T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 25
KARAR NO : 2015 / 474
KARAR TR : 6.7.2015
ÖZET : Davacının bina, müştemilat ve ağaçlarının Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında kalması sebebiyle yıkılması suretiyle kamulaştırmasız olarak el atıldığından ve bedelinin eksik ödendiğinden bahisle uğranılan maddi ve manevi zararlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :S. G.
Vekilleri : Av.H.T. U.- Av.H.A.U.
Davalı : KeçiörenBelediye Başkanlığı
Vekili :Av. S. Y.Ç.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin, Ankara ili,Keçiören ilçesi, Ayvalı-Yükseltepe Mahallesi,5.sokak, No.62 kapı numarası ile kâin aynıçatı altında üst katta 62 ve 62A, alt katta ise 62B olmaküzere ev ve sair müştemilatları, duvarlar, ağaçlarvs.nin maliki olduğunu; Keçiören BelediyeBaşkanlığı’nca İmar Kanunu 18.maddeuygulaması yapılmak sureti ile müvekkilinin arsalarınınkaydırıldığını, bölgedekamulaştırmalar yapılacağının, belediyememurlarınca binaların yakın zamandayıkılacağının söylendiğini; bugelişmeler karşısında 2001 yılında Ankara21.AsIiye Hukuk Mahkemesinin E:2001/36 D.İş no.suyla teferruatlıbir tespit yaptırıldığını ve 2001 yılıdeğerleri üzerinden yapılan fiyatlandırmada toplam;30.079.690.000.-TL değer biçildiğini; (Günümüzeeskale edildiğinden 120.000,00-TL.yi geçtiğini.) ardındandavalı belediyece, Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2013/6D.İş nosu ile kendilerinin haberi dışında yeni birtespit yaptırıldığını,bu tespitte yapılarvs.nin bedelinin 45.185,34 TL olarak belirlendiğini; ancak sözkonusu iki tespit arasında fahiş derecede farklar olduğunu; binavs.nin bir kısmının hiç hesaplanmadığı,bir kısmının da eksik hesaplandığıaçıkça görüldüğünden, belediyeyetkilileriyle yaptıkları görüşme neticesindekendilerince mahkemeler dışı yapılan tespitlerle deuyumsuzluk olduğu kabul edilmiş olduğunu, anlaşma yolunagitme ihtimalinin de doğması üzerine Ankara 22 Asliye HukukMahkemesinin, 2013/43 D.İş dosyası üzerinden mahkemeceresen seçilen son teknik bilirkişi heyeti raporunda belirlenenyapılar, müştemilatları, ağaçlar vb. bedeliolarak ve belediyece yıkıma da başlanmış olmaklakısmen yıkılmış ve bazı duvarlar,ağaçlar, müştemilatlar ve bahçeyıkılmış olduğu halde ayakta kalanlar üzerindentoplam 94.317,00-TL olarak en son değerin tespit edildiğini; budurumda, davalı belediyeye 04.10.2013 T. ve evrak kayıt no: 37327sayı ile verdikleri dilekçe ile 60 gün içinde,şifahen uzlaşılan bu son bedelin ödenmesini istediklerini;dilekçelerinde talep olunan onayın da bizzat Emlak İstimlakŞube Müdürü tarafından“Mutabıkız” şerhi düşülüp imza edildiğinden,yıkıma müvekkilince ses çıkartılmadığını;ancak önce, mutabakata aykırı biçimde 60 günlüksüre içinde bedelin ödenmediğini, daha sonra iseŞubat 2014 ayında ödemelere başlanılmış isede, bu kez de peyderpey ödemelerin yapıldığını, ardındanüzerinde anlaşılan son tespit bedelinin yarısına bilegelinmeden ödemelerin kesildiğini; bunun üzerine davalıidareye 01.04.2014 tarihli dilekçe ile başvurulduğunu; davalıidarenin 17.04.2014 tarih ve 752.01.04-2315 sayılıyazısında, en düşük tespit değerinin kabulüile buna göre ödeme yapıldığı, ilave ödemeyapılmayacağının bildirildiğini; davalıbelediyece kamulaştırmasız olarak fiilen el atılan bina vs.müştemilatlarında, müvekkilinin bedelin son tespitdeğeri üzerinden ödeneceği hususunda resmi mutabakatıgöz önüne alarak bu işe razı olduğunu; ayrıcakamu hizmeti veren davalı belediyenin verdiği, evraktan geçendilekçeleri üzerinde yazılı mutabakat dolayısıile itimadı temin edilerek, idarenin ivedi yıkım isteklerineboyun eğen müvekkilinin söz verilen bedeli öngörülenzamandan aylar sonra parçalar halinde ve fahiş derecede eksikalmakla, adeta sokakta kalarak, büyük maddi ve manevi zarara daduçar kaldığını ifade ederek; müvekkiline eksiködenen 49.131,66.-TL.lik kamulaştırmasız el atma bedelinin;toplam taahhüt edilen 94.317.-TL.nin, taahhüt edilen zamanaşılarak, eksik ödemeler başlayıncaya kadarki faiziile parça ödemelerde kalan kısmın faizleri vebakiyeye yine taahhüt edilen tarihten itibaren işleyecek faizi ilebirlikte tahsili, faizlerin Anayasa 46.maddesi gereği kamualacaklarına uygulanan en yüksek faiz olarak tespiti, keza eviyıkılan müvekkilinin ayrıca kira ödemek zorundakalması sebebi ile aylık kira bedelleri üzerinden maddi zararın,ayrıca uğranılan manevi zararlarkarşılığı 5.000.-TL. tutarında manevitazminatın davalı idareden alınarak müvekkiline verilmesi istemiyleadli yargıda dava açmıştır.
Davalıvekili 4.11.2014 tarihli ilk duruşmada görev itirazındabulunmuştur.
ANKARA 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 4.11.2014 gün ve E:2014/325 sayıile, gerekçe göstermeksizin davalının yargı yoluitirazının reddine karar vermiştir.
Davalı vekilinin,davacı tarafın, müvekkili idarenin işlemindenkaynaklandığı iddiası ile adli yargıda maddi ve manevitazminat talebinde bulunduğu; İYUK uyarınca idari işlemnedeniyle uğranılan zararların tazmininde idari yargıkolunun görevli olduğu yolunda süresi içinde verdiğidilekçesi üzerine, dava dosyasının onaylı birörneği Danıştay Başsavcılığı'nagönderilmiştir.
DANIŞTAYBAŞSAVCISI; aynen “(…)5393 sayılı BelediyeKanunu'nun “Kentsel dönüşüm ve gelişimalanı” başlıklı 73. maddesinde;‘’Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları,sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamuhizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyaldonatı alanları oluşturmak, eskiyen kentkısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentintarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskinekarşı tedbirler almak amacıyla kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Biralanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanıolarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardanbirinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bualanın belediye veya mücavir alan sınırlarıiçerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamununmülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifiüzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınması şarttır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilanedilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlıveya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektararasında olması, etaplar halinde yapılabilmesihususlarının takdiri münhasıran belediye meclisininyetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile projealanı ile ilişkili birden fazla yer tek birdönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehirbelediye ve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanları içinde yeralan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya aitgayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındakigayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmarve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara UygulanacakBazı işlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun BirMaddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibiolmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanında haklarıverilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondusahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya belediyeimkanları ölçüsünde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut idaresi Başkanlığı ileişbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdebelediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapukütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzeretapu sicil müdürlüğüne, paftasındagösterilmek üzere kadastro müdürlüğünebildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelendeğişiklikler belediyeye bildirilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır.
Belediye,kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir.
Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibi projemüelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecek cepheveya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük net asgariücret tutarını geçmemek üzere telif hakkıödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
Binacephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma veçevre tanzimi çalışmaları içinyapılması gereken iş, işlem ve yetkilendirmeler, katmaliklerinin arsa payı çoğunluğu ile verecekleri kararagöre yapılır.
Büyükşehirbelediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanıilan edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenilemealanı ilan edilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine görekamu kurum ve kuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamındakiişler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortakhizmet projeleri aracılığıylagerçekleştirilebilir.
Bu Kanununkonusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konut idaresine 2985sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen yetkilersaklıdır.” hükmü yer almaktadır.
Dosyanınincelenmesinden; davacıya ait bina, müştemilatlar veağaçların bulunduğu parselin Yükseltepe KentselDönüşüm Projesi kapsamınaalındığı, Yükseltepe-Taşlıtepe KentselDönüşüm ve Gelişim Alanı 1/1000ölçekli Uygulama İmar Planında "Belediye KonutAlanı"na ayrıldığı, davalı idarece Ankara11. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2013/6 D. İş sayılıdosyasında yaptırılan tespite göre davacının binabedeli ve ağaç bedeli toplamı olarak 45.185,34 -TLbelirlenerek ödendiği, davacınınkamulaştırmasız el atılarak yıkıldığıiddiasıyla eksik ödenen bina, müştemilatlar veağaç bedelinin ve uğradığı maddi ve manevizararlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyledavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uygulama veöğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetininyürütümü sırasında, kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklamalarıylayapmış oldukları işlemler, "idari işlem";herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdiklerimaddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de,"idari eylem" olarak tanımlanmaktadır.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapanİdari Yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Bu bilgilerkarşısında; davanın, davacıya ait bina,müştemilat ve ağaçların, idari bir işlem olanKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesikapsamında ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar PlanındaBelediye Konut Alanında kalması sebebiyle yıkılmasındankaynaklanan tazminat talebiyle açıldığı sonucunaulaşılmıştır.
Bu nedenledavanın, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2 'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde yeralan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları," hükmü gereğince İdariYargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
SONUÇ:Açıklanan nedenle, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine…”karar vermiştir.
Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCISI; “(…)Dava dosyasınınincelenmesinde, davacıya ait bina, müştemilatlar veağaçların bulunduğu parselin "Yükseltepe KentselDönüşüm Projesi" kapsamına alınarak,"Yükseltepe - Taşlıtepe Kentsel Dönüşümve Gelişim Alanı 1/1000 Ölçekli Uygulama İmarPlanında", "Belediye Konut Alanı" olarakayrıldığı, davalı idare tarafındanyaptırılan tespitte, davacının bina bedeli veağaç bedeli toplamı olarak 45.185,34 TL belirlenereködeme yapıldığı, davacınınkamulaştırmasız el atma sebebiyle eksik ödenen bina,müştemilatlar ve ağaç bedelinin ve uğradığımaddi ve manevi zararlarının yasal faizi ile birlikte ödenmesiistemiyle Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminatdavasında, davalı idarece yapılan görevitirazının anılan mahkemenin 04/11/2014 tarih ve 2014/325 Esassayılı kararı ile reddedilmesi üzerine olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemindebulunulduğu anlaşılmıştır.
Bilindiğigibi, 20/07/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun"Kapsam ve tarif' kenar başlıklı 1. maddesinde "Mevcutgecekonduların ıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekonduyapımının önlenmesi ve bu amaçlarlaalınması gereken tedbirler hakkında bu kanun hükümleriuygulanır."; aynı kenar başlıkta yer alan 2.maddesinde ise, "Bu kanunda sözü geçen (Gecekondu) deyimiile, imar ve yapı işlerini düzenleyen mevzuata ve genel hükümlerebağlı kalınmaksızın, kendisine ait olmıyan araziveya arsalar üzerinde, sahibinin rızası alınmadanyapılan izinsiz yapılar kastedilmektedir." hükümlerineyer verilmiştir.
AynıKanunun, "Belediyelere arsa sağlanması"başlığında yer alan 4. maddesinde ise,"Gecekonduların ıslah, tasfiye ve önleme bölgeleriiçinde bulunan binalı ve binasız vakıf taşınmazmallardan 3 üncü maddenin ikinci fıkrası kapsamıdışında kalanları, bu kanunda belirtilen amaçlardakullanılmak üzere, aşağıdaki şartlarla ve genelhükümlere göre bedeli ödenmek suretiyle ilgilibelediyelerin mülkiyetine geçer:
a)Arazi vearsaların bedeli; bulunduğu şehir, kasaba ve bölgeninözellikleri, yapılmış ve yapılacak kamu hizmet vetesislerinin durumu vesair hususlar da gözönünde bulundurularak,ilgili belediye ve Vakıflar idaresi arasında anlaşma yolu iletesbit edilir.
b) Bu arazi vearsalar üzerinde Vakıflar idaresine ait herhangi bir yapıbulunduğu takdirde, bu yapının bedeli ayrıca hesabakatılır.
c) Bedele aitanlaşmazlıklar mahalli asliye hukuk mahkemelerince basit muhakemeusulü ile hallolunur. Bu anlaşmazlıklar tapu tesciline engelolamaz.
Vakıflarİdaresi ve tapu daireleri vakıf taşınmaz mallarıncins, miktar ve yerleri ile diğer vasıflarınıaçıkça belirten listeleri, talepleri üzerine engeç 2 ay içerisinde ilgili belediyelere bildirmekleyükümlüdürler.
Belediyeler, kendimali güçleri ve programlarına göre, bu taşınmazmalların tamamen veya peyderpey tescilini isteyebilirler.
Sözügeçen bölgelerde Devlet veya diğer kamu tüzelkişileri tarafından yaptırılacak kamu hizmet ve tesisleriiçin lüzumlu vakıf taşınmaz mallar dayukarıdaki esaslara göre bu idarelere intikal ettirilir."hükümleri yer almaktadır.
Öteyandan, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların,plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygunteşekkülünü sağlamak amacıyla hazırlanan3194 sayılı imar Kanununun 8. maddesinde; planlarınhazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasındauyulacak temel esaslara yer verilmiştir.
AynıKanunun arazi ve arsa düzenlemesine ilişkin 18. maddesinde ise, imarhududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazilerimalikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın,birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelereait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planınauygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya vere'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyelerin yetkiliolduğu belirtilmiştir.
Yine Kanunun18. maddesinde, imar hududu içinde bulunan binalı veya binasızarsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatiaranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamukurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya,müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre haksahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemleriniyaptırmaya belediyelerin yetkili olduğu hükmebağlanmıştır.
Konuyla ilgiliolarak, 03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun“Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı”başlıklı 73. maddesinde;
“Belediye,belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları,ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları,rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatıalanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarınıyeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültüreldokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almakamacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleriuygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişimalanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılanhususlardan birinin veya bir kaçının gerçekleşmesive bu alanın belediye veya mücavir alan sınırlarıiçerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamununmülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifiüzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilanedilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlıveya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektararasında olması, etaplar halinde yapılabilmesihususlarının takdiri münhasıran belediye meclisininyetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile projealanı ile ilişkili birden fazla yer tek birdönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehirbelediye ve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunan yapılarınboşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanları içinde yeralan Eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya aitgayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındakigayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmarve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara UygulanacakBazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun BirMaddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibiolmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanında haklarıverilir. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondusahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya belediyeimkanları ölçüsünde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdebelediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapukütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzeretapu sicil müdürlüğüne, paftasındagösterilmek üzere kadastro müdürlüğünebildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelendeğişiklikler belediyeye bildirilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır.
Belediye,kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir.
Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibiproje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecekcephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük netasgari ücret tutarını geçmemek üzere telif hakkıödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
Binacephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma veçevre tanzimi çalışmaları içinyapılması gereken iş, işlem ve yetkilendirmeler, katmaliklerinin arsa payı çoğunluğu ile verecekleri kararagöre yapılır.
Büyükşehirbelediyelerince, kentsel dönüşüm ve gelişim alanıilan edilen alanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenilemealanı ilan edilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine görekamu kurum ve kuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamındaki işler,kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortak hizmetprojeleri aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Bu Kanununkonusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konut idaresine 2985sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilen yetkilersaklıdır.” denilmiştir.
Bu Kanununişaret ettiği 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun "İskansahalarının tespiti, kamulaştırma ve kadastro "başlıklı 4. maddesinde; "Başkanlık, gecekondudönüşüm projesi uygulayacağı alanlarda veyamülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konutiskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imarbütünlüğünü bozmayacak şekilde her türve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya, yaptırmayave tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar; büyükşehir belediyesınırları içerisinde kalan alanlar içinbüyükşehir belediye meclisi tarafından, il ve ilçebelediye sınırları ile mücavir alanlarıiçerisinde kalan alanlar için ilgili belediye meclisleri tarafından,beldelerde ve diğer yerlerde ilgili valilik tarafından,planların belediyelere veya valiliğe intikal ettiği tarihtenitibaren üç ay içerisinde aynen veyadeğiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafındanüç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlıktarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veyaBaşkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan veitiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmarKanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumları tarafından yapılacak tüm işlemlerBaşkanlık tarafından re’sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur.
Başkanlıkkanundaki görevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmayayetkilidir. Başkanlık tarafından yapılacakkamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin ikincifıkrasındaki iskân projelerinin gerçekleştirilmesiamaçlı kamulaştırma sayılır.” hükmüneyer verilmiştir.
UyuşmazlıkMahkemesinin başta 13/10/2014 tarih ve 2014/817 Esas ve 2014/914 Kararsayılı kararı ve bir çok emsal kararında; "kamuidarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında,kamu gücü kullanarak tek yanlı iradeaçıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler,"idari işlem"; herhangi bir işlem ya da kararadayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, "idari eylem' olaraktanımlanmaktadır. Bu tanıma göre, idarelerin 3194sayılı İmar Kanunu uyarınca tek yanlı irade açıklamalarıile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları, kentseldönüşüm ve gelişim projeleri, 2981 sayılıYasa uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesisettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve buplanlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma,ruhsat, tahliye, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemlerin,"idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorundaoldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamandagerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de,idari eylem niteliği taşıdığıaçıktır." hususları vurgulanmıştır.
Anılanmevzuat ve açıklamalar uyarınca yapılan tespit vedeğerlendirme sonucunda, 3194 sayılı Kanunun 18. maddesigereğince, davacıya ait bina, müştemilat veağaçların "Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm Projesi" kapsamında 1/1000 ölçekliuygulama imar planında belediye konut alanında kalması sebebiyleyıkılmasından kaynaklanan zararın tazmini talepedildiğinden; idarenin söz konusu uygulama işlemlerinin, kamugücüne dayalı, re’sen ve tek yanlı niteliktaşımakta olduğu anlaşılmaktadır.
Anayasanın125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2/1-b. maddesinde, idari eylem veişlemlerden dolayı haklan ihlal edilenler tarafındanaçılan tam yargı davaları, idari dava türleriarasında sayılmıştır.
Böylece,davalı idarece 3194 sayılı Kanun uyarınca kamugücü kullanılarak tek yanlı irade ile yapılan imaruygulaması nedeniyle davacıya ait olan bina, eklenti veağaçların belediye konut alanında kalması sebebiyleyıkılmasından doğan zararın tazminine ilişkindavada, söz konusu işlemin davalı idarenin re'sen ve tektaraflı kamu gücü kullanması sonucu ortayaçıkması sebebiyle ve işlemin idari niteliğiitibarı ile idare mahkemelerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Bu nedenle,Danıştay Başsavcılığının 2247sayılı Kanunun 10. maddesi gereğince yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin04/11/2014 tarih ve 2014/325 esas sayılı görevlilik kararınınkaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.” yolundadüşünce vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ,Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.7.2015 günlütoplantısında;
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; davalıvekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısı’nca 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacının bina, müştemilat veağaçlarının Kentsel Dönüşüm Projesikapsamında kalması sebebiyle yıkılması suretiylekamulaştırmasız olarak el atıldığından vebedelinin eksik ödendiğinden bahisle uğranılan maddi vemanevi zararlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır
03.07.2005 tarih ve 5393sayılı Belediye Kanunu'nun “Kentsel dönüşümve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinde;“(Değişik: 17/6/2010–5998/1 md.) Belediye, belediyemeclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaretalanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyonalanları ve her türlü sosyal donatı alanlarıoluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşave restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veyadeprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Biralanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanıolarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardanbirinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bualanın belediye veya mücavir alan sınırlarıiçerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamununmülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifiüzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilanedilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlıveya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasındaolması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarının takdirimünhasıran belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birdenfazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehirbelediye ve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanları içinde yeralan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya aitgayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkulsahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuşkimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanında hakları verilir. 2981 sayılıKanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaçbedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsündekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelereait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığıveya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindekiinşaatların tamamı belediyeler tarafından yapılırveya yaptırılır. Belediye ile anlaşma yapmayan veyabelediyece kamulaştırılmasına gerek duyulmayan gayrimenkulsahiplerinden proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18inci maddesine göre ayrı ada ve parselde imar hakkıverilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atma davasıaçabilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapukütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzeretapu sicil müdürlüğüne, paftasında gösterilmeküzere kadastro müdürlüğüne bildirilir. Sözkonusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelen değişikliklerbelediyeye bildirilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptal ikinci ,üçüncü, dördüncü cümleler: AnayasaMahkemesi’nin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159sayılı Kararı ile)
Belediye,kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazların kamulaştırılmasısırasında veraset ilamı çıkarmaya veya tapudakikayıt malikine göre işlem yapmaya yetkilidir.
(Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibiproje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecekcephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük netasgari ücret tutarını geçmemek üzere telif hakkıödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
(Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları için yapılması gerekeniş, işlem ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payıçoğunluğu ile verecekleri karara göre yapılır.
(Ekfıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehir belediyelerince,kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilenalanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilanedilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum vekuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamındakiişler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortakhizmet projeleri aracılığıylagerçekleştirilebilir.
BuKanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konutİdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilenyetkiler saklıdır.” hükmü yer almış; bu Kanunun işaret ettiği 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun" İskan sahalarının tespiti, kamulaştırma vekadastro " başlıklı 4. maddesinde; "(Değişik: 5/5/2004 – 5162/2 md.)
(Değişikbirinci fıkra: 24/7/2008-5793/7 md.) Başkanlık, gecekondudönüşüm projesi uygulayacağı alanlarda veyamülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konutiskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imarbütünlüğünü bozmayacak şekilde her türve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya,yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar;büyükşehir belediye sınırları içerisindekalan alanlar için büyükşehir belediye meclisitarafından, il ve ilçe belediye sınırları ilemücavir alanları içerisinde kalan alanlar için ilgilibelediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgilivalilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğe intikalettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynen veyadeğiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafındanüç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlıktarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veyaBaşkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan veitiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmarKanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumları tarafından yapılacak tüm işlemlerBaşkanlık tarafından re’sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur.
Başkanlıkkanundaki görevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapılarıkamulaştırmaya yetkilidir. Başkanlık tarafındanyapılacak kamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942sayılı Kamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesininikinci fıkrasındaki iskân projeleriningerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırmasayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı vekili tarafından, Ankaraili, Keçiören ilçesi, Ayvalı-Yükseltepe Mah. 5.Sk. No:62 kapı numarası ile kain taşınmazınınkamulaştırmasız el atma sebebiyle, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla, eksik ödenen49.131,66.-TL bina, müştemilat, ağaç bedeli, 1.000,00.-TL.maddi kayıplar(kira bedeli vs.) ve 5.000,00.-TL. manevi zararlar olmaküzere 55.131,66.-TL'nin tazmininin talep ve dava edildiği; davalı İdarece verilen cevap dilekçesinde; belediye sınırlarıdahilinde bulunan Yükseltepe Mahallesi 90675 ada 1 parsel üzerinde vemülkiyeti davalı idareye ait konut parsellerinin YükseltepeKentsel Dönüşüm Projesi kapsamında değerlendirileceğindenparsel üzerinde bulunan gecekonduların kaldırılmasınaBelediye Encümeninin 8.12.2011 tarih ve 3050 sayılı kararı ilekarar verildiği; Encümen'in 08.12.2011 tarih ve 3060sayılı kararına dayalı olarak tespite konu parselüzerindeki gecekonduların kamulaştırılmasıişlemlerinin idarece yapılmaya başlanıldığı; gecekondu maliklerinden olan davacının, enkaz bedeli hususundauzlaşma yapmak üzere idareye davet edildiği ancak davacının,taşınmazlarını rızai anlaşma yoluyla satmayıuzlaşma komisyonu toplantısında kabul etmediği; kamuhizmetinin aksamaması ve kanunlar çerçevesinde davaya konugecekondu için yıkım kararı vermeden evvel her ikitarafın da hak kaybına uğramaması ve ilerleyendönemlerdeki ihtilafları gidermek adına Ankara 11. Asliye HukukMahkemesi'nin 2013/6 D. İş E. sayılı dosyası ile davakonusu gecekondu için yaptırılan tespitte davacınınbina bedeli ve ağaç bedeli toplamı olarak 45.185,34.-TL.belirlendiği; Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/6D. İş.E. sayılı dosyası ile belirlenen tutarın davacı yanaödendiği; davacının talep ve iddialarının kabuledilemez olduğu, bizzat idarece yaptırılan tespit raporudoğrultusunda davacının tüm hak ve alacaklarınınödendiği, davacının davalı idare nezdinde her hangibir hak ve alacağının bulunmadığısavunulmuş; Danıştay Başsavcısı tarafından,davanın, davacıya ait bina, müştemilat veağaçların, idari bir işlem olan Kentsel Yenileme veGecekondu Dönüşüm Projesi kapsamında ve 1/1000ölçekli Uygulama İmar Planında Belediye KonutAlanında kalması sebebiyle yıkılmasından kaynaklanantazminat talebiyle açıldığı ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"hükmü gereğince İdari Yargı yerindegörülmesi gerektiği gerekçesiyle olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmıştır.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Anayasanın125'inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı idariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'incifıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafındanaçılan tam yargı davaları, idari dava türleriarasında sayılmıştır.
Bu durumda; davacıyaait bina, müştemilat ve ağaçların, idari birişlem olan Kentsel Yenileme ve Gecekondu DönüşümProjesi kapsamında ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmarPlanında Belediye Konut Alanında kalması sebebiyleyıkılmasından kaynaklanan tazminat istemiyle ve kamulaştırmasızel atma iddiasıyla açılan tazminat davasının, 2577sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarargörenler tarafından açılan tam yargı davalarıkapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesigerekmektedir.
Belirtilennedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görevitirazının reddine ilişkin Ankara 3. Asliye HukukMahkemesi’nin 4.11.2014 gün ve E:2014/325 sayılıkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleDanıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı vekilinin GÖREV İTİRAZININREDDİNE İLİŞKİN Ankara 3. Asliye HukukMahkemesi’nin 4.11.2014 gün ve E:2014/325 sayılı KARARININKALDIRILMASINA, 6.7.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Eyüp Sabri
BAYDAR
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Ayhan
AKARSU
Üye
Nurdane
TOPUZ
Üye
Mehmet
AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy