T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 /651
KARAR NO : 2015 / 685
KARAR TR : 26.10.2015
ÖZET : 2981 sayılı Yasa’nın 10. maddesi uyarınca yapılan imar düzenlemesi sonucu; Hazine adına kayıtlı olup, davalı Mamak Belediyesi adına tescil edilen taşınmazlardan öncelikle konut ve ticaret alanında kalan bölümlerinin yeniden tapusunun iptali ile Hazine adına tescili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : Maliye Hazinesi Vekili : Av.V.D. Davalı : Mamak BelediyeBaşkanlığı Vekili : Av.Ç.E. O L A Y : Davacıvekili, dava dilekçesinde; “İlimiz, Mamak İlçesi,Boğaziçi Mahallesi’nde bulunan Hazine adınakayıtlı 3354 ada 1 parsel sayılı 90.690,00 m²yüzölçümlü taşınmazın ilk imardüzenlemesi ile oluşan taşınmazlarınBakanlığımızın ( Milli Emlak Genel Müdürlüğü)18.08.1989 tarihli ve 27368 sayılı yazılarına istinadenMamak Belediyesi’ne devredildiği, 3354 ada 1 parselden ilk imardüzenlemesi ile oluşan taşınmazların geriye dönüşüile 3354 ada 1 parselin yeniden dağıtıma tabi tutulduğu,imar düzenlemesi sonucunda, 35395 ada 9 parsel nolu 395,00 m² yüzölçümlütaşınmazın 329,00 m²’sinin, 35397 ada 63 parsel nolu356,00 m² yüzölçümlü taşınmazın256,00 m²’ sinin, devrinin uygun görülmesine rağmensehven tamamının devredildiği, yeniden fazladan devredilen166,00 m² nin Hazine adına geri tesciline esas olmak üzere; Mamak Belediyesinden; iptal edilen ilkimardan sonra yapılan imar düzenlemesi sonucunda oluşan 36376ada 9 ve 10, 36381 ada 2, 36383 ada 3, 36388 ada 1, 36377 ada 2, 36384 ada 6,36385 ada 2, 3, 4 ve 15, 36386 ada 1,3 ve 4, 36389 ada 2 ve 3, 36393 ada8,36397 ada 1,3,4, 6, 8,9, 10, 11, 12, 13 ve 14, 36409 ada 8 parsel nolutaşınmazlardan, Belediyeleri adına kayıtlı 36376 ada 9ve 10, 36381 ada 2 ile 36377 ada 2 parsel nolu taşınmazların12/09/2000 tarih ve 7257 yevmiye ile kapatılması sonucu; 36376 ada 9parsel nolu taşınmazın 38099 ada 8 ve 9, 36376 ada 10 parselnolu taşınmazın 36088 ada 9 ve 10, 36381 ada 2 parsel nolutaşınmazın 36088 ada 10 ve 38102 ada 2, 36377 ada 2 parsel nolutaşınmazın ise 38100 ada 2 parsel nolu taşınmazlaraşuyulandığı, 38099 ada 8, 9 ve 10, 38100 ada 2 ile 38102ada 2 parsel nolu taşınmazlardan 166,00 m² lik kısmınHazine adına geri dönüşümüne esas olmaküzere Belediyelerine hitaplı 17/03/2003 tarihli ve 9931sayılı yazımız ile 1/1000 ölçekli halihazır imar planı ile imar durumunu içeren bilgi ve belgeleringönderilmesi istenilmiş ve 04/04/2003 tarihli ve R.1215sayılı cevabi yazıları ile anılan taşınmazlarıda içeren bölgede plan değişikliğiçalışmalarının devamı etmesi nedeniyle imardurumu hakkında bilgi verilemeyeceğinin bildirilmesi üzerineanılan bölgede imar çalışmalarıyapılırken söz konusu 166,00 m²’likkısmının konut veya ticaret alanında değerlendirilerekHazine adına tescilinin sağlanması ve imar durumu ile ilgilibilgi ve belgeleri içeren plan örneği vedağıtım cetvellerinin gönderilmesi 25/04/2003 tarihli ve15570 sayılı ve 23/12/2011 tarihli ve 45589 sayılıyazılarımız ile Belediyelerinden istenilmiştir. Mamak Belediyesinden cevaben alınan02/01/2012 tarihli ve 20071200227-47 yazı ile BoğaziçiMahallesi’nde imarın 38099 ada 8, 9 ve 10 parsel, 38100 ada 2 parselile 38102 ada 2 parsel nolu taşınmazlara ait 13/06/2000 tarihli kararve dağıtım cetvelleri gönderilmiş ve söz konusuada ve parsellerin Yeni Mamak Kentsel Dönüşüm Projesikapsamında kaldığından imar durumunun verilemediğibildirilmiştir. Bu kez; Mamak Belediyesi’ne27/02/2012 tarihinde tebliğ edilen 22/02/2012 tarihli ve 9772sayılı yazımız ile Belediyelerinin hissedar veya sahibiolduğu, imar sonucu oluşan ve Yeni Mamak KentselDönüşüm Projesi kapsamında kalan 38099 ada 8, 9 ve 10parsel, 38100 ada 2 parsel ile 38102 ada 2 parsel nolutaşınmazlardan, konut veya ticaret alanında kalanlardan sözkonusu 166.00 m²’'lik hissenin Hazine adına tescilininsağlanmasına yönelik işlem tesis edilerek sonucundan bilgiverilmesi istenilmiş ise de cevap alınamaması üzerine04/06/2012 tarihinde tebliğ edilen 30/05/2012 tarihli ve 23879sayılı yazımız ile tekrar Belediyelerinin hissedar veyasahibi olduğu, imar sonucu oluşan ve Yeni Mamak KentselDönüşüm Projesi kapsamında kalan 38099 ada 8, 9 ve 10parsel, 38100 ada 2 parsel ile 38102 ada 2 parsel nolutaşınmazlardan, Kentsel Dönüşüm Projesiçalışmalarından önce imar planında konut veyaticaret alanında kalanlardan söz konusu 166,00 m²’likhissenin Hazine adına tescilinin sağlanması istenilmiş isede halen tescilleri sağlanmamıştır. Bu nedenle; anılan 166,00m²'lik hissenin imar sonucu oluşan 38099 ada 8, 9 ve 10 parsel, 38100ada 2 parsel ile 38102 ada 2 parsel nolu taşınmazlardanöncelikle konut veya ticaret alanında kalanlarından 166,00m²'lik hissenin tapusunun iptali ile Hazine adına tesciledilmesi…” istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Davalı Mamak BelediyeBaşkanlığı vekili süresi içerisindesunduğu cevap dilekçesinde özetle; davanın adliyargıda görülmesi gerektiğini ileri sürerek görevitirazında bulunmuştur. ANKARA 22. ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ: 16.04.2015 gün ve E:2014/445 sayı ile, davalıMamak Belediye Başkanlığı vekilinin görevitirazının reddine karar vermiştir. Davalı Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlugörev uyuşmazlığı çıkartılmasıyolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,dava dosyasının onaylı bir örneği DanıştayBaşsavcılığı'na gönderilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI: “…2981sayılı Kanunun 8'inci maddesinde, imar mevzuatınaaykırı yapılarla gecekondular için tespitişlemlerinin yapılacağı, bu tespit kapsamına, temelinşaatı tamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile Hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmenişyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarakkullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imarmevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tümyapıların dahil olduğu belirtilmiş; 10'uncu maddesinin (a)bendinde, " Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, ilözel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir. Taputahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkileder. Ancak Islah imar planı veyakadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine haksahiplerine doğrudan tapuları verilebilir. " hükmüneyer verilmiş; aynı maddenin c) bendinde ise, imar mevzuatınaaykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veyaözel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecekbüyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa vearazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden adave parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veyaparseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapıolmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veyakat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescilettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanlarınhisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göretespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhinekanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veyavaliliklerin resen yetkili olduğu belirtilerek, üzerindeyapılanma bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındakiyerler valiliğin talebi üzerine, belediye veya özel idareleradına resen tapuya tescil edilir. Islah imar planlarında genelbütçeye dahil dairelerin ihtiyaçlarınıkarşılamak üzere ayrılan veya ayrılacak olan veya birkamu hizmeti için lüzumlu görülen arsa veya araziler eskisahibi kamu idarelerine veya o işe tahsil edilmek üzerehâzineye aynı şartlarla geri verileceği ve ıslah imarplanı yapılmış ve yapılacak bölgelerde bu Kanunkapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazilerinin,iktisap tarihine bakılmaksızın aynı amaçtakullanılmak üzere ilgili belediyelere devredileceği kuralıgetirilmiştir. Yukarıda yer alan mevzuathükümlerinde anılan Yasa kapsamında yer alantaşınmazlarda bulunan gecekonduların nasıl tespitedileceği, tespit sonrasında ne tür işlemleryapılacağı açıklanmış; ıslah imarplanı yapılmış ve yapılacak bölgelerde 2981/3290sayılı Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilenhazine arsa ve arazilerinin aynı amaçta kullanılmak üzereilgili belediyelere devredileceği, hak sahiplerince alınan taputahsis belgesinin sonradan tapuya dönüştürüleceğiöngörülmüştür. Yasa hükmünde yer alan,"tapu vermek" şeklindeki bu yetki idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucunu ifadeettiği gibi, anılan Yasa hükümlerine aykırı devirişlemlerinin ve verilen tapuların iptalinin de idari işlemniteliğini taşıdığı açıktır. Dosyanın incelenmesinden; 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunile 2981 sayılı Kanunun Bazı MaddelerininDeğiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddeler EklenmesiHakkında 3290 sayılı Kanunun 10. maddesi uyarınca mülkiyetiHazineye ait olan Ankara İli, Mamak İlçesiBoğaziçi Mahallesinde bulunan 3354 ada 1 parsel sayılıtaşınmazın Mamak Belediyesine devredildiği, 3354 ada 1parsel sayılı taşınmazın imar düzenlemesisonucunda oluşan parsellerin 166 m²' lik kısmınınsehven fazladan davalı idareye devredildiğinden bahisle davacıidarenin 22.02.2012 ve 30.05.2012 tarihlerinde davalı Mamak Belediyesinebaşvurarak imar düzenlemesi sonucu oluşturulan 38099 ada, 8, 9ve 10 sayılı parsel, 38100 ada, 2 parsel ile 38102 ada, 2 parselsayılı taşınmazlardan öncelikle konut ve ticaretalanında kalanlardan 166 m² lik hissesinin tapusunun iptal edilerekHazine adına tescilini istediği, davalı Mamak Belediyesinceanılan başvurular hakkında işlem tesis edilmemesiüzerine Mamak İlçesi Boğaziçi Mahallesinde bulunan38099 ada, 8, 9 ve 10 sayılı parsel, 38100 ada, 2 parsel ile 38102ada, 2 parsel sayılı taşınmazlardan öncelikle konut veticaret alanında kalanlardan 166 m² lik hissesinin tapusunun iptaledilerek Hazine adına tescili istemiyle davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Davacı idarenin, 2981/3290sayılı Yasanın 10. maddesine göre Mamak Belediyesinedevredilen Hazineye ait taşınmazın 166 m²' sinin sehvenfazladan Mamak Belediyesine devredilmesi nedeniyle imar düzenlemesi sonucuoluşturulan taşınmazlardan öncelikle konut ve ticaretalanında kalanlardan 166 m²’ lik hissesinin tapusunun iptaledilerek Hazine adına tescili istemiyle davalı idareyeyaptığı başvurularının reddi üzerine deMamak Belediye Başkanlığına karşı bu davayıaçmış olması karşısında;uyuşmazlığın Mamak BelediyeBaşkanlığının 2981 sayılı Yasaya göreyaptığı idari işlemlerden kaynaklandığı,Medeni Kanun hükümlerine dayalı bir mülkiyetiddiasından kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır. Mamak BelediyeBaşkanlığının 2981 sayılı Yasaya dayalıidari işlemlerinin hukuka aykırı olduğu iddiasıylaaçılan bu davanın görüm veçözümü idari yargının görev alanınagirmektedir…” şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılıKanun'un 10. maddesi gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine kararvermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyası örneğiüzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğinceyapılan incelemeye göre, davalı Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin anılan Yasanın10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcılığı'nca10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 2981 sayılı Yasa’nın 10. maddesi uyarıncayapılan imar düzenlemesi sonucu; Hazine adına kayıtlıolup, davalı Mamak Belediyesi adına tescil edilentaşınmazlardan öncelikle konut ve ticaret alanında kalan bölümlerininyeniden tapusunun iptali ile Hazine adına tescili istemiyleaçılmıştır. İmarve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara UygulanacakBazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun BirMaddesinin Değiştirilmesine Hakkında Kanun’un “Tespit ve değerlendirme işlemleri” başlıklı 8.maddesinde; “İmar mevzuatına aykırı yapılarlagecekondular için tespit işlemlerinde; Bayındırlıkve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veyabelediyelerce bastırılacak standart form kullanılır. (Değişik: 22/5/1986 - 3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatıtamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, ilözel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen işyeri ve konutolarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonraişyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat veeklerine aykırı tüm yapılar dahildir. Tespit formları düzenlenerek başvuru formlarına tespitbelgesi olarak eklenir. (Değişik : 18/5/1987 - 3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4üncü maddede bahsi geçen tasnif durumunu, yapının buKanunun 18 inci maddesine göre hesaplanacak bina inşaat ve iskanharcını ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcını,fenni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planını,Kanuna göre belirlenen otopark bedelini, kamu kurum vekuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm ve tasarrufualtında bulunan alanlarda yapılmış yapılar içinbu Kanunda belirtilen esaslara göre tespit edilecek arsa bedelini ihtivaedecek şekilde Bayındırlık ve İskanBakanlığı tarafından hazırlanmış formundoldurulmasıyla elde edilir. Tespitve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminli özelteknik bürolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş,görev, yetki, sorumluluk ve ücret tarifeleriBayındırlık ve İskan Bakanlığınca, Kanununyürürlüğe girmesinden itibaren (1) ay içindehazırlanacak yönetmelikle tespit edilir. 16/3/1983tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunanmüracaat sahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminliözel teknik bürolara hazırlatarak daha önceki müracaatformlarına eklerler.” “Uygulama işlemleri” başlıklı 9. maddesinde;“(Değişik : 22/5/1986 - 3290/3 md.) a) Müstakilen kendisine ait arsa üzerinde imar mevzuatınaaykırı yapı yapılmış ise; 1. Yapı, korunacak durumda ise, müracaat dilekçesine eklitespit ve değerlendirme belgelerine göre gerekli harçlartahsil edilmek suretiyle hemen, 2. Yapı, ıslah edilerek korunacak durumda ise, ıslah edildiktensonra hemen, Yapı ruhsatı veya kullanma izni verilir. Daha önce, imar mevzuatına aykırı olarak ruhsat verilipte,bu ruhsata ve eklerine göre inşa edilen veya inşa halindekiyapılarla, her ne sebeple olursa olsun ruhsat ve kullanma izni iptaledilen yapılar için, tehlike arz edenler ve 14 üncü maddekapsamında kalanlar hariç, daha önce verilen ruhsat vekullanma izinleri kazanılmış hak kabul edilir. Bu gibi yapılardanayrıca harç ve para cezası alınmaz. Köy muhtarlarındanalınan her türlü izin, ruhsat ve iskan bu Kanun kapsamındaolup, ruhsatlı ve iskanlı yapılar sayılır. Yalnızkonutlar hariç, iş yeri, imalathane ve fabrikalar bu Kanunagöre hesap edilecek bina inşaat harcı ve ekli cetvele göretahakkuk edecek harcı ödemek zorundadır. Ruhsat alınarak inşaatına başlanmış, ancak ruhsatve eklerine aykırı olması nedeniyle mühürlenerek (5)yıllık ruhsat müddeti içinde tamamlanmamışyapılara, binanın biten kısımları için, fennisorumluluğu üstlenmiş röleve planı esas alınarakimar planındaki gabarisine göre yeniden ruhsat verilmek suretiyleyapının tamamlanmasına izin verilir. b) Hazine, belediye, il özelidarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veyaarazileri üzerine yapılmış gecekondular (a)fıkrasındaki hükümlere tabi olup, arsa bedeli ilgilikuruluşa peşin veya en geç 4 yıl içinde onikieşit taksitle, bu Kanun hükümlerince çıkarılacakYönetme-likte belirtilen esaslara göre ödenir. Ancak, Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazileri üzerineyapılmış gecekondulardan alınan arsa bedelinin % 60'ıVakıflar Genel Müdürlüğü idaresindeki Akar ToprakFonuna, % 40'ı da bu Kanunun fon hesabına yatırılır. (Ek : 18/5/1987 - 3366/3 md.) 775 sayılı Gecekondu Kanununa göresağlanan ve bu Kanun uygulamasında kullanılan arazilerin arsabedelleri de, Kanun uyarınca kurulan ilgili fon hesabınayatırılır. Tahakkuk ettirilmiş, ancak henüz tahsiledilmemiş olanlar için de bu hüküm uyarıncaişlem yapılır. (Ek : 18/5/1987 - 3366/3 md.) 775 sayılı Gecekondu Kanununagöre sağlanan veya Gecekondu önleme Bölgelerinde olup da,hak sahiplerine tahsis edilen arsa ve konutlardan, bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihe kadar, noterler vasıtasıile düzenlenen harici satış veya satış vaadi senediylebaşkalarına yapılan satış ve devir işlemlerigeçerlidir. Daha önce bedeli tamamen ödenen arsa veyakonutlar, satış veya devri yapılanlar adına valilik veyabelediyelerin talebi üzerine tapuda tescil edilir. Bedelin ödenmeyenkısmı için 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. (Ek : 18/5/1987 - 3366/3 md.) Bedelden ödeme yapılmamışise, 775 sayılı Gecekondu Kanununun 6/6/1984 tarih ve 3016sayılı Kanunla değişik 26 ncı maddesi uyarıncatespit edilecek bedel tahsil edilmek suretiyle yeni sahibi adına tapuyatescil edilir. Arsatahsis edilecek kişilere 400 m2'den fazla arazi için tahsisişlemi yapılmaz. Bu gibi fazlalıklar öncelikle ıslahimar planlarına göre değerlendirilir. Islah imar planınagöre başka türlü değerlendirilmesi mümkünolmayan fazlalıklar, rayiç değer üzerinden tahsisyapılan gecekondu sahibine devir ve adına tescil edilir. c) Başkasının arsa veya arazisi üzerineyapılmış gecekondular hakkında aşağıdakihükümler uygulanır: Arsa veya arazi sahibi ile üzerinde gecekondusu bulunan kişilerinanlaşmaları ve bu Kanundan yararlanmak için süresiiçinde belediye veya valiliğe müracaat ettiklerinin tespitihalinde, varsa ıslah imar planı, yoksa binanın konumu dikkatealınarak ifrazen veya hisse olarak gecekondu sahibine devir, temlik veadına tescil edilir Arsaveya arazi sahibi, yerinin gecekondu sahibine devrini istersemüracatı üzerine, mahkemece rayiç değer takdiriyaptırılarak bedelin ödenmesini talep edebilir. Gecekondu sahibibu bedeli peşin veya anlaşmaları halinde taksitle öderseadına devir ve tescil yapılır. Gecekondu sahibi ödemeyeyanaşmaz ise, arsa veya arazi sahibi Türk Medeni Kanununun 649 uncumaddesinin son fıkrası gereğince işlemyapılmasını mahkemeden isteyebilir. (Değişiküç ve dördüncü fıkralar : 18/5/1987 - 3366/3md.): Lüzumgörülen hallerde, yukarıdaki fıkralarınuygulanması beklenilmeksizin, üzerinde bir yerleşme alanıya da yapı topluluğu niteliğinde gecekondular bulunan arsa veyaaraziler, belediye ve mücavir alan sınırları içindebelediyelerce, dışında ise valiliklercekamulaştırılır. Kamulaştırılması kararlaştırılanve sınırı belirlenen arsa veya araziler üzerinde bulunangecekonduların işgal ettiği alan dikkate alınarak, 2942sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilen bedel,gecekondu sahiplerinden tahsil edilir. Gerektiğinde,kamulaştırma bedeli sonradan gecekondu sahiplerinden tahsil edilipiade edilmek üzere, Toplu Konut Fonu, belediye veya valilikkaynaklarından da karşılanabilir. Kamulaştırmaişleminin sonuçlandırılmasından sonra, gecekondusahibinden tahsil edilen arsa bedeli, ıslah imar planına göreyapılacak parselasyon planı sonucu oluşacak parsellerinmiktarına, kanunun 10 uncu maddesinin (c) bendine göre belirlenendüzenleme ortaklık payı oranı daeklenmek suretiyle belirlenir. Arsa bedelinin eksik veya fazla olmasıdurumuna göre gerekli mahsup işlemi yapılır.” “Tapu verme” başlıklı 10. maddesinde; “ (Değişik: 22/5/1986 - 3290/4 md.) a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özelidaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkileder. (Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Ancak ıslah imar planı veya kadastroplanları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine haksahiplerine doğrudan tapuları verilebilir. b) Üzerinde imar mevzuatına aykırı olarak toplu binalarinşa edilmiş hisseli veya özel parselasyona dayalı arsaveya arazilerde, kişilerin hisse miktarları ve fiili kullanmadurumları dikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebi üzerine: 1. Henüz kadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastromüdürlüklerince bu Kanunda belirtilen mülkiyet tespitinedair hükümler de uygulanarak, 2. Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde ise buKanunla verilen yetkiler kadastro müdürlüklerincekullanılarak, Islahimar planlarının yapılıp yapılmadığınabakılmaksızın: onayların alınmasına veilanların yapılmasına (askı ilanları hariç),komisyonların kurulmasına lüzum kalmaksızın 2613sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri veya 766 sayılı TapulamaKanunu hükümlerine göre hak sahipleri tespit veya yeniden tayinedilerek adlarına tescil edilir. Bu tespit sırasında özel parselasyon planındagörülen veya hisseli satışlar sonucu fiilen oluşanyol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vshizmetlere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsizolarak resen tapudan terkin; okul, ibadet yeri ve benzer kamu hizmetlerineayrılan yerler ise, bedelsiz olarak ilgili idareler adına tespit vetescil edilir. Hazine, belediye veya il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veyaarazileri üzerinde yapıldığı tespit edilengecekondular hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleriuygulanır. (Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veyaVakıflar Genel Müdürlüğünün idareettiği arsa ve araziler üzerine gecekondu yapıldıktan sonratespit edilerek kira kontratı düzenlenmiş gecekondu haksahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir. Hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerintapuları resen iptal edilir. c)İmar mevzuatına aykırıbina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özelparselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecekbüyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa vearazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunlarıyeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imarada veya parseli içinde kalanları yapı sahiplerine,yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veyahisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlaradına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışındakalanların hisselerini 2942 sayılı KamulaştırmaKanununa göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parselsahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkinettirmeye belediye veya valilikler resen yetkilidir. Belediye veya valiliklerintalebi halinde bu yetkiler kadastro müdürlüklerince dekullanılır. Bugibi arazilerde hisse sahiplerinin malik olduğu hisse üzerindekitemliki tasurruflar ve bunlarla ilgili takyitler 11/6/1945 tarih ve 4753,19/7/1943 tarih ve 4486 sayılı Kanunlar, 775 sayılıGecekondu Kanunundaki hükümler dahil, uygulamayı durdurmaz. Bugibİ işlemlerde takyitler hisse sahibine isabet edecek müstakilparsele aynen nakledilir ve yapılan işlem Medeni Kanunun 927 ncimaddesine göre hak sahibine bildirilir. Islah imar planı iledüzenlemeye tabi tutulan arsa ve arazilerin yeni sahiplerine verilmesindevalilik veya belediyelerce arsa ve arazilerin durumuna göre düzenlemeortaklık payı alınabilir. Bu gibi yerlere aityapılmış olan özel parselasyon planı, ıslah imarplanı olabilecek nitelikte olduğu belediye veya valiliklerce uygungörüldüğü takdirde aynen kabul edilerek tescil edilir. Üzerindeyapılanma bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındakiyerler valiliğin talebi üzerine, belediye veya özel idareleradına resen tapuya tescil edilir. Islah imar planlarında genelbütçeye dahil dairelerin ihtiyaçlarınıkarşılamak üzere ayrılan veya ayrılacak olan veya birkamu hizmeti için lüzumlu görülen arsa veya araziler eskisahibi kamu idarelerine veya o işe tahsil edilmek üzere hazineyeaynı şartlarla geri verilir. Islahimar planı yapılmış ve yapılacak bölgelerde bu Kanunkapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazileri,iktisap tarihine bakılmaksızın aynı amaçtakullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir.”hükümleri düzenlenmiştir. Buhükümlerle, 2981 sayılı Yasa kapsamında yer alanHazine arazileri hakkında ne tür işlemleryapılacağı açıklanmış; Yasa kapsamınagiren ve tapu tahsis belgesi verilen Hazine arsa ve arazilerinin aynıamaçla kullanılmak üzere ilgili belediyeleredevredileceği, ıslah imar planlarında genel bütçeyedahil dairelerin ihtiyaçlarını karşılamak üzereayrılan veya ayrılacak olan veya bir kamu hizmeti içinlüzumlu görülen arsa veya araziler eski sahibi kamu idarelerineveya o işe tahsil edilmek üzere hazineye aynı şartlarlageri verileceği belirtilmiştir. Yasa hükmünde ifade edilen,"tapu vermek, geri vermek " şeklindeki bu yetki idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanılmıştır. Dosyanınincelenmesinden; Ankara İli, Mamak İlçesi,Boğaziçi Mahallesi’nde bulunan 3354 ada 1 parsel nolu 90.690.00m² yüzölçümlü tepelik, boz, halivasfındaki taşınmazın 04.04.1956 tarihinde kesinleşenkadastro çalışmaları sonucu Hazine adına tespit vetescil edildiği; Milli Emlak GenelMüdürlüğü’nün 18.08.1989 tarih ve 27368sayılı yazılarına istinaden taşınmazüzerinde birçok gecekondu bulunduğu, gecekondu sahiplerincetapu tahsis belgelerinin alındığı ve imar ıslahplanları da yapıldığından, hak sahibişahıslara verilmek üzere, 2981/3290 sayılıKanun’un 10. maddesinin son fıkrası uyarıncataşınmazın Mamak Belediyesi’ne devrinin uygungörülmesi sonucu, 17.02.1989 tarihinde yapılan imaruygulaması sonrasında taşınmazın 72223/90690hissesinin 09.10.1989 tarihinde Mamak Belediyesi’nedevredildiği; yapılan imar uygulamaları sonrasında konut veticaret alanında kalan taşınmazların birkısmının da davalı Belediye adına tescil edildiğiiddiası ile bu kısımların Hazine adına tescilininsağlanması için Mamak Belediyesi’ne yapılanbaşvuruların sonuçsuz kaldığı; yapılanuygulamanın 2981 sayılı Yasa’ya uygunyapılmadığı gerekçesiyle; Ankara İli, Mamakİlçesi, Boğaziçi Mahallesi’nde bulunan 3899 ada8, 9, 10 parsel, 38100 ada 2 parsel ile 38102 ada 2 parsel sayılıtaşınmazların öncelikli konut veya ticaret alanındakalan kısımlarının toplamda 166.00 m² lik hissenin davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Hazineadına tescili istemiyle dava açılmıştır. Yukarıda açıklananyasal düzenlemeler ile somut uyuşmazlık birliktedeğerlendirildiğinde; taraflar arasındakiuyuşmazlığın 2981 sayılı Yasa’nınuygulanmasından kaynaklandığıtartışmasızdır. Hazine adına kadastro sonucu tespit vetescil edilen 3354 ada 1 parsel sayılı taşınmaz, 2981sayılı Yasa’da belirtilen nedenlerle davalıyadevredilmiştir. Söz konusu yasal düzenlemedeayrıntılı olarak açıklandığıüzere; imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarakyapılan tüm yapıların düzenlenmesi sırasındaHazine arazilerinin ne şekilde devredileceği ve sonrasında hangikısımların tekrar Hazine adına tescili gerektiğibelirlenmiştir. Bu durumda davacı Hazineniniddiası, gayrimenkul mülkiyetinin iktisap yollarına ilişkinMedeni Kanun hükümlerine değil, 2981 sayılı Yasa'daöngörülen devir ve geri verilme işlemlerindenkaynaklanmaktadır. Devir ve geri verilme işlemlerinin idari usul veesaslar çerçevesinde belirlendiği göz önünealındığında, 2981 sayılı Yasa’dankaynaklanan uyuşmazlığı konu edinen davanın,İdari Yargı'da görülmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Danıştay Başsavcısı'nca yapılan başvurununkabulü ile davalı Mamak Belediye Başkanlığıvekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 22.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16.04.2015 gün ve E:2014/445 sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı'ncayapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, davalı Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16.04.2015 günve E:2014/445 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.10.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy