T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 700
KARAR NO : 2015 / 760
KARAR TR : 30.11.2015
ÖZET : Davalı İdarenin yol ve yeşil alan yapılmak suretiyle dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :İ.D.
Vekili :Av. Z.D.
Davalı :İncesu Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. Y.K.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; “Müvekkilim İsmailDirim birikimlerini değerlendirmek için İlimiz İncesuilçesi, Vali İhsan Aras Mahallesi, Ali Boran Mevkii, 435 ada-3parsel ile 341 ada- 3 parsel nolu davaya konu taşınmazlarısatın almış; taşınmazları satınalındığı dönemde tapu kaydında herhangi birşerh olmaması nedeniyle de taşınmazların fiilenkullanımının mümkün olmadığınısatış işlemlerinden sonra öğrenmiştir.Müvekkilim davaya konu taşınmazların fiilen kullanımınınmümkün olmadığını öğrenincetaşınmazları satmak istemiş; ancak davalı belediyetarafından yol ve yeşil alan yapılmak suretiylekamulaştırmasız olarak el atılan taşınmazınbu konumu nedeniyle satışı mümkünolmamıştır.
Müvekkilimeait davaya konu taşınmazlar, ilimizin hızla gelişmekte olanilçesinin gözde mahallelerinden olan Vali İhsan ArasMahallesi’nde yer alan ve gelecek vadeden, ticaret sirkülasyonumevcut olan yeni konut ve işyerlerinin inşa edildiğikıymetli bir yerdedir. Belirttiğimiz gibi ilimizin merkeze veözellikle Organize Sanayi Bölgesi’ne yakın ve rayiçdeğer açısından önemli bir mahallinde bulunanmüvekkilime ait taşınmazın büyük kısmı,müvekkilimin veya önceki maliklerin rızası ve muvafakatiolmaksızın, en önemlisi de bilgi dahi verilmeksizin, davalıİncesu Belediye Başkanlığı tarafındankamulaştırmasız el atma suretiyle fiilen üzerindenyeşil alan ve yol geçirilerek tasarruf dışıbırakılmış bulunmaktadır.
Buradadoğal ve olağan olan doğrudan kamulaştırma keyfiyetiiken, davalı belediyenin kamulaştırma prosedürünüuygulamayıp davaya konu taşınmaza, haber ve bilgi vermedendoğrudan kamulaştırmasız el atmak suretiyle hukukdevletinin benimsemediği bir usulü denemiştir.Dolayısıyla davalı belediyenin bu davranışımüvekkilime, mahkemenize müracaat ile kamulaştırmasızel atma sebebiyle tazminat davası açma hakkıdoğurmuştur. Bu hakka istinaden, öncelikle mahkemenizceyapılacak keşifte el atılan kısmın net olarakbelirlenmesi ile davaya konu taşınmazların m2karşılığının rayiç değeraraştırması sonucu belirlenecek miktarın, fazlayla dairhaklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00TL, kamulaştırmasız el atma sebebiyle tazminatındavalı belediyeden tahsili ile müvekkilime verilmesi talebiylemahkemenize başvurmuş bulunuyoruz.
Sonuçve istem: Yukarıda arz ve izah ettiğimiz sebepler doğrultusundaolmak üzere, mülkiyeti müvekkilim İsmail Dirim’e aitbulunan Kayseri ili, İncesu İlçesi, Vali İhsan ArasMahallesi, Ali Boran Mevkii, 435 ada, 3 parsel ile yine Kayseri İli,İncesu ilçesi, Vali ihsan Aras Mahallesi, Ali Boran Mevkii 341 ada,3 parsel nolu taşınmazlara davalı İncesu BelediyeBaşkanlığı tarafından kamulaştırmasızel atılmış olması sebebiyle öncelikle mahkemenizceyapılacak keşifte el atılan kısmın m2 olarak tespiti;taşınmazların tespit edilen el atılankısımlarının m2’sinin rayiç değerininbelirlenmesi ile fazlayla dair haklarımız saklı kalmakkaydıyla şimdilik 10.000,00 TL kamulaştırmasız el atmasebebiyle tazminatın, davalı İncesu BelediyeBaşkanlığımdan tahsili suretiyle müvekkilim İsmailDirim’e verilmesi hususunda hüküm tesisini;
Yinebaşlangıçtan itibaren arz ve izah ettiğimiz sebeplerdoğrultusunda olmak üzere, talep etmiş olduğumuz vemahkemenizce belirlenecek kamulaştırması el atma sebebiyletazminat bedeline, dava tarihinden itibaren kamu kurum alacaklarıiçin öngörülen en yüksek faizinuygulanmasını; ayrıca dava ve yargılama giderleri ileavukatlık ücretinin de davalı kuruma yükletilmesi hususundagereğini; mahkemenizden saygılarımızla bilvekale arz vetalep ederiz.” demek suretiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İNCESUASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.07.2014 gün ve E:2014/45, K:2014/276sayılı kararında özetle; “(...) 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-b maddesi gereğince;idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalarının idari davalardan olduğu hükmü yeralmaktadır. İdari Yargılama UsulüYasası’nın 2/1-b maddesi gereğince idareyekarşı, idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerekir. Görev konusu kamu düzenineilişkindir. Taraflarca ileri sürülmese bileyargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğindengözetilir. Bu nedenlerle mahkememizce davanın usul yönündenreddi ile görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.” demeksuretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermişve tarafların kararı temyiz etmemesi üzerine kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili süresi içerisinde 341 ada, 3 parsel nolu taşınmazafiilen el atıldığı nedeniyle tazminata hükmedilmesiistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
KAYSERİ2.İDARE MAHKEMESİ: 11.06.2015 gün ve E:2015/54 sayılıgönderme kararında özetle; “(...) dava konusu 341 ada, 3parsel sayılı taşınmaza, davalı idarecerızası ve bilgisi dışındakamulaştırmasız el atıldığı, yol veyeşil alan çalışması yapılarak idarecetaşınmazın üzerinden fiilen yol ve yeşil alangeçirildiği ileri sürüldüğünden,Mahkememizin 07.05.2015 günlü ara kararı ile davalıbelediyeden; “dava konusu 341 ada 3 parsel sayılıtaşımazın hali hazırda üzerinde fiilen yol ve parkbulunup bulunmadığının açıklanarak,taşınmazın hava fotoğrafları iletaşınmazı tüm cepheleri (sınırları) ilegösterilen güncel fotoğraflarının çekilerekMahkememize gönderilmesi” istenilmiş, verilen ara kararınacevaben gönderilen bilgi ve belgelerin (taşınmazın havafotoğrafı vs...) incelenmesinden, dava konusu 435 ada 3 parselsayılı taşınmazda hali hazırda yol ve parkyapıldığı, bir başka ifadeyle dava konusutaşınmaza fiili el atma durumunun bulunduğu görülmüştür.
(...)davakonusu Kayseri İli, İncesu İlçesi, Vali İhsan ArasMahallesi, Ali Boran Mevkii, 341 ada, 3 parsel sayılıtaşınmaza yol ve park yapılmak suretiyle fiilen elatıldığı, taşınmazda 1/1000 ölçekliuygulama imar planı projesinin fiilen uygulanmasına davalı Belediyeyönünden başlandığı, taşınmazüzerinde fiili el atmanın bulunduğununanlaşılması karşısında, idarenin dava konusutaşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilenel atmasından doğan zararın tazminine yönelik olandavanın, haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevinegirdiği sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca dava dosyasının adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine, dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilene kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan30.11.2015 günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; Kayseri İli, İncesu İlçesi, Valiİhsan Aras Mahallesi, 341 ada, 3 parsel sayılı taşınmazailişkin olarak, 2247 sayılı Kanunun 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmeksuretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 2015/701 nolu dosyasınagönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının malikiolduğu taşınmazına kamulaştırmayapılmaksızın yol ve yeşil alan olarak kullanılmaksuretiyle fiilen el atıldığından bahisle açılantazminat istemine ilişkindir. Davalı idarenin 17.2.2015günü Kayseri İdare Mahkemesi kayıtlarına giren cevapdilekçesinde; dava konusu taşınmazın 1/5000ölçekli imar planında ve 1/1000 ölçekli uygulamaimar planı sınırları içerisinde olduğu, imarplanında yol ve yeşil alan olarak gözükmekte olduğu,davacı tarafından yada taşınmazların öncekimalikleri tarafından söz konusu imar planlarına herhangi biritirazın söz konusu olmadığı, dava konusutaşınmazın bulunduğu bölge, İller BankasıGenel Müdürlüğü tarafından yapılan veKayseri Büyükşehir Belediye Meclisinin 11.4.2005 tarih, 152sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekliNazım İmar Planına uygun olarak, İncesu Belediye Meclisinin4.4.2005 tarih ve 15 sayılı kararına istinaden hazırlanan1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında park ve yol olarakplanlandığı; dava konusu taşınmazın, İncesuİlçesi merkez mahalleler için yapılan, 3.2.2010 tarih,19 sayılı İncesu Belediye Meclis kararına istinadenhazırlanan ve 12.3.2010 tarih, 133 sayılı KayseriBüyükşehir Belediye Meclis kararıyla onaylanan 1/1000ölçekli Uygulama İmar Planınınsınırları içerisinde olduğu, bu planda da park veyol olarak düzenlendiği; söz konusu planın halenyürürlükte bulunduğu; dava konusu taşınmazın1976 yılında yapılan kadastro çalışmalarıneticesinde oluşmuş bir parsel olduğu, 3194 Sayılıİmar Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince ifraz, tefrik ve 18.madde uygulaması yapılmadığı; kadastro parselidurumunda bulunduğu dava konusu taşınmazın tapukaydında herhangi bir şerh bulunmadığı davadilekçesinde belirtilmiş ise de; tapu kaydı ve tapukütük bilgilerinden de anlaşılacağı üzeretaşınmaz üzerinde Karayolları GenelMüdürlüğü lehine irtifak hakkı tesis edilmişolduğu, hususun tapuya şerh edildiği belirtilmiştir. Belediyelerin 3194sayılı İmar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiğiyetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, davalı Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazın birkısmına fiilen el atması karşısında, idarenin bueyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakkamüdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim,yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. Olayda, davakonusu taşınmaza ilişkin Mahkemeye gönderilen yazıekindeki hava fotoğrafı, 1/1000 uygulama imar planı ve 1/5000uygulama imar planında dava konusu 341 ada 3 parsel sayılıtaşınmazda hali hazırda yol (ve park)yapıldığı, bir başka ifadeyle dava konusutaşınmaza fiili el atma durumunun bulunduğugörülmüştür. Bu durumda,idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, davalı idarece kamulaştırmayapılmaksızın taşınmaz üzerinde yol (ve park)yapılması suretiyle taşınmaza el atılmasıkarşısında, haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevinegirdiği anlaşılmaktadır. Açıklanannedenlerle, Kayseri 2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, İncesu Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Kayseri 2.İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İncesu Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen 14.07.2014 gün ve E:2014/45, K:2014/276 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.11.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy