T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 752
KARAR NO : 2015 / 770
KARAR TR : 30.11.2015
ÖZET : TOSB Otomotiv Yan Sanayi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösteren davacı şirkete ait taşınmaz üzerine inşa edilen tesisin maliki olan davacının, söz konusu tesis hakkında işyeri açma ve çalışma izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : T.Y.Gay.İnş.Otom.San.VeTic.A.Ş. Vekili : Av. S.Ö. Davalı : TOSB Oto.Yan.San.İht.Org.San.Böl. Vekili : Av. Sedat Konurca O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde özetle; Kocaeli İli, Çayırovaİlçesi, Şekerpınar Mahallesi G22B14D3D pafta, 293ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerine inşa edilentesisin maliki olan davacının, söz konusu tesis hakkındaişyeri açma ve çalışma izni verilmesi istemiyleyapılan başvurunun reddine ilişkin 21.8.2014 tarih ve 2014sayılı işlemin; binanın davalı idarece onaylanan avanprojeye ve ruhsata uygun olarak yapıldığı, binanınyapı kullanma izninin mevcut olduğu deneme izninin idareceverildiği, yapılan işlemin haksız olduğuiddialarıyla iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır. Davalı vekili süresiiçinde verdiği cevap dilekçesinde; 4562 sayılı OrganizeSanayi Bölgeleri Kanununun 5. maddesinde Organize Sanayi Bölgelerininniteliklerinin tarif edilmiş olduğunu, OSB’nin,müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkçaverilen kamu yararı kararı ve sınırlarıbelirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırmaişlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzelkişiliğidir denildiğini, bu nedenle davacı ile OSBarasında bir özel hukuk ilişkisi söz konusu olduğundangörev yönünden dava dilekçesinin reddi gerektiğinisavunarak görev itirazında bulunmuştur. KOCAELİ 2. İDAREMAHKEMESİ: 25.11.2014gün ve E:2014/1204 sayı ile özetle; davalınınyasaların tanıdığı yetkiler uyarınca kamugücü kullanarak tek taraflı iradesi ile tesis ettiğidavacının işyeri açma ve çalışma izniverilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin,işlemin 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 2. maddesinde yer alan “idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılaniptal davaları” kapsamında olduğununanlaşılması karşısında davanınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı; açıklanannedenlerle bakılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde2576 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrası gereğinceMahkemelerinin görevli olduğuna, davalının görevitirazının reddine karar vermiştir. Davalı vekilitarafından süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe davadosyası ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI: Davacışirkete ait Çayırova G22B14D3D pafta 293 ada 1sayılı taşınmaz üzerine inşa edilen tesisinmaliki olan davacının, söz konusu tesis hakkındaişyeri açma ve çalışma izni verilmesi istemiyleyapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyleidare mahkemesinde dava açıldığınınanlaşıldığı, davalı tarafın, özel hukukhükümlerine tabi oldukları ve yargı yerinin de adliyargı olduğuna dair görev itirazının idare mahkemesincereddedilmesi üzerine, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemi ile davalı vekili tarafındanYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulduğununanlaşıldığı, hukuk uygulamasında “Tüzelkişilerin, belli bir amacı gerçekleştirmek üzerebağımsız bir varlık şeklindeörgütlenmiş, haklara ve borçlara sahip olabilen kişive mal toplulukları olduğu, Tüzel kişilerin,“özel hukuk tüzel kişileri” ve “kamu hukukutüzel kişileri” olmak üzere ikiye ayrıldığı“Özel hukuk tüzel kişilerinin, özel hukuka tâbiolan tüzel Dernekler, vakıflar, şirketler olduğu, ÖzelHukuk Tüzel kişiliklerinin kamusal amaçla ve kanunlakurulmuş olmalarının, onların faaliyetlerinin kamu hukukukurallarına göre yürüttükleri ve tek taraflı kamugücü kullanarak ortaya koydukları idari eylem veişlemlerden sayılmasını gerektirmediği; nitekim Yasakoyucunun da, bu konudaki iradesini, 4562 sayılı Yasahükümleri ile bu kurumların faaliyetlerinin ticari alandaözel hukuk hükümlerine göre yürüttüklerinive şirketler/dernekler hukuki statüsüne tabiolduklarını belirterek ortaya koyduğu; nitekim Yargıtay,11, 4, 7 ve 13. Hukuk Dairelerinde OSB Yönetim Kurulu kararlarındankaynaklanan davaları adli yargının görev alanındasayarak görmeye devam ettiği; yukarıdakiaçıklamalara göre, TOSB Otomotiv Yan Sanayi İhtisasOrganize Sanayi Bölgesi içinde faaliyet gösteren davacışirkete ait işyerine iş yeri açma veçalışma ruhsatı verilmesine ilişkin davanınözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiği; nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin;03/03/2014 gün ve 2014/60, K:2014/156, 8.4.2013 gün ve E:2012/442,K:2013/485 karar sayılı ve 26/01/2015 gün ve 2014/1089 Esas,2014/5 Karar sayılı emsal kararlarında da bu hususlarınvurgulandığı nedeniyle 2247 sayılı Kanunun 10 ve 13.maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ünBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 30.11.2015 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı vedava dosyası örneği üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi gereğince yapılan incelemeyegöre, davalı vekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesindeöngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerineYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nca, 10. ve 13. maddelerindeöngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Davacışirkete ait Çayırova G22B14D3D pafta 293 ada 1sayılı taşınmaz üzerine inşa edilen tesisinmaliki olan davacının, söz konusu tesis hakkındaişyeri açma ve çalışma izni verilmesi istemiyleyapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır. 5393sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev vesorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerininsaklı olduğu belirtilmiş; Değiştirilen, Eklenen veYürürlükten Kaldırılan Hükümlerbaşlıklı 85. maddesinin h bendinde, «…12.4.2000tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4üncü maddesinin altıncı fıkrasıaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Yürürlüğegiren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı,yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası vekullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir. İşyeri açma ve çalışmaruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma veçalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSBtarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresihesabına yatırılır…», 4562sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4.maddesininaltıncı fıkrasında “(Değişikfıkra: 3/7/2005-5393/85 md.) Yürürlüğe giren (…)imar planına göre arazi kullanımı, yapı vetesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıylailgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma veçalışma ruhsatları OSB tarafından verilir vedenetlenir, İşyeri açma ve çalışmaruhsatın verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışmaruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerekilgili belediye veya il özel idaresi hesabınayatırılır.” 5.maddesinde - “(Değişik: 4/7/2012-6353/20 md.) OSB,müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkçaverilen kamu yararı kararı ve sınırlarıbelirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırmaişlemleri yapabilen veya yaptırabilen bir özel hukuk tüzelkişiliğidir. Arazininmülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeliödeme yükümlülüğü OSB tüzelkişiliğine aittir.” hükmü yer almakta olup,12.04.2000 günlü, 4562 sayılı Organize SanayiBölgeleri Kanunu’nun, 04.07.2012 günlü, 6353sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 20.maddesiyledeğiştirilen 5.maddesinin Anayasa’yaaykırılığı iddiasıyla DanıştayAltıncı Dairesi tarafından yapılan itiraz başvurusuüzerine, Anayasa Mahkemesi 31.10.2013 gün, E:2013/49, K:2013/125sayılı kararı ile özetle; 04.07.2012 günlü, 6353sayılı Kanun’un 20.maddesiyle değiştirilen5.maddesinin birinci fıkrasında yer alan ‘’…yapabilen veya … ‘’ sözcüklerinin Anayasa’yaaykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir. 8. maddesinde -“Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördükendi üyeleri arasından olmak üzere seçeceğibeş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Yönetim kuruluüyeleri iki yıl için seçilir. Yönetimkurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekiliseçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanır vetoplantı salt çoğunluk ile yapılır. Geçerlibir mazereti olmadan üst üste yapılan üçtoplantıya veya mazereti olsa dahi altı ay içinde yapılantoplantıların en az yarısına katılmayan üyelerüyelikten çekilmiş sayılırlar. Kararlar saltçoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halindebaşkanın oyuna itibar edilir. Yönetimkurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeridüzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararlarıçerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresini yürütmeklegörevlidir.”hükümlerine yer verilmiştir. Yukarıda sözüedilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, TOSB Otomotiv Yan Sanayi ihtisasOrganize Sanayi Bölgesi’nin özel hukuk tüzelkişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tüzelkişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adliyargı yerlerince yapılacağının açıkolduğu gözetildiğinde, Kocaeli İli, Çayırovaİlçesi, G22B14D3D pafta, 293 ada, 1 sayılı taşınmazüzerine inşa edilen tesisin maliki olan davacının, sözkonusu tesis hakkında işyeri açma ve çalışmaizni verilmesi isteminin reddine dair davalı OSB tarafından tesisedilen işlemin yargısal denetiminin adli yargı yerinde yapılmasıgerekir. Açıklanan nedenlerleYargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulüile, davalı TOSB Otomotiv Yan Sanayi İhtisas Organize SanayiBölgesi vekilinin görev itirazının Kocaeli 2. İdareMahkemesince reddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenleYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı TOSB Oto.Yan.San.İht.Org.San.Böl.vekilinin görev itirazının Kocaeli 2. İdareMahkemesince 25.11.2014 gün ve E:2014/1204 sayılıREDDİNE İLİŞKİN KARARININ KALDIRILMASINA, 30.11.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy