T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2016 / 48
KARAR NO : 2016 / 83
KARAR TR : 15.02.2016
ÖZET: Davacı şirkete kasko sigortası ile sigortalı bulunan araçta; davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle meydana geldiği iddia edilen zararın, olayda kusuru bulunan davalıdan rücuen tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun’un 110. Maddesi gereğince, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A. Anonim Türk Sigorta Şti. Vekilleri :Av.H.H. & Av.M.A.Ç. Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü Vekilleri :Av.G.K. (İdari Yargıda) Av.C.K. (Adli Yargıda) O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 12.06.2012 tarihinde,davacı şirkete sigortalı olan 20….. plakalıaracın; davalı kurumun sorumluluk alanında bulunanÇameli-Fethiye kavşağında kazayakarıştığını, olay yerinde trafik kazatutanağı düzenlendiğini buna göre davalı kurumungerekli önlemleri almadığından birinci derecede kusurlubulunduğunu, davacı şirketin kasko sigortasıyaptığı araçta bu kazadan dolayı 12.500 TL lik hasarmeydana geldiğini, söz konusu hasarın bedelinin davacıtarafından sigortalısına ödendiğini belirterek; fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 9.375,00 TLrücuen tazminatın İş Bankası Denizli Şubesine31.07.2012 ödeme tarihinden itibaren dava ticari nitelikli poliçeyedayandığından ve merkez bankasının kısa vadelikredilere uyguladığı reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilinekarar verilmesi istemi ile 19.02.2014 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır. DenizliAsliye Ticaret Mahkemesi: 25.09.2014 gün ve 2014/59 Esas, 2014/266Karar sayılı kararı ile; “…Bir kamu hizmetigörmekle hükümlü olan davalı Karayolları GenelMüdürlüğü Karayollarının yapım veonarım hizmetleri sırasında verdiği zararlar idarenin eylemve işlemlerinden doğan zarar niteliğinde bulunduğundan davatam yargı davasını oluşturur bu tür davalara bakmayaidari yargı görevlidir. Bu haldeidarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zarardan dolayı açılandavanın idari yargı yerinde bakılacağından davadilekçesinin yargı yolu bakımından reddine” şeklindekigerekçesi ile idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zarardandolayı açılan davanın idari yargı yerindegörüleceğinden bahisle dava dilekçesinin yargı yolubakımından usulden reddine karar vermiş, verilen karardavacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 17.HukukDairesi: 12.02.2015 gün ve 2014/24193 Esas, 2015/2615 Karar sayılıkararı ile hükmün onanmasına karar vermiş, verilen karar davacı vekiline 03.04.2015tarihinde, davalı vekiline 06.04.2015 tarihinde tebliğ edilmişolup, taraflarca karar düzeltme yolunabaşvurulmadığından 22.04.2015 tarihindekesinleşmiş, karara bu şekilde şerh edilmiştir. Davacıvekili bu kez aynı taleplerle; idari yargı yerinde davaaçmıştır. Denizliİdare Mahkemesi: 11.05.2015 gün ve 2015/395 Esas, 2015/455 Kararsayılı kararı ile; “2577 sayılı Yasanın14/3-a maddesinde dava dilekçesi ve eklerinin görev ve yetkiyönünden inceleneceği, 15/1-a maddesinde ise yukarıdaanılan madde hükmüne aykırı bir durumunsaptanması halinde, adli ve askeri yargının görevliolduğu konularda açılan davaların görevyönünden reddine karar verileceği, belirtilmiştir. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1.maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirtmek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev,yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığıve bu kanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde,yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzenive güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretleriyapmanın Belediye Trafik brimlerinin görev ve yetkileri arasındaolduğu belirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Kanunun 19.01.2011 tarihli Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasa'nın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanlar dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmüne, Geçici21. maddesinde de " Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıdave Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmışbulunan davalara uygulanmaz" hükmüne yer verilmiştir. Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirketin kasko sigortapoliçesi ile sigortalısı olan 20….. plakalıaracın 12.06.2012 tarihinde Çameli ilçesinden Fethiyeilçesine giderken Fethiye kavşağında, seyir halindeykenönüne grayder çıktığı, graydereçarpmamak için sağ tarafa kırdığı vekırdığı yol üzerinde mıcıra giriparaç kontrolünü kaybetmesi sebebiyle maddi hasarlı trafikkazasına uğraması sonucu davalı idarenin hizmet kusurunedeniyle meydana geldiği iddia olunan zarara karşılıkdavacı şirketçe sigortalısına ödenenmeblağdan sigortalının kusuruna denk gelen kısmınmahsubu sonucu kalan 9.375,00.-TL'nin, ödemeninyapıldığı 31.07.2012 tarihinden itibaren işleyecekyasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle iş bu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıdayer alan hükümlerin değerlendirilmesinden; 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinde yapılan söz konusu değişikliksonrasında, trafik kazası nedeniyle açılacak sorumlukdavalarında Kanun değişikliğininyürürlüğe girdiği 19.01.2011 tarihi sonrasındaaçılan davalarda adli yargı mercilerinin görevliolduğu anlaşıldığından; görülmekte olandavanın adli yargı mercilerinin görevine girmesi nedeniyledavanın görev yönünden reddine karar vermek gerekmektedir. NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 05.11.2012 tarih E:2012/144, K: 2012/224sayılı karanda bu yöndedir.” şeklindekigerekçesi ile 2577 sayılı Kanun’un 14/3-a ve 15/1-amaddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilenkarara davalı vekili tarafından itiraz edilmiştir. DenizliBölge İdare Mahkemesi: 02.12.2015 gün ve 2015/1329 Esas, 2015/2071Karar sayılı kararı ile; itirazın reddi ile anılankararın onanmasına karar vermiş, verilen karar davalıvekiline 21.12.2015 tarihinde, davacı vekiline 18.12.2015 tarihindetebliğ edilmiş olup, süresi içerisinde karardüzeltme yoluna gidilmediğinden kesinleşmiştir. Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerinceverilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi istemiylebaşvuruda bulunmuştur. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve FikretERES’in katılımlarıyla yapılan 15.02.2016günlü toplantısında: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;2918 sayılı Yasa’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adlive idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemiüzerine, idari yargı dosyasının son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN’un adli yargı, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacı şirketekasko sigortası ile sigortalı bulunan 20….. plakalıaraçta; davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle meydanageldiği iddia edilen zararın, olayda kusuru bulunan davalıdanrücuen tazmini istemi ile açılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yollarıtrafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dosyanınincelenmesinden; davanın, 12.06.2012 günü meydana gelen maddihasarlı trafik kazasında, davalının bakım gözetimve sorumluluğunda bulunan yolun yapısından kaynaklanan hatanedeni ile meydana gelen kazada hizmet kusuru bulunan davalı idareden,meydana gelen zararın rücuen tazmini istemi ile Denizli AsliyeTicaret Mahkemesi’nde açıldığı, Denizli AsliyeTicaret Mahkemesi’nin davayı görev yönünden reddettiğive kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerineYargıtay 17.Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleştiği;bunun üzerine davacı vekili tarafından aynı istemlerle Denizliİdare Mahkemesi’nde dava açıldığı, Denizliİdare Mahkemesi’nce davanın görevden reddedildiği, bukarara karşı davalı vekili tarafından itiraz edildiği;Denizli Bölge İdare Mahkemesi’nce itirazın reddi ile onamakararı verildiği, taraflarca süresi içerisinde karardüzeltme yoluna başvurulmadığından kararınkesinleştiği; davacının, 2247 SayılıUyuşmazlık Mahkemesi Kanunu’nun 14.maddesi uyarıncagörevli yargının belirlenmesi istemi ile Mahkememizemüracaat ettiği anlaşılmaktadır. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesisağlanarak davaların görülmesi veçözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilendüzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılıKanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanınagirdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdaretarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkininkullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynıkarayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bunedenle aynı tür risk üreten araçlar arasındaözel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren birneden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralAnayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any. Mah.nin26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G.27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 25.09.2014gün ve 2014/59 Esas, 2014/266 Karar sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 25.09.2014 gün ve 2014/59 Esas, 2014/266Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 15.02.2016 gününde, Üye Süleyman HilmiAYDIN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Fikret ERES KARŞIOY UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580, K:2015/592sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 15.02.2016 ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy