T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 713 KARAR NO : 2015 / 716 KARAR TR : 26.10.2015 ÖZET : Bingöl İli, 17.İç Güvenlik Alay Komutanlığı emrinde askerlik görevini yapmakta iken nöbete giderken çukura düşmesi sonucu sakat kalan ve hakkında vazife malullüğü hükümleri uygulanarak 1.1.2012 tarihi itibariyle aylık bağlanan davacının, vazife malullüğü aylığının idareye başvuruda bulunduğu 1.2.2009 tarihinden geçerli olmak üzere bağlanması ve bu tarihten itibaren ödenmeyen aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın GENEL İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :İ. Ç. Vekilleri :Av. A. Ş. & Av. N. Ş. G. Davalı :Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vekili : Av. T.K. (İdariYargıda) O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde; “Müvekkilim terhisli P. Er. İlkerÇIKMAN Bingöl Yayladere 17. İç GüvenlikP.A.K.lığı emrinde askerlik hizmetini yaptığısırada 11.12.2003 tarihinde nöbete giderken çukuradüşüp beyin travması sonucu askerliğe elverişsizşekilde sakat kalmış ve olay askerliğin sebep ve tesiri ilemeydana geldiği için sakat kalan müvekkilime 01.01.2012tarihinden geçerli olmak üzere SGK tarafından Ordu VazifeMalulü Emekli Aylığı bağlanmış ve geriyedönük olarak Ağustos 2012 ayında 7 aylık birikmişemekli aylığı ödenmiştir. Ancak müvekkilime ilkbaşvuru tarihimiz olan 13.01.2009 tarihini takip eden aybaşıyani 01.02.2009 tarihinden geçerli olmak üzere aylıkbağlanması ve bu tarihten geçerli olarak birikmişaylıklarının yasal faizleri ile birlikte ödenmesigerekmektedir. Davalı idareye 27.07.2012tarihinde yaptığımız birikmiş aylıkların01.02.2009 tarihinden itibaren tahakkuk ettirilip yasal faizleriyle birlikteödenmesi yönündeki başvurumuza 60 günlük yasalsüre içerisinde her hangi bir cevap verilmeyerek talebimiz zennen,reddedilmiştir. Bu itibarla davalı idareninsebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırıbulunan ret işleminin iptaline karar istihsali için iş budavayı açmak zorunluluğu doğmuştur. SONUÇ VE İSTEM:Yukarıda arz ve izah olunduğu üzere duruşmalı olarakyargılama icrası ile davacıya 5434 Sayılı Kanunhükümlerince bağlanan Ordu Vazife Malulü Emekli Aylığının01.02.2009 tarihinden geçerli olarak bağlanmaması vebirikmiş emekli aylıklarının bu tarihten itibaren tahakkukettirilerek yasal faizleri ile birlikte ödenmemesi işlemlerininiptaline; yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davalıidare üzerinde bırakılmasına karar verilmesini vekaletensaygı ile arz ve talep ederim.” demek suretiyle idari yargıyerinde dava açmıştır. Ankara 11.İdare Mahkemesi: 15.02.2013 gün veE:2012/1568, K:2013/242 sayılı kararında özetle;“(...)Dava dosyasının incelenmesinden; Bingöl İli 17.İç Güvenlik Alay Komutanlığı emrinde askerlikgörevini yapmakta iken 11.12.2003 tarihinde nöbete giderkençukura düğmesi sonucu sakat kalan ve hakkında vazife malullüğühükümleri uygulanarak 1.1.2012 tarihi itibariyle aylıkbağlanan davacının, vazife malullüğüaylığının idareye başvuruda bulunduğu 1.2.2009tarihinden geçerli olmak üzere bağlanması ve bu tarihtenitibaren ödenmeyen aylıklarının yasal faizi ile birlikteödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun davalıidarece zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda; bakılandavanın asker kişiyi ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkinolduğu anlaşılan bir uyuşmazlıktan kaynaklanmasınedeniyle davanın görümü ve çözümününAskeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevine girdiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerledavanın, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine” şeklinde karar vermiş ve kararkesinleşmiştir. Davacı vekili aynıistemle bu kez askeri yüksek idare mahkemesinde davaaçmıştır. AYİMÜçüncü Dairesi:27.06.2013 gün ve E:2013/814, K:2013/917 sayı ile özetle;“(...) davacının vazife malulü olduğu konusundataraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı,uyuşmazlığın sadece bağlanan vazifemalullüğü aylığınınbaşlangıcına ilişkin olduğuanlaşılmaktadır. Vazife malullüğüaylığının sırf hangi tarihten geçerli olarakbağlanacağına ilişkin tesis edilen olumsuz idariişlemin davacının asker kişi olmaktan kaynaklanan durumu veaskeri kural ve gerekler bakımından değerlendirilecek biryönü bulunmamaktadır. Dolayısıyla dava konusu edilenidari işlem asker kişiyi ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkinidari işlem niteliğinde olmadığından davaya bakmaklaAskeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevliolmadığı, dava konusu uyuşmazlığınçözüm yerinin genel idari yargı yeri olduğu sonucunavarılmıştır.” demek suretiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Yüksel DOĞAN veFikret ERES’in katılımlarıyla yapılan 26.10.2015günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; idari ve askeri idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, davacı vekilinin istemiüzerine, askeri idari yargı dosyasının son görevsizlikkararını veren mahkemece, idari yargı dosyası da teminedilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde genel idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen DanıştaySavcısı Yakup BAL ile AYİM Savcısı Muhsin ÖZYURT’undavada genel idari yargının görevli olduğu yolundaki yazılıve sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Bingöl İli,17.İç Güvenlik Alay Komutanlığı emrindeaskerlik görevini yapmakta iken 11.12.2003 tarihinde nöbete giderkençukura düşmesi sonucu sakat kalan ve hakkında vazifemalullüğü hükümleri uygulanarak 1.1.2012 tarihiitibariyle aylık bağlanan davacının, vazifemalullüğü aylığının idareye başvurudabulunduğu 1.2.2009 tarihinden geçerli olmak üzerebağlanması ve bu tarihten itibaren ödenmeyenaylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyleyaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkinişlemin iptali istemiyle açılmıştır. Anayasa’nın 157.maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derecemahkemesi olduğu; ancak, askerlik yükümlülüğündendoğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.maddesinin birinci fıkrasında “Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmişolsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkinidari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilkve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlardagösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlikyükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir. Buna göre, AskeriYüksek İdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi içindava konusu idari işlem veya eylemin “asker kişiyiilgilendirmesi” ve “askeri hizmete ilişkinbulunması” koşullarının birliktegerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılıYasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş,uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar askerkişi sayılmaktadır. Olay esnasındanöbetçi er olan davacının 1602 sayılıYasa’nın 20. maddesinde sayılan asker kişilerdenolduğu ve bu nedenle dava konusu işlemin asker kişiyiilgilendirdiği tartışmasızdır. Dava konusu işlemin askerihizmete ilişkin olup olmadığına gelince: İdariişlemin, görevli yargı yerinin tespiti yönünden“askeri hizmete ilişkin” olup olmadığınınsaptanabilmesi için işlemin konusuna bakılmasıgerekmektedir. Eğer idari işlem askeri gereklere, askeri usul veyönteme ve askeri hizmete göre tesis edilmiş ise, buişlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabul edilmelidir. Dahaaçık bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idari işlemler;idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığıdavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ndegörülmesi gerekmektedir. 5434sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli SandığıKanunu'nun 12. maddesinin II/k. bendinde sayılan erlerin, vazifemalûllükleri ile vazifeden doğma ölümleri halinde buKanunla tanınan haklardan faydalanacaklarına işaretedilmiş; 44. maddesinde, "Her ne sebeple olursa olsunvücutlarında hâsıl olan arızalar veya duçaroldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzündenvazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere ( Malûl)denir ve haklarında bu Kanunun malûllüğe aithükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiş;45. maddesinde dört bentte belirtilen hallerde vazifemalûllüğünün doğacağıöngörülmüş ve bunlardan (a) bendine göre, 44.maddede yazılı malûllüğün,iştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sıradavazifelerinden doğmuş olması halinde buna "vazifemalullüğü" ve buna uğrayana da "vazifemalulü" denilmiş; 49. maddede, ilgililerinbaşvurularına ilişkin süreler düzenlenmiş; Geçici 203.maddede, “(04.04.1998 gün ve4354 sayılı Kanunun 4. maddesi ile eklenmiştir.) Bu Kanununyürürlük tarihinden önce, 5434 sayılı Kanunun 49uncu maddesinde belirtilen süreler içerisinde müracaat edilmemişolması sebebiyle haklarında vazife malullüğühükümleri uygulanmamış olanların, vazifemalullüklerinin bu Kanunun ilgili maddesine göre tevsik edilmesişartıyla T.C. Emekli Sandığına müracaatlarıtarihini takip eden aybaşından itibaren aylıkbağlanır. Ancak geçmiş süreler içinaylık, aylık farkı ve emekli ikramiyesi veya farkıödenmez.” hükümleri yer almış iken;anılan maddeler 31/05/2006 tarih, 5510Sayılı Kanunun 106.maddesiyleyürürlükten kaldırılmıştır. Somutolayda ise dava konusu edilen husus, olay tarihi itibariyle asker kişiolan davacının nöbete giderken çukuradüşüp beyin travması sonucu askerliğe elverişsizşekilde sakat kalmış olması durumunun Anayasa’nın157. ve 1602 sayılı Yasa’nın 20. maddelerindeöngörüldüğü şekilde askeri hizmeteilişkin olup olmaması ve dahi bu durum neticesinde hasıl olanmaluliyetin vazife maluliyeti sayılıp sayılmayacağıolmayıp, davacıya bağlanan ordu vazife malulü emekliaylığının 01.01.2012 tarihinden değil, 01.02.2009tarihinden geçerli olmak üzere ödenmesi hususudur. Bu konudaise, anılan işlem tesis edilirken ve devamındaaçılan davanın yargısal denetiminde askeri kural vegerekler yönünden bir değerlendirme yapılmasına gerekbulunmadığı, ayrıca davacı hakkında tesis edilenişlem ve onun çözümünde varılacak sonuçbakımından doğan dava ve onun çözümündevarılacak sonucun farklı olmadığı,dolayısıyla tesis edilen işlemin askeri hizmete ilişkinlikunsurunu taşımadığı dolayısıyla davanıngenel idari yargının görevine girdiğianlaşılmaktadır. Açıklanannedenlerle; dava konusunun genel idari yargı yerinin görevindeolması karşısında Ankara 11. İdare Mahkemesitarafından verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde GENEL İDARİ YARGI YERİNİNgörevli olduğuna, bu nedenle Ankara 11. İdare Mahkemesinceverilen 15.02.2013 gün ve E:2012/1568, K:2013/242 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.10.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Yüksel DOĞAN Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Fikret ERES
Full & Egal Universal Law Academy