolanlardan emekli aylığı bağlanmasına hakkazanmış olanlara, bu Kanunun 11 inci maddesinin ikincifıkrasında belirtilen yönetmeliğinyayımlanmasından itibaren iki ay içinde emeklilikbaşvurusunda bulunmaları halinde, emeklilik ikramiyeleri yüzdeotuz fazlasıyla ödenir. Ancak, bu kapsamda emekli olan personel, emeklioldukları tarihten itibaren üç yıl içinde Bankadayeniden istihdam edilemez. (8) 5510sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesininuygulamasında, Bankada bu Kanunla kaldırılan dairebaşkanlığı kadrosuna asaleten atanmak suretiyle görevyapmakta olanlar için (3.600) ek gösterge rakamı esasalınır.” hükümleri düzenlenmiş; “Yürürlük”başlıklı 15. maddesinde de bu Kanunun yayımı tarihindeyürürlüğe gireceği belirtilmiş; Kanun 8.2.2011gün ve 27840 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe girmiştir. 6107 sayılıKanunun 11. maddesinin iptali istemiyle Danıştay 12. Dairesinceyapılan itiraz başvurusu üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçeler ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini reddetmiştir:“…Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fıkrasında 'İdare,kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunladüzenlenir.' hükmü yer almaktadır. Bu maddede yerverilen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarınıngörev ve yetkilerinin hiçbir duraksamaya yer vermeyecekşekilde, açık bir biçimde kanunla düzenlenmesinigerekli kılar. Anayasa'nın128. maddesinde ise Devlet'in, kamu iktisadi teşebbüsleri vediğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarınagöre yürütmekle yükümlü oldukları kamuhizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerinin memurlarve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği, bukapsama giren personelin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülüklerinin de kanunla düzenleneceğiöngörülmüştür. Anayasa'nın 128. maddesianlamında bir kamu hizmetinden söz edilebilmesi için, sözkonusu hizmetin Devlet, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamutüzel kişilerinin yürütmekle yükümlüolduğu kamu hizmeti olması, bu kamu hizmetinin 'genel idareesasları'na göre yürütülmesi ile görevin 'aslive sürekli' nitelikte olması şarttır. 6107 sayılı Kanunla yenidenyapılandırılan, hukuki statüsü ve personelyapısı değiştirilen İller Bankasında, bankahizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Kanun'ave diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındakihükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ileyürütüleceği kurala bağlanarak farklı biristihdam politikası benimsenmiştir 6107sayılı Kanun'dan önceki süreçte banka faaliyetlerineilişkin işlemler 657 sayılı Kanun'a tabi olarak istihdamedilen memurlar ve sözleşmeli personel ile 4857sayılı İş Kanunu kapsamında görev yapanişçiler eliyle gerçekleştirilmekteyken, itiraz konusukural ile İller Bankasının personel rejiminin yenidendüzenlendiği anlaşılmaktadır. İllerBankası, 233 sayılı Kamu İktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 58. maddesiyle getirilen 'istisna'hükmü ile anılan KHK'nin kapsamı dışındabırakılmıştır. Banka, Kuruluş Kanunu'nun 1.maddesinde de belirtildiği üzere özel hukuk hükümlerinetabi, tüzel kişiliği haiz, anonim şirketstatüsünde bir kalkınma ve yatırımbankasıdır. Kanunkoyucunun, 6107 sayılı Kanun ile İller Bankası'nıntüm iş ve işlemlerinde özel hukuk hükümlerinetabi olarak, olanakları ölçüsünde yerelyönetimlerin her türlü kredi ihtiyaçlarınıkarşılayan ve bankacılık işlemlerinearacılık eden, bunlar için projeler üreten,danışmanlık hizmeti veren ve anonim şirket şeklindeyapılanan, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'na göreörgütlenen, çağdaş bankacılıkesaslarına göre faaliyet gösteren ve görev alanlarındauzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırımbankasına dönüşmesini amaçladığıgörülmektedir. 5411sayılı Kanun kapsamındaki bankalar, özel hukukhükümleri çerçevesinde, bankacılıksektörü ve ekonomik kurallara uygun biçimde verimlilik verekabet esaslarına göre çalışması gerekenkuruluşlar olduğundan, personel rejiminin de bu esaslara uygunolması doğaldır. Çağdaşbankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerineuygun olarak yeniden yapılandırılan İllerBankasının çalışmalarını etkin, verimli,özerk bir yapıda sürdürebilmesi, belirlenecek personelrejimine de bağlı olacaktır. Bu doğrultuda İllerBankası, 6107 sayılı Kanundışında Bankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunuhükümleri çerçevesinde, özel hukuka veözel işletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyetyürüttüğünden, özel hukuk hükümlerinebağlı tutulan bu bankanın hizmetiAnayasa'nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarınagöre yürütülmesi gereken asli ve sürekligörevlerden sayılamaz ve personeli de aynı madde kapsamındamemur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemez. Bunagöre, özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirketstatüsüne geçirilerek ekonominin gereklerine uygun olarakyeniden yapılandırılan İller Bankasında personelstatüsünün değiştirilmesi ve bu doğrultuda Bankapersonelinin, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel çalıştırılmasıhakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmelistatüde istihdam edilmesi hususu yasa koyucunun takdirindedir. İllerBankasının özel hukuk hükümlerine tabi anonimşirket statüsünde olması ve personelininde Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında yer almaması dikkatealındığında, itiraz konusu kuralda Anayasa'yaaykırı bir yön bulunmamaktadır.” Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa'nın 123. ve 128. maddelerine aykırı değildir.İptal isteminin reddi gerekir. … B-Kanun'un 11. Maddesinin (2) NumaralıFıkrasının İncelenmesi Başvurukararında, İller Bankası Anonim Şirketinin bir kamutüzel kişisi olduğu, İller Bankası AnonimŞirketinin de idarenin bütünlüğü içindeyer aldığı ve Banka personelinin hizmete alınması,nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınmaşekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları, yükümlülükleri,unvan ve sayılarına ilişkin hususların kanunladüzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralın, Anayasa'nın7., 123. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülmüştür. Kanun'un11. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan 'BakanlarKurulu kararı ile çıkarılacak' ibaresi, 16.5.2012günlü, 6306 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle 'YönetimKurulu kararı ile yürürlüğe konulan' şeklindedeğiştirilmiştir. Bu nedenle, konusukalmayan istem hakkında karar verilmesine yerolmadığına karar verilmesigerekir.” denilerek 6107 sayılı İller Bankası AnonimŞirketi Hakkındaki Kanun’un 11. Maddesinin anayasayaaykırı olmadığına ve ilgili yönetmeliğin“bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak”hükmünün de 6306 sayılı kanun ile “yönetimKurulu Kararı ile Yürürlüğe konulur”şeklinde değiştirilmiş olması nedeniyle bu konudakarar verilmesine yer olmadığına…” ( AnayasaMahkemesinin 18.10.2012 tarih ve E:2012/29 K:2012/155 sayılıkararı; R.G. 13.02.2013, Sayı: 28558) Anayasa Mahkemesi yukarıda açıklanan bukararında; özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirketstatüsüne sahip İller Bankası personelinin, yasa koyucununtakdirine göre, 657 sayılı Kanun ve diğerkanunların sözleşmeli personelçalıştırılması hakkındakihükümlerine tabi olmayan sözleşmeli statüde istihdamedilmesi hususunun Anayasa’ya aykırıolmadığını açıkça ifade etmiştir. 6107sayılı Kanun’un 11. maddesinin ilk haline göre 04.04.2011tarih ve 2011/1675 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ileçıkarılan mülga İller Bankası AnonimŞirketi İnsan Kaynakları Yönetmeliği’nin “Atamaya ve sözleşme imzalamaya yetkilimerciler ve sözleşme süreleri” başlıklı 36.maddesinde” (1) Bankapersonelinden; a) Genel Müdür ortak kararnameyle, b) Genel Müdür Yardımcıları, GenelMüdürün teklifi ve Yönetim Kurulunun kararıüzerine ilgili Bakanın onayıyla, c) Teftiş Kurulu Başkanı, 1. HukukMüşaviri, Daire Başkanları ve Bölge Müdürleri,Genel Müdürün teklifi ve Yönetim Kurulunun kararıyla, ç) Diğer personel Genel Müdürünonayıyla, atanır. (2) Atamalarda Bankacılık Kanununda ve ilgilimevzuatında aranan şartlar saklı kalmak üzere buYönetmelikteki usul ve esaslar dikkate alınır. (3) Personel ile hizmet sözleşmesi imzalamayaGenel Müdür yetkilidir. Genel Müdür bu yetkisini daha altkademelere devredebilir. (4) Personelle imzalanacak sözleşmeler, takvimyılı itibarıyla yıllık olarak düzenlenir.Sözleşme süreleri sona eren personelin hizmetsözleşmeleri, fesih kararı alınmadıkça, meydanagelecek ücret artışından yararlanmak suretiyle bir yılsüreyle yenilenmiş sayılır.” “Mevcut personelin durumu”başlıklı Geçici 2. maddesinde “ (1) Bu Yönetmeliğinyürürlüğe girdiği tarihte Bankada görev yapmaktaolan personelden Bankada sözleşmeli olarakçalışmayı kabul edenlerin bu Yönetmeliğinyayımından itibaren üç ay içinde yapılacakilk atamalarında, 37 nci ve 38 inci maddelerde belirtilen pozisyonlarayapılacak atamalar ve ek-2’deki yükselme tablosunda belirtilenBankada en az çalışma süreleri hariç olmaküzere, bu Yönetmeliğin atamaya ve görevde yükselmeyeilişkin hükümleri uygulanmaz. Bu Yönetmeliğinyürürlüğe girdiği tarihte Bankada görev yapmaktaolan başmüfettiş ve müfettişlerden Bankada sözleşmeliolarak çalışmayı kabul edenler, bu Yönetmelikleihdas edilen aynı unvanlı pozisyonlara atanmışsayılır. (2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğegirdiği tarihte Bankada görev yapmakta olan personelden dörtyıllık yükseköğrenim mezunu olanlar için ikidefa uzmanlık ve teknik uzmanlık sınavıaçılır. Bu sınavlarda başarılı olanlaruzman veya teknik uzman pozisyonlarına atanırlar. Halen Bankadagörev yapmakta olan ve lisans öğrenimlerine devam eden personelde dört yıl içinde öğrenimlerini tamamlamalarıkaydıyla bu haktan yararlanır. (3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğegirdiği tarihten önce askerlik görevini yapmak üzereayrılan veya diğer nedenlerle ücretsiz izinde olan Bankapersoneli ile göreve başladıkları tarihi takip eden otuzgün içinde müracaatları halinde sözleşmeyapılır. Otuz gün içerisinde sözleşme yapmakiçin müracaat etmeyenler başka kamu kurum vekuruluşlarına atanmak üzere Devlet PersonelBaşkanlığına bildirilir. Bu Yönetmeliğinyürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak ilkmilletvekili genel seçimleri için istifa edenler hakkındada, 26/4/1961 tarihli ve 298 sayılı Seçimlerin TemelHükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanununek 7 nci maddesi uyarınca Bankaya dönmeleri halinde bu fıkrahükmü uygulanır.” denilmiştir. Daha sonra04.01.2013 tarih 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlananİller Bankası Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Yönetmeliğiile 2011 tarihinde yürürlükte olan yönetmelikyürürlükten kaldırılmıştır. 22/6/2012 tarihinden geçerli olmak üzereyayımı tarihinde yürürlüğe giren buyönetmeliğin “Atamaya ve sözleşme imzalamaya yetkilimerciler ve sözleşme süreleri” başlıklı 33.maddesinde; “(1) Banka personelinden; a) Genel Müdür, ilgili Bakanın teklifiüzerine Başbakan tarafından atanır. b) Genel Müdür Yardımcıları, GenelMüdürün teklifi ve Yönetim Kurulunun kararıüzerine ilgili Bakanın onayıyla, c) Teftiş Kurulu Başkanı, 1. HukukMüşaviri, Daire Başkanları ve BölgeMüdürleri, Genel Müdürün teklifi ve YönetimKurulunun kararıyla, ç) Diğer personel Genel Müdürünonayıyla, atanır. (2) Atamalarda Bankacılık Kanununda ve ilgilimevzuatında aranan şartlar saklı kalmak üzere buYönetmelikteki usul ve esaslar dikkate alınır. (3) Yönetim Kurulu, personel ile hizmetsözleşmesi imzalamaya Genel Müdürü veya daha altkademeler yetkili kılabilir. (4) Personelle imzalanacak sözleşmeler, takvimyılı itibarıyla yıllık olarak düzenlenir.Sözleşme süreleri sona eren personelin hizmetsözleşmeleri, fesih kararı alınmadıkça, meydanagelecek ücret artışından yararlanmak suretiyle bir yılsüreyle yenilenmiş sayılır. (5) Deneme süresine tabi tutulan personelinmüteakip sözleşmeleri bir kereye mahsus olmak üzere cariyıl sonuna kadar yenilenmiş sayılır.” “Yer değiştirme esasları”başlıklı 40. maddesinde; “ (1) Yer değiştirme, personelin isteğiüzerine veya hizmet gereği olarak aynı veya başka biryerdeki pozisyona atanmasıdır. (2) Yer değiştirme; a) İş gücü ihtiyacındakideğişimlerin karşılanması, b) Personelin nitelik ve yeteneklerine uygun işlerdeçalıştırılması, c) Farklı hizmetlerde görevlendirilmek suretiylepersonelin üst görevlere hazırlanması, ç) Teftiş ve soruşturmanıngüvenle yürütülmesi, d) İnceleme ve soruşturma raporlarıüzerine, disiplin kurulu kararı neticesinde veya acil hallerdesonradan düzenlenecek raporlar gereği işlem yapılmaküzere, atamaya yetkili makamca gerek görülmesi, e) Eş durumu, sağlık ve benzeri zorunlunedenlerle personelin bulunduğu yerden başka bir yerde görevtalep etmesi ve orada mevcut görevine uygun pozisyon bulunması, hallerinde yapılır. (3) Ancak çalıştığı birimya da bölgede çalışma ahengini bozucu ya daverimliliği düşürücü tutum vedavranışları somut bilgi ve belgeye dayalı olarak tespitedilen Banka personeli, birim amirince yazılı olarakuyarılmasına rağmen aynı tutum vedavranışlarını tekrarlaması halinde, birim amiri GenelMüdürden söz konusu personelin başka bir birim veyabölgeye naklini talep edebilir. Genel Müdür gerekli inceleme vedeğerlendirme sonucunda uygun görürse söz konusu personelibaşka bir bölge veya birime atayabilir. “Mevcut personelin durumu”başlıklı Geçici 1. maddesinde; “ (1) 4/4/2011 tarihli ve 2011/1675 sayılıBakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan mülgaİller Bankası Anonim Şirketi İnsan KaynaklarıYönetmeliğinin yürürlüğe girdiği tarihteBankada görev yapmakta olan personelden lisans öğrenimlerinedevam edenler için dört yıl içindeöğrenimlerini tamamlamaları kaydıyla iki defa uzmanlıkve teknik uzmanlık sınavı açılır. Busınavlarda başarılı olanlar uzman veya teknik uzmanpozisyonlarına atanırlar. (2) 4/4/2011 tarihli ve 2011/1675 sayılı BakanlarKurulu Kararıyla yürürlüğe konulan mülgaİller Bankası Anonim Şirketi İnsan KaynaklarıYönetmeliğinin yürürlüğe girdiği tarihtenönce ücretsiz izinde olan Banka personeli ile görevebaşladıkları tarihi takip eden otuz gün içindemüracaatları halinde sözleşme yapılır. Otuzgün içerisinde sözleşme yapmak için müracaatetmeyenler başka kamu kurum ve kuruluşlarına atanmak üzereDevlet Personel Başkanlığına bildirilir. (3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğegirdiği tarihte Bankada Genel Müdür Müşaviri olarakgörev yapan personel Müşavir, Yönetim Kurulu BüroMüdürü ve Tesisler Müdürü olarak görev yapanpersonel ise Müdür pozisyonlarına hiçbir işlemegerek kalmaksızın atanmış sayılır. (4) Bu Yönetmeliğin yürürlüğegirdiği tarihte ve sonrasında Bankada Daire Başkanı,Bölge Müdürü ve daha üst pozisyonlarda asaletengörev yapanlardan, ücretten kesme cezası ve daha üstcezalardan birisi ile cezalandırılmamış olanlar,Başmüfettiş ve Müfettiş pozisyon sayısınınyüzde 20’sini geçmemek kaydıyla Müfettişpozisyonuna atanabilir. “Sözleşme süresi”başlıklı Geçici 2. maddesinde; “ (1) 4/4/2011 tarihli ve 2011/1675 sayılıBakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan mülgaİller Bankası Anonim Şirketi İnsan KaynaklarıYönetmeliğinin yürürlüğe girdiği tarihteBankada görev yapmakta olanlardan Bankada sözleşmeli olarakçalışmayı kabul eden personelle imzalanacak ilksözleşmenin süresi üç yıl, takip edensözleşmelerin süresi bir yıl olarak belirlenir. Ancak,müteakip sözleşmeleri bir kereye mahsus olmak üzere cariyıl sonuna kadar yenilenmiş sayılır.”şeklinde düzenlemeleryapılmıştır. Dosyalarkapsamında yapılan incelemede; davacının, 26.4.2010tarihinde İller Bankası Van Bölge Müdürlüğündegöreve başladığı, İller Bankasının8.2.2011 gün ve 27840 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6107sayılı Kanunla Anonim Şirket statüsünedönüşmesi üzerine, Yönetim Kurulunun 8.2.2011 günve 6/39 sayılı kararına istinaden İnsan KaynaklarıDaire Başkanlığının 8.2.2011 gün ve 5823sayılı yazıları ile davacının statüsününgeçici olarak korunduğu; ve Devlet Personel Dairesi Başkanlığıncaihtiyaç fazlası personel olarak davacının 16.11.2011tarihi itibariyle Van İl Milli EğitimMüdürlüğü emrine atandığı; BankaYönetim Kurulunun 24.03.2011 tarih ve 12/141 sayılı Kararıile Genel Müdürlük Makamının 29.03.2011 tarih ve 13232sayılı oluru ile Banka 2010 yılı safi karındanayrılan %5 temettü tutarlarının 31.03.2011 tarihindepersonele ödendiği; ancak MaliyeBakanlığı’nın 20.01.2012 tarihli ve 642 sayılıyazısı ile yapılan ödemenin, Anayasa’nın 128inci maddesinin ikinci fıkrasına göre devlet memurlarınaherhangi bir ödemede bulunulabilmesi için bunun ya Kanunda ya daKanunun açıkça ücret ödenebilmesinin belirlenmesikonusunda verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılacakdiğer mevzuatta düzenlenmiş olması gerektiği ve memurunvanlı kadrolarda görev yapmakta iken 6107 sayılı Kanungeçici 4 üncü maddesi ile 4046 sayılı Kanun 22 ncimaddesi hükmü uyarınca diğer kamu kurum vekuruluşlarına nakledilmiş olan personele temettüödenemeyeceğinin belirtilmiş olduğu; bu nedenle ilgililereyapılmış olan ödemelerin geri alınmasınınistenildiği; bankaca, Maliye Bakanlığının ilgiliyazısının iptaline ilişkin Ankara 14. İdareMahkemesine 2012/764 E. sayılı dosyası ile davaaçıldığı ancak; 23.05.2012 tarih ve 2012/683sayılı Karar ile davanın reddine karar verildiği;mahkemenin vermiş olduğu karar doğrultusunda, Banka YönetimKurulu tarafından 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesihükmü uyarınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarınanakledilmiş olan ve Bankayla Hizmet Sözleşmesi imzalamadanayrılan personele yapılan temettü ödemelerinin gerialınmasına karar verildiği; buna göre davalıyayapılan 2.210.76.(İkibinikiyüzonlirayetmişaltıkuruş) anapara ilehesaplanacak olan faizin yatırılması gerektiği; borcunverilen süre içersinde ödenmemesi halinde hukuki yoldantahsili için işlem başlatılacağınınbildirildiği anlaşılmıştır. Davanın, davalıidarece 2010 yılı için ödenmiş olan temettütutarının davacıdan geri istenilmesine ilişkinkısmı yönünden yapılan incelemede, 6107sayılı Yasanın Geçici 1 ve 2. madde hükümleribirlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işleme esasteşkil eden dönemde davacının 657 sayılı Yasayatabi personel olarak görev yaptığı, ve Yönetim KuruluKararı ile bu statüsünün geçici olarak korunduğu,daha sonrasında da sözleşme imzalamaması nedeniyle DevletPersonel Daire Başkanlığınca 657 sayılı Yasakapsamında Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde birgöreve naklen atandığı, dolayısıyladavacının halen de kamu personeli olduğugözetildiğinde, ödenmiş olan temettünün geriistenilmesi yolunda İller Bankasınca tesis edilmiş olanişlemin iptali istemiyle açılan davanın görümve çözümünde davalı kurumun ve kamu hukukuna tabiçalışan personelinin statüsü itibariyle idari yargınıngörevli bulunduğu sonucuna varılmıştır. Davanın, davacının 2011 yılına aittemettü tutarının ödenmesi talebini içerenbaşvurusunun reddi yolundaki işlemin iptali istemineilişkin kısmı yönünden ise, 6107 sayılıKanunun 8.2.2011 günü yayımlanarak yürürlüğegirdiği ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ileAnayasa Mahkemesinin konuya ilişkin kararı birliktedeğerlendirildiğinde; İller Bankasının 6107sayılı Kanun dışında Bankacılık Kanunu veTürk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesindeözel hukuka tabi ve özel işletmecilik esaslarına dayanarakfaaliyet gösteren, Anonim Şirket statüsünde bir tüzelkişilik olduğu, İller Bankasınınyürüttüğü faaliyetin Anayasanın 128.maddesikapsamında genel idare esaslarına göreyürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerdensayılamayacağı, Banka personelinin Anayasanın anılanmaddesi kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarakdeğerlendirilemeyeceği, 6107 sayılı Kanununyürürlüğe girdiği tarihten çok önceanılan Banka’da göreve başlamakla birlikte, İllerBankası'nın 6107 sayılı Kanun ile anonim şirketedönüştürüldüğü, 14.8.2012 tarih ve24/426 sayılı İller Bankası Anonim ŞirketiYönetim Kurulu kararıyla 2011 yılı temettüdağıtımına karar verildiği, bu tarih itibarıylakamu kuruluşu niteliği taşımayıp özel hukukhükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip ve anonimşirket statüsünde bulunduğu, Yönetim Kurulununaldığı kararın, özel hukuk süjesitarafından, idari bir hizmetin görülmesine ilişkin olmayanelde edilen kârın dağıtımına ilişkin birkarar olduğu, davanın davalı İller Bankasının AnaSözleşmesinde belirtilen Yönetim Kumlu üyeleri ile Bankapersoneline temettü olarak dağıtılmak üzereayrılan yıllık kar (temettü) paylarınınödenmesi isteminin reddine ilişkin davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevlibulunduğu kanaatine ulaşılmıştır. Açıklanannedenlerle, 1) Davanın, davacıya 2010 yılı içinödenen temettü tutarının iadesi yolunda tesis edilendavalı idare işleminin iptaline ilişkin kısmıyönünden İdari Yargı yeri görevli olduğundan Van1. İdare Mahkemesinin bu konuda vermiş olduğu görevsizlikkararının, 2)Davacının payına düştüğünü ilerisürdüğü, 2011 yılına ait temettübaşvurusunun reddi yönünde tesis edilen davalı idareişleminin iptal edilmesi istemine ilişkin kısmıyönünden ise, Adli Yargı yeri görevli olduğundan Van1. Asliye Hukuk Mahkemesinin bu konuda vermiş olduğu görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : 1) Davanın, davacıya 2010 yılı içinödenen temettü tutarının iadesi yolunda tesis edilendavalı idare işleminin iptaline ilişkin KISMI YÖNÜNDENİDARİ YARGININ görevli olduğuna; bu nedenle Van 1.İdare Mahkemesinin bu konuda vermiş olduğu 22.12.2014 günve E:2014/1528, K:2014/2306 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ; 2) Davanın,davacının payına düştüğünü ilerisürdüğü, 2011 yılına ait temettübaşvurusunun reddi yönünde tesis edilen davalı idareişleminin iptal edilmesi istemine ilişkin KISMI YÖNÜNDENİSE, ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUA; bu nedenle Van 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin bu konuda vermiş olduğu 17.11.2015 günve E:2015/112, K:2015/793 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 14.03.2016 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy