T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 645
KARAR NO : 2015 / 649
KARAR TR : 28.9.2015
ÖZET : 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 7. maddesinin birinci fıkrası (a) bendi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : E.E.
Vekili :Av. H.İ.Ş.
Davalı :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
O L A Y :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun 9.7.2014gün ve 8060 sayılı kararı ile, Kuruma gönderilenşikayet dilekçeleri üzerine yapılan incelemede, davacıyaait internet sitesinde alkollü içki ve reklamtanıtımının yapıldığının tespitedildiğinden bahisle, davacı adına 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun6. maddesinin birinci fıkrasına aykırılık nedeniyle 7.maddesinin birinci fıkrası (a) bendi uyarınca 10.000,00 TL.idari para cezası verilmiş, aynı Kurumun 7.8.2014 gün ve 16605sayılı yazısı ile davacıya bildirilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasına karşıadli yargı yerinde itirazda bulunmuş, Ankara 3. Sulh CezaHakimliği 13.10.2014 gün ve D.İş No:2014/2898 sayılıkararı ile, davacının işyeri adresi itibariyle yetkisizlikkararı vererek dava dosyasını BakırköyNöbetçi Sulh Ceza Hakimliğine gön-dermiştir.
BAKIRKÖY 1. SULH CEZA HAKİMLİĞİ:8.12.2014 gün ve D.İş:2014/2425 sayı ile, 5326sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca itirazın idari yargıyerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kezaynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.İstanbul 4. İdare Mahkemesi, davanın görüm veçözümünde dava konusu idari işlemi tesis edenidarenin bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi’nin yetkiliolduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddinekarar vermiş, dava dosyası Ankara Nöbetçi İdareMahkemesi’ne gönderilmiştir.
ANKARA 17. İDAREMAHKEMESİ: 7.7.2015 gün ve E:2015/178 sayı ile, dava konusu paracezasına dayanak olan 4250 sayılı İspirto ve İspirtoluİçkiler İnhisarı Kanunu’nda, bu Kanunuyarınca verilen idari para cezalarına karşıaçılacak davalarda görevli yargı yeri belirtilmediğinden,5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun ilgili hükümleriuyarınca davanın çözümünün adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına ve işin incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi’nin karar vermesine değin ertelenmesine kararvermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.9.2015 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık MahkemesiGenel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, buKanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetineya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli cezamahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durumgözetildiğinde, olay bölümünde yazılıbaşvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının, Mahkemece ekinde adli yargı dosyası da teminedilerek Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 4250 sayılı İspirto ve İspirtoluİçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin birincifıkrasına aykırılık nedeniyle 7. maddesinin birincifıkrası (a) bendi uyarınca verilen 10.000,00 TL. idari paracezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır. 4250sayılı Kanun’un 6. maddesinde, “(Mülga:11/1/2001-4619/5 md.;Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/2 md.) Alkollüiçkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilereyönelik tanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerinkullanılmasını ve satışını özendirenveya teşvik eden kampanya, promosyon ve etkinlik yapılamaz. Ancak,münhasıran alkollü içkilerin uluslararasıdüzeyde tanıtımına yönelik ihtisas fuarları ilebilimsel yayın ve faaliyetler düzenlenebilir. Alkollüiçkileri üreten, ithal eden ve pazarlayanlar, her ne surette olursaolsun hiçbir etkinliğe ürünlerinin marka, amblem ya daişaretlerini kullanarak destek olamazlar. Açık alkollüiçki satışı yapmaya ilişkin izin belgesi olanişletmelerde servis amaçlı materyallerde marka, amblem ve logokullanılabilir. Televizyonlarda yayınlanan dizi, film ve müzikkliplerinde alkollü içkileri özendirici görüntülereyer verilemez. Alkollüiçkileri üretenler, ithal edenler ve pazarlayanlar her neamaçla olursa olsun, teşvik, hediye, eşantiyon, promosyon veyabedelsiz olarak alkollü içki dağıtamazlar. Alkollüiçkiler, tüketilmek veya beraberinde götürülmeküzere on sekiz yaşını doldurmamış kişileresatılamaz veya sunulamaz. Onsekiz yaşını doldurmamış kişiler, alkollüiçkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışındave açık sunumunda istihdam edilemez. Yasal düzenlemeleruyarınca gerçekleştirilen eğitim amaçlıçalışmalar bu hükmün dışındadır. Alkollüiçkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, hernevi oyun makineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konuedilemez. Bu ürünler basın ve yayın yoluylatüketicilere satılamaz ve posta ile satış yöntemikullanılarak gönderilemez. Alkollü içkiler, 22:00 ila06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz. Alkollüiçkiler sunum izni verilen yerlerde açık olaraktüketilebilir ve bu yerlerde tesis sınırlarıdışında tüketilmek üzere alkollü içkisatışı yapılamaz. (……..)”denilmiş; “Cezalar” başlıklı 7.maddesinde, “(Mülga: 27/3/1969-1137/37-1 md.; Yenidendüzenleme: 24/5/2013-6487/3 md.) Bu Kanunun 6 ncı maddesinin; a) Birinci ve ikinci fıkralarında belirtilenyasakların her birine aykırı hareket edenlere ve ilgiliişletme sahiplerine, beş bin Türk Lirasından iki yüzbin Türk Lirasına kadar, b) Üçüncü, dördüncü vealtıncı fıkralarında belirtilen yasaklara aykırıhareket edenlere, on bin Türk Lirasından beş yüz binTürk Lirasına kadar, c) Yedinci fıkrasına aykırı hareketedenlere, beş bin Türk Lirasından elli bin TürkLirasına kadar, ç) Sekiz, dokuz ve onuncu fıkralarındakiyükümlülük ve yasakları ihlal eden üretici ve ithalatçılara,yüz bin Türk Lirasından aşağı olmamakkaydıyla, bu yükümlülük ve yasaklara aykırıolarak piyasaya sürülen malların piyasa değeri kadar, d) On birinci fıkrasındaki yasakları ihlaleden satıcılara, on bin Türk Lirasından yüz binTürk Lirasına kadar, e) Beşinci fıkrasındaki yasaklaraaykırı hareket edenlere, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin beşincifıkrasının (k) bendinde öngörülen, idari para cezası verilir. 6 ncı maddenin üçüncüfıkrasında belirtilen yasağa aykırı hareket edilmesisonucunda çocuğun sağlığının tehlikeye sokulmasıhâlinde, fail hakkında ayrıca 26/9/2004 tarihli ve 5237sayılı Türk Ceza Kanununun “Sağlık içintehlikeli madde temini” başlıklı 194 üncümaddesi hükmüne göre cezaya hükmolunur. Bu maddenin (a), (ç) ve (e) bentlerinde belirtilenidari para cezalarını vermeye Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu, televizyon ve radyolara uygulanacak idari paracezalarını vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, diğerbentlerde yer alan idari para cezalarını vermeye mahalli mülkiamir yetkilidir. Birinci fıkranın (ç) bendindetanımlanan kabahatin konusunu oluşturan ürünlerinayrıca mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bukararı vermeye Tütün ve Alkol Piyasası DüzenlemeKurumu yetkilidir.” hükmü yer almıştır. Olayda, dava 4250 sayılı İspirtove İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 7.maddesinin birinci fıkrası (a) bendi uyarınca verilen idari paracezasına karşı açılmış olup, 4250sayılı Kanun’da da idari para cezalarına karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır. Öte yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde,“ (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî paracezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında, uygulanır”; Kanunun “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise,“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” düzenlemeleri yeralmıştır. Bu düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasayagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunuuyarınca verildiği ve 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4250sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahke-menin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde,anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Ankara 17. İdare Mahkemesi’nce yapılan başvurununkabulü ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hakimliğince verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 17. İdare Mahkemesi’nce yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bakırköy 1. Sulh CezaHakimliğinin 8.12.2014 gün ve D.İş:2014/2425 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRIL-MASINA,28.9.2015 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy