T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 722
KARAR NO : 2015 / 725
KARAR TR : 26.10.2015
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı rücuen tazminat davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S. J.S. A.Ş.
Vekilleri : Av. A.T. A. - Av.B. I.
Av.B.B. I. - Av. B.Ç.
Davalı : Karayolları GenelMüdürlüğü
Vekili :Av.Z.Ö.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkiliŞirketçe dava dışı “L. Y.ı T. Hay.İnş. Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.”ye ait, 20 AYY 34plakalı otomobil için kasko sigorta poliçesi tanzimedildiğini; sigortalı araç sürücüsüM.Y.Y.’nin, 09.10.2013 tarihinde Denizli istikametinden Çivrililçesi istikametine giden Devlet karayolunda nizami hızla seyirhalindeyken, mıcır kaplı yola girdiği andaaracını mıcıra kaptırarak direksiyon hakimiyetinikaybetmek suretiyle takla atması sonucunda maddi hasarlı trafikkazası oluştuğunu; görevlilerce hazırlanan kaza tespittutanağında ‘’kaza ile ilgili doküman veölçüm yaptığımız sıradakarayollarına ait mıcır süpürme aracınınzemindeki fazla mıcırları süpürdüğütarafımızdan görülerekfotoğraflandırılmıştır.” şeklinde notalındığını; trafik polislerinin tanzim ettikleriraporlarında, kazada sigortalı araçsürücüsünün %25, Karayollarının %75 kusurluolarak gösterilmesini kabul etmediklerini; davalı kurumun,karayolu üzerindeki mıcırı temizlemediği,önleyici tedbirleri almadığı için %100 kusurluolduğunu; müvekkili Şirketçe, araç malikine42.900,00 TL ödeme yapıldığını, sovtajmiktarı 21.100,00 TL düşüldükten sonra kalan miktarolan 21.800,00 TL için, T.T.K. 1472. Maddesi uyarınca halefiyetilkesi gereği zarar sorumlusu davalı idareden işbu davayla talepetme hakkı doğduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla; 21.800,00 TL.nin ödeme tarihi olan26.11.2013’den itibaren işleyecek değişken oranlardakiavans faizi ile birlikte tahsili istemiyle 31.3.2014 tarihinde adli yargıyerinde dava açmıştır.
ANKARA23.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 19.9.2014 gün ve E:2014/203,K:2014/421 sayı ile, dava ve cevap dilekçesinin genişözetlerine yer verdikten sonra; davanın, sigorta tarafındansigortalısına ödenen bedelin rücuen sorumlu olduğubelirtilen davalıdan tahsili istemine ilişkin olduğu;davacı tarafından sigortalı olan aracın yoldakimıcıra kaptırarak direksiyon hakimiyetini kaybedip taklaatması nedeni ile zarar gördüğü, zarar bedelinindavacı sigorta tarafındankarşılandığınınanlaşıldığı; davaya konu olayın, idarenin hizmetkusurundan kaynaklandığı, bu türuyuşmazlıkların 2577 sayılı kanun gereğince idariyargı yerinde çözümlenmesinin gerektiğigerekçesiyle; yargı yolu yönünden davanın reddinekarar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacıvekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
DENİZLİİDARE MAHKEMESİ: 30.4.2015 gün ve E:2015/378, K:2015/414sayı ile, “(…) 2577 sayılı Yasanın 14/3-amaddesinde dava dilekçesi ve eklerinin görev ve yetkiyönünden inceleneceği, 15/1-a maddesinde ise yukarıda anılanmadde hükmüne aykırı bir durumun saptanması halinde,adli ve askeri yargının görevli olduğu konulardaaçılan davaların görev yönünden reddine kararverileceği, belirtilmiştir.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1.maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirtmek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Kanunun 19.01.2011 tarihli Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasa'nın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanlar dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmüne, Geçici21. maddesinde de " Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz"hükmüne yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirketin kasko sigortapoliçesi ile sigortalısı olan 20 AYY 34 plakalıaracın 09.10.2013 tarihinde Denizli ilinden Çivril ilçesinegiderken mıcır kaplı yola girdiği anda aracınımıcıra kaptırıp direksiyon hâkimiyetini kaybederektakla atması nedeniyle maddi hasarlı trafik kazasınauğraması sonucu davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle meydanageldiği iddia olunan zarara karşılık davacışirketçe sigortalısına ödenen meblağdansigortalının kusuruna denk gelen kısmın mahsubu sonucukalan 21.800,00.-TL'nin, ödemenin yapıldığı 26.11.2013tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tazmini istemiylebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdayer alan yasal hükümlerin birlikte değerlendirilmesi sonucu;2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde yapılan söz konusudeğişiklik sonrasında, trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluk davalarında Kanundeğişikliğinin yürürlüğe girdiği19.01.2011 tarihi sonrasında açılan davalarda adli yargımercilerinin görevli olduğu anlaşıldığından;görülmekte olan davanın adli yargı mercileriningörevine girmesi nedeniyle davanın görev yönündenreddine karar vermek gerekmektedir.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin 05.11.2012 tarih E:2012/144, K: 2012/224sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle, 2577 sayılı Kanun’un 14/3-a ve 15/1-a maddeleriuyarınca davanın görev yönünden reddine…”karar vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2015 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli veidari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa’nın 14. maddesinde öngörülen biçimdeolumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idariyargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini ödeyen sigortaşirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde;“ Karayolları Genel Müdürlüğününbu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
a)Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b)Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespitetmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c)(Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d)Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek,karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek veonaylamak,
e)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında,İçişleri Bakanlığının uygungörüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenenhız sınırlarının üstünde veya altındahız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f)Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verilerihazırlamak ve karayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirlerialmak veya aldırmak,
g)Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarındatrafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri,aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleriyapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h)Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kazaanalizi sonucu, altyapı ve yolun fiziki yapısı ileişaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önündebulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veya aldırmak,
i)(Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j)(Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k)Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olanyönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
(Sonfıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16 md.)” hükmüneyer verilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirkete kaskosigortalı olan aracın sürücüsünün, 9.10.2013tarihinde Denizli ilinden Çivril ilçesine giderkenmıcır kaplı yola girdiği anda, aracınımıcıra kaptırıp direksiyon hâkimiyetini kaybederektakla atması nedeniyle maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiği, idarenin önleyici tedbir almadığı nedeniyle araçtaoluştuğu iddia olunan zarara karşılık, davacışirketçe sigortalısına ödenen 21.800,00.-TL'nin,ödemenin yapıldığı 26.11.2013 tarihinden itibarenişleyecek avans faizi ile birlikte tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeadli yargı yeri görevli olduğundan, Ankara 23. Asliye HukukMahkemesi’nce verilen 19.9.2014 gün ve E:2014/203, K:2014/421sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.9.2014 gün veE:2014/203, K:2014/421 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.10.2015 gününde, Üye SüleymanHilmi AYDIN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
KARŞI OY
UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.9.2015 gün ve E:2015/580, K:2015/592sayılı kararında belirtmiş olduğumdüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum.
ÜYE
SüleymanHilmi AYDIN
Full & Egal Universal Law Academy