T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 695
KARAR NO : 2015 / 702
KARAR TR : 26.10.2015
ÖZET : Davacının hissedarı bulunduğu parsel üzerindeki mesken, eklentiler ve ağaçlarının, Kentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi kapsamında kaldığından bahisle; söz konusu tesis ve ağaçlara karşılık, kamulaştırmasız el atma tazminatı ödenmesi istemiyle açtığı davanın, taşınmaza hali hazırda fiilen el atılmadığı gözetildiğinde, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar :1- A. A. K.
2-C. K.
3-M. K.
4-B. K.
5-S. K.
Vekilleri :Av. F.T. & Av. U.T.
Davalılar :1-Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. A. K.
2-Mamak Belediye Başkanlığı
Vekilleri :Av. Ç. E.& Av. S. B.
3- Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı
Vekilleri :Av. S.S.
O L A Y : Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinin maliki bulunduğu, Ankara İli, Mamakİlçesi, Altıağaç Mh. 2139 ada 10 parselin 115,03m² hissesinin, MamakAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi MahalleleriKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesikapsamında kaldığını; müvekkilinin imar parselliarsası üzerinde, Hüseyingazi Mh. 211/4. Sk. 3-4 kapınumaralı mesken olarak kullandığı tesisi, muhtelif cins veyaşta ağaçlarının bulunduğunu; 5393Sayılı Belediye Kanununun 73.maddesine dayalı olarakBüyükşehir Belediyesi tarafından kentseldönüşüm alanı olarak ilan edilen bölgedekikamulaştırma ve imar işlemlerinin, BüyükşehirBelediyesi ile Mamak Belediyesi tarafından ortaklaşayürütülmekte olduğunu, Belediye Yasası 73.maddesinegöre, Büyükşehir Belediyesinin münhasır yetkisineistinaden kentsel dönüşüm alanı ilan edilenbölgedeki uygulama işlemlerinin Mamak Belediyesinebırakıldığını, anlaşma yapan haksahiplerinin Büyükşehir Belediyesi ile sözleşmeimzalarken, Mamak Belediyesinin TOKİ ile yaptığı 14.08.2012tarihli protokole göre, TOKİ’nin sadece inşaatişlerini üstlendiğini, hak sahipleri ile doğabilecek hertürlü hukuki ihtilafların sorumluluğun Mamak Belediyesindebırakıldığını; Belediye Encümeninin 04.09.2012tarih ve 1564/1847 sayılı kararı ile KaymakamlıkMakamınca kamu yararı kararı alınmasına kararverildiğini ve 06.09.2012 tarih ve 2031207868 sayılı yazıile Kaymakamlık Makamınca kamu yararı kararıalınmış olduğunu; 19.03.2013 tarihli Resmi Gazetede ilanedilen 2013/4320 sayılı Bakanlar Kurulunun 11.02.2013 tarihlikararı ile de anılan bölgenin acele kamulaştırmakapsamına alındığını; ne var ki bu karara vearadan geçen zamana rağmen anlaşma yapmayan hak sahipleri ileilgili olarak Kamulaştırma Yasasının 10. ve 27.maddeleriçerçevesinde bir işlemyapılmadığını, Mamak Belediye BaşkanlığıEmlak İstimlak Müdürlüğü, 19.09.2012 tarih2031208198 sayılı yazısı ile müvekkilleriniuzlaşmaya davet ettiğini, uzlaşma görüşmelerinegelinmemesi halinde 16.05.2012 tarihinde yürürlüğe girenKentsel Dönüşüm Yasasına göre gecekondununyıkılacağını bildirdiğini, taraflar bir arayagelmişlerse de uzlaşmaya sağlayamadıklarını ancaktutanak da tanzim etmediklerini, 19.09.2012 tarihinden bu yana ikiyılı aşkın bir süre geçmesine, acele kamulaştırmakararına rağmen davalıların kamulaştırmaişlemi yapmaktan kaçındıklarını; kaldı ki;anlaşma yapan hak sahiplerinin gecekondularınınyıkıldığını, yollarda hafriyatınbaşlamış olduğunu; mahalledeki Harman Yolu İlköğretimOkulu, marketler, kahvehanelerin yıkıldığını;mahalle sakinlerinin çocuklarının başka okullara sevkedildiğini; mahallenin metrukleşmesi sebebi ile mahalleye tinercilerve hırsızların dadandığını, elektriksaatlerinin çalındığını; müvekkilinin taputahsisli tesislerinin yıkıntıların ortasındakaldığından, evine giden yolun dahi ortadankaldırıldığından evini terk etme zorundakaldığını, evin pencerelerinin, demirlerinin, elektrik vesu saatlerinin çalındığını yada tahripedildiğini, evin bahçesine ve yol güzergahına molozlarındöküldüğünü, fiili el atmanınaçık ve seçik olduğunu belirterek, anılan kararlarçerçevesinde kentsel dönüşüm alanınagiren taşınmaz ile ilgili olarak uzlaşma vedolayısıyla daire karşılığısözleşme yapmak istemediklerini, tarafların uzlaşmasağlayamadıklarını, mülkiyet hakkınınkullanılamaz hale geldiğini, sağlıklı yaşam veçevre koşullarının ortadan kalktığıaçık olmakla, süreklilik arz eden fiili durum sebebi ilekamulaştırmasız el atmanın unsurlarınınoluştuğundan bahisle; fazlaya ilişkin hak ve alacaklarısaklı kalmak kaydı ile şimdilik; 1- Ankara İli, Mamakİlçesi, Altıağaç Mh. 2139 ada 10 parseldeki 115,03m2 tahsisten DOP Payı düşülerek kalan 69 m2 arsavasfındaki taşınmazın dava tarihindeki gerçekbedelinin (Her bir müvekkilinin iştirak halindeki mülkiyet hissesinazara alınarak), 2- Arsa üzerinde bulunan AltıağaçMahallesi 211/4. Sokak 3-4 kapı numaralı mesken tarzındakullanılan tesis için Çevre ve ŞehircilikBakanlığının 3A sınıfı yapılariçin 2015 yılı birim fiyatlara göre hesaplanacakgerçek yapı bedelinin (eskalasyon dikkate alınarak), 3-Arsaüzerindeki ağaç bedelleri olmak üzere toplam 10.000,00 TLkamulaştırmasız el atma tazminatının dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasına,kamulaştırma bedeli karşılığındataşınmaz mülkiyetinin davalılara devrine, kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalılardan Mamak Belediye Başkanlığı vekili,süresi içerisinde, davanın idari yargının görevalanına girdiğini öne sürerek görev itirazındabulunmuştur.
DavalılardanAnkara Büyükşehir Belediye Başkanlığıvekili, süresi içerisinde, davanın idari yargınıngörev alanına girdiğini öne sürerek görevitirazında bulunmuştur.
Ankara7.Asliye Hukuk Mahkemesi: 30.04.2015 gün ve E: 2015/31 sayı ile,fiili el atmalara ilişkin davaların adli yargıdagörülmesi gerektiğinden bahisle davalıların yargıyolu itirazlarının reddine karar vermiştir.
Davalılardan Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin süresi içinde verdiğidilekçe ile, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunmasıüzerine dilekçe, dava dosyasının onaylıörneği ile birlikte DanıştayBaşsavcılığı’na gönderilmiştir.
DanıştayBaşsavcısı; aynen, “Anayasa'nın 125. maddesinin1. fıkrasında; idarenin her türlü eylem ve işlemlerinekarşı yargı yolunun açık olduğu, sonfıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğanzararı ödemekle yükümlü olduğu hükmebağlanmıştır.
2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde de; idarenin eylem veişlemlerinden dolayı hakları muhtel olan kişilertarafından tam yargı davası açılabileceğidüzenlenmiştir.
5393 sayılı BelediyeKanunu'nun "Kentsel dönüşüm ve gelişimalanı" başlıklı 73. maddesinde;Büyükşehir belediye ve mücavir alansınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehirbelediyelerinin yetkili olduğu, Büyükşehir belediyemeclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerinin kendisınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projelerini uygulayabileceği, Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3194 sayılıİmar Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmayabüyükşehir belediyelerinin yetkili olduğu, kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolunun esas olduğu, kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındakigayrimenkul sahipleri ve 2981 sayılı Kanuna istinaden, hak sahibiolmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanındahaklarının verileceği, 2981 sayılı Kanunkapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaçbedellerinin verileceği veya belediye imkanlarıölçüsünde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanı dışında arsa veya konutsatışı yapılabileceği, bu kapsamda bulunanlara TopluKonut İdaresi Başkanlığı ile işbirliğiyapılmak suretiyle konut satışı dayapılabileceği, enkaz ve ağaç bedellerinin arsa veyakonut bedellerinden mahsup edileceği, kentsel dönüşümve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkullerile belediyelerin anlaşma sağladığı veyakamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindekiinşaatların tamamının belediyeler tarafındanyapılacağı veya yaptırılacağı, belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18. maddesine göre ayrı ada ve parselde imarhakkı verilmemiş olanların kamulaştırmasız elatma davası açabilecekleri, belediyenin, kentseldönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazların değerlerinitespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkiliolduğu; bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda BaşbakanlıkToplu Konut İdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarlaverilen yetkilerin saklı olduğu hükümleri yeralmıştır.
2985 sayılı TopluKonut Kanunu'nun "İskan Sahalarının Tespiti,Kamulaştırma Ve Kadastro" başlıklı 4. maddesindede, Başkanlığın, gecekondu dönüşümprojesi uygulayacağı alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsave arazilerde veya valiliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenenalanlarda çevre ve imar bütünlüğünübozmayacak şekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imarplanlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkiliolduğu, Başkanlığın kanundaki görevleriçerçevesinde gerçek ve tüzel kişilere ait arazive arsaları ve bunların içerisinde veya üzerinde bulunanher türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmayayetkili olduğu, Başkanlık tarafından yapılacakkamulaştırmaların, 2942 sayılı KamulaştırmaKanununun 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki iskân projeleriningerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırmasayılacağı hükme bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden;davacıların murisinin gecekondusunun yer aldığıtaşınmazın bulunduğu bölgede Mamak Belediyesi ileBaşbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığıarasında 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu, 775 sayılıGecekondu Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunuhükümleri çerçevesinde "Altıağaç-Karaağaç-HüseyingaziKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"neilişkin olarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolünimzalandığı, protokol gereği anılan bölgeninBaşbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca 775 sayılı Kanun uyarıncaGecekondu Önleme Bölgesi olarak ilan edildiği, 19.03.2013tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla projealanında kalan taşınmazların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından acelekamulaştırılmasına karar verildiği, anılanprotokol gereği kamulaştırma işlemlerinin davalı MamakBelediyesince yürütüldüğü,uyuşmazlığa konu taşınmazın söz konusu projekapsamında kaldığı ve bölgede kamulaştırmaişlemlerinin devam ettiği, 26.06.2014 günlü, 1065sayılı Mamak Belediye Encümeni kararıyladavacıların murisine ait tapu tahsis belgesinin iptaline, 21.10.2014günlü, 1644 sayılı encümen kararı ile detaşınmaz üzerindeki gecekondunun yıkılmasınakarar verildiği; dava dilekçesinde, Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm Projesi alanında kalan taşınmazailişkin olarak kamulaştırma kararları kapsamındauzlaşma sağlanamadığı, ancak anlaşamamatarihinden bu yana herhangi bir işlem yapılmadığı,bölgede anlaşma yapan hak sahiplerinin gecekondularınınyıkıldığı, yollarda hafriyatyapıldığı, mahallenin metrukleşmesi nedeniylesağlıklı yaşam ve çevre koşullarınınortadan kalktığı, davacıların evine giden yolunortadan kalkması nedeniyle evin terk edilmek zorundakalındığı, süreklilik arz eden fiili durum nedeniylekamulaştırmasız el atmanın unsurlarınınoluştuğundan bahisle zararın tazmini ve taşınmazınmülkiyetinin davalı idarelere devrinin istenildiğianlaşılmıştır.
Uygulama ve öğreti'de,kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümüsırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı iradeaçıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler,"idari işlem"; temelinde idari bir karar veya işlemolmaksızın veya bir idari sözleşmeyedayanmaksızın gerçekleştirdikleri her türlümaddi faaliyetleri veya görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de,"idari eylem" olarak tanımlanmaktadır.
İdareler kural olarakyürüttükleri kamu hizmetiyle nedensellik bağıkurulabilen zararları tazminle yükümlüdürler.İdari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukukukuralları çerçevesinde hizmet kusuru veya kusursuzsorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Bir başka anlatımla,kamu idareleri, yürüttükleri hizmetin işleyişinisürekli kontrol etmek ve gerekli önlemleri almaklayükümlüdürler. Buyükümlülüğün tam ve gereği gibi yerinegetirilmemiş olması nedeniyle doğan zararların, hizmetiyürütmekle yükümlü bulunan idare tarafındantazmini gerekmektedir olup, bu zararların tazmini istemiyleaçılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Uyuşmazlıkta,üzerinde davacılara ait yapı ve ağaçların yeraldığı taşınmaza davalı idareler tarafındanfiilen el atılmış olduğu açıkça ortayakonulamamış olmakla birlikte, kentsel dönüşümprojesi uygulamaları kapsamında bölgede yaşamkoşullarının ortadan kalktığı, davacılaraait gecekonduya ulaşımı sağlayan yolun tahripedildiği, bu nedenle taşınmazdan yararlanma ve kullanmaolanağının kalmadığı öne sürülerekzararın tazmini istenildiğinden; davanın kentseldönüşüm uygulamaları kapsamında Mamak BelediyeBaşkanlığınca yürütülen faaliyetlernedeniyle uğranıldığı belirtilen zararlardan,dolayısıyla idari eylemlerden kaynaklanan tazminat talebiyleaçıldığı sonucunaulaşılmıştır.
Bu durumda, davanın,davacılara ait taşınmaza kamulaştırmasız elatıldığından bahisle zararın tazmini istemineilişkin kısmının, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1’incifıkrasının (b) bendinde yer alan "İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,"hükmü gereğince idari yargı yerinde görülmesigerekmektedir.
SONUÇ:Açıklanan nedenle, davanın, taşınmazınbedelinin tazminat olarak hüküm altına alınmasıistemine ilişkin kısmı yönünden 2247 sayılıYasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, durumunanılan Mahkemeye bildirilmesine, 12/06/2015 tarihinde kesin olarak kararverildi.” şeklinde karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2015 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Davalılardan AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı ve MamakBelediye Başkanlığı vekillerinin anılan Yasanın10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptıkları görev itirazlarının reddedilmesi ve MamakBelediye Başkanlığı’nın 12/1. maddede belirtilensüre içinde başvuruda bulunması üzerineDanıştay Başsavcısı’nca, davanın,taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altınaalınması istemine ilişkin kısmı yönünden2247. Sayılı Yasanın 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacılarınhissedarı bulundukları parsel üzerindeki mesken, eklentiler veağaçlarının, MamakAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi MahalleleriKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesikapsamında kaldığından bahisle; söz konusu tesis veağaçlara karşılık, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TLkamulaştırmasız el atma tazminatının faiziyle birliktetahsili istemiyle açılmıştır.
03.07.2005 tarih ve 5393sayılı Belediye Kanunu'nun “Kentsel dönüşümve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinde;
“(Değişik: 17/6/2010-5998/1 md.)
Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayialanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmetialanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyaldonatı alanları oluşturmak, eskiyen kentkısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentintarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskinekarşı tedbirler almak amacıyla kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Biralanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanıolarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardanbirinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bualanın belediye veya mücavir alan sınırlarıiçerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamununmülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifiüzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarakilan edilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayanimarlı veya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektararasında olması, etaplar halinde yapılabilmesihususlarının takdiri münhasıran belediye meclisininyetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile projealanı ile ilişkili birden fazla yer tek birdönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehir belediye ve mücavir alansınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişimprojesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleriyetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi halinde ilçe belediyeleri kendisınırları içinde kentsel dönüşüm vegelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentseldönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin herölçekteki imar planı, parselasyon planı, bina inşaatruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemlerive 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda belediyelereverilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındabulunan yapıların boşaltılması, yıkımıve kamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır.Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamındabulunan gayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacakdavalar, mahkemelerde öncelikle görüşülür vekarara bağlanır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içindeyer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya aitgayrimenkuller harca esas değer üzerinden belediyelere devredilir.Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır.
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkulsahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazıİşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir MaddesininDeğiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuşkimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanında hakları verilir. 2981 sayılıKanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz ve ağaçbedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsündekentsel dönüşüm ve gelişim proje alanıdışında arsa veya konut satışı yapılabilir.Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresi Başkanlığıile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı dayapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konutbedellerinden mahsup edilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilenyerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşüm alanı sınırıkesinleştiği tarihte, bu sınırlar içindekigayrimenkullerin tapu kütüğünün beyanlar hanesinekaydedilmek üzere tapu sicil müdürlüğüne,paftasında gösterilmek üzere kadastromüdürlüğüne bildirilir. Söz konusugayrimenkullerin kaydında meydana gelen değişiklikler belediyeyebildirilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilenyerlerde; ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini,cins değişikliği ve yapı ruhsatı verilmesineilişkin işlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptalikinci , üçüncü, dördüncü cümleler:Anayasa Mahkemesi’nin 18/10/2012 tarihli ve E.: 2010/82, K.:2012/159sayılı Kararı ile)
Belediye, kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir.
(Ek fıkra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibiproje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecekcephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük netasgari ücret tutarını geçmemek üzere telif hakkıödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
(Ek fıkra:16/5/2012-6306/17 md.) Bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ileözel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları için yapılması gerekeniş, işlem ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payıçoğunluğu ile verecekleri karara göre yapılır.
(Ek fıkra:16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehir belediyelerince, kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen alanlar ile5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilan edilenalanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum vekuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılan ibadethaneve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerde ibadethane veyurt inşa edilebilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamındakiişler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortakhizmet projeleri aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Bu Kanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konutİdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilenyetkiler saklıdır.” hükmü yer almış; bu Kanunun işaret ettiği 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun" İskan sahalarının tespiti, kamulaştırma vekadastro " başlıklı 4. maddesinde; "(Değişik: 5/5/2004 – 5162/2 md.)
(Değişik birinci fıkra: 24/7/2008-5793/7 md.)Başkanlık, gecekondu dönüşüm projesiuygulayacağı alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerdeveya valiliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenen alanlardaçevre ve imar bütünlüğünü bozmayacakşekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imarplanlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Buplanlar; büyükşehir belediye sınırlarıiçerisinde kalan alanlar için büyükşehir belediyemeclisi tarafından, il ve ilçe belediye sınırlarıile mücavir alanları içerisinde kalan alanlar içinilgili belediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerdeilgili valilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğeintikal ettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynenveya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valiliktarafından üç ay içerisinde onaylanmayan planlarBaşkanlık tarafından re’sen onaylanır. Belediyeler,valilik veya Başkanlık tarafından onaylanan bu planlar;askı, ilan ve itiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre belediyelerve ilgili kamu kurumları tarafından yapılacak tümişlemler Başkanlık tarafından re’sen yapılmaksuretiyle yürürlüğe konur.
Başkanlık kanundakigörevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmayayetkilidir. Başkanlık tarafından yapılacakkamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin ikincifıkrasındaki iskân projelerinin gerçekleştirilmesiamaçlı kamulaştırma sayılır.”hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlık konusunailişkin olarak dava dosyasında bulunan Mamak BelediyeBaşkanlığının 06.02.2015 kayıt tarihli cevapdilekçesinde aynen; “Altıağaç,Karaağaç ve Hüseyingazi Mahallelerinde mevcutyapılaşmanın sağlıklı olmaması,imarlaşmanın çeşitli sebeplerden dolayıgerçekleşmemesi üzerine, anılan bölgede kentsel yenilemeve gecekondu dönüşüm projesi uygulanmasına kararverilmiştir. Davacının gecekondusu da bu alan üzerindekalmaktadır.
Davacınıngecekondusunun bulunduğu alan, Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca 775 sayılı Gecekondu Kanununun 5,7,19 ve geçici 9. maddesine istinaden “Gecekondu ÖnlemeBölgesi” olarak ilan edilmiştir. Bakanlar Kurulu da 2942sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesine göreanılan bölge ile ilgili olarak acele kamulaştırmakararı almış olup, bu karar 11/02/2013 tarihli Resmi Gazetedeyayınlanmıştır.
Gecekondu önlemebölgesi olarak ilan edilen alanda kamulaştırma yetki vesorumluluğu Toplu Konut İdaresi Başkanlığınaaittir. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı bu bölgedekalan taşınmazların kamulaştırılmasıiçin davalar açmaktadır. Örneğin Ankara 5. AsliyeHukuk Mahkemesinin 2014/237 E., Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/259E., Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/246 E., Ankara 15. Asliye HukukMahkemesinin 2014/534 E., Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/113 E. vd.dosyaları. Bu dosyaların bazılarında Davacı TopluKonut İdaresi Başkanlığı ile davalılaruzlaşmaya varmış ve karar uzlaşma doğrultusundaverilmiştir. Diğerlerinde ise mahkemeler keşif ve bilirkişiincelemesi yapmış olup, davalar halen devam etmektedir. MüvekkilMamak Belediye Başkanlığının ise yetki vesorumluluğu bulunmadığı bölgede kamulaştırmayapması veya kamulaştırmasız el atması söz konusuolamaz. Dolayısıyla davada husumetin T.O.Kİ/ve yöneltilmesigerekmektedir. Mahkemenizin husumet itirazımızı dikkatealmasını ve belirtilen dosyaların incelenmek üzeremahkemesinden celbine karar verilmesini talep ediyoruz.
Davacıların murisiPehlül Kahrıman, davaya konu yapıyı kaçak olarakhazine arazisi üzerine inşaa etmiştir. Adı geçenşahıs kaçak yapının 2981 sayılı imar affıyasasından yararlanması için de 08/06/1983 tarihinde 195183sayılı başvuruyu yapmış olup, kendisine 16/12/1986tarih ve 11927 yevmiye numaralı tapu tahsis belgesi verilmiştir.Ancak daha sonra ilgili birimlerimizce yapılan incelemede PehlülKahrıman’ın 2981 sayılı yasaya göre hak sahibiolmadı anlaşılmış ve tahsisin iptali için konuMamak Belediye Encümenine havale edilmiştir. Mamak BelediyeEncümeni 26/06/2014 gün ve 1065/1069 sayılı kararıylaimar affı müracaat belgesi ile tapu tahsis belgesinin iptaline kararvermiştir.
Gecekondunun ilk sahibiPehlül KAHRIMAN 2981 sayılı Yasaya göre hak sahibiolmadığından, gecekonduyu miras yoluyla devralandavacılarda da hak sahibi değildir. Dolayısıyla bukişilerin tapu tahsis belgesi sebebiyle kazanmış olduğuherhangi bir arsa bulunmadığı gibi, gecekondusu da kaçakyapı konumundadır. Kaçak yapılar kamulaştırmaişlemlerine konu olamayacağı gibi, bedel ödenmesi de,mümkün değildir. Gecekondunun kacak yapı olduğunukarara bağlayan Encümen Kararımüdürlüğümüze ulaştığındamahkemeniz dosyasına sunulacaktır.
Yapı, müştemilatve ağaçlara Müvekkil İdare tarafından herhangi birşekilde el atma söz konusu olmadığı gibi, enkazlarKurumumuz tarafından alınmamıştır.
Davacınınİdaremize tapu tahsisi için ödemiş olduğu bir bedelmevcut ise, bu durumda iadesine karar verilecek rakam, ödememiktarına eşit olmalıdır. Ödenen paranın,ödeme yapıldığı günün alımdeğerine ulaştırılarak karar verilmesi hukukenmümkün değildir.” denildiğigörülmüştür.
Uyuşmazlık konusunailişkin olarak dava dosyasında bulunan AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığının11.02.2015 kayıt tarihli cevap dilekçesinde; “28674sayılı Resmi Gazetede 11.06.2013 günü yayınlanarak yürürlüğegiren 6487 sayılı yasanın 21. maddesiyle değiştirilen2942 sayılı kamulaştırma yasasının geçici6. maddesinin 10. paragrafında; 'Uygulama İmar Planlarında umumihizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgilikanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlarhakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunundaöngörülen idari başvuru ve işlemlertamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir. Bumadde hükümleri karara bağlanmamış veya kararıkesinleşmemiş tüm davalara uygulanır' denilmektedir.
UyuşmazlıkMahkemesinin 2011/238 E. 2012/63 K. sayılı kararında KOPparselleri ile İlgili Davaların İDARİ YARGIDAgörülmesi yönünde karar verilmiştir.
2) HUSUMET İTİRAZIMIZ:
Dava Mamak Belediyesi'neaçılmalıdır.
KentselDönüşüm Projesi ile ilgili idaremizin her hangi bir fiiliçalışması bulunmadığı bahse konu alandaMamak Belediye Başkanlığı tarafındanyürütülmekte olan Kentsel Dönüşüm Projesininbulunduğu, bu nedenle idaremiz aleyhine açılanKamulaştırmasız el atma davasının projeyürütücüsü olan MAMAK BELEDİYEBAŞKANLIĞINA yöneltilmesi gerekir. Husumet yönünden demüvekkil adına açılan davanın reddi gerekir.
A) ESASAİLİSİKİN İTİRAZLARIMIZ
Yapılan incelemede;
Ankara İli, Mamakİlçesi, Altıağaç, Karaağaç veHüseyingazi mahallelerinde yer alan ve ekli harita ile listedesınır ve koordinatları gösterilen sahadaki taşınmazlarınToplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından acelekamulaştırılması; 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine göre, Bakanlar Kurulu'nca11/2/2013 tarihinde kararlaştırılarak 19.03.2013 tarih ve 28592sayılı Resmi Gazete İlan edilmiştir.
Dava konusu Mamakİlçesi Hüseyingazi Mahallesi, 2139 Ada 10 parsel ile ilgiliolarak;dağıtım cetvellerinde görüleceğiüzere parselasyon planlarında kurum adına değil ancakşahıs adına tahsis yapılmıştır.Belediyemizmücavir alan sınırları içinde kalmaktadır.
Ankara İli, Mamakİlçesi, MamakAltıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi MahalleleriKentsel Yenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesikapsamında bulunan Hüseyingazi Mahallesi, 2139 Ada 10 parseldeki115,03 m2 lik hissesi ile ilgili HERHANGİ BİR FİİLİÇALIŞMASI BULUNMAMAKTADIR.
SONUÇ VE İSTEM:Yukarıda açıklanan ve re'sen nazara alınacak nedenlerleöncelikle davanın görev, husumet ve esastan reddine kararverilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşıtarafa yükletilmesini arz ve talep ederim.” denildiğigörülmüştür.
Dosyadaki bilgi ve belgeler iletarafların iddia ve savunmalarının irdelenmesinden; davalıidarece dava konusu yapı, müştemilat ve ağaçlaraherhangi bir şekilde el atılmadığının ifadeedildiği; davacı vekilinin beyanına göre,davacının davalılarla uzlaşamadığı,sözleşme yapmak istemediği, davalıların,anlaşma yapan hak sahiplerinin evlerini yıkmışolduğunun belirtildiği; bütün bu anlatımlarneticesinde, dosyada davacının taşınmazına fiilen elatıldığına ilişkin her hangi bir bilgi ve belgebulunmadığı, dolayısıyla davacınıntaşınmazına fiilen el atılmadığı sonucunaulaşılmıştır.
Davacı vekilitarafından, müvekkilinin taşınmazının, KentselYenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi alanındakaldığı, taşınmazakamulaştırılmasız el atıldığındanbahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla, şimdilik 10.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikteödenmesi ve taşınmazın mülkiyetinin davalılaradevri istemiyle dava açılmış; DanıştayBaşsavcısı tarafından, davanın, davacıya aittaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığından bahisle 10.000 TL tazminatın yasalfaiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmıyönünden olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığıgörülmüştür.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyleaçılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Anayasanın 125'incimaddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralabağlanmış; 2577 sayılı idari Yargılama UsulüKanunu'nun 2'nci maddesinin 1'inci fıkrasının (b) bendinde,idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlaledilenler tarafından açılan tam yargı davaları,idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Bu durumda; davalılardanMamak Belediyesi ile Başbakanlık Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı arasında 2985 sayılı Toplu KonutKanunu, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 5393 sayılı BelediyeKanunu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, 3194sayılı İmar Kanunu hükümleriçerçevesinde"Altıağaç-Karaağaç-Hüseyingazi KentselYenileme ve Gecekondu Dönüşüm Projesi"ne ilişkinolarak hazırlanan 14.08.2012 tarihli protokolünimzalandığı, protokol gereği anılan bölgeninBaşbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca775 sayılı Kanun uyarınca Gecekondu Önleme Bölgesiolarak ilan edildiği, 19.3.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlananBakanlar Kurulu kararıyla proje alanında kalantaşınmazların Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından acelekamulaştırılmasına karar verildiği, anılanprotokol gereği kamulaştırma işlemlerinin davalı MamakBelediyesince yürütüldüğü, dava konusutaşınmazın söz konusu proje kapsamında kaldığıve kamulaştırma işlemlerinin devam ettiği; dava konusuuyuşmazlığın da, idarelerin yetkili organlarınınkamu gücünü kullanarak, res'en ve tek taraflı olarak tesisettiği işlem/veya işlemler nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen zarardankaynaklandığı; davacı vekili tarafından da, buişlemlerden doğan zararın tazmininin istenildiğigözetildiğinde; davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-bmaddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan zarar görenler tarafındanaçılan tam yargı davaları kapsamında idari yargıyerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Belirtilennedenlerle, Danıştay Başsavcısı’nındavanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarakhüküm altına alınması istemine ilişkinkısmı yönünden, başvurusunun kabulü iledavalılardan Mamak Belediye Başkanlığı vekiliningörev itirazının, Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesi’ncereddine ilişkin kararın kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümünde İDARİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle DanıştayBaşsavcısı’nın davanın,taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altınaalınması istemine ilişkin kısmı yönünden, BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, davalılardan Mamak BelediyeBaşkanlığı vekilinin GÖREV İTİRAZININREDDİNE İLİŞKİN Ankara 7.Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen 30.04.2015 gün ve E: 2015/31 sayılı KARARININKALDIRILMASINA, 26.10.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy