T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 620
KARAR NO : 2015 / 752
KARAR TR : 30.11.2015
ÖZET : Davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülen zararın giderilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı lar : H.C. Mirasçıları
1- Ç.C
2- E.C
3- E.C
4- H.Ö.
5- K.C.
6- M.C.
7- İ.H.C.
8- N.C.
9- F.C.
Vekili : Av. C.G.
Davalı : KarayollarıGenel Müdürlüğüne İzafeten
Karayolları 9. BölgeMüdürlüğü
Vekili : Av. M.A.Ü.Y.
O L A Y : Davacılar vekilidilekçesinde özetle; Müvekkillerinin murisi H.C.'nun20/12/2009 günü 27 AP 883 plaka sayılı araç ileİdil - Cizre karayolunun 4-5 km sinde seyir halinde iken yolun bozuk veaşırı çukurlu olması nedeniyle direksiyonhakimiyetini kaybederek şarampole yuvarlanması sonucuyaşamını yitirdiğini, yolun davalı kurumungözetim ve sorumluluğunda bulunduğunu ancak davalı kurumungörev ve sorumluluğunu yapmadığındanmüvekkillerinin mirasçısının yaşamınıyitirdiğini alınan bilirkişi raporları ve İdil AsliyeCeza Mahkemesinin 2010/161 Esas sayılı dava dosyasındadavalı kurum kusurlu bulunarak çalışanlarından U.A.,E.E., Ş.D. ve E.Y.'nin bu nedenle ceza aldıklarını,eşi Ç. ve 8 çocuğuna 9000,00TL maddi ve 150.000,00TLmanevi olmak üzere toplam 159.000,00TL maddi ve manevi tazminatınfazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere olay veölüm tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktedavacılara ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İDİLASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 8.1.2015 gün ve E:2014/145, K:2015/3sayı ile, açılan davada adli yargınıngörevsizliği, idari yargının görevli olduğunu,yargı yolunun caiz olmasına ilişkin dava şartıyokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerektiğinibelirterek davacıların, davasının görüm veçözüm yerinin idari yargının özel alanınagirmesi nedeni ile HMK 114/1-B maddesi uyarınca yargı yolu sebebi ilegörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacılarvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
MARDİN İDAREMAHKEMESİ: 30.7.2015 gün ve E:2015/2514 sayı ile, 2918sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğegiren 110'uncu maddesi ile Anayasa Mahkemesinin aynı Kanununhükmünün iptali istemiyle yapılan itirazbaşvurularında İdare Mahkemelerinin davaya bakmakla görevlibulunmadığı yolundaki kararları gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve hükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların-- görev yetki vesorumlulukları ile, çalışma usûllerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adlî yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adlî yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varıldığı; 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 1 'inci maddesi ile, "adlî, İdarîve askerî yargı mercileri arasındaki görev vehüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili" bulunmak üzere kurulanUyuşmazlık Mahkemesinin (Hukuk Bölümü) (26/02/2013gün ve 28571 -Mükerrer- sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan) 14/01/2013 gün ve E: 2013/58, K: 2013/161sayılı kararında da, emsal bir uyuşmazlıkta adlîve İdarî yargı arasında ortaya çıkan olumsuzgörev uyuşmazlığı, yukarıda belirtilengerekçelerle adlî yargı görevli kılınmaksuretiyle giderildiği gibi en son Anayasa Mahkemesinin (27/03/2014gün ve 28954 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan)26.12.2013 tarihli, E. 2013/68 ve K.2013/165 sayılı kararında da2918 Sayılı Kanunun 110. maddesi uyarınca açılansorumluluk davalarında adli yargı mercilerinin görevli bulunduğuyönünde karar verilmiş olup, 2247 sayılıYasa’nın 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için Mahkemelerinin dava dosyasının, İdilAsliye Hukuk Mahkemesinin E.2014/145 esas sayılı dava dosyasıylabirlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, bu konudaverilecek karara değin davanın incelenmesinin ertelenmesine, kararvermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan30.11.2015 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalıidarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğuöne sürülen zararın tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Müvekkillerininmurisi H.C.'nun 20/12/2009 günü 27 AP 883 plaka sayılıaraç ile İdil - Cizre karayolunun 4-5 km sinde seyir halinde ikenyolun bozuk ve aşırı çukurlu olması nedeniyledireksiyon hakimiyetini kaybederek şarampole yuvarlanması sonucuyaşamını yitirdiğini, yolun davalı kurumungözetim ve sorumluluğunda bulunduğunu ancak davalı kurumungörev ve sorumluluğunu yapmadığındanmüvekkillerinin mirasçısının yaşamınıyitirdiğini maddi ve manevi zararın tazmini talebiyle bakılan budavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetiminebağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesisağlanarak davaların görülmesi veçözümlenmesinin hızlandırıldığı,bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınınolanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemeninkamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu dolayısıyla, Mardinİdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İdil AsliyeHukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Mardin İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İdil Asliye Hukuk Mahkemesinin 8.1.2015gün ve E:2014/145, K:2015/3 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 30.11.2015 gününde, ÜyeSüleyman Hilmi AYDIN’ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN KARŞI OY UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580 K:2015/592 sayılıkararında belirtmiş olduğum düşüncedoğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyorum. 30.11.2015 ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy