T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 44
KARAR NO : 2016 / 79
KARAR TR : 15.2.2016
ÖZET : Belirsiz süreli iş akdi ile usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının; kendisine kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla mesai, hafta tatili, bayram, genel tatil ve yıllık izin ücretleri ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.A.
Vekilleri : Av. İ. D. - Av. T. P. D.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. I.Y.
O L A Y : Davacı vekilidilekçesinde; müvekkilinin, Şanlıurfa'da Otelcilik TurizmMeslek Lisesi Uygulama Oteli'nde belirsiz süreli iş akdiyle ustaöğretici olarak çalışırken, iş akdininhiçbir gerekçe gösterilmeden feshedildiğini;müvekkilinin, 01.04.2010 tarihinden 05.04.2013 tarihine kadararalıksız çalıştığını;çalıştığı süre içerisinde işyasasında öngörülen süreden daha fazlaçalıştırılmasına rağmen kendisine fazlamesai ücreti ödenmediğini; müvekkilinin sağlıksorunları, aile problemleri gibi istisnalar hariç haftalıkizin kullanmadığını, gün içerisinde ancak 15dakika yemek için işe ara verdiğini, bunundışında sürekliçalıştığını; bu şekilde süreklifazla mesai yaptığını ancak bununkarşılığı olan ücretialmadığını; bunun yanında yıllık izin dekullanmadığını, kendisine hafta tatili ücreti,bayram-genel tatil ücretleri dini milli bayram ücretlerinin deödenmediğini ifade ederek; fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla Davalı'dan şimdilik;100,00 TLkıdem tazminatı, 100,00 TL ihbar tazminatı, 100,00 TL fazlamesai ücreti, 100,00 TL hafta tatili ücreti, 100,00 TL bayram vegenel tatil ücreti ve 100,00 TL yıllık izin ücreti olmaküzere toplam 600,00 TL tazminat ve alacağın, kıdemtazminatı için iş akdinin fesih tarihinden, diğeralacaklara ise borçlunun temerrüde düşmüşsayıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ilebirlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle 29.7.2013 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır.
Davacı vekili daha sonradavalarını 10.418,06 TL olarak ıslah etmiştir.
Şanlıurfa3.İş Mahkemesi; 17.2.2014 gün ve E:2013/72, K:2014/53 sayıile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek kararvermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9.Hukuk Dairesi;9.12.2014 gün ve E:2014/11182, K:2014/37695 sayı ile görevnedeniyle Mahkeme kararını bozmuştur.
ŞANLIURFA 3.İŞMAHKEMESİ: 30.3.2015 gün ve E:2015/72, K:2015/122 sayı ile,“(…) Taraf vekillerinin temyizi üzerine mahkememiz kararıYargıtay 9. Hukuk Dairesinin yukarıda belirtilen ilamı ile"657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89.maddesinde “Her derecedeki eğitim ve öğretimkurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul,kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlardaöğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halindeöğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğermemurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek dersgörevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı,ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığınteklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur,hükümleri yer almaktadır.
Bu maddeye istinadençıkarılan, T.C. Milli Eğitim Bakanlığıkurumlarında sözleşmeli veya ek ders görevi ilegörevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler hakkındayönetmeliğin 5/2 maddesi uyarınca da, Uzman ve UstaÖğreticilerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89uncu maddesi uyarınca 02/12/1998 tarihli ve 98/12120 sayılıBakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan T.C.Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve YöneticilerininDers ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Esaslarda belirtilen miktarda ek dersgörevi verilebileceği belirtilmiştir.
Görev konusu kamudüzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkatealınmalıdır.
İş mahkemeleriningörev alanını hakim, tarafların iddia ve savunmalarınagöre değil, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun1. maddesini esas alarak belirleyecektir.
Ayrıca belirtmek gerekir ki,işçinin İş Kanunu kapsamında kalmaması halindeiş mahkemesine açılan davada, davanın esastan reddi usuleaykırıdır. Dava dilekçesinin görev nedeni ile reddive adli yargı görevli ise davanın görevli hukuk mahkemesinegönderilmesine karar verilmesi gerekir.
İdari Yargınıngörevli olması “dava dilekçesinin yargı yoluyanlışlığı nedeni ile reddine” karar verilmesigerekir. İdari Yargı görevli ise gönderme kararıverilemez.
5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca İşKanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleridir.
Davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarakgörevlendirildiği, davacıya ücretlerinin 657Sayılı Devlet Memurları kanununun 89. Maddesine uygun olarakBakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca T.C.Maliye Bakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği anlaşılmaktadır.
Davacının sosyalgüvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında gösterilmesi iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez.
Davacı 657 sayılıyasanın 89. maddesinde belirtilen statü içindegörevlendirilmiştir. Davacı ile davalı arasındaiş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflar arasındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğunun kabulü gerekir.Aradaki hukuki ilişki iş sözleşmesi, bir başkaanlatımla işçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemez.
Bu hukuki olguya göreuyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolup, Mahkemece “dava dilekçesinin yargı yolunun caizolmaması nedeni ile usulden reddine” karar verilmesi gerekir"şeklinde bozularak mahkememize gönderilmiştir.
Bozma sonrası yapılanyargılamada davacı vekili direnme, davalı vekili bozmaya uymatalep etmiştir. Mahkememizce bozmaya uyulmuştur.
Tüm dosya kapsamı,Yargıtay bozma ilamı birlikte değerlendirildiğinde; davadilekçesinin yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usuldenreddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
Dava dilekçesininyargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine…”karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili 13.4.2015tarihinde İş Mahkemesine verdiği dilekçe ile, görevsizlik kararı verilip kesinleşen E:2015/72 sayılıdosyanın, davaya bakmakla görevli ŞanlıurfaNöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesini talepetmiştir.
Şanlıurfa3.İş Mahkemesi; 11.5.2015 gün ve E:2015/72 sayılıüst yazıyla dava dosyasını İdare mahkemesinegöndermiştir.
Şanlıurfa2.İdare Mahkemesi: 23.6.2015 gün ve E:2015/659 sayı ile,“(…) 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesinde, "Adli,idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler.
Yargı merciince, öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da teminedilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir"hükmüne yer verilmiştir.
2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un “İdareMahkemelerinin Görevleri” başlıklı değişik5. maddesinde;
“1-İdare Mahkemeleri,Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecedeDanıştay’da çözümlenecek olanlardışındaki, a) İptal davalarını, b) Tam yargıdavalarını, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerinden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davaları, d) Diğer kanunlarlaverilen işleri çözümler.
2-Özel KanunlardaDanıştay'ın görevli olduğu belirtilen ve İdariYargılama Usulü Kanunu ile İdare Mahkemelerinin görevlikılınmış bulunduğu davalarıçözümler." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türlerive İdari Yargı Yetkisinin Sınırı''başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında idari davatürleri; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konuve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları, tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalarolarak sayılmıştır.
Dava dosyasının veŞanlıurfa 3. İş Mahkemesi’nin E:2015/72sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden;davacının 657 sayılı Kanun'un 89. maddesi uyarınca ekders ücreti karşılığında davalı idare ilearalarında yapılan ve her yıl yenilenen "Ek DersGörevi Verilerek Görevlendirilen Usta Öğretici Ferdi HizmetSözleşmesi" ile 01/04/2010-05/04/2013 tarihleri arasındaŞanlıurfa İli, Merkez Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesinde ustaöğretici olarak çalıştığı,davacı ile yeniden sözleşme yapılmayarak iştençıkarıldığı, bunun üzerine kıdem veihbar tazminatı, fazla mesai alacağı, milli ve dini bayram ileresmi tatil çalışmalarınınkarşılığının ve yıllık izin ücretialacağının tazminine karar verilmesi istemiyleaçılan davada Şanlıurfa 3. İş Mahkemesinin17/02/2014 tarih ve E:2013/72, K:2014/53 sayılı kararı iledavanın kabulüne dair karar verildiği, Milli Eğitim Bakanlığıtarafından yapılan temyiz üzerine Yargıtay 9. HukukDairesinin 09/12/2014 tarih ve E:2014/11182, K:2014/37695 sayılıkararı ile uyuşmazlığın idari yargı yerleriningörev alanına girdiği gerekçesiyle kararınbozulduğu, Şanlıurfa 3. İş Mahkemesince bozmakararına uyularak 30/03/2015 tarih ve E:2015/72, K:2015/122sayılı kararı ile bozma kararına uyularakuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı yerleri olması nedeniyle dava dilekçesinin usuldenreddedildiği, davacı vekilinin dosyanın Şanlıurfaİdare Mahkemesine gönderilmesi talebi üzerine (usuleaykırı olarak) dosyanın Mahkememize gönderildiğigörülmüştür.
5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir iş sözleşmesinedayanarak çalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türlerive Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişikmaddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu mahkemeler:
A) (Mülga:18/10/2012-6356/81 md.)
B)İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleriarasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara dabakarlar.
İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bukanundaki esas ve usullere göre bakılır.
Fiili ve hukukiimkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlikhukukundan kaynaklanan davaların görüleceği işmahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir.
Olayda, davacının,Şanlıurfa ili, Merkez Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesinde 657sayılı Kanunun 4. maddesinde belirtilen istihdam şekillerindenbiri ile çalıştırılmadığı,ayrıca davacının 657 sayılı Kanunun 89.maddesinedayanılarak çalıştırılmasınındavacıyı kamu personeli yapmayacağı, davacının,mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, imzaladığı işsözleşmesine (Ek Ders Görevi Verilerek Görevlendirilen UstaÖğretici Ferdi Hizmet Sözleşmesi) istinaden idareylearasında hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem veihbar tazminatı ile fazla mesai, milli ve dini bayram, resmi tatilçalışmasından kaynaklanan alacakları ileyıllık izin ücreti alacağının iş kanunundankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümünün 02/03/2015 tarih ve E:2015/87,K:2015/106 sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanan nedenlerle,2247 Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasınınile Şanlıurfa 3. İş Mahkemesi'nin E:2015/72sayılı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosyanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi'nin karar vermesine kadar ertelenmesine…” kararvermiştir.
Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü; 28.9.2015 gün ve E: 2015/664,K:2015/665 sayı ile, “(…)Davanın somutunda,Şanlıurfa 3.İş Mahkemesince verilen görevsizlikkararı, Mahkemece davacı vekilinin talebi üzerineŞanlıurfa İdare Mahkemesine gönderilmiş; ancak bumahkemece usulü yönden bir karar (dilekçe reddi) verilmeyip,davada görevsiz olduğu düşüncesiyle, görevliyargı yerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 3. ve 9. maddeleri uyarıncaidari yargı yerlerinde bizzat dava açma, davacılarınuymak zorunda olduğu emredici bir hüküm olduğu gibi, 492sayılı Harçlar Kanununun ilgili hükümleri vetarifeleri gereğince böyle bir davanın harca tabi olduğuizahtan varestedir. İlgili mevzuatında gerekli değişiklikyapılmadığı sürece, bu yasalyükümlülüklerin ihmali ve Avrupa İnsan HaklarıMahkemesinin anılan kararının Mahkememizce doğrudanuygulanması suretiyle, benzer bütün davaların buşekilde sonuçlandırılması mümkün görülmemiştir.
Bu durumda, ortada idaremahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyleaçılmış bir dava bulunmadığından, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülenkoşullar gerçekleşmemiştir.” gerekçesiyle;2247 sayılı Yasada öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Yasanın 27. maddesiuyarınca reddine karar verilmiştir.
Şanlıurfa 2.İdareMahkemesi, 2.12.2015 gün ve E:2015/659, K:2015/1276 sayı ile,“(…) Karar veren Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi'nce2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14.maddesiuyarınca dava dosyası incelenerek işin gereğidüşünüldü:
2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 3.maddesinde; idari davalara aitdilekçelerde bulunması gerekli hususlar belirtilmiş olupmaddenin 1. fıkrasında idari davaların, Danıştay,idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitabenyazılmış imzalı dilekçelerleaçılacağı, 2. fıkrasında dilekçelerde;tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadlarıveya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere aitTürkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının, davanın konusu vesebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idariişlemin yazılı bildirim tarihinin, tam yargıdavalarında uyuşmazlık konusu miktarıngösterileceği, 3. fıkrasında da dava konusu kararın vebelgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesineekleneceği, dilekçelerle bunlara ekli evrakınörneklerinin karşı taraf sayısından bir fazlaolacağı kurala bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 15. maddesinin1. fıkrasının (d) bendinde, yapılan ilk incelemededilekçelerin Kanunun 3. maddesine uygun olmadığınıntespiti halinde otuz gün içinde 3. maddeye uygun şekildeyeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak suretiyle davaaçılmak üzere dilekçenin reddine karar verileceği;maddenin 5. fıkrasında ise 1. fıkranın (d) bendinegöre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilendilekçelerde aynı yanlışlıklaryapıldığı taktirde davanın reddedileceğikurallarına yer verilmiştir.
Ayrıca yargılamausulü ve dosyaların tekemmül süreciaçısından adli yargı merciileri ile idari yargımerciileri arasında farklılık olduğu açık olup,farklı yargı düzeni tarafından görevsizlik kararıüzerine gönderilen dosyaların devam etmesi şeklindeherhangi bir usul kuralı bulunmamaktadır.
Dava dosyasınınincelenmesinden; davacı tarafından, ödenmeyen kıdemtazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, hafta tatiliücreti, bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık izinücreti olan toplam 600,00-TL'nin ödenmesi istemiyleaçılan davada Şanlıurfa 3. İş Mahkemesinin30/03/2015 tarih ve E:2015/72, K:2015/122 sayılı kararı ileuyuşmazlığın idari yargı yerlerinceçözülmesi gerektiğinden yargı yolunun caizolmaması nedeniyle davanın reddine karar verildiği, davacıvekili tarafından dosyanın idare mahkemesine gönderilmesininistenilmesi üzerine dava dosyasının Mahkememize gönderildiği,ancak Mahkememize hitaben yazılmış bir dilekçe bulunmadığındanbu haliyle 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygunolmadığı görülmüştür.
Bu nedenle, 2577 sayılıKanunun 3.maddesine uygun ve Mahkememize hitaben yazılmış birdilekçe ile bakılan davanın yenilenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,2577 sayılı Yasanın 3’ncü maddesi hükmüneuygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı yasanın 15’ncimaddesinin 1.fıkrasının (d) bendi uyarınca bu kararınbildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde belirtilennoksanlıklar tamamlanarak söz konusu 3. maddedeöngörülen koşullara uygun biçimde yeniden davaaçılmak üzere reddine…” karar vermiştir.
Davacı vekili bununüzerine, 6.1.2016 kayıt tarihli dilekçeyle, aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
ŞANLIURFA 2.İDAREMAHKEMESİ; 14.1.2016 gün ve E:2016/11 sayı ile, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19., 2576 sayılıBölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve VergiMahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’un“İdare Mahkemelerinin Görevleri” başlıklıdeğişik 5.maddeleri ve 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türlerive İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasıhükümlerine yer verdikten sonra; “Davadosyasının ve Şanlıurfa 3. İş Mahkemesi'ninE:2015/72 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden;davacının 657 sayılı Kanun’un 89. maddesiuyarınca ek ders ücreti karşılığındadavalı idare ile aralarında yapılan ve her yıl yenilenen"Ek Ders Görevi Verilerek Görevlendirilen UstaÖğretici Ferdi Hizmet Sözleşmesi" ile 01/04/2010-05/04/2013tarihleri arasında Şanlıurfa İli, Merkez Otelcilik veTurizm Meslek Lisesinde usta öğretici olarakçalıştığı, davacı ile yenidensözleşme yapılmayarak işten çıkarıldığı,bunun üzerine kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesaialacağı, milli ve dini bayram ile resmi tatilçalışmalarınınkarşılığının ve yıllık izin ücretialacağının tazminine karar verilmesi istemiyleaçılan davada Şanlıurfa 3. İş Mahkemesinin17/02/2014 tarih ve E:2013/72, K:2014/53 sayılı kararı iledavanın kabulüne dair karar verildiği, Milli EğitimBakanlığı tarafından yapılan temyiz üzerineYargıtay 9. Hukuk Dairesinin 09/12/2014 tarih ve E:2014/l 1182,K:2014/37695 sayılı kararı ile uyuşmazlığınidari yargı yerlerinin görev alanına girdiğigerekçesiyle kararın bozulduğu, Şanlıurfa 3. İşMahkemesince bozma kararına uyularak 30/03/2015 tarih ve E:2015/72,K:2015/122 sayılı kararı ile bozma kararına uyularakuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı yerleri olması nedeniyle dava dilekçesinin usuldenreddedildiği, davacı vekilinin dosyanın Şanlıurfaİdare Mahkemesine gönderilmesi talebi üzerine (usuleaykırı olarak) dosyanın Mahkememize gönderildiğigörülmüştür.
5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir iş sözleşmesinedayanarak çalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türlerive Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında, kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu mahkemeler:
A)(Mülga: 18/10/2012-6356/81md.)
B)İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar.
İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bukanundaki esas ve usullere göre bakılır.
Fiili ve hukukiimkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlikhukukundan kaynaklanan davaların görüleceği işmahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir.
Olayda, davacının,Şanlıurfa ili, Merkez Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesinde 657sayılı Kanunun 4. maddesinde belirtilen istihdam şekillerindenbiri ile çalıştırılmadığı, ayrıcadavacının 657 sayılı Kanunun 89.maddesine dayanılarakçalıştırılmasının davacıyı kamupersoneli yapmayacağı, davacının, mahalli mülki amirintasarrufu ile çalıştığı,imzaladığı iş sözleşmesine (Ek Ders GöreviVerilerek Görevlendirilen Usta Öğretici Ferdi HizmetSözleşmesi) istinaden idareyle arasında hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem ve ihbar tazminatı ile fazlamesai, milli ve dini bayram, resmi tatil çalışmasındankaynaklanan alacakları ile yıllık izin ücretialacağının iş kanunundan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümünün 02/03/2015 tarih ve E:2015/87,K:2015/106 sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanan nedenlerle,2247 Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için davadosyasının ile Şanlıurfa 3. İş Mahkemesi'ninE:2015/72 sayılı dosyasının UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine, dosyanın incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine kadar ertelenmesine…”karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve FikretERES’in katılımlarıyla yapılan 15.2.2016günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nceanılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul veyönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğuanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkgörülmediğinden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının belirsiz süreli iş akdi ileusta öğretici olarak çalışırken iş akdininhiçbir gerekçe gösterilmeden fesh edildiği nedeniylemaddi alacağın faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
506 Sayılı SosyalSigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişisigortalı olarak tanımlanmış; 79.madde ilebaşlayan Dördüncü Kısmında, primlere ilişkinhükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklarİş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;“İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında; kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bu mahkemeler:
A) (Mülga:18/10/2012-6356/81 md.)
B) İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar.
İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bukanundaki esas ve usullere göre bakılır.
Fiili ve hukukiimkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlikhukukundan kaynaklanan davaların görüleceği işmahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir.
Dosya kapsamındayapılan incelemede; davacınınŞanlıurfa'da Otelcilik Turizm Meslek Lisesi UygulamaOteli'nde belirsiz süreli iş akdiyle usta öğretici olarakçalışırken, iş akdinin hiçbir gerekçegösterilmeden feshedildiği, 01.04.2010 tarihinden 05.04.2013 tarihinekadar aralıksız çalıştığı;çalıştığı süre içerisinde işyasasında öngörülen süreden daha fazlaçalıştırılmasına rağmen kendisine fazlamesai ücreti ödenmediği, sağlık sorunları, aileproblemleri gibi istisnalar hariç haftalık izinkullanmadığı, gün içerisinde ancak 15 dakika yemekiçin işe ara verdiği, bunun dışındasürekli çalıştığı, sürekli fazlamesai yaptığını ancak bununkarşılığı olan ücreti almadığı,yıllık izin de kullanmadığı, kendisine hafta tatiliücreti, bayram-genel tatil ücretleri dini milli bayramücretlerinin de ödenmediği ifade edilerek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla Davalı'danşimdilik;100,00 TL kıdem tazminatı, 100,00 TL ihbartazminatı, 100,00 TL fazla mesai ücreti, 100,00 TL hafta tatiliücreti, 100,00 TL bayram ve genel tatil ücreti ve 100,00 TLyıllık izin ücreti olmak üzere toplam 600,00 TL tazminat vealacağın, kıdem tazminatı için iş akdinin fesihtarihinden, diğer alacaklara ise borçlunun temerrüdedüşmüş sayıldığı tarihten itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi davaaçıldığı anlaşılmıştır.
Davacının, 5510 ve 4857sayılı Kanunlar uyarınca mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen ihbar ve kıdemtazminatları ile diğer taleplerin iş kanunundan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile Şanlıurfa 3. İş Mahkemesinin verdiği 30.3.2015gün ve E:2015/72, K:2015/122 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bunedenle Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Şanlıurfa 3. İş Mahkemesinin 30.3.2015 gün ve E:2015/72, K:2015/122 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 15.2.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Fikret
ERES
Full & Egal Universal Law Academy