T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 773
KARAR NO : 2015 / 747
KARAR TR : 30.11.2015
ÖZET : 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerek-tiği hk.
K A R A R
Davacı : A.D.
Davalı :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
Vekili :T.Ç.
O L A Y :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun 28.5.2014gün ve 7953 sayılı kararı ile, İlçe EmniyetMüdürlüğü ekiplerince 11.10.2013 günüyapılan denetimler sırasında, işletmeciliğinidavacının yaptığı “Daloğlu Büfe”unvanlı işyerinde saat 01:00 sıralarında alkollüiçki satıldığının tespit edildiğindenbahisle, davacı adına 4250 sayılı İspirto veİspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6.maddesinin beşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle7. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi ile 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesinin beşincifıkrasının (k) bendi uyarınca 29.303,00 TL. idari paracezası verilmiş, aynı Kurumun 11.6.2014 gün ve 11909sayılı yazısı ile davacıya bildirilmiştir.
Davacı, idari para cezasına karşı adliyargı yerinde itirazda bulunmuştur.
Çan Sulh CezaHakimliği’nce, itirazın esastan incelenerek 10.3.2015 günve D.İş:2014/13 sayılı karar ile reddine kararverilmesi üzerine, davacı tarafından karara itirazedilmiştir.
ÇANAKKALE SULH CEZAHAKİMLİĞİ: 14.4.2015 gün ve D.İş:2015/803 sayıile, 4733 sayılı Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun’un 8.maddesinin onuncu fıkrası uyarıncaitirazın idari yargı yerinin görev alanına girdiğigerekçesiyle Çan Sulh Ceza Hakimliği’nin 10.3.2015gün ve D.İş:2014/13 sayılı kararınıngörev yönünden usul ve yasaya aykırı olmasınedeniyle ortadan kaldırılmasına kesin olarak karar vermiş,davalı vekili tarafından karara itiraz edilmesi üzerine, davadosyası kanun yararına bozma talebinin değerlen-dirilmesiiçin Adalet Bakanlığı Ceza İşleri GenelMüdürlüğüne gönderilmiş ve halendönmemiştir.
Davacı, aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
ÇANAKKALE İDAREMAHKEMESİ: 29.6.2015 gün ve E:2015/511, K:2015/619 sayı ile,4733 sayılı Kanun’un 8. maddesinin beşincifıkrasının (k) bendinde ne tutarda idari para cezasıverileceğinin düzenlendiği, dava konusu para cezasınınise 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu uyarınca verildiği, bu Kanunuyarınca verilen idari para cezalarına karşıaçılacak davalarda da görevli yargı yerinin belirtilmediğiaçıklanarak, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nunilgili hükümleri uyarınca davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan30.11.2015 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık MahkemesiGenel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, buKanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukuk uyuşmazlığı’sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli nitelikteolmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya daaçılan davalar ‘ceza davası’ olaraknitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalarailişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarınınUyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...” açıkçabelirtilmiştir. Bu durum gözetildiğinde, olaybölümünde yazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Dosyanın incelenmesinde, Çanakkale Sulh CezaHakimliği’nin 14.4.2015 gün ve D.İş:2015/803sayılı kararına karşı davalı vekili tarafındanyapılan itiraz üzerine, dava dosyasının kanun yararınabozma talebinin değerlendirilmesi için AdaletBakanlığı Ceza İşleri GenelMüdürlüğüne gönderildiği ve halendönmediği anlaşılmış ise de, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’na göre idari yaptırımkararının kaldırılması istemiyle yapılanbaşvuru üzerine verilen karara karşı Kanun’un 29.maddesi uyarınca, “Mahkemenin verdiği son kararakarşı, Ceza Muhakemesi Kanununa göre itiraz edilebilir. Buitiraz, kararın tebliği tarihten itibaren en geç yedi güniçinde yapılır.” denilmiş; 5271 sayılıCeza Muhakemesi Kanunu’nun 271. maddesinde ise, itiraz üzerineverilen kararların kesin olduğu belirtilmiştir.Olağanüstü kanun yolu olarak düzenlenen kanun yararınabozma talebi bir usuli hak olmadığından kesinleşenkararlara etkisinin olmadığı da açıktır. Kanunyararına bozmanın amacı, temyiz incelemesinden geçmeksizinkesinleşmiş olan hükümlerde hukukun yanlışuygulandığının tespit edilip, mahkemelerin bundan sonrakibenzer olaylarda aynı yanlışı yapmalarınıönlemek için bu gibi hükümlerin CumhuriyetBaşsavcısının kanun yararına temyizi üzerineYüksek Mahkeme tarafından incelenmesidir. Kanun Yararına bozmakararı Resmi Gazetede yayınlanarak kanunların yurdun her yerindeaynı şekilde uygulanması sağlanacaktır. Olaydakesinleşen karara karşı yapılan itiraz kanun yararınabozma talebi olarak kabul edilmiş ve dosya Adalet BakanlığıCeza İşleri Genel Müdürlüğünegönderilmiştir. 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 14.maddesinde, olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargımercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararlarınkesin veya kesinleşmiş olması gerektiği hususunundüzenlendiği, ÇanakkaleSulh Ceza Hakimliği’nin 14.4.2015 gün veD.İş:2015/803 sayılı kararının da kesinleştiğianlaşılmıştır. Budurumda, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak,davacının istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkinişlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 4250 sayılı İspirto ve İspirtoluİçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesininbeşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle 7.maddesinin birinci fıkrası (e) bendi ve 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesinin beşincifıkrasının (k) bendi uyarınca verilen 29.303,00 TL. idaripara cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır. 4250sayılı Kanun’un 6. maddesinde, “(Mülga:11/1/2001-4619/5 md.;Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/2 md.) Alkollüiçkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilereyönelik tanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerinkullanılmasını ve satışını özendirenveya teşvik eden kampanya, promosyon ve etkinlik yapılamaz. Ancak,münhasıran alkollü içkilerin uluslararasıdüzeyde tanıtımına yönelik ihtisas fuarları ilebilimsel yayın ve faaliyetler düzenlenebilir. Alkollüiçkileri üreten, ithal eden ve pazarlayanlar, her ne surette olursaolsun hiçbir etkinliğe ürünlerinin marka, amblem ya daişaretlerini kullanarak destek olamazlar. Açık alkollüiçki satışı yapmaya ilişkin izin belgesi olanişletmelerde servis amaçlı materyallerde marka, amblem ve logokullanılabilir. Televizyonlarda yayınlanan dizi, film ve müzikkliplerinde alkollü içkileri özendiricigörüntülere yer verilemez. …….. …….. …….. Alkollü içkiler, otomatik satışmakineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklıyöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basınve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ilesatış yöntemi kullanılarak gönderilemez. Alkollüiçkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olaraksatılamaz……..” denilmiş; “Cezalar” başlıklı 7.maddesinde, “(Mülga: 27/3/1969-1137/37-1 md.; Yenidendüzenleme: 24/5/2013-6487/3 md.) Bu Kanunun 6 ncı maddesinin; a) Birinci ve ikinci fıkralarında belirtilenyasakların her birine aykırı hareket edenlere ve ilgiliişletme sahiplerine, beş bin Türk Lirasından iki yüzbin Türk Lirasına kadar, b) Üçüncü, dördüncü vealtıncı fıkralarında belirtilen yasaklara aykırıhareket edenlere, on bin Türk Lirasından beş yüz binTürk Lirasına kadar, c) Yedinci fıkrasına aykırı hareketedenlere, beş bin Türk Lirasından elli bin TürkLirasına kadar, ç) Sekiz, dokuz ve onuncu fıkralarındakiyükümlülük ve yasakları ihlal eden üretici veithalatçılara, yüz bin Türk Lirasındanaşağı olmamak kaydıyla, bu yükümlülükve yasaklara aykırı olarak piyasaya sürülen mallarınpiyasa değeri kadar, d) On birinci fıkrasındaki yasakları ihlaleden satıcılara, on bin Türk Lirasından yüz binTürk Lirasına kadar, e) Beşinci fıkrasındaki yasaklaraaykırı hareket edenlere, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrasının(k) bendinde öngörülen, idari para cezası verilir. 6 ncı maddenin üçüncüfıkrasında belirtilen yasağa aykırı hareket edilmesisonucunda çocuğun sağlığının tehlikeyesokulması hâlinde, fail hakkında ayrıca 26/9/2004 tarihlive 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “Sağlıkiçin tehlikeli madde temini” başlıklı 194üncü maddesi hükmüne göre cezaya hükmolunur. Bu maddenin (a), (ç) ve (e) bentlerinde belirtilenidari para cezalarını vermeye Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu, televizyon ve radyolara uygulanacak idari paracezalarını vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, diğerbentlerde yer alan idari para cezalarını vermeye mahalli mülkiamir yetkilidir. Birinci fıkranın (ç) bendindetanımlanan kabahatin konusunu oluşturan ürünlerinayrıca mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bukararı vermeye Tütün ve Alkol Piyasası DüzenlemeKurumu yetkilidir.” hükmü yer almış; 4733 sayılı Kanun’un “Cezaihükümler” başlıklı 8. maddesinde ise,“(Değişik: 3/4/2008-5752/3 md.) Ticari amaçolmaksızın, kendi ürettiği ürünleri kullanarakelli kilogramı aşmayan sarmalık kıyılmıştütün elde eden veya üçyüzelli litreyi aşmayanfermente alkollü içki imal edenler haricinde, Kurumdan tesis kurmave faaliyet izni almadan; tütün işleyenler veya tütünmamulleri, etil alkol, metanol ya da alkollü içki üretmeküzere fabrika, tesis veya imalathane kuran ve işletenler biryıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin gündenonbin güne kadar adlî para cezası ilecezalandırılır. Bu Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarına aykırı hareketedenler ile tesislerinde izin verilen kategori dışındafaaliyette bulunanlara da aynı ceza verilir. (Mülga ikinci fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.) (Mülga üçüncü fıkra:28/3/2013-6455/31 md.) (Mülga dördüncü fıkra:28/3/2013-6455/31 md.) Tütün, tütün mamulleri, etil alkol,metanol ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmetüreten, işleyen, ihraç veya ithal eden, pazarlayan, alan veyasatan gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılıidarî yaptırımlar uygulanır: (………..) k) Tütün mamulleri veya alkollüiçkilerin tüketicilere satışını; internet,televizyon, faks ve telefon gibi elektronik ticaret araçları ya daposta ile sipariş yöntemi kullanarak yapmak üzeresatış sistemi kuran veya faaliyette bulunanlara yirmi bin YeniTürk Lirasından yüz bin Yeni Türk Lirasına kadaridarî para cezası verilir. (Ek ikincicümle: 13/2/2011-6111/175 md.) Satışın internetortamında yapılması halinde, 4/5/2007 tarihli ve 5651sayılı İnternet Ortamında Yapılan YayınlarınDüzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen SuçlarlaMücadele Edilmesi Hakkında Kanunda öngörülen usulleregöre erişimin engellenmesine karar verilir ve bu karar hakkındada anılan Kanun hükümleri uygulanır. (……)denilmiş; onuncu fıkrası ve devamında ise; Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarîyaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunuhükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idaremahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeşgün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptaldavası açılmış olması, kararın yerinegetirilmesini durdurmaz. İdarî yaptırımlara ilişkin olarakbu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu hükümleriuygulanır.(……..) hükmü yer almıştır. Olayda, davanın, saat 01:00 dan sonra alkollüiçki sattığı ileri sürülerek verilen idari paracezasının iptaline ilişkin olarakaçıldığı, bu eylemin 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasıylayasaklandığı, ne tutarda idari para cezası verileceğininise, 4733 sayılı Kanun’un 8. maddesinin beşincifıkrasının (k) bendinde düzenlendiği, bu durumdadavaya konu idari para cezasına dayanak olan Kanun’un 4250sayılı Kanun olduğu ve 4250 sayılı Kanun’da daidari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır. Öte yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde,“ (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî paracezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında, uygulanır”; Kanunun “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise,“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamışolması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir”düzenlemeleri yer almıştır. Bu düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görevkurallarının, geçmişe de etkili olacağı,bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasayagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunuuyarınca verildiği ve 5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu,4250 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itirazkonusunda görevli mahke-menin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Çanakkale Sulh CezaHakimliğince verilen kararın kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç :Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Çanakkale Sulh Ceza Hakimliğinin 14.4.2015gün ve D.İş:2015/803 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 30.11.2015gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy