T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 683
KARAR NO : 2015 / 759
KARAR TR : 30.11.2015
ÖZET : Davacının maliki olduğu taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın yol olarak kullanılmak suretiyle fiilen el atıldığından bahisle açılan tazminat istemine ilişkin davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M.K.
Vekili :Av. T.K.
Davalı :Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.G.A.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Orduİli, Ulubey İlçesi, Koşaca köyünde bulunan 118ada, 32 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu;davalı Ordu Büyükşehir BelediyeBaşkanlığınca yaptırılan yolçalışmaları sırasında müvekkiline aitbulunan parselin yaklaşık 418,49 m2'lik kısmınıntecavüz edilerek araziye müdahale edildiğini, ekte sunmuşolduğu 22.01.2015 tarihli aplikasyon krokisinde açıkçagörüleceği üzere A ile gösterilen kısımda90,80 m2; B ile gösterilen kısımda 103,57 m2 ve C ilegösterilen kısımda 224,07 m2 olmak üzere toplam 418,49 m2’likkısma tecavüz edildiğini, davaya konu parselin müdahaleedilen kısmında bulunan yaklaşık 20 adet fındıkocağı sökülerek yok edildiğini, bir adetfındık ocağının yaklaşık olarak beşyılda yetişmekte olduğunu, müvekkilinin bu sürezarfında kesilen fındık ocaklarından elde edeceğimahsulden yoksun kalacağını, ayrıca fındıkocaklarının kendileri de yok edildiği için dikim ve fidanmasraflarının söz konusu olacağını,müvekkili tarafından verilmiş bir rızaolmadığı gibi davalı tarafından usulüne uygunolarak yapılmış bir kamulaştırma işleminin demevcut olmadığını, müvekkilinin İstanbul ilindeyaşamakta olduğunu, davalı tarafından yapılan butecavüzden yeni haberdar olduğunu belirterek, açılandavanın kabulü ile taşınmaza yapılan müdahaleninmenine, 20 adet fındık ocağının kesilmesindendolayı müvekkilinin uğradığı zararınbilirkişilerce tespit edilerek davalıdan tahsiline karar verilmesinitalep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.
DavalıOrdu Büyükşehir Belediye Başkanlığı cevapdilekçesinde, Ordu Büyükşehir Belediyesisınırları içerisinde muhtelif mahalle yollarındaToprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapıİşleri (Alttemel, Temel ve Binder) yapılması işikapsamında bulunan Ulubey İlçesiKıranyağmur-Durak-Güvenyurt-Koşaca Grup Yolu üzerindeyapılan yol çalışmalarınınulaşımın güvenli olarak sağlanması amacıylaKarayolu tasarımında belirtilen standartlara uygun olarak proje tipkesitine göre yapıldığını; davaya konu 118 ada 32parselin bulunduğu güzergâhta Karayolları GenelMüdürlüğü’nün Karayolu Tasarım ElKitabında belirtilen yolun, geometrik standartlarına göre 4.Sınıf dağlık yollarda platform genişliği 6 mt.,1,5 mt. (hendek genişliği) olarak verildiğini; bu nedenle davacınıniddia ettiği gibi taşınmazına bir müdahaleolmadığını, karayollarının belirttiğiölçülerde yol çalışmasıyapıldığını ileri sürerek, davanın tamyargı davası olarak idare mahkemesinde açılmasıgerektiğini belirtmiştir.
ORDU 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 14.4.2015 gün ve E:2015/54, K:2015/312sayı ile; tüm dosya kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde, davacının Ordu İli, Ulubeyİlçesi, Koşaca Köyünde bulunan 118 ada, 32 parselsayılı taşınmaza yol çalışmalarısırasında müdahale ettiğinin belirtildiği ve bunedenle müdahalenin meni ve tazminat talep edildiği, ancak bu talepidari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlıkolduğundan idari yargıda çözümlenmesi gerektiğianlaşılmakla açılan davanın görevyönünden reddi ile dosyanın görevli İdare Mahkemesinegönderilmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyledavanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ORDU İDAREMAHKEMESİ: 2.9.2015 gün ve E:2015/1229 sayı ile, dava konusuolayda; davacının, davalı idarece verilmiş birkamulaştırma kararı olmadığı hâlde, malikiolduğu taşınmazın bir kısmına tecavüzedildiğini ve fındık ocaklarınınsöküldüğünü iddia ettiği, adlîyargıya verilen davalı idare savunmasında, aksi belirtilmekteise de, taşınmaza el konulması konusunda herhangi bir işlem(kamulaştırma) başlatılmadığının ifadeedildiği, bu hâliyle uyuşmazlığın bir idarieylemden değil haksız fiil iddiasından kaynaklanmaktaolduğu uyuşmazlığın görüm veçözümünün adlî yargının görevalanına girdiği gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un19'uncu maddesi uyarınca, bakılan davada görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan30.11.2015 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME:
Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının malikiolduğu taşınmazına kamulaştırmayapılmaksızın yol olarak kullanılmak suretiyle fiilen elatıldığından bahisle açılan tazminat istemineilişkindir.
5216 sayılıBüyükşehir Belediyesi Kanununun 1. maddesinde “ Bu Kanununamacı, büyükşehir belediyesi yönetiminin hukukîstatüsünü düzenlemek, hizmetlerin plânlı,programlı, etkin, verimli ve uyum içindeyürütülmesini sağlamaktır.” denilmiş,aynı Kanunun 7. maddesinin g bendinde, “ Büyükşehirbelediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezinebağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak,yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yollarıntemizliği ve karla mücadele çalışmalarınıyürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlerecephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülüklerkoymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekilve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad venumaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesiişlerini gerçekleştirmek.” olarak büyükşehirve ilçe belediyelerinin görev ve sorumluluklarıdüzenlenmiştir.
2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun “İdarî dava türlerive idari yargı yetkisinin sınırı”başlıklı 2'nci maddesinde, idari dava türleri: a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları, b) İdarîeylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü İdarî sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar olarak sayılmıştır.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakkamüdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerince çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır.
Nitekimyukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulu’nun 11.2.1959günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının,III. Bölümünde, “İstimlâksiz el atma halindeamme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareketetmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiylekanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan davaMedeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzünönlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararıntazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.
Bundanbaşka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisinyaptırılması sırasında Devlet malı olmayanyerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya molozyığılması neticesinde meydana gelen zararların tazminidavası da başkasının malına ammeteşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelerebaşkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesinigerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiildendoğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılanişlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması halide idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yineidari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan buiddia ile açılmış bir dava haksız fiilden doğanbir davadan ibaret olacaktır.
Bu bentteanılan davalar, içtihadı birleştirme kararınındışında kaldıklarından kararın bunlaraşümulü yoktur” denilmektedir.
Dosyanınincelenmesinden, davacının Ordu İli, Ulubey İlçesi,Koşaca köyü, 118 ada 32 parsel sayılıtaşınmazın maliki olduğu, davalı OrduBüyükşehir Belediyesince yaptırılan yolçalışmaları sırasında parselin 418,49m2’lik kısmına tecavüz edilerek, araziye müdahaleedildiği; davacının yaklaşık 20 adet fındıkocağının sökülerek yok edildiğini ilerisürerek, tazminat talebinde bulunduğu; davalı idaretarafından verilen cevap dilekçesinde; OrduBüyükşehir Belediyesi sınırları içerisindemuhtelif mahalle yollarında Toprak İşleri, Sanat Yapılan veÜst Yapı İşleri (Alttemel, Temel ve Binder)yapılması işi kapsamında bulunan Ulubey İlçesiKıranyağmur-Durak-Güvenyurt-Koşaca Grup Yolu üzerindeyapılan yol çalışmalarının ulaşımıngüvenli olarak sağlanması amacıyla Karayolutasarımında belirtilen standartlara uygun olarak proje tip kesitinegöre yapıldığı; davaya konu 118 ada 32 parselinbulunduğu güzergâhta Karayolları GenelMüdürlüğü’nün Karayolu Tasarım ElKitabında belirtilen yolun, geometrik standartlarına göre 4.Sınıf dağlık yollarda platform genişliği 6mt.+1,5 mt.(hendek genişliği) olarak verildiği; bu nedenledavacının iddia ettiği gibi taşınmazına birmüdahale olmadığı, karayollarının belirttiğiölçülerde yol çalışmasıyapıldığı hususlarının belirtildiğianlaşılmıştır.
Olayda, dosyadabulunan 22.1.2015 günlü 5216 Lihkab Aplikasyon krokisinde, “118 ada, 32 numaralı parselin yol kenarında yolçalışmaları neticesinde krokide A ile gösterilenkısmında 90.85 m2, B ile gösterilen kısmında 103.52 m2ve C ile gösterilen kısmında 224.07 m2 olmakşartıyla toplamda 418.49 m2 32 numaralı parsele tecavüzvardır” tespitinin yapıldığıgörülmektedir.
Diğeryandan, davalı idarenin adli yargı yerinde verdiğisavunmasında, davacının maliki olduğu taşınmazatecavüz edilmediği ve fındık ocaklarınınsökülmediği belirtilmekte ise de, taşınmaza elkonulması konusunda herhangi bir işlem (kamulaştırma)başlatıldığının da ifade edilmediğiaçıktır.
Mülkiyetidavacıya ait taşınmazdan, karayolu geçirilmesi nedeniylemeydana gelen zararın tazmini söz konusu olduğundan, davanın haksız fiilden doğan bir tazminat davasısayılacağı kuşkusuzdur.
Belirtilenduruma ve davanın niteliğine göre, idarenin ayni bir hakkamüdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işinesasını teşkil etmekte olup, açılan dava ile biridari tasarrufun iptalinin ya da böyle bir tasarruf nedeniyleuğranılan zararın tazmininin istenilmemiş bulunması karşısında,haksız fiilden doğan zararların tazmini davasının,özel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlibulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle, Ordu İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile, Ordu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.4.2015 gün veE:2015/54, K:2015/312 sayılı kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Ordu İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ordu 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen14.4.2015 gün ve E:2015/54, K:2015/312 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.11.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy