T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 551 KARAR NO : 2015 / 557 KARAR TR : 06.07.2015 ÖZET: 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar : AdliYargıda 1-R.K. 7-M.Y. 2-Z.K. 8-H.Ö. 3-D.Ş. 9-E.D.kendi adına asaleten 4-H.K. 10-ÇocuğuF.D. 5-A.K. 11-L.D. 6-S.Y. 12-A.O. Vekilleri : Av.İ.G. İdari Yargıda 1-R.K. 2-Z.K. 3-D.Ş. 4-H.K. 5-A.K. Vekilleri : Av. İ.G. Davalılar :Adli Yargıda 1-KarayollarıGenel Müdürlüğü 2-Güneş Sigorta 3- C.A. 4- E.K. İdariYargıda KarayollarıGenel Müdürlüğü Vekili : Av. M.F. (Adli Yargıda) O L A Y : Davacılarvekili, dava dilekçesinde özetle; olay tarihinde alkollü olanE.K.’in sevk ve idaresindeki 06 GA 653 plakalı minibüs ileÇubuk-Ankara yolu üzerinde seyahat halindeyken Adalı Petrolisimli istasyonun karşısına geldiğindebölünmüş yolun orta refüjüne ait bordurtaşına çarparak orta refüjden karşı yolageçerek müteveffa H.Y.’nın kullandığıotomobilin üzerine düştüğünü, buçarpışma sonucunda H.Y. ile aynı araçta bulunan R.Y.,Ü. D. ve A.K.’nın vefat ettiğini, aşırıalkollü olan sürücü E.hakkında Ankara 5.Ağır Ceza Mahkemesine dava açıldığınıve mahkum edildiğini, ölenlerin desteğinden yoksun kalandavalılar sürücü E. araç maliki C.A. ve aracısigortalayan Güneş Sigorta aleyhine tazminat davasıaçıldığını ve davanın 2009/179esasında derdest olarak devam ederken Adli Tıp raporunda tam kusurluolduğu belirtilen Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine de ayrı bir davaaçtıklarını, bu davanın Çubuk Asliye HukukMahkemesinin 2009/538 esasına kaydedildiğini, her iki dosyanınbirleştirilerek 2009/179 esasında devam ettiği sıradadavacılar tarafından açılmış davanınmüracaata bırakıldığı ve 3 ay içindeyenilenmediğinden işlemden kaldırılmasına kararverildiğini, davacıların talebi üzerine bu davanınyeniden açılmasının zorunlu hale geldiğini, manevi tazminatmiktarının tayininde meydana gelen trafik kazasında davalısürücü Emrah Korkmazer' in aşırı derecedealkollü olduğunun ve olayda ikinci derecede kusurlu olduğunundikkate alınması gerektiğini, Karayolları GenelMüdürlüğünün ise birinci derecede kusurluolduğunu, müteveffaların bulunduğu aracınsürücüsünün olayda kusurunun olmamasıüzerine fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıylaölen A.K. yönünden; baba R.K. için 20.000 TL manevi,12.500 TL maddi tazminat, anne Z.K. için 20.000 TL manevi, 12.000 TLmaddi tazminat, kardeşi D.Ş. için 10.000 TL manevi, 1.000 TLmaddi tazminat, kardeşi Hüseyin Kara için 10.000 TL manevi,1.000 TL maddi tazminat, kardeşi A.K. için 10.000 TL manevi, 1.000TL maddi tazminat, ölen R.Y. yönünden; anne S.Y. için20.000 TL manevi, 16.000 TL maddi tazminat, kardeşi M.Y. için10.000 TL manevi, 1.000 TL maddi tazminat, kardeşi H.Ö. için10.000 TL manevi, 1.000 TL maddi tazminat, ölen Ü.D.yönünden; baba E.D. için 20.000 TL manevi, 14.000 TL maddi tazminat,anne L.D. için 20.000 TL manevi, 16.000 TL maddi tazminat, kardeşiF.D. için 10.000 TL manevi, 1.000 TL maddi tazminat, kardeşi A.O.için 10.000 TL manevi, 1.000 TL maddi tazminatın olay tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardanmüştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargıdadava açmıştır. Davacıvekili 28.05.2012 tarihli ıslah dilekçesi ile davacılar R.Kiçin 64.858,60 TL, Z.K. için 59.642,59 TL, S.Y. için128.637,33 TL, H.Ö. için 5.772,45 TL, E.D. için 72.430,07 TLve L. D. için 90.880,74 TL maddi tazminatı ödenmesiiçin davasını ıslah etmiştir. Çubuk Asliye Hukuk Mahkemesi27/11/2013 tarihli oturumda davalı Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine açılan davayıtefrik etmiş ve Çubuk Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2010/743Esas sayılı dosyasından tefrik edilen dosya aynı mahkemenin2010/583 esasına kaydedilerek yargılamaya devam edilmiştir. ÇUBUK ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 05.03.2014 gün ve E:2013/583 K:2014/78 sayılıkararında özetle; davalı Karayolları GenelMüdürlüğü bakımından tefrik edilendavanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğişeklindeki gerekçesiyle davanın görev yönündenreddine karar vermiş ve verilen bu karar temyiz edilmeksizin kesinlemiştir. Davacılardan R.K., Z.K., A.K., D.Ş.ve H. K. vekili bu defa aynı istemle Karayolları GenelMüdürlüğü aleyhine idari yargıda davaaçmıştır. ANKARA 8. İDARE MAHKEMESİ:20.05.2015 gün ve E:2014/1812 sayılı göndermekararında özetle; dava konusu uyuşmazlığın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110.maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar verilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 06.07.2015 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 19.Maddesinde öngörülen biçimde davalı KarayollarıGenel Müdürlüğü yönünden olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, İdare Mahkemesi’nceanılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul veyönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğuanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkgörülmediğinden esasın incelenmesine oy birliği ilekarar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un adli yargı,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, trafik kazası nedeniylemurislerini kaybeden davacıların açtığı maddive manevi tazminat davasına ilişkindir. 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun,“Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde;“Karayolları Genel Müdürlüğünün buKanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır: a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak, b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek, c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.) d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak, e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek, f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak, g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek, h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak, i) (Mülga:3/5/2006 – 5495/4 md.) j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek, k) Bu Kanunla vebu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır. (Son fıkraMülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. Dava dosyalarında mevcutbilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; 11.03.2009 tarihindeÇubuk-Ankara karayolu üzerinde meydana gelen davacılarınmurisi Ahmet Kara’nın ölümüyle sonuçlanantrafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminatın davalı KarayollarıGenel Müdürlüğü’nden tahsili istemiyle davanınaçılmış olduğu anlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarındada belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarınınadli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiğigibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargıkolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Ankara8. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile,Çubuk Asliye Hukuk Mahkemesi’nin Karayolları GenelMüdürlüğü hakkında verilen 05.03.2014 gün veE:2013/583 K:2014/78 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 8. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ İLE, Çubuk Asliye Hukuk Mahkemesi’ninKarayolları Genel Müdürlüğü hakkında verilen05.03.2014 gün ve E:2013/583 K:2014/78 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 06.07.2015 gününde üye EyüpSabri BAYDAR’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy