T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 701
KARAR NO : 2015 / 706
KARAR TR : 26.10.2015
ÖZET : Davalı İdarenin park ve yol yapılmak suretiyle dava konusu taşınmaza kamulaştırma-sız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :İ. D.
Vekili :Av. Z. D.
Davalı :İncesu Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. Y.K. (Adli Yargıda)
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; “Müvekkilim İsmailDirim birikimlerini değerlendirmek için İlimiz İncesuilçesi, Vali İhsan Aras Mahallesi, Ali Boran Mevkii, 435 ada-3parsel ile 341 ada- 3 parsel nolu davaya konu taşınmazlarısatın almış; taşınmazları satınalındığı dönemde tapu kaydında herhangi birşerh olmaması nedeniyle de taşınmazların fiilenkullanımının mümkün olmadığınısatış işlemlerinden sonra öğrenmiştir.Müvekkilim davaya konu taşınmazların fiilenkullanımının mümkün olmadığınıöğrenince taşınmazları satmak istemiş; ancakdavalı belediye tarafından yol ve yeşil alan yapılmaksuretiyle kamulaştırması olarak el atılan taşınmazınbu konumu nedeniyle satışı mümkünolmamıştır.
Müvekkilimeait davaya konu taşınmazlar, ilimizin hızla gelişmekte olanilçesinin gözde mahallelerinden olan Vali İhsan ArasMahallesi’nde yer alan ve gelecek vadeden, ticaret sirkülasyonumevcut olan yeni konut ve işyerlerinin inşa edildiği kıymetlibir yerdedir. Belirttiğimiz gibi ilimizin merkeze ve özellikleOrganize Sanayi Bölgesi’ne yakın ve rayiç değeraçısından önemli bir mahallinde bulunan müvekkilimeait taşınmazın büyük kısmı,müvekkilimin veya önceki maliklerin rızası ve muvafakatiolmaksızın, en önemlisi de bilgi dahi verilmeksizin, davalıİncesu Belediye Başkanlığı tarafındankamulaştırmasız el atma suretiyle fiilen üzerindenyeşil alan ve yol geçirilerek tasarruf dışıbırakılmış bulunmaktadır.
Buradadoğal ve olağan olan doğrudan kamulaştırma keyfiyetiiken, davalı belediyenin kamulaştırma prosedürünüuygulamayıp davaya konu taşınmaza, haber ve bilgi vermedendoğrudan kamulaştırmasız el atmak suretiyle hukukdevletinin benimsemediği bir usulü denemiştir. Dolayısıyladavalı belediyenin bu davranışı müvekkilime,mahkemenize müracaat ile kamulaştırmasız el atma sebebiyletazminat davası açma hakkı doğurmuştur. Bu hakkaistinaden, öncelikle mahkemenizce yapılacak keşifte e!atılan kısmın net olarak belirlenmesi ile davaya konutaşınmazların m2 karşılığınınrayiç değer araştırması sonucu belirlenecekmiktarın, fazlayla dair haklarımız saklı kalmakkaydıyla şimdilik 10.000,00 TL, kamulaştırmasız elatma sebebiyle tazminatın davalı belediyeden tahsili ilemüvekkilime verilmesi talebiyle mahkemenize başvurmuşbulunuyoruz.
Sonuçve istem: Yukarıda arz ve izah ettiğimiz sebepler doğrultusundaolmak üzere, mülkiyeti müvekkilim İsmail Dirim’e aitbulunan Kayseri ili, İncesu İlkesi, Vali İhsan Aras Mahallesi,Ali Boran Mevkii, 435 ada, 3 parsel ile yine Kayseri İli, İncesuilçesi, Vali ihsan Aras Mahallesi, Ali Boran Mevkii 341 ada, 3 parselnolu taşınmazlara davalı İncesu BelediyeBaşkanlığı tarafından kamulaştırmasızel atılmış olması sebebiyle öncelikle mahkemenizceyapılacak keşifte el atılan kısmın m2 olarak tespiti;taşınmazların tespit edilen el atılankısımlarının m2’sinin rayiç değerininbelirlenmesi ile fazlayla dair haklarımız saklı kalmakkaydıyla şimdilik 10.000,00 TL kamulaştırmasız el atmasebebiyle tazminatın, davalı İncesu BelediyeBaşkanlığımdan tahsili suretiyle müvekkilimİsmail Dirim’e verilmesi hususunda hüküm tesisini;
Yinebaşlangıçtan itibaren arz ve izah ettiğimiz sebeplerdoğrultusunda olmak üzere, talep etmiş olduğumuz vemahkemenizce belirlenecek kamulaştırması el atma sebebiyletazminat bedeline, dava tarihinden itibaren kamu kurum alacaklarıiçin öngörülen en yüksek faizinuygulanmasını; ayrıca dava ve yargılama giderleri ileavukatlık ücretinin de davalı kuruma yükletilmesi hususundagereğini; mahkemenizden saygılarımızla bilvekale arz vetalep ederiz.” demek suretiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İncesuAsliye Hukuk Mahkemesi: 14.07.2014 tarih ve E:2014/45, K:2014/276sayılı kararında özetle; “(...) 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-b maddesi gereğince;idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalarının idari davalardan olduğu hükmü yeralmaktadır. İdari Yargılama UsulüYasası’nın 2/1-b maddesi gereğince idareyekarşı, idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerekir. Görev konusu kamu düzenineilişkindir. Taraflarca ileri sürülmese bileyargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğindengözetilir. Bu nedenlerle mahkememizce davanın usul yönündenreddi ile görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.” demeksuretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermişve tarafların kararı temyiz etmemesi üzerine kararkesinleşmiştir.
İşbukarar üzere davacı vekili 23.09.2014 havale tarihli dilekçeile dosyanın görevli ve yetkili Kayseri İdare Mahkemesinegönderilmesini talep etmiştir.
Kayseri2.İdare Mahkemesi: 25.11.2014 gün ve E:2014/1235, K:2014/1036sayılı kararı ile özetle; “Dava dosyasınınincelenmesinden; davacı tarafından, maliki bulunduğu Kayseri iliİncesu ilçesi Vali Ihsan Aras Mahallesi Ali Boran Mevkii 435 ada 3nolu parsel ile 341 ada 3 nolu parsellere davalı idarecekamulaştırmasız olarak el atıldığındanbahisle uğranıldığı öne sürülen zararakarşılık olarak fazlaya ilişkin hakkı saklıkalmak kaydıyla 10.000 TL'nin tazminine karar verilmesi istemiyleİncesu Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/45 esasına kaydenaçılan davanın görev yönünden reddedilerek davadosyasının görevli ve yetkili görülen Kayseriİdare Mahkemesine gönderilmesi için taraflara ikihaftalık süre tanındığı, daha sonra davacıvekili tarafından anılan Mahkemeye yapılan 23.09.2014günlü başvuru ile, dosyanın Kayseri idare Mahkemesi'negönderilmesi talebinde bulunulduğu, bu talebe dayalı olarakanılan Mahkemece dava dosyasının Mahkememizegönderildiği, ancak 2577 sayılı yasada başka biryargı kolundan gönderilen dava dosyasının doğrudanincelenebilmesine olanak tanıyan bir yasa hükmübulunmadığından, davacı tarafından Mahkememizehitaben, yukarıda hükümlerine yer verilen 2577 sayılıyasanın ilgili hükümlerine uygun olarak yeni bir davadilekçesi ile dava açılması gerektiğinden,işbu dava dilekçesinin reddine karar vermek gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15.maddesinin 1. fıkrası (d)bendi gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen gündenitibaren (30) gün içinde bizzat veya bir avukatvasıtasıyla 3.maddeye uygun şekilde düzenlenerek yenidendava açılmak üzere reddine,” şeklinde kararvermiştir.
Davacıvekili süresi içerisinde aynı istemle yeninden idariyargı yerinde dava açmıştır.
Kayseri2.İdare Mahkemesi: 07.01.2015 gün ve E:2014/1460, K:2015/3sayılı kararı ile özetle; “(...)dava konusu 435 ada 3nolu parsel ile, 341 ada 3 nolu parselin birbirinden ayrı vebağımsız taşınmaz olmaları, kısıtlılıklarınınve bedel tespitlerinin farklı hukuki incelemeyi ve değerlendirmeyigerektirmesi nedeniyle parsel bazında yeniden iki ayrı davanınaçılması gerekmektedir.
Açıklanannedenlerle, 2577 sayılı Yasa’nın 5.maddesihükmüne uygun olmayan dava dilekçesinin, aynıYasa’nın 15.maddesinin 1/d bendi uyarınca bu kararınbildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde yeniden her birparselden kaynaklanan tazminat istemiyle ayrı ayrı iki davaaçılmak üzere reddine” şeklinde kararvermiştir.
Buaşamadan sonra davacı vekili bu kez Kayseri İli, İncesuİlçesi, Vali İhsan Aras Mahallesi, Ali Boran mevkii, 435 ada 3parsel sayılı taşınmaza davalı idarece fiili elatıldığından bahisle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Kayseri2.İdare Mahkemesi: 11.06.2015 gün ve E:2015/53 sayılıgönderme kararında özetle; “(...) dava konusu 435 ada, 3parsel sayılı taşınmaza, davalı idarecerızası ve bilgisi dışında kamulaştırmasızel atıldığı, yol ve yeşil alançalışması yapılarak idarecetaşınmazın üzerinden fiilen yol ve yeşil alangeçirildiği ileri sürüldüğünden,Mahkememizin 07.05.2015 günlü ara kararı ile davalıbelediyeden; “dava konusu 435 ada 3 parsel sayılıtaşımazın hali hazırda üzerinde fiilen yol ve parkbulunup bulunmadığının açıklanarak,taşınmazın hava fotoğrafları iletaşınmazı tüm cepheleri (sınırları) ilegösterilen güncel fotoğraflarının çekilerekMahkememize gönderilmesi” istenilmiş, verilen ara kararınacevaben gönderilen bilgi ve belgelerin (taşınmazın havafotoğrafı vs...) incelenmesinden, dava konusu 435 ada 3 parselsayılı taşınmazda hali hazırda yol ve parkyapıldığı, bir başka ifadeyle dava konusutaşınmaza fiili el atma durumunun bulunduğugörülmüştür.
(...)davakonusu Kayseri İli, İncesu İlçesi, Vali İhsan ArasMahallesi, Ali Boran Mevkii, 435 ada, 3 parsel sayılıtaşınmaza yol ve park yapılmak suretiyle fiilen elatıldığı, taşınmazda 1/1000 ölçekliuygulama imar planı projesinin fiilen uygulanmasına davalıBelediye yönünden başlandığı, taşınmazüzerinde fiili el atmanın bulunduğunun anlaşılmasıkarşısında, idarenin dava konusu taşınmazakamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atmasındandoğan zararın tazminine yönelik olan davanın, haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümünün adli yargı yeriningörevine girdiği sonucuna varılmıştır.”demek suretiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca dava dosyasının adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine, dosyanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilene kadar ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Kanunun 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmeksuretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının malikiolduğu taşınmazına kamulaştırmayapılmaksızın yol ve yeşil alan olarak kullanılmaksuretiyle fiilen el atıldığından bahisle açılantazminat istemine ilişkindir. Dosyakapsamında yer alan Kayseri Büyükşehir Belediyesi İmarve Şehircilik Dairesi Başkanlığının 02.06.2015gün ve 7198 sayı ve imar durumu konulu yazısında;“(...)söz konusu taşınmazın uygulama imarplanında İncesu Belediye görev ve sorumluluk alanındabulunan; 10 metre genişliğinde yol, yaya yolu ve park alanıolarak planlı bulunmaktadır. Söz konusu alan vecivarının Belediyece yapılan ilk nazım imar planı11.04.2005 tarih, 152 sayılı kararımız ile 29.04.2005tarihinde onanmıştır. İlgili meclis kararları veaskı ilan tutanakları yazımız ekinde gönderilmektedir.Bahsi geçen alan ve civarının ilk nazım ve uygulama imarplanları İncesu Belediyesi Büyükşehir Belediyesi’nebağlanmadan önce yapılmıştır. Söz konusualan ve civarının planlarında İncesu BelediyesiBüyükşehir Belediyesine bağlandıktan sonra herhangibir değişiklik yapılmadığı”belirtilmiştir. Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.Buna karşılık, davalı Bakanlıkça,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazın birkısmına fiilen el atması karşısında, idarenin bueyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğukamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeyegöre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, suşebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim,yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. Olayda, davakonusu taşınmaza ilişkin Mahkemeye gönderilen yazıekindeki hava fotoğrafı, 1/1000 uygulama imar planı ve 1/5000uygulama imar planında dava konusu 435 ada 3 parsel sayılıtaşınmazda hali hazırda yol ve parkyapıldığı, bir başka ifadeyle dava konusu taşınmazafiili el atma durumunun bulunduğu görülmüştür. Bu durumda,idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız elatmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunandavanın, davalı idarece kamulaştırmayapılmaksızın taşınmaz üzerinde yol ve parkyapılması suretiyle taşınmaza el atılmasıkarşısında, haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevinegirdiği anlaşılmaktadır. Açıklanannedenlerle, Kayseri 2.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, İncesu Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Kayseri 2.İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İncesu Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen 14.07.2014 tarih ve E:2014/45, K:2014/276 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.10.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy