T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 727 KARAR NO : 2015 / 729 KARAR TR : 26.10.2015 ÖZET : 4734 sayılı Yasa’ya göre ihale edilerek sözleşmeye bağlanan İnşaat Yapım İşinde, davalı idare tarafından sözleşme hükümlerine uygun hareket edilmediğinden bahisle, davacıların murisi tarafından sözleşmenin tek taraflı olarak feshi sonrasında, fesih nedeniyle meydana geldiği iddia olunan zararların davalı idareden tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar :İ.Ü. (AdliYargıda) 1-G.Ü. (İdariYargıda) 2-T.Z.Ü. (İdariYargıda) 3-Ş.Z.Ü. (İdariYargıda) 4-M.K.Ü. (İdari Yargıda) Vekili :Av. U.Y. Davalı :İzmir DSİ 2.Bölge Müdürlüğü’nebağlı Manisa DSİ 22.ŞubeMüdürlüğüne izafeten DSİ Genel Müdürlüğü Vekilleri : Av. M.E. A.& Av. S.D. (AdliYargıda) Av. A.A. S. (AdliYargıda) O L A Y : Davacılar vekili davadilekçesinde; “Müvekkil ile davalı İdarearasında 15.10.2010 tarihinde Manisa ili Ahmetli İlçemerkezinde bulunan Ahmetli çayı taşkın korumainşaatı sözleşmesi imzalanmıştır. Müvekkilsözleşmeye uygun olarak işe başlamış ve işin% 80’lik bölümünü tamamlamıştır.Müvekkil işe devam edebilmek için davalı İdareye birçokkez sözlü ve yazılı başvuruda bulunmasınarağmen davalı İdare bahse konu Ahmetli çayıetrafındaki 3. Şahıslara ait taşınmazlarınkamulaştırma işlemini gerçekleştirilmediğiiçin hukuken müvekkilin geriye kalan işi yapması fiilenortadan kalkmıştır. Kamulaştırma yapılmamasınedeniyle davalı idarenin kusurlu olduğu aşikârdır.Sözleşmede belirtilen 450 günlük süreiçerisinde davalı idarece yer teslimi de yapılmamıştır. Davalı İdare, AhmetliÇayı Taşkın Koruma projesi içerisinde kalantaşınmazların kamulaştırmasınıyapmaması, projeye dayalı yer tesliminigerçekleştirmemesi, Davalı idarenin talebi ile yapılanişlerin bedelinin ödenmemesi ve yatırılan teminatıniadesi konularını içerir İzmir 25 Noterliğinin28.12.2011 tarih 35450 yevmiye numarası ile ihtar çekilmiş vesözleşme tek taraflı olarak feshedilmiştir. Ek-1 Müvekkil tarafındanSözleşmede belirtilen ö2.poz ile Barbaros Mah. Kuruderemevkiinde yaptırılan L=152,92 metre olarak yapılan beton kanaldasözleşme ve projede yer almadığı halde Davalıidarenin talimatı ile işin yapılması için 10 tondemir ve işçilik bedeli olarak toplam 20000 TL ek harcamayapılmıştır. Ayrıca Sözleşmede belirtilen03.pozda Ahmetli çayı üzerinde b=8.00 metre L=2xl0 metreh:3.50 ebatlarında 2 adet iki açıklıklıköprü yapılmış ve projede köprüayaklarının kargir olması gerekirken Davalı idarenintalimatı ile beton kullanmak suretiyle her iki köprüde 4 ayakyapılmış ve ayakların birinin maliyeti 7.500,00 TL olup heriki köprünün 4 ayağının toplam maliyeti 30.000,00TL’ye tekabül etmiştir. Müvekkil tarafındanyapılan işler zeminde mevcut olup keşif yapılmasıhalinde yapılan işlerin maliyeti ve yapılıpyapılmadığı tespit edilebilecektir. Müvekkili tarafındansözleşme gereğince yatırılan 40.000.00 TL teminatDavalı idarenin sözleşme koşullarım yerinegetirmeyerek (Ahmetli çayı Taşkın korumainşaatı projesi dahilinde bulunan taşınmazlarınkamulaştırmasının yapılmaması) ağırkusurlu olması nedeniyle teminatın iadesini de talep etme zaruretibulunmaktadır. Yukarıda izah ettiğimiznedenlerle dava açma gereği hâsıl olmuştur. SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda izah ettiğimiznedenlerle; 7 nolu hak edişsonrasında ödemesi yapılmayan 2. Nolu köprüimalatından kaynaklı 17.000.00 TL’nin dava tarihinden itibarenişleyecek ticari faizi ile tahsilini, Dilekçemizin 3. maddesindebahsedilen işlerin yapılması nedeniyle şimdilik 3.000,00 TLbelirsiz alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizile tahsilini, 15.10.2010 tarihlisözleşme ile yatırılan 40.000.00 TL kesin teminatınidarenin kusurlu olması nedeniyle iadesini. Yargılama gideri veücreti vekâletin davalı taraf üzerindebırakılmasına karar verilmesini saygı arz ve talepolunur.” demek suretiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Turgutlu 1. Asliye HukukMahkemesi:12.11.2013 gün ve E:2013/194, K:2013/443 sayılı kararındaözetle;“Davanın,davalının 3.kişilere aittaşınmazların kamulaştırma işleminigerçekleştirememesinden dolayı davacının sözleşmeşartlarını yerine getirememesinden sözleşmeyi tektarafları feshetmesi ve sözleşme gereğinin yerine getirilirkendavalı idarenin sözleşme dışındakitalimatları gereğince davacının yapmışolduğu harcamaların tahsiline ilişkin olduğugörülmektedir. Davacı ile idare arasında hizmetalımına ilişkin ihale yapılmıştır.Davacı taraf ihale sonrası işlerin yapılabilmesiiçin idare tarafından yapılması gerekenkamulaştırma işlemlerinin yapılmadığındanbahisle söz konusu davayı açmıştır. İhalesözleşmesi bütün halinde incelendiğindedavacının iddiaları konusunda yargılamayı yapmaklagörevli mahkeme idare mahkemesidir.” şeklindekigerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı vekili 27.02.2015tarihli dilekçe ile dosyanın Manisa Nöbetçi İdareMahkemesine gönderilmesini talep etmiş, bu aşamadan sonra dosyaManisa 1. İdare Mahkemesinin 2015/322 Esas sırasınakaydedilmiştir. Manisa 1.İdare Mahkemesi: 26.03.2015 gün veE:2015/322, K:2015/282 sayılı kararı ile özetle;“2577 Sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun idari davaların açılmasınıdüzenleyen 3.maddesinde; idari davaların Danıştay, idareMahkemesi ve Vergi Mahkemesi Başkanlıklarına hitabenyazılmış imzalı dilekçelerleaçılacağı, davaya konu olan idari işleminyazılı bildirim tarihinin gösterileceği, davanınkonusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, dava konusukararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin davadilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakörneklerinin karşı taraf sayısından bir fazlaolacağı. 15/1-d bendinde, yasanın 14/3-g maddesindeyazılı halde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygunşekilde yeniden düzenlemek veya noksanları tamamlanmaküzere dilekçenin reddedileceği, 15/5. fıkrasında,“1. fıkranın (d) bendine göre dilekçeninreddedilmesi üzerine, yeniden verilen dilekçelerde aynıyanlışlıklar yapıldığı takdirde davareddedilir” kuralına yer verilmiştir. Aynı Kanun'un 9/1.maddesinde "ÇözümlenmesiDanıştay’ın, idare ve vergi mahkemeleriningörevlerine girdiği halde, adli ve askeri yargı yerlerineaçılmış bulunan davaların görevnoktasından reddi halinde, bu husustaki kararlarınkesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içindegörevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargımerciine başvurma tarihi, Danıştay’a, idare ve vergimahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir." hükmüyer almıştır. Dosyanın incelenmesinden;Turgutlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben düzenlenen davadilekçesinin 2577 sayılı Yasa'nın 3. maddesindebelirtilen usulle düzenlenmediğigörüldüğünden, davanın anılan maddehükümlerine uygun olarak düzenlenecek bir dilekçeyleMahkememizde yenilenmesi gerekmekte olup, Turgutlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinehitaben yazılan dava dilekçesinin bu haliyle kabulüne olanakbulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle,İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15 inci maddesinin l/dbendi uyarınca, bu kararın tebliğ edildiği tarihtenitibaren 30 gün içinde yukarıda belirtilen noksanlıklarda tamamlanarak usulüne uygun biçimde düzenlenecekkarşı taraf sayısından bir fazla sayıda örnekdilekçe ile yeniden dava açılabilmek üzere,dilekçenin reddine; yeniden açılacak dava içinayrıca harç alınmayacağının ve yeniden verilendilekçelerde aynı yanlışlıklaryapıldığı takdirde davanın reddine kararverileceğinin davacıya bildirilmesine,” şeklinde kararvermiştir. Davacılar vekili,Müvekkili İ.Ü.’in dava devam ederken 02.04.2015 tarihindevefat ettiğinden dolayı mirasçıları adınaişbu davayı süresi içerisinde aynı istemle bu kezidari yargı yerinde açmıştır. Manisa 1. İdare Mahkemesi: 29.07.2015 gün veE:2015/575 sayı ile özetle; “sözleşmenin, davalıidarenin yükümlülüklerini yerine getirmediği ilerisürülerek, davacıların miras bırakanıtarafından tek taraflı olarak feshedilmesi sonrasısözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan maddi zararıntazmini istemiyle açılan davada, uyuşmazlığıngörülmesi ve çözümlenmesi görevinin adliyargı yerlerine ait olduğu açıktır.'' demeksuretiyle 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülenbiçimde görev uyuşmazlığı doğduğu,idari yargı dosyasının, son görevsizlik kararınıveren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, DSİ 2. BölgeMüdürlüğü tarafından 16.09.2010 tarihindedavacıların miras bırakanına ihale edilen ve 15.10.2010tarihinde taraflar arasında sözleşmesi akdedilen Manisa –Ahmetli İlçe Merkezinin Ahmetli Çayı TaşkınKoruma İnşaatı adlı işe ilişkinsözleşmenin, davalının 3.kişilere aittaşınmazların kamulaştırma işleminigerçekleştirememesinden dolayı davacıların mirasbırakanı tarafından sözleşmeşartlarının yerine getirilmediği iddiası ile feshiile, 7 nolu hak ediş sonrasında ödemesi yapılmayan 2. Noluköprü imalatından kaynaklı 17.000.00 TL’nin faizi ilebirlikte, işlerin yapılması nedeniyle şimdilik 3.000,00 TLbelirsiz alacağın faizi ile birlikte, 15.10.2010 tarihlisözleşme ile yatırılan 40.000.00 TL kesin teminatındavalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyleaçılmıştır. Dosya kapsamındayapılan incelemede; DSİ 2. BölgeMüdürlüğü tarafından 4734 sayılıYasa’ya göre ihalesi yapılan Manisa – Ahmetliİlçe Merkezinin Ahmetli Çayı Taşkın Korumaİnşaatı adlı işin ihalesini davacılarınmiras bırakanı kazanmış olup, taraflar arasında buişin 12.01.2012 tarihinde bitirileceğine dair 15.10.2010 tarihindesözleşme akdedilmiştir. Sözleşme akdedildikten sonradavalının 3.kişilere ait taşınmazlarınkamulaştırma işlemini gerçekleştiremediği iddiaedilerek, sözleşme şartları yerine getirilmediğindenbahisle davacıların miras bırakanı tarafındansözleşme tek taraflı olarak feshedilmiş ve hak edişsonrasında ödemesi yapılmayan köprü imalatındankaynaklı 17.000.00 TL’nin faizi ile birlikte, işlerinyapılması nedeniyle şimdilik 3.000,00 TL belirsizalacağın faizi ile birlikte, 15.10.2010 tarihli sözleşmeile yatırılan 40.000.00 TL kesin teminatın davalı idaredentahsiline karar verilmesi istemiyle uyuşmazlığa konudavanın açıldığıanlaşılmıştır. 04.01.2002 tarih ve 4734sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ''Amaç''başlıklı 1.maddesinde; ''Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tabi olanveya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağıkullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacaklarıihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.'' denilmiştir. “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde de; “Aşağıda belirtilenidarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktankarşılanan mal veya hizmet alımları ile yapımişlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göreyürütülür: a) Genel bütçe kapsamındaki kamuidareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri vebelediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar,birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenlerile bunların üst kuruluşları hariç), tüzelkişiler, b) Kamu iktisadi kuruluşları ile iktisadidevlet teşekküllerinden oluşan kamu iktisaditeşebbüsleri, c) Sosyal güvenlikkuruluşları, fonlar, özel kanunlarla kurulmuş vekendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahipkuruluşlar (mesleki kuruluşlar ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) ile bağımsızbütçeli kuruluşlar, d) (a), (b) ve (c) bentlerindebelirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrıayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahipbulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik,işletme ve şirketler, e) 4603 sayılı Kanunkapsamındaki bankalar ile bu bankaların doğrudan veyadolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesininyarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerinyapım ihaleleri Ancak, TasarrufMevduatı Sigorta Fonu ve bu Fonun hisselerine kısmen ya da tamamensahip olduğu bankalar, 4603 sayılı Kanun kapsamındakibankalar ve bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikteya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasınasahip bulundukları şirketler ( (e) bendinde belirtilen yapımihaleleri hariç) 4603 sayılı Kanun kapsamındakibankaların 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa tabigayrimenkul yatırım ortaklıkları ile enerji, su,ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyetgösteren teşebbüs, işletme ve şirketler bu Kanunkapsamı dışındadır.'' denilmiştir. 05.01.2002 tarih ve 4735sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun''Kapsam'' başlıklı 2. maddesinde; ''Bu Kanun, Kamu İhaleKanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanunhükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenensözleşmeleri kapsar.'' denilmiş, ''İlkeler'' başlıklı4.maddenin 3.fıkrasında; ''...Bu Kanunkapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları,sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak veyükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı vesözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırımaddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensipgöz önünde bulundurulur.'' denilmiştir. Belirtilenyasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılıKamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhaleSözleşmeleri Kanunu'nun kamu hukukunu ilgilendiren yasalarolması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar yasayadayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemleriniptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde,sözleşme yapıldıktan sonra sözleşmehükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkanuyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesigerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilsebile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan,sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğinitaşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlıolarak tesis ettiği idarî işlemlerin iptali istemiyleaçılan veya bu nitelikteki idarî işlemler nedeniyledoğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların daidarî yargı yerinde görülüpçözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. İdari sözleşmeler,idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetiningereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı iletaraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkilerveren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisinide idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerininözel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise; idarisözleşme niteliği taşımayıp, özel hukukkurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur. Öte yandan, idarelerce malveya hizmet alımı için ihaleye çıkılmasısafhasında ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadargeçen aşamada tesis edilen işlemlerin idari nitelikteolduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkananlaşmazlıkların çözümünün idariyargı yerlerine,ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmeninakdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındakisözleşmenin uygulanmasından doğanuyuşmazlıkların görüm veçözümünün ise özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerlerine ait olduğunda kuşkubulunmamaktadır. Somut olayda, davalı idareceözleşmeye aykırı hareket edildiği iddiasıyla,davacıların miras bırakanı tarafındansözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiği, hak edişsonrasında ödemesi yapılmayan köprü imalatındankaynaklı 17.000.00 TL’nin faizi ile birlikte, işlerinyapılması nedeniyle şimdilik 3.000,00 TL belirsiz alacağınfaizi ile birlikte, 15.10.2010 tarihli sözleşme ileyatırılan 40.000.00 TL kesin teminatın davalı idaredentahsiline karar verilmesi istemiyle uyuşmazlığa konudavanın açıldığıanlaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde özel hukuk hükümlerine göreadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Manisa 1.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Turgutlu 1.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Manisa 1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Turgutlu 1.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 12.11.2013 gün ve E:2013/194,K:2013/443 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.10.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy