T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 946
KARAR NO : 2016 / 6
KARAR TR : 25.01.2016
ÖZET : Davacılara ait taşınmaza davalı idarelerce kamulaştırmasız el atıldığından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalıdan tazmini ile taşınmaz hisselerinin davalı idare adına tescili istemiyle açılan davanın, bilirkişi raporuyla taşınmaza idarece yol ve kaldırım yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı saptandığından, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk K A R A R Davacı lar : O.G. A.G. A.G.Mirasçıları 1- A.G. 2- M.G. 3- E.G. Vekili :Av. M.Y. Davalı :Adli Yargıda Bağcılar Belediye Başkanlığı Vekili :Av. O.E. İdari Yargıda 1- İstanbul Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Vekili :Av. Ö.A. 2- Bağcılar Belediye Başkanlığı O L A Y :Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin İstanbulİli, Bağcılar İlçesi, Sancaktepe Mahallesi, F21c23alcpafta, 187 ada 1 ve 3 parsellerdeki 356 ve 414 m2’liktaşınmazların hissedarı olduğunu, sözkonusutaşınmazların imar planında kısmen yol kısmen depark alanında kaldığını, ancak herhangi birkamulaştırma işlemi yapılmadığını,müvekkillerinin bu nedenle taşınmazlarından yararlanamadıklarınıbeyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla25.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsili ile davacılaraödenmesine ve müvekkillerine ait taşınmaz hisselerinindavalı idare adına tesciline karar verilmesini talep ve dava ederek, adliyargı yerinde dava açmıştır. BAKIRKÖY3 ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:30.9.2013 gün ve E:2012/497 K:2013/333sayı ile, dava kamulaştırmasız el atılantaşınmazın bedelinin tahsili talebinden ibaret olup,davanın dayanağının davacıların hissedaroldukları taşınmazların imar planında yol ve parkalanında kaldığı, ancak kamulaştırma işlemide yapılmadığı halde davacılarıntaşınmazdan yararlanamadıkları iddiasınınolduğu, idarelerin 3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesiuyarınca tesis ettikleri imar planlarının “idariişlem”, bu imar planı uyarınca yapmak zorundaoldukları program ve uygulamaları gerçekleştirmemelerininise “idari eylem” niteliği taşıdığı,imar planlarında dava konusu taşınmazların kısmen yolve kısmen park alanı olarak gösterildiği, ancak bu planda öngörülenkamulaştırma işleminin zamanında yapılmamasınedeniyle davacıların mülkiyet haklarınınkısıtlandığı; o halde bu kamulaştırmadandoğan zararın da idari işlem ve eylemdenkaynaklandığının kabulü gerekeceği, idariişlem ve eylemden kaynaklanan davaların idari yargı yerindegörülmesi gerektiğinden mahkemelerinin yargı yolubakımından görevsizliğine, HMK’nun 115/2. maddesiuyarınca dava şartı noksanlığı nedeni iledavanın usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Davacıvekili aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. İSTANBUL1. İDARE MAHKEMESİ: 23.10.2015 gün ve E:2014/376, K:2015/2019sayı ile, yapılan keşif sonucu hazırlanan bilirkişiraporu uyarınca aplikasyon krokilerinde 187 ada, 1 parselin 32,62m2’lik kısmının yol ve 78.636 m2’likkısmının kaldırım olarakkullanıldığı, yine 187 ada, 3 parselde ise 16,67m2’lik kısmın yol, 35,04 m2’lik kısmınınkaldırım olarak kullanıldığının tespitedildiği; bu durumda, idarenin dava konusu taşınmazakamulaştırmasız el atmasından doğan zararıntazminine yönelik bulunan davanın, taşınmazınüzerinden yol geçirilmesi, kaldırım yapılmasıve fiilen kullanılması karşısında, haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümünün adli yargı yeriningörevine girdiği gerekçesiyle karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan25.01.2016 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki “Adli, idari,askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayanveya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçelibir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteler.” hükmüne göre, adli yargı yeri, davaya bakmagörevinin daha önce görevsizlik kararı veren idariyargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar iledoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesininertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir. Yasakoyucu,14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görevuyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağını tanımıştır. Olayda, idariyargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmeklebirlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesiiçin re’sen Uyuşmazlık Mahkemesi’nebaşvurulmasına da karar verilmiştir. Bu haliyle,her ne kadar 2247 sayılı Yasa’da öngörülenyönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvurudabulunulmadığı gözetilerek, İdare Mahkemesi’ncere’sen yapılan başvurunun 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi kapsamında olduğununkabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesi’nin önünegelmiş bulunan görev uyuşmazlığınınçözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisinegerekse Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kuruluş amacınauygun olacaktır. Sonuçta usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı AbdullahER ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, İstanbulİli, Bağcılar İlçesi, Sancaktepe Mahallesindebulunan F21c23alc pafta, 187 ada 1 ve 3 parsel sayılıtaşınmaza davalı idarelerce kamulaştırmasızel atıldığından bahisle fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla 25.000,00 TL’nin faiziyle birliktedavalıdan tazmini ile taşınmaz hisselerinin davalı idareadına tescili istemiyle açılmıştır. Dosyanınincelemesinden, 5.3.2014 gün ve 407329 sayılı BağcılarBelediye Başkanlığı Plan ve ProjeMüdürlüğünün Hukuk İşleriMüdürlüğüne hitaplı yazısında, Bağcılarİlçesi, Sancaktepe Mahallesi 187 ada, 1 parsel sayılı414,00 m2 alanlı taşınmaz 19.10.2004 tasdik tarihli1/1000 ölçekli Bağcılar Uygulama İmar Planında;TAY (Teknik Alt Yapı) alanında, 187 ada, 3 parsel sayılı356,00 m2 alanlı taşınmaz Park Alanında kalmaktaiken taşınmaz maliklerinden Orhan GÜLTEKİN'e ait 06/07/2005tarih ve 1171 sayılı dilekçe ile taşınmazlarınkamulaştırılmasının Müdürlüklerindentalep edildiği; söz konusu taşınmazlarınkamulaştırma işlemlerinin yürütülmesi hususunda12/09/2005 tarih ve 2592 sayılı Başkanlık onayıalındığı, Başkanlık Makamına yazılan14/09/2005 tarih ve 2600 sayılı yazı ile taşınmazlarınkamulaştırma işlemlerinin yürütülmesi hususundakarar alınmak üzere dosyanın Belediye Encümeninesunulduğu, taşınmazların kamulaştırmaişlemlerinin yürütülmesi hususunda BelediyeEncümenince 15/09/2009 tarih ve 2715 sayılı kararalındığı, Belediye Kıymet Takdir Komisyonunayazılan 21/09/2005 tarih ve 2705 sayılı yazı iletaşınmazların değer tespitinin yapılmasıistendiği, taşınmazların kamulaştırmaişlemlerinin halen sonuçlanmadığı, Fenİşleri Müdürlüğünün 27/11/2012 tarih ve121271/5844 sayılı yazısında; Sancaktepe MahallesiF21c23alc pafta, 187 ada, 1 ve 3 parsel sayılı taşınmazlarüzerinde Fen İşleri Müdürlüğünceherhangi bir el atma yapılmadığı, 187 ada, 1 parsel sayılıtaşınmazın Fatih Caddesi üzerinde yer alan kısmınise İstanbul Büyükşehir Belediyesi tasarrufundabulunduğu; Park ve BahçelerMüdürlüğünün 03/12/2012 tarih ve 124612sayılı yazısında dava konusu 187 ada, 1 ve 3 parselsayılı taşınmazların imar planında parkalanında kalan kısımlarında Park ve BahçelerMüdürlüğünce herhangi bir el atma yapılmadığınınMüdürlüklerine bildirildiği belirtilmiş ise de; İstanbul1. İdare Mahkemesince 26.6.2015 günü yapılan keşifsonucu hazırlanan bilirkişi raporunda “Dava konusuİstanbul İli, Bağcılar İlçesi, SancaktepeMahallesinde bulunan 187 ada, 1 parsel sayılı 416,00 m2alanlı ve 3 parsel sayılı, 356,00 m2 alanlıtaşınmazlar davacılar adlarına hisseli olarakkayıtlı taşınmazlardır. Dosyaya davacı vekili /tarafından 27.07.2015 tarihli dilekçe ile sunulan;Bağcılar LİHKAB tarafından hazırlanmış24.07.2015 tarih ve 548 , 549 sayılı Aplikasyon Krokilerinde 187 ada1 parselin 32.62 m2 lik kısmının yol ve 78.636 m2 likkısmının kaldırım olarakkullanıldığı, yine 187 ada 3 parselinde 16.67m2 likkısmının yol, 35.04 m2 lik kısmınınkaldırım olarak kullanıldığı tespitedilmiştir. Bu taşınmazlardan 187 ada, 3 parselintamamının Bağcılar Belediyesi yetki alanındakaldığı, 187 ada 1 parselin yaklaşık 40.00 m2lik kısmı Fatih Caddesinde kaldırım ve yolda kalmakta olup,Fatih Caddesi Ana Arter Cadde olması nedeniyle bu kısımdayetkili İstanbul Büyükşehir BelediyeBaşkanlığıdır. Yine 187 ada, 1 parselin kalan 376,00 m2lik kısmında da yetkili Bağcılar BelediyeBaşkanlığı’dır. Taşınmazın halenotoparak amaçlı kullanıldığıgözlenmiştir.” denilmek suretiyle taşınmaza fiilen elatıldığının tespit edildiğianlaşılmıştır. Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, davalıBakanlıkça, Kamulaştırma Kanunu’ndaöngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulamaişlemleri yapılmaksızın, dava konusutaşınmazın bir kısmına fiilen el atması karşısında,idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşikyargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Nitekim, yukarıdabelirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır.Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”görüşüne yer verilmiştir. Bu durumda,idarelerin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, davalı idarece kamulaştırma yapılmaksızıntaşınmaz üzerinde yol, kaldırım ve otopark yapılmasısuretiyle taşınmaza el atılması karşısında,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünün adliyargı yerinin görevine girdiği anlaşılmaktadır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargı yeri görevli olduğundan İstanbul 1. İdareMahkemesinin 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamındagörülen başvurusunun kabulü ile Bakırköy 3.Asliye hukuk Mahkemesinin 30.9.2013 gün ve E:2012/497, K:2013/333sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 1. İdare Mahkemesinin2247 sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamındagörülen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bakırköy 3.Asliye hukuk Mahkemesinin 30.9.2013 gün ve E:2012/497, K:2013/333sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,25.01.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy