T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2016 / 23 KARAR NO : 2016 / 60 KARAR TR : 15.02.2016 ÖZET: Davacıların murisinin, hemzemin geçitte meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybetmesinden dolayı davacıların uğradığı maddi ve manevi zararın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun’un 110.maddesi gereğince ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar :İ.D.,S.D.,G.D.,Y.D.’avelayeten, kendisine asaleten M.D. Vekilleri : Av.N.Y. (AdliYargıda) Av.C.A. (İdariYargıda) Davalı : TCDD GenelMüdürlüğü (Adli ve İdari Yargıda) Vekilleri : Av. M.D. (Adli Yargıda) Av.Y.T. (İdari Yargıda) Dahili Davalı :Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı(İdari Yargıda) Vekili :Av.S.H. O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesindeözetle; 22.08.2009 tarihinde hemzemin geçit üzerinde treninminibüse çarpması sonucu meydana gelen kazadadavacıların murisi N.D.’ın vefat ettiğini, olaylailgili olarak alınan bilirkişi raporlarında davalı idareninkusurlu olduğunun belirlendiğini, davacıların murisleri N.D.'ındesteğinden yoksun kaldığını, ayrıca yaşananolaydan dolayı davacıların büyük birüzüntü yaşadıklarını, açıklanansebeplerle M.D. için 5.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminat,İ.D. için 2.500,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat, S. D.için 2.500,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat, Y.D. için2.500,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat, G.D. için 2.500,00 TLmaddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 45.000,00 TLtazminatın olay tarihi olan 22.08.2009 tarihinden itibaren işleyecekyasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle 20.08.2010tarihinde adli yargıda dava açmıştır. Van3.Asliye Hukuk Mahkemesi: 22.02.2011 gün ve 2010/428 Esas, 2011/75Karar sayılı kararı ile: “Dava dilekçesi, cevapdilekçesi, getirtilen belgeler ve tüm dosya kapsamından;Davacının davalı kurum aleyhine 22.08.2009 tarihinde Van iliVali Mithatbey Mahallesi Yalım Erez Yolu Hemzemin geçitüzerinde trenin minibüse çarpması sonucu meydana gelenölümlü trafik kazasında davacıların murisi N.D.'ınvefat ettiği, olayla ilgili alman bilirkişi raporunda, davalıidarenin kusurlu olması nedeniyle fazlaya ilişkin haklan saklıkalmak kaydıyla toplam 45.000,00 TL maddi ve manevi tazminat istemiyledava açılmış ise de: Uyuşmazlık Mahkemesinin17.11.2003 tarih ve 2003/83 esas 2003/85 karar sayılı ilamındanda anlaşılacağı üzere Davalı kurumun kamu hizmetiifa eden bir KIT olduğu, idari eylemin idarenin kamu hukukualanındaki maddi edim ve davranışlarını ifadeettiği, dava konusu tazminat talebinin dayanağınıoluşturan kazanın, davalı idarenin hizmet ifası içintrenin seyir halindeki eylemi esnasında meydana geldiği, kamuhizmetinin düzenlenmesi ve yürütülmesi ile ilgili eylemlerin"idari" nitelikte olduğu, bu hizmeti ifa ederken meydana gelenzararların tazmini için açılacak davanın idariyargıda açılması gerektiği, adli yargınıngörev alanına girmediği anlaşıldığındandavacının davasının görev (yargı yolu)yönünden reddine karar vermek gerekmiş veaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.”şeklindeki gerekçesi ile davacının davasınıngörev yönünden reddine karar vermiş, verilen karardavacıya 05.05.2011 tarihinde, davalı vekiline 11.03.2011 tarihindetebliğ edilmiş olup tarafların kararı temyiz etmemesiüzerine 23.05.2011 tarihinde kesinleşmiş, karara bu şekildeşerh edilmiştir. Davacı vekili, bu kez aynıtaleplerle idari yargıda dava açmıştır. Van 1.İdare Mahkemesi; 25.12.2014gün ve 2011/637 Esas sayılı hasım düzeltme kararıile; davanın doğru hasım olan Van BüyükşehirBelediye Başkanlığı ve TCDD GenelMüdürlüğü husumetiyle incelenmesi gerektiğindenbahisle, Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nınTCDD Genel Müdürlüğü yanında hasım mevkiinealınmasına, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 14/6 ve 15.maddesinin ( c )fıkrası gereğince gerçek hasım olarak tesbit edilenVan Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nabu kararlar birlikte tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasınıntekemmül ettirilmesine ve kararın bir örneğinin davacıvekili ile diğer davalı TCDD GenelMüdürlüğü’ne tebliğine kararvermiştir. Van1.İdare Mahkemesi: 13.11.2015gün ve 2011/637 Esas sayılı kararı ile: “2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesinde; "Adli,idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler. Yargı merciince,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası datemin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan; 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun "Görevli ve Yetkili Mahkeme"başlıklı 110. maddesinde; "İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, buKanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bufıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. " hükmüne yerverilmiştir. Diğer taraftan; 2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un5. maddesinin 1. fıkrasında ise; İdare Mahkemelerinin, VergiMahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştay'daçözümlenecek olanlar dışındaki iptaldavaları ile tam yargı davalarını, tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerini birinin yürütülmesi için yapılanidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarlaverilen diğer işleri çözümleyeceği kuralabağlanmıştır. Dava dilekçesi ve eklerininincelenmesinden; davacılar tarafından, hemzemin geçittemeydana gelen kaza sonucu gerçekleşen ölüm olayınedeniyle zarara uğranıldığından bahisle tazminatödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın,idare mahkemesinin görevine giren iş ve işlemlerdenolmadığı, 2918 sayılı Yasanın 110. maddesi ilebelirlenen sorumluluk davası niteliğinde olduğu, dolayısıylaadli yargı yerlerince çözüme bağlanmasıgerektiği anlaşılmakta olup, bu kapsamda davalı VanBüyükşehir Belediye Başkanlığı'ncayapılan görev itirazının yerinde olduğu sonucunavarılmıştır.”şeklindeki gerekçesi ilegörevsizlik kararı vererek, davanın adli yargınıngörev alanına girdiğinden bahisle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarıncagörevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine kararvererek dosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve FikretERES’in katılımlarıyla yapılan 15.02.2016günlü toplantısında: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, İdare Mahkemesi’nce anılanYasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul veyönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğuanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkgörülmediğinden görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, hemzemin geçitüzerinde trenin minibüse çarpması sonucu meydana gelentrafik kazası nedeniyle hayatını kaybeden N.D.’ınmirasçılarının maddi ve manevi tazminat istemineilişkindir. 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öte yandan 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dava dosyanınincelenmesinden; davaya neden olan kazanın 22.08.2009 tarihinde Van iliMithat Bey Mahallesi Yalım Erez yolu hemzemin geçit üzerindetrenin minibüse çarpması meydana geldiği, bu kaza sonucu davacılarınmurisi Nevzat Dayan’ın vefat ettiği, davacıların da kazanınmeydana gelmesinde davalı idarenin kusurlu olduğu iddiasıylamaddi ve manevi tazminat istemiyle önce adli yargı yerinde davaaçtıkları, Van 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’ncedavanın, davada idari yargının görevli olduğugerekçesiyle reddedilmesi üzerine bu kez davacıların aynıistemlerle idari yargı yerinde dava açtıkları, Van1.İdare Mahkemesi’nce de davada adli yargı yerinin görevliolduğu belirtilerek 2247 sayılı Kanun’un 19.maddesiuyarınca dosyanın Mahkememize gönderildiğianlaşılmıştır. 2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarındada belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Her ne kadar Van 3.Asliye HukukMahkemesi’nde davanın açıldığı 20.08.2010tarihinde 2918 sayılı Kanun’un 110.maddesiyürürlükte değil ise de; görev kuralları kamudüzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflariçin bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişede etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın açıldığı andaki kurallara göregörevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmişise, (davanın açıldığı anda görevli olanve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadakigörev kuralının, değişikliğin yürürlüğegirmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dairintikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. Bu durumda, eldeki davada adliyargının görevli olduğu konusunda tereddütbulunmadığından, davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, Van 1. İdare Mahkemesi’ninbaşvurusunun kabulü ile Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.02.2011gün ve 2010/428 Esas, 2011/75 Karar sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Van 1.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜİLE Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.02.2011 gün ve2010/428 Esas, 2011/75 Karar sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 15.02.2016 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Fikret ERES
Full & Egal Universal Law Academy