T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 749 KARAR NO : 2015 / 746 KARAR TR : 26.10.2015 ÖZET : Davalı İdarenin üzerinden asfalt dökülerek ve yol yapılmak suretiyle dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :K.Y.Y. Vekilleri :Av. B. O. & Av. G. O. & Av. G. E. Davalı :İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. Ş. Ç. İ. Dahili Davalı : Buca BelediyeBaşkanlığı Vekili : Av. E. G. O L A Y : Davacı vekili davadilekçesinde; “Müvekkil Buca İlçesiDumlupınar Mahallesi Kozağaçaltı Mevkii, 181 ada, 35parselde tapuya kayıtlı bulunan taşınmazın malikidir. Müvekkilin malikbulunduğu taşınmaz; 09.01.1990 tasdikli 1/1000ölçekli 20 N-l a imar paftada piknik ve rekreasyon alanındakalmakta olup, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından5216 Sayılı Yasanın 7/b bendine göre hazırlanan09.03.2011 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imarplanında "Rekreasyon Alanı" olarak belirlenmiştir. Müvekkil tarafındanBuca Belediyesine yapılan başvuruya 22.08.2011 tarih 1641sayılı yazı ile taşınmazın 09.03.2011 tasdikli1/5000 ölçekli nazım imar planında Rekreasyon Alanıolarak belirlendiği ve İzmir Büyükşehir Belediyesinebaşvurulması gerektiği bildirilmiştir. Bunun üzerine Müvekkiltarafından İzmir Büyükşehir Belediyesinebaşvurularak kamulaştırma yapılması talepedilmiştir. İzmirBüyükşehir Belediyesi bu talebe karşılık19.12.2011 tarih 75762 sayılı yazı ile; Müvekkile aittaşınmazın Büyükşehir Belediye Meclisinin16.10.2009 tarih 01.904 sayılı kararı ile uygungörülerek 16.11.2009-16.12.2009 tarihleri arasında askıyaçıkarıldığı ve BaşbakanlıkMakamınca 28.06.2010 tarihinde onaylanan 1/25000 ölçekliİzmir Kentsel Bölge Nazım İmar Planı Revizyonunda"Rekreasyon Alanı" lejantında kalmakta olduğunu”, söz konusu parselin Belediye imar programı dahilindebulunmadığını bildirmiştir. Buna göre DavalıMüvekkilin mülkiyet hakkını kullanmasını 1990tarihten itibaren engel olmakta ancak taşınmazı dakamulaştırmamaktadır. Yargıtay Hukuk GenelKurulunun 2010/5-662 E. 2010/651 K. sayılı 15.12.2010 tarihli ve2011/5- 148 E. 2011/303 K. sayılı 11.05.2011 tarihli kararında ;"... Yukarıda açıklandığı üzere,malikin taşınmaz üzerindeki egemenliği hukuk düzenininsınırları içinde üçüncükişilere karşı korumuş ve 4721 sayılı TMK 683.md. malike, hukuka aykırı olan müdahalenin önlenmesiniisteme hakkı tanınmıştır. Bir kişinintaşınmazına eylemli olarak el atıp tamamen veya kısmenkullanmasına engel olunması ile imar uygulaması sonucu okişinin mülkiyetinde olan taşınmazı hukuken kullanmayaengel sınırlamalar getirilmesi arasında sonucu itibariyle bir farkbulunmamakta her ikisi de kişinin mülkiyet hakkınınsınırlandırılması anlamında aynı sonucudoğurmaktadır. Ancak, bundan da öte; uzunyıllar programa alınmayan imar planının fiilen hayatageçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetinegitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesisedilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyleidarenin eyleminin, mülkiyet hakkının özüne dokunan veonu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip bulunakamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığıiçin yeterli bulunduğu, her türlü izahtan varestedir. Bu itibarla,kamulaştırmasız el koyma olgusununvarlığının doğal sonucu, idarenin hukukaaykırı eylemiyle mülkiyet hakkını engellenentaşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluylakamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusundamülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişleidareden değer karşılının verilmesiniisteyebileceği açıktır...." Müvekkil imaruygulaması sonucu mülkiyetinde olan taşınmazı hukukenkullanmamakta olup bu durum uzun yıllardır devam etmektedir.Davalı cevaplarından anlaşıldığına göreise kamulaştırma planları içinde de Müvekkil gerekliçabayı göstermiştir. DAVAMIZ KAMULAŞTIRMASIZ ELKOYMA HÜKÜMLERİNE DAYANILARAK TAŞINMAZ BEDELİNİNDAVALIDAN TAHSİLİ TALEBİNİ İÇERENBELİRSİZ ALACAK DAVASIDIR. Taşınmaz bedelinin tam ve kesinolarak tarafımızdan belirlenmesi mümkünolmadığından HMK 107. hükümleri uyarınca belirsizalacak davası olarak açılmıştır. SONUÇ VE İSTEM :Yukarıda sunulan nedenlerle, diğer alacaklarımız ve fazlayailişkin haklarımız saklı kalmak üzere; Müvekkilin malikibulunduğu, Buca İlçesi Dumlupınar MahallesiKozağaçaltı Mevkii, 181 ada, 41 pafta, 35 parseldekayıtlı taşınmaza DAVALI TARAFINDAN KAMULAŞTIRMASIZ ELKONULMASI NEDENİYLE TAŞINMAZ BEDELİ 50.000,00 TL.'nın (HMK 107haklarımız saklı kalmak üzere) YASAL FAİZİİLE BİRLİKTE DAVALI İDAREDEN TAHSİLİNE, Davakonusu taşınmazın Davalı İdare adına tapuyakayıt ve tesciline, Yargılama harç vegiderleri ile avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesinekarar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.” demek suretiyleadli yargı yerinde dava açmıştır. İzmir 3. Asliye HukukMahkemesinin E:2012/273 sayılı dosyasında görülmekteolan davada 07.01.2013 günlü 3. celsede Buca BelediyeBaşkanlığına dava ihbar edilmiş olup, BelediyeBaşkanlığının davaya müdahale talebininolmadığı anlaşılmıştır. İzmir 3. Asliye HukukMahkemesi:07.10.2013 gün ve E:2012/273, K:2013/465 sayılı kararındaözetle; “...Dosyada mevcut bilirkişi raporu gereğitaşınmazın 1.252,24 m²'lik kısma yol olarak elatılmasına rağmen sorumluluğun Buca BelediyeBaşkanlığı'nda olduğu, Buca BelediyeBaşkanlığı'nın bu davada sadece ihbar olunan olarakyer aldığı, davalı sıfatınınbulunmadığı görülmekle; Yololarak el atılan kısım için İzmirBüyükşehir Belediye Başkanlığının pasifhusumet ehliyeti olmadığından, davanın bu yöndenREDDİNE, Fiilen el atılmayankısım bilirkişi raporunda 5.127,74 m² olarakgösterildiği, imarda "piknik ve rekreasyon alanı"olarak işlem yapıldığı, bu miktar kısma fiilen elatma olmadığından, hukuki el atmada ise istemin idarimahkemesinden talep edilmesi gerekeceğinden, bu kısımiçin talebin usulden reddi gerektiğinden; Fiili el atma istemi içinpasif husumet ehliyeti yokluğundan davanın REDDİNE, Fiilen el atılmayankısım için ise davanın usulden REDDİNE,”şeklinde karar vermiştir. İşbu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerineYargıtay 18. Hukuk Dairesi 20.11.2014 gün ve E:2014/5225,K:2014/16566 sayılı ilamı ile özetle; “1- İhbar olunanBuca Belediye Başkanlığının temyiziyönünden; Buca Belediye Başkanlığı’nadava ihbar edilmiş ancak müdahil olmamış olup hakkındayöntemine uygun açılmış bir dava dabulunmadığından ihbar edilen kişinin temyiz hakkıolmaması nedeniyle temyiz talebinin REDDİNE, 2- Davacı vekilinin temyiziyönünden; Dosyadaki yazılara, kararındayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenleregöre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiile usule ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA” şeklindekarar vermiş ve karar bu şekliyle kesinleşmiştir. Davacı vekili aynıistemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır. İzmir 2. İdareMahkemesi:14.05.2015 gün ve E:2015/484 sayı ile özetle; '' Bakılandavada; davalı idare vekilinin 04.05.2015 tarihli cevapdilekçesindeki "uyuşmazlık konusutaşınmazın yaklaşık 1182 m² likkısmının patika ve toprak yol olarakkullanılmaktadır" şeklindeki kabulü ile İzmir 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce yaptırılan bilirkişi raporuuyarınca da taşınmazın 1.252,24 m² 'likkısmının yol olarak el atıldığıyönündeki tespitine yer verildiği görülmekte olup,taşınmazın gerek fiilen gerekse hukuken el atılankısımları yönünden davalılarınsorumluluklarının ve tazminat yükümlülüklerininbelirlenmesi ancak dosyanın ve parselin bir bütün halinde elealınması ile mümkün olacağıanlaşılmakla; bu taşınmaz bakımından el atmadandoğan zararın tazminine yönelik olan davanın, haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göregörüm ve çözümü adli yargı yeriningörevine girmektedir.” demek suretiyle 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı merciinbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan26.10.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesindeöngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece,adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacınınmülkiyetinde bulunan İzmir İli, Buca İlçesi,Dumlupınar Mahallesi, Kozağaçaltı Mevkii, 181 ada, 35parselde tapuya kayıtlı bulunan taşınmazın 09/01/1990tasdikli 1/1000 ölçekli imar paftasında piknik ve rekreasyonalanı olarak, İzmir Büyükşehir Belediyesitarafından hazırlanan 09/03/2011 tarihinde onaylanan 1/5000ölçekli nazım imar planında "RekreasyonAlanı" alanı olarak ayrıldığı, davacıtarafından söz konusu taşınmazınkamulaştırılması için İzmirBüyükşehir Belediyesi'ne başvuruda bulunulduğu, butalebin reddi üzerine mülkiyet hakkının kullanılmasının1990 tarihinden itibaren engel olunduğu, bununla birliktetaşınmazın kamulaştırması için de herhangibir işlem yapılmadığı belirtilerek, fazlayailişkin hakları saklı kalmak üzere dava konusutaşınmaza davalı tarafından kamulaştırmasızel konulması nedeniyle taşınmaz bedelinin yasal faizi ilebirlikte tahsiline, taşınmazın davalı idare adınatapuya kayıt ve tesciline karar verilmesi istemiyleaçılmıştır. Dosya kapsamında yer alan04.02.2013 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Rapor eki krokide A ilegösterilen ve sarı ile boyalı olan 1.252.26 m² likkısım üzerinden asfalt dökülerek 694/33 sokak, 694/27sokak ve 254/A sokağın ve bunların bağlantıyollarının geçirilmesi suretiyle taşınmaza fiiliolarak el atılmış olduğunun tespit edildiği, Parselin geriye kalan 5127.74m² lik kısmının B,C,D,E,F,G,H,I olmak üzere 8 ebölündüğü, bu bölümler üzerinde de, davadışı kişilere ait muhtelif kat ve yüksekliktebirçok binanın yapılmış olduğunun tespitedildiği, Parselin geriye kalan fiiliolarak el atılmayan 5.127.74m² lik kısmının ise,taşınmazın İmar Planında " Piknik ve RekreasyonAlanı " olarak planlı olmasından dolayı İzmirBüyükşehir Belediyesinin yetki ve sorumluluğundaolabileceğinin tespit edildiği belirtilmiştir. Belediyelerin 3194sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetkiile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleriyapılmaksızın, dava konusu taşınmazın birkısmına fiilen el atması karşısında, idarenin bueyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğinitaşıdığı açıktır. Öte yandan, İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim, yukarıda belirtilengenel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü, E:1958/17, K:1959/15sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülüİstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elindenalmış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuşdurumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerinegiren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiilneticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bubakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.”görüşüne yer verilmiştir. Bu durumda, davalıBelediyece taşınmaza herhangi bir kamulaştırma sözkonusu olmaksızın asfalt dökülerek ve yol yapılarak fiiliolarak el atılmış olduğuanlaşıldığından; davacıların bu nedenleuğradıkları zararın haksız fiillere ilişkinözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünün adli yargının görevine girdiğikanaatine ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle,İzmir 2. İdare Mahkemesinin başvurunun kabulü ile,İzmir 3.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İzmir 2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile, İzmir 3.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 07.10.2013 gün veE:2012/273, K:2013/465 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.10.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy