T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2016 / 59 KARAR NO : 2016 / 94 KARAR TR : 15.2.2016 ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Meslek Lisesinde usta öğretici olarak görev yapan davacının, haksız olarak görevine son verilmesi nedeniyle talep ettiği kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :P.D. Vekilleri :Av. İ.D. & Av. T.P.D. Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı (ŞanlıurfaOtelcilik ve Turizm Meslek Lisesi Müdürlüğü) Vekili : Av. I.Y.(Adli Yargıda) O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde; “Davacı müvekkil, Şanlıurfa'daOtelcilik Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli'nde belirsiz süreli işakdiyle usta öğretici olarak çalışırken,iş akdi hiçbir gerekçe gösterilmedenfeshedilmiştir. Davacı müvekkil,davalı Bakanlığa bağlı iş yerinde 01.04.2010tarihinden 05.04.2013 tarihine kadar aralıksızçalışmıştır. Davacı müvekkilçalıştığı süre içerisinde işyasasında öngörülen süreden daha fazlaçalıştırılmasına rağmen kendisine fazlamesai ücreti ödenmemiştir. Şöyle ki; müvekkilinnormal mesai saati 07:00-15:00 olup, iş yoğunluğu nedeniylehemen her gün 18:00-19:00'a kadar çalışma devametmektedir. Turizm sektöründe özellikle Şanlıurfa'damevsimsel özellikler dikkate alındığında, turizmsektöründeki tüm çalışanların fazla mesaiyaptığı bir gerçektir. Bu şekilde sürekli fazlamesai yapan müvekkile fazla mesai ücreti ödenmemiştir. Müvekkil sağlıksorunları, aile problemleri gibi istisnalar hariç haftalıkizin kullanmamıştır. Gün içerisinde ancak 15 dakikayemek için işe ara vermekte, bunun dışındasürekli çalışmaktadır. Müvekkil bu şekildesürekli fazla mesai yapmış, bununkarşılığı olan ücreti almamıştır.Bunun yanında müvekkil yıllık izin dekullanmamıştır Müvekkile, hafta tatili ücreti,bayram-genel tatil ücretleri dini milli bayram ücretleri deödenmemiştir. Müvekkile bugüne kadarherhangi bir ödeme yapılmadığından, fazlayailişkin dava ve talep hakkımız saklı kalmak kaydıylaşimdilik aşağıda gösterilen tazminat vealacağın davalıdan tahsilini teminen işbu davayıaçma zarureti hâsıl olmuştur. NETİCE-İ TALEP:Yukarıda açıklanan nedenlerle DAVAMIZIN KABULÜYLE; Fazlaya ilişkinhaklarımız saklı kalmak kaydıyla davalıdanşimdilik; 100.00 TL kıdem tazminatı, 100.00 TL ihbartazminatı, 100.00 TL fazla mesai ücreti, 100.00 TL hafta tatiliücreti, 100.00 TLbayram ve genel tatil ücreti, 100.00 TL yıllık izin ücretiolmak üzere toplam 600,00 TL tazminat ve alacağın, kıdemtazminatı için iş akdinin fesih tarihinden, diğeralacaklara ise borçlunun temerrüde düşmüşsayıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ilebirlikte tahsiline, yargılama gideri ve ücreti vekaletin dedavalıya yükletilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talepederim.” demek suretiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Şanlıurfa3.İş Mahkemesi:17.02.2014 gün, E:2013/74, K:2014/55 sayılı kararındaözetle; davanın kabulüne karar vermiştir. İşbu kararakarşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay9. Hukuk Dairesi 09.12.2014 gün ve E:2014/11184, K:2014/37697sayılı ilamı ile; “657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesinde “Her derecedekieğitim ve öğretim kurumlan ile Üniversite ve Akademi(Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapankurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veyaöğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere,öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahutaçıktan atanacaklara ücret ile ek ders göreviverilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, dersgörevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgiliBakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespitolunur", hükümleri yer almaktadır. Bu maddeye istinadençıkarılan, T.C. Milli Eğitim Bakanlığıkuramlarında sözleşmeli veya ek ders görevi ilegörevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler hakkındayönetmeliğin 5/2 maddesi uyarınca da, Uzman ve UstaÖğreticilerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89uncu maddesi uyarınca 02/12/1998 tarihli ve 98/12120 sayılıBakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan MilliEğitim Bakanlığı Öğretmen ve YöneticilerininDers ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ekders görevi verilebileceği belirtilmiştir. Görev konusu kamudüzenine ilişkin olup, mahkemece re'sen dikkate alınmalıdır. İş mahkemeleriningörev alanını hakim, tarafların iddia ve savunmalarınagöre değil, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun1. maddesini esas alarak belirleyecektir. Ayrıca belirtmek gerekir ki,işçinin İş Kanunu kapsamında kalmaması halindeiş mahkemesine açılan davada, davanın esastan reddi usuleaykırıdır. Dava dilekçesinin görev nedeni ile reddive adli yargı görevli ise davanın görevli hukuk mahkemesinegönderilmesine karar verilmesi gerekir. İdari Yargınıngörevli olması halinde “dava dilekçesinin yargıyolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine” karar verilmesigerekir. İdari Yargı görevli ise mahkemece göndermekararı verilemez. 5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca İşKanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleridir. Davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarakgörevlendirildiği, davacıya ücretlerinin 657Sayılı Devlet Memurları kanununun 89.maddesine uygun olarakBakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği anlaşılmaktadır. Davacının sosyalgüvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında gösterilmesi iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez. Davacı 657 sayılıyasanın 89. maddesinde belirtilen statü içindegörevlendirilmiştir. Davacı ile davalı arasındaiş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki ilişkininstatü hukukuna tabi olduğunun kabulü gerekir. Aradaki hukukiilişki iş sözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemez. Bu hukuki olguya göreuyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolup, Mahkemece “dava dilekçesinin yargı yolunun caizolmaması nedeni ile usulden reddine” karar verilmesi gerekirkenuyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesihatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.” şeklindekigerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir. Şanlıurfa 3.İş Mahkemesi:Yargıtay’ın bozma ilamına uyduktan sonra 30.03.2015 günve E:2015/74, K:2015/124 sayılı kararı ile özetle; davadaidari yargı yerinin görevli olduğundan bahisle davanıngörev yönünden reddine karar vermiş ve kararkesinleşmiştir. Davacı vekili 13.04.2015tarihli dilekçe ile dosyanın ŞanlıurfaNöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesini talepetmiş, bu aşamadan sonra dosya Şanlıurfa 2. İdareMahkemesinin 2015/662 Esas sırasına kaydedilmiştir. Şanlıurfa 2.İdareMahkemesi:23.06.2015 gün ve E:2015/662 sayılı kararı ile özetle;uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göreadli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, 2247sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİBAŞKANLIĞI:28.09.2015 gün ve E:2015/656, K:2015/659 sayılı kararı ileözetle; “Davanın somutunda, Şanlıurfa 3. İşMahkemesince verilen görevsizlik kararı, davacı vekilinin talebiüzerine Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesinegönderilmiş; ancak bu mahkemece usul yönünden bir karar(dilekçe reddi) verilmeyip, davada görevsiz olunduğudüşüncesiyle öncelikle görev ret kararıverilmiş ayrıca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine dosyanın gönderilmesinede karar verilmiştir. 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 3. ve 9. maddeleri uyarınca idari yargıyerlerinde bizzat dava açma, davacıların uymak zorundaolduğu emredici bir hüküm olduğu gibi, 492 sayılıHarçlar Kanununun ilgili hükümleri ve tarifelerigereğince böyle bir davanın harca tabi olduğu izahtanvarestedir. İlgili mevzuatında gerekli değişiklikyapılmadığı sürece, bu yasalyükümlülüklerin ihmali ve Avrupa İnsan HaklarıMahkemesinin anılan kararının Mahkememizce doğrudanuygulanması suretiyle, benzer bütün davaların buşekilde sonuçlandırılması mümküngörülmemiştir. Bu durumda, ortada idaremahkemesine hitaben yazılmış dilekçeyleaçılmış bir dava bulunmadığından, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülenkoşullar gerçekleşmemiştir. Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Yasada öngörülenkoşulları taşımayan başvurunun, aynı Yasanın27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.” şeklindekigerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiştir. Bu karar üzerineŞanlıurfa 2. İdare Mahkemesi 27.11.2015 gün ve E:2015/662,K:2015/1269 sayılı kararı ile özetle; “İdareMahkemesine hitaben ve 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 3.ve 5.maddelerine uygun olarak davaaçılması gerekirken, dosyanın idari yargı merciinegönderilmesi istemini içeren dilekçe ile gelen davadosyasının 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 3.maddesine uygun olmadığı görülmektedir. Açıklanan nedenlerle;2577 sayılı İYUK’un 3.maddesi hükmüne uygunbulunmayan dava dilekçesinin, aynı Yasanın 15.maddesinin1.fıkrasının (d) bendi gereğince, bu kararın tebliğtarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde 3.maddeye uygunşekilde düzenlenerek noksanı tamamlandıktan sonra yenidendava açmakta serbest olmak üzere reddine” kararvermiştir. Bu aşamadan sonradavacı vekili süresi içerisinde noksanlıklarıtamamlayıp yeni bir dava dilekçesi düzenleyerek aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır. Şanlıurfa 2. İdareMahkemesi:15.01.2016 gün ve E:2016/4 sayılı kararı ile özetle;davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğindenbahisle, 2247 Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için davadosyasının Şanlıurfa 3. İş Mahkemesinin E:2015/74sayılı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine, dosyanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi’nin karar vermesine kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve FikretERES’in katılımlarıyla yapılan 15.2.2016günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME:Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Milli EğitimBakanlığına bağlı Şanlıurfa Otelcilik veTurizm Meslek Lisesi Müdürlüğü usta öğreticiolarak görev yapan davacının, haksız olarak görevineson verilmesi nedeniyle talep ettiği kıdem, fazlaçalışma, hafta, bayram ve genel tatil ücreti,yıllık izin ücreti ve ihbar tazminatının tahsilinekarar verilmesi istemiyle açılmıştır. 506 Sayılı SosyalSigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; aynızamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan“İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiştir. Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bu mahkemeler: A) (Mülga:18/10/2012-6356/81 md.) B) İşçi SigortalarıKurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleriarasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara dabakarlar. İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bukanundaki esas ve usullere göre bakılır. Fiili ve hukukiimkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlikhukukundan kaynaklanan davaların görüleceği işmahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; davacı P.D.’in 01.04.2010-05.04.2013tarihleri arasında Şanlıurfa Otelcilik Turizm Meslek Lisesi UygulamaOtelinde usta öğretici olarakçalıştığı, 05.04.2013 tarihinde işine sonverildiği belirerek, kıdem, fazla çalışma, hafta,bayram ve genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti ve ihbartazminatının tahsiline karar verilmesi istemiyle uyuşmazlığakonu davanın açıldığıanlaşılmıştır. Davacının, 657Sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu görevlisiolarak değil, 4857 ve 5510 sayılı Kanunlara tabi sigortalıstatüsüyle mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem, fazlaçalışma, hafta, bayram ve genel tatil ücreti,yıllık izin ücreti ve ihbar tazminatının işkanunundan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Şanlıurfa 2.İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile Şanlıurfa 3.İş Mahkemesince verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Davanın çözümündeADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenleŞanlıurfa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, Şanlıurfa 3. İş Mahkemesince verilen 30.03.2015 gün ve E:2015/74,K:2015/124 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 15.2.2016gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Fikret ERES
Full & Egal Universal Law Academy