T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 735 KARAR NO : 2015 / 734 KARAR TR : 26.10.2015 ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Meslek Lisesinde usta öğretici olarak görev yapan davacının, haksız olarak görevine son verilmesi nedeniyle talep ettiği kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :H.A. Vekilleri :Av. İ.D. & Av. T. P. D. Davalı :Milli Eğitim Bakanlığı (ŞanlıurfaOtelcilik ve Turizm Meslek Lisesi Müdürlüğü) Vekilleri : Av. I. Y. & Av. F.K. (AdliYargıda) O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde; “Davacı müvekkil, Şanlıurfa'daOtelcilik Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli'nde belirsiz süreli işakdiyle usta öğretici olarak çalışırken,iş akdi hiçbir gerekçe gösterilmedenfeshedilmiştir. Davacı müvekkil,davalı Bakanlığa bağlı iş yerinde 01.04.2010tarihinden 05.04.2013 tarihine kadar aralıksızçalışmıştır. Davacı müvekkilçalıştığı süre içerisinde işyasasında öngörülen süreden daha fazlaçalıştırılmasına rağmen kendisine fazlamesai ücreti ödenmemiştir. Şöyle ki; işyerininçalışma şekli bir kısım personelaçısından üç vardiyadır. 07:00-15:00,15:00-23:00, 23:00-07:00 olarak sekiz saatlik vardiyalar halindeçalışma yapılmaktadır. Fakat işyoğunluğu, özel yemekler vs, özel nedenlerle,vardiyası biten personeli bir sonraki vardiyada da bazen 5-6 saat, bazenvardiya bitene kadar çalışmak zorundakalmıştır. Turizm sektöründe özellikle Şanlıurfa'damevsimsel özellikler dikkate alındığında, turizmsektöründeki tüm çalışanların fazla mesaiyaptığı bir gerçektir. Bu şekilde sürekli fazlamesai yapan müvekkile fazla mesai ücreti ödenmemiştir. Müvekkil sağlıksorunları, aile problemleri gibi istisnalar hariç haftalıkizin kullanmamıştır. Gün içerisinde ancak 15 dakikayemek için işe ara vermekte, bunun dışındasürekli çalışmaktadır. Müvekkil bu şekildesürekli fazla mesai yapmış, bununkarşılığı olan ücreti almamıştır.Bunun yanında müvekkil yıllık izin dekullanmamıştır Müvekkile, hafta tatili ücreti,bayram-genel tatil ücretleri dini milli bayram ücretleri deödenmemiştir. Müvekkile bugüne kadarherhangi bir ödeme yapılmadığından, fazlayailişkin dava ve talep hakkımız saklı kalmak kaydıylaşimdilik aşağıda gösterilen tazminat vealacağın davalıdan tahsilini teminen işbu davayıaçma zarureti hâsıl olmuştur. NETİCE-İ TALEP:Yukarıda açıklanan nedenlerle DAVAMIZIN KABULÜYLE; Fazlaya ilişkinhaklarımız saklı kalmak kaydıyla davalıdanşimdilik; 100.00 TL kıdem tazminatı, 100.00 TL ihbartazminatı, 100.00 TL fazla mesai ücreti, 100.00 TL hafta tatiliücreti, 100.00 TLbayram ve genel tatil ücreti, 100.00 TL yıllık izin ücretiolmak üzere toplam 600,00 TL tazminat ve alacağın, kıdemtazminatı için iş akdinin fesih tarihinden, diğeralacaklara ise borçlunun temerrüde düşmüşsayıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ilebirlikte tahsiline, yargılama gideri ve ücreti vekaletin dedavalıya yükletilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talepederim.” demek suretiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Şanlıurfa3.İş Mahkemesi:17.02.2014 gün, E:2013/71, K:2014/52 sayılı kararındaözetle; davanın kabulüne karar vermiştir. İşbu kararakarşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay9. Hukuk Dairesi 09.12.2014 gün ve E:2014/11181, K:2014/37694sayılı ilamı ile; “657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesinde “Her derecedekieğitim ve öğretim kurumlan ile Üniversite ve Akademi(Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapankurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veyaöğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere,öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahutaçıktan atanacaklara ücret ile ek ders göreviverilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, dersgörevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgiliBakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespitolunur", hükümleri yer almaktadır. Bu maddeye istinadençıkarılan, T.C. Milli Eğitim Bakanlığıkuramlarında sözleşmeli veya ek ders görevi ilegörevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler hakkındayönetmeliğin 5/2 maddesi uyarınca da, Uzman ve UstaÖğreticilerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89uncu maddesi uyarınca 02/12/1998 tarihli ve 98/12120 sayılıBakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan MilliEğitim Bakanlığı Öğretmen ve YöneticilerininDers ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ekders görevi verilebileceği belirtilmiştir. Görev konusu kamudüzenine ilişkin olup, mahkemece re'sen dikkatealınmalıdır. İş mahkemeleriningörev alanını hakim, tarafların iddia ve savunmalarınagöre değil, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun1. maddesini esas alarak belirleyecektir. Ayrıca belirtmek gerekir ki,işçinin İş Kanunu kapsamında kalmaması halindeiş mahkemesine açılan davada, davanın esastan reddi usuleaykırıdır. Dava dilekçesinin görev nedeni ile reddive adli yargı görevli ise davanın görevli hukuk mahkemesinegönderilmesine karar verilmesi gerekir. idari Yargınıngörevli olması halinde “dava dilekçesinin yargıyolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine” karar verilmesigerekir. İdari Yargı görevli ise mahkemece göndermekararı verilemez. 5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca İşKanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleridir. Davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarakgörevlendirildiği, davacıya ücretlerinin 657Sayılı Devlet Memurları kanununun 89.maddesine uygun olarakBakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği anlaşılmaktadır. Davacının sosyalgüvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında gösterilmesi iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez. Davacı 657 sayılıyasanın 89. maddesinde belirtilen statü içindegörevlendirilmiştir. Davacı ile davalı arasındaiş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki ilişkininstatü hukukuna tabi olduğunun kabulü gerekir. Aradaki hukukiilişki iş sözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemez. Bu hukuki olguya göreuyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolup, Mahkemece “dava dilekçesinin yargı yolunun caizolmaması nedeni ile usulden reddine” karar verilmesi gerekirkenuyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesihatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.” şeklindekigerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir. Şanlıurfa 3.İş Mahkemesi:Yargıtay’ın bozma ilamına uyduktan sonra 30.03.2015gün ve E:2015/71, K:2015/121 sayılı kararı ile özetle;davada idari yargı yerinin görevli olduğundan bahisledavanın görev yönünden reddine karar vermiş ve kararkesinleşmiştir. Davacı vekili 13.04.2015tarihli dilekçe ile dosyanın ŞanlıurfaNöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesini talepetmiş, bu aşamadan sonra dosya Şanlıurfa 1. İdareMahkemesinin 2015/365 Esas sırasına kaydedilmiştir. Şanlıurfa 1.İdareMahkemesi: 29.06.2015gün ve E:2015/364, K:2015/1023 sayılı kararı ileözetle; “2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 3.maddesinde; idari davalara ait dilekçelerde bulunmasıgerekli hususlar belirtilmiş olup maddenin 1. fıkrasında idaridavaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesibaşkanlıklarına hitaben yazılmış imzalıdilekçelerle açılacağı, 2. fıkrasındadilekçelerde; tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerininad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusuve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idariişlemin yazılı bildirim tarihinin, tam yargıdavalarında uyuşmazlık konusu miktarıngösterileceği, 3. fıkrasında da dava konusu kararın vebelgelerin aşıtları veya örneklerinin davadilekçesine ekleneceği, dilekçelerle bunlara eklievrakın örneklerinin karşı taraf sayısından birfazla olacağı kurala bağlanmıştır. Öte yandan, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun"Görevli Olmayan Yerlere Başvurma" başlıklı9/1 maddesinde, "ÇözümlenmesiDanıştay’ın, idare ve vergi mahkemeleriningörevlerine girdiği halde, adli ve askeri yargı yerlerineaçılmış bulunan davaların görev noktasındanreddi halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyengünden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede davaaçılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi,Danıştay’a, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihiolarak kabul edilir." hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 15. maddesinin1. fıkrasının (d) bendinde, yapılan ilk incelemededilekçelerin Kanunun 3. maddesine uygun olmadığınıntespiti halinde otuz gün içinde 3. maddeye uygun şekildeyeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak suretiyle davaaçılmak üzere dilekçenin reddine karar verileceği;maddenin 5. fıkrasında ise 1. fıkranın (d) bendinegöre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilendilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığıtaktirde davanın reddedileceği kurallarına yer verilmiştir. Dava dosyası ve eklerininincelenmesinden, davacı tarafından, iş sözleşmesininişverence haksız yere feshedildiğini ileri sürerek,kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti,fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatilücretlerine ilişkin alacaklarının Milli EğitimBakanlığı'ndan tahsiline karar verilmesi içinaçtığı davada Şanlıurfa 3. İşMahkemesi'nce uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle verilen30.03.2015 tarih ve E:2015/73, K:2015/123 sayılı "Davadilekçesinin yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usuldenreddine" ilişkin kararının ardından davacıvekilinin 13.04.2015 havale tarihli dilekçesi üzerine davadosyası doğrudan Mahkememize gönderilmiş ise de,gönderine dosyasında bulunan dava dilekçesinin, Mahkememize hitabenyazılan ve 2577 sayılı Kanun'un 9. maddesi ileöngörülen yeni bir dava dilekçesi olmaması nedeniyledava dilekçesinin yukarıda metnine yer verilen 2577sayılı Yasa hükmüne uygun olarak düzenlenmediğisonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle;2577 sayılı Yasa’nın 3. maddesi hükmüne uygunbulunmayan dava dilekçesinin, aynı Yasa’nın 15.maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi gereğince, bukararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 güniçinde 3. maddeye uygun şekilde düzenlenerek noksanıtamamlandıktan sonra harç alınmaksızınŞanlıurfa 1. İdare Mahkemesi'nde yeniden dava açmaktaserbest olmak üzere reddine, sözü edilen maddenin 3. bendiuyarınca yeniden verilen dilekçelerde aynıyanlışlıklar yapıldığı takdirde davanınreddedileceği hususunun bildirilmesine” şeklinde kararvermiştir. Davacı vekili süresiiçerisinde aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır. Şanlıurfa 1. İdareMahkemesi: 31.07.2015gün ve E:2015/579 sayı ile özetle; uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinekarar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleriarasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Milli EğitimBakanlığına bağlı Şanlıurfa Otelcilik veTurizm Meslek Lisesi Müdürlüğü usta öğreticiolarak görev yapan davacının, haksız olarak görevineson verilmesi nedeniyle talep ettiği kıdem, fazlaçalışma, hafta, bayram ve genel tatil ücreti,yıllık izin ücreti ve ihbar tazminatının tahsilinekarar verilmesi istemiyle açılmıştır. 506 Sayılı SosyalSigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan“İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiştir. Diğer taraftan; 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bu mahkemeler: A) (Mülga:18/10/2012-6356/81 md.) B) İşçiSigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan haksahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz vedavalara da bakarlar. İş mahkemesikurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecekmahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın, bukanundaki esas ve usullere göre bakılır. Fiili ve hukukiimkânsızlıklar dolayısıyla iş mahkemesinin topluolarak görevini yapamadığı hallerde de yukarıdakifıkra hükmü uygulanır. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/39md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlikhukukundan kaynaklanan davaların görüleceği işmahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafındanbelirlenebilir.” denilmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; davacı Halit Aşan’ın 01.04.2010-05.04.2013tarihleri arasında Şanlıurfa Otelcilik ve Turizm Meslek LisesiMüdürlüğü’nde usta öğretici olarakçalıştığı, 05.04.2013 tarihinde işine sonverildiği belirerek, kıdem, fazla çalışma, hafta,bayram ve genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti ve ihbartazminatının tahsiline karar verilmesi istemiyleaçıldığı anlaşılmıştır. Davacının, 5510Sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu görevlisiolarak değil İş Kanununa tabi sigortalıstatüsüyle mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem, fazlaçalışma, hafta, bayram ve genel tatil ücreti, yıllıkizin ücreti ve ihbar tazminatının iş kanunundan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Şanlıurfa 1.İdare Mahkemesi’nin başvurusununkabulü ile Şanlıurfa 3.İş Mahkemesince verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Şanlıurfa 3.İş Mahkemesince verilen30.03.2015 gün, E:2015/71, K:2015/121 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.10.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy