T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 743
KARAR NO : 2015 / 741
KARAR TR : 26.10.2015
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacılar :1- H.O.
2- A.O. (Velayeten H.O.)
3- M.O.
4- M.E.O. (Vekaleten M.O.)
Vekilleri :Av. İ. Ö. & Av. G.Ö.& Av. H.Ş. D.
Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü
O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 14.05.2013günü saat 19.50 sıralarında Dinçer Deniz in sevk veidaresinde bulunan 45 U 5578 plaka sayılı 1995 model Ford markakırmızı kamyonun, Salihli istikametinden gelip, Alaşehirçevre yolu Yunus Emre kavşağından itibaren, tek yönhaline getirilen çift yönlü yolu giriş yaparakSarıgöl istikametine doğru seyrederken, çevre yolu Borsakavşağına geldiği esnada kendi aracının sağön kısmı ile çevre yolu yeni sanayi sitesindençıkış yapıp, çevre yol Borsakavşağına geçiş yapmak isteyen,müteveffanın da içerisinde bulunduğusürücü dava dışı H.Ş.’ın sevk veidaresinde bulunan 45 Z 6026 plaka sayılı 1991 model Tofaş markakırmızı renkli aracın sağ arka kapısındançarpması sonucunda yaralamalı, ölümlü ve maddihasarlı trafik kazası meydana geldiğini, elim kaza sonucumüvekkillerinden H.O.’nun eşi, A.O.’nun babası A.O.’nunhayatını kaybettiğini, müteveffa A.O.’nun kazasırasında dava dışı H.Ş. yönetimindeki 45 Z6026 plaka sayılı araçta sağ arka koltuktaoturduğunu, müteveffa 45 Z 6026 Plaka sayılı araçtayolcu olarak seyahat ederken vefat etmiş olup kazanın oluşumundakusursuz olduğunu, anılan elem kaza sonrası emniyetgüçlerince hazırlanan 24.05.2013 tarihli kaza tespittutanağında yolun yapım ve bakımından sorumlukuruluşun 2918 K.Y.T.K nun 13. Maddesinin b bendini ihlal ettiği vetali kusurlu olduğu kanaatine varıldığınınbelirtildiğini, davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün müvekkilininuğradığı tüm zararda müştereken vemüteselsilen sorumlu olduğunu, A.O.’nun vefatı ilemüteveffanın eşi 15.08.1970 doğumlu H.O., müteveffanınçocuğu 07.12.2000 doğumlu A.O.’nun maddi ve manevidestekten yoksun kaldığını, meydana gelen trafikkazası neticesinde, müvekkillerinin murisi A.O.’nun 55yaşında vefat ettiğini, davacı müvekkillerinden H.O.’nunmüteveffa A. in eşi olup 43 yaşında dulkaldığını, diğer davacıların murisinçocukları olduğunu, bu nedenlerle fazlaya ilişkinhakları talep ve dava hakları elim trafik kazasınakarışan dava dışı diğer ilgililerekarşı açılacak dava, talep ve hakları saklıkalmak kaydı ile uzman bilirkişiler tarafındanhesaplandığında fazla çıkması halindearttırılmak üzere, 6098 Sayılı Borçlar Kanunumadde 53/1 uyarınca, cenaze masrafları sebebi ile sayılı yasanın107. Maddesi uyarınca toplanacak delillere göre uzman bilirkişitarafından belirlenecek cenaze masraflarına ilişkinşimdilik 100,00 TL maddi tazminatın KTK nun 88. Maddesine göremüştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline,müteveffanın eşi olan H.O. için 6100 SayılıYasanın 107. Maddesi uyarınca toplanan delillere göre uzmanbilirkişiler tarafından tam ve kesin olarak belirlendiği andaarttırılmak üzere şimdilik 500,00 TL maddi tazminatındavalı sigorta şirketleri açısından temerrüttarihinden itibaren, diğer davalılar açısından kazatarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte KTK nun 88.Maddesine göre müştereken ve müteselsilen davalılardantahsiline, müteveffanın çocuğu olan A.O. için 6100Sayılı Yasanın 107. Maddesi uyarınca toplanan delilleregöre uzman bilirkişi tarafından belirlenecek destekten yoksunkalma tazminatı olarak, şimdilik 500.00 TL maddi tazminatındavalı sigorta şirketleri açısından temerrüttarihinden itibaren, diğer davalılar açısından, kazatarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte KTK nun 88.Maddesine göre müştereken ve müteselsilen davalılardantahsiline, her bir davacı için 75.000,00 TL olmak üzere300.000,00 TL manevi tazminatın KTK nun 88. Maddesine göre olaytarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sigortaşirketleri hariç diğer davalılardan müşterekenve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydı ile, şimdilik müvekkillerinden H.O. için500,00 TL, A.O. için 500.00 TL destekten yoksun kalmatazminatının yargılama sonunda hükmedilecek olantazminattan mahsup edilmek üzere davalı sigorta şirketlerindentensip kararı ile birlikte HMK nın ilgili maddesi uyarıncatahsiline, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinindavalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır.
Alaşehir1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2013/427 Esas nolu dosyasındayapılan yargılamada, Mahkemece 04.02.2015 tarihli duruşmada“Davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün 06.01.2015 havale tarihlibilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde görev itirazındabulunduğu ve görevin kamu düzeninden olduğu, yargılamanınher aşamasında kendiliğinden göz önünealınabileceği anlaşılmakla davanın KarayollarıGenel Müdürlüğü yönünden tefriki ile yeniesasa kaydedilmesine” karar vermiştir.
Tefrikedilen doya bakımından devam eden yargılama neticesinde;
Alaşehir1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 04.02.2015 gün ve E:2015/79, K:2015/39sayılı kararı ile özetle; “davalı idarenineylemlerinden ve hizmet kusurundan dolayı doğabilecek zararlarıntazmini taleplerinin İdari Yargı Mahkemelerinde ilerisürülmesi gerektiği, Adli Yargı mahkemelerinin İdareyeait araçların kaza yapmaları veya kazayakarışmaları halinde görevli oldukları, bunundışındaki hizmet kusuru veya eylemlerden kaynaklıuyuşmazlıklarda görevli olmadıklarıYargıtay’ın da bu hususta uygulamasınınyerleştiği, görev husususun kamu düzeninden olduğu vemahkemece yargılamanın her aşamasında kendiliğindendikkate alınabileceği nazara alınarak davacınındavasının idari yargının görevli olduğundanbahisle görevsizlik nedeniyle reddine karar vermekgerekmiştir.” şeklinde karar vermiş, taraflarca temyizedilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir.
Davacılar vekili aynıistemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
Manisa 1.İdareMahkemesi: 11.05.2015 gün ve E:2015/464 sayılı kararıile özetle; davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğindenbahisle, 2247 sayılı Kanun’un19.maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2015 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargıyerleri arasında davalı Karayolları GenelMüdürlüğü bakımından 2247 sayılıKanunun 19.maddesinde öngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmeksuretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, trafik kazasınedeniyle meydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyleaçılmış tazminat davasına ilişkindir. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesindede ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veyaadli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararıntazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Manisa 1.İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Alaşehir 1.Asliye HukukMahkemesi’nce verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Manisa 1.İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Alaşehir 1.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen04.02.2015 gün ve E:2015/79, K:2015/39 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 26.10.2015 gününde Üye SüleymanHilmi AYDIN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN KARŞI OY UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580, K:2015/592sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılmıyorum. ÜYE SüleymanHilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy