T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 782
KARAR NO : 2015 / 797
KARAR TR : 30.11.2015
ÖZET: Davacının taşınmazının bir bölümüne davalı idarelerce yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı anlaşıldığından; bu nedenle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :H.K. Vekili :Av. N.Ç. Davalılar :1-Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :Av. F.K. (AdliYargıda) Av. L.K. (İdari Yargıda) 2-Osmangazi Belediye Başkanlığı Vekili :Av. S.Y. (Adli Yargıda) Av. R.B. (İdari Yargıda) O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacınınmaliki bulunduğu Bursa ili, Osmangazi ilçesi, AtıcılarMahallesi 3759 ada 14 parsel sayılı arsa vasıflıtaşınmaza davalı taraflarca kamulaştırmayapılmadan yola ve parka kalbedilmek suretiyle elatıldığını, el atmanın kalıcı mahiyetteve kamuya tahsis amaçlı olduğunu, el atılmayankısımlardan da istifadelerinin mümkünolmadığını, dava konusu taşınmazın imarplanı içinde olduğunu, taşınmazınbulunduğu bölgede arsa fiyatlarının hızlaarttığını, dava konusu taşınmazın şehirmerkezinde kentleşmenin yoğunlaştığı bir bölgedeolduğunu, ekonomik ve sosyal olarak gelişmiş ve tümbelediye hizmetlerinden faydalanan çok değerli bir mülkolduğunu belirterek; fazlaya ilişkin talep hakları saklıkalmak kaydıyla 10.000.00 TL kamulaştırılmasız el atmatazminatının yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. BURSA 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ:14.11.2012 gün ve E:2012/277 K:2012/708sayılı kararında; “… 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesinde yer alan“İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından tam yargıdavaları” kapsamında İdari Yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği (Uyuşmazlık Mahkemesininmuhtelif kararları), davaya bakma görevinin İdariYargının görev alanına girdiği anlaşıldığından,davacının davasının görev yönünden reddinedair aşağıda yazılı olduğu şekildehüküm kurmak gerekmiştir…” şeklindeki gerekçeile davaya bakma görevinin İdari Yargının görevalanına girmesi nedeniyle davanın görev yönündenreddine karar vermiş, verilen karar davacı vekilince temyizedilmiştir. YARGITAY 18.HUKUK DAİRESİ:28.05.2013 gün ve E:2013/7846 K:2013/9206sayılı kararı ile dosyadaki yazılara, kararındayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenleregöre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiile usule ve yasaya uygun olan hükmün onanmasına kararvermiş, verilen görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Davacıvekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır. BURSA 3.İDARE MAHKEMESİ:16.10.2015 gün ve E:2013/852 sayılıgönderme kararında; “…2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari dava türleri;"idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları ve tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar" olarak tanımlanmış, aynı Yasanın 15/1 -amaddesinde, idari yargının görev alanına gitmeyip adli veyaaskeri yargının görev alanına giren davalarınreddedileceği hükme bağlanmıştır. Belediyelerin3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiğiyetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerekliğitartışmasızdır Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazın birkısmına fiilen el atması karşısında, idarenin bueyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşikyargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır, Nitekim,yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulunun 1.2.1959 günlü, E: 1958/17, K: 1959/15sayılı kararının 3. bölümünde,‘istimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü istimlakKanununa uygun hareket etmeden ferdin malım elinden almışolması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Vebu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyetetecavüzün önlenmesi veya haksız il neticesinde meydanagelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliyemahkemesinin vazifesi içindedir” görüşüne yerverilmiştir Dosyadakibilgi ve belgelerden, uyuşmazlık konusu taşınmazın birkısmına (3,19 m2'lik kısmına) asfaltlama yapılmaksuretiyle fiilen el atıldığıanlaşılmaktadır. Bu durumda,idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, taşımazın üzerinden yol geçirilmesi vefiilen kullanılması karşısında, haksız fiillereilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevinegirdiği anlaşılmaktadır. Nitekim;kısmen fiili el atmanın kısmen de hukuki el atmanın mevcutolduğu bir taşınmaza ilişkin benzer biruyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilen 01/06/2015gün ve E:2015/471 ve K:2015/473 sayılı kararda da, hukuki vefiili el atma nedeniyle oluşan zarar kalemi ayrımıyapılmaksızın uyuşmazlığın görümve çözümünde tümüyle adli yargı yeriningörevli olduğuna karar verildiği görülmektedir…”şeklinde gerekçe ile, davanın adli yargınıngörev alanına girdiği sonucunavarıldığından, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca davadosyasının adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilene kadarertelenmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan30.11.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, İdare Mahkemesince anılan Yasa’nın 19.maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasın incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacınıntaşınmazına, imar planında kısmen yol, kısmen yeşilalan olarak ayrılmak suretiyle kamulaştırmasız elatıldığından bahisle, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL’nin faizi ile birliktedavalılardan tahsili istemiyle açılmıştır. Davadosyalarında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; dava konusuBursa İli, Osmangazi İlçesi, Atıcılar Mahallesi,3759 ada 14 sayılı 111.69 m² lik taşınmazın arsavasfı ile davacı adına kayıtlı olduğu, dava konusutaşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planındayol ve park olarak ayrıldığı; adli yargıdayapılan keşif sonrası verilen 24.07.2012 ve 27.08.2012 tarihlibilirkişi raporlarında ; “ 3719 ada 14 parselin C ilegösterilen 3.17m² lik kısmına yol yapılmak suretiyleÇUKUR SOKAK adı altında fiilen el atıldığı…geri kalan kısmına her ne kadar stabilize malzemeserilmek ve otopark olarak kullanılmakta ise de bu kısmın imarplanında yol ve yeşil alanda kaldığı…” açıklanmış; idari yargıda yapılan keşif sonrası verilen 21.11.2014tarihli bilirkişi raporunda da aynı şekilde dava konusutaşınmazın 3.19 m² lik kısmına fiilen elatıldığının tespit edildiğianlaşılmıştır. Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, davalıBakanlıkça, Kamulaştırma Kanunu’ndaöngörülen usul ve yöntemlere uygun idari nitelikte uygulamaişlemleri yapılmaksızın, dava konusutaşınmazın bir kısmına fiilen el atmasıkarşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasızel atma niteliğini taşıdığıaçıktır. Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim, yukarıdabelirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekettebulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. Bu durumda, idarenindava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, davalı idarece kamulaştırma yapılmaksızıntaşınmaz üzerinde yol yapılması suretiyletaşınmaza el atılması karşısında,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünün adliyargı yerinin görevine girdiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Bursa3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bursa 1. AsliyeHukuk Mahkemesinin 14.11.2012 gün ve E:2012/277 K:2012/708sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Bursa 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.11.2012 gün ve E:2012/277 K:2012/708sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.11.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy