T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 575
KARAR NO : 2015 / 589
KARAR TR : 28.09.2015
ÖZET :Devlet ormanının yanmasında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle maddi zararın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Orman GenelMüdürlüğü’ne izafeten Balıkesir Ormanİşletme Müdürlüğü Kepsut Orman İşletme Şefliği Vekili : Av. F.T. Davalı : Adli Yargıda 1-T.C.DevletDemiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü Vekili :Av. B. O.A. 2- A.Ö. 3- İ.D. 4- S.S. 5- F.D.Ç.Konst. İnş. Mad. San ve Tic Ltd Şti. İdari Yargıda T.C.DevletDemiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü O L A Y : Davacı vekilidilekçesinde; Balıkesir Orman BölgeMüdürlüğü'ne bağlı yangınsöndürme ekiplerince 14/09/2011 tarihinde saat 16:30sıralarında Balıkesir İli, Kepsut İlçesi,Akçakertil Köyü, Çavdarlık mevkiindekidemiryolunun 224+470 km'sinde bulunan çelik köprününyakınında çıkan orman yangınına müdahaleedildiği, çıkan orman yangınında toplam 1,7 Ha ormanlık alanının yandığı, yapılan araştırmalaragöre yangının başlangıç noktasında yeralan TCDD'ye ait çelik demiryolu köprüsündeçalışan Feza D.Ç.Konst. İnş. Mad. San ve TicLtd Şti.'nin çalışanlarınca köprübakım ve boyama faaliyetlerinin yapıldığınınanlaşıldığı, Kepsut CumhuriyetBaşsavcılığınca yaptırılan bilirkişiincelemesi neticesinde şirketin çalışanlarıdavalılar tarafından yangının başlangıç yerindebırakılan tiner kutularının hatalı muhafazasıneticesinde tinerin parlaması ve yanmaya başlaması sebebiyleyangının başladığının tespit edildiği,davalı şirket ile Devlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü arasında dört adetköprüde boya yapılması konusunda bir sözleşmemevcut olduğu, davalıların haksız fiilleri neticesindebaşlayan orman yangını sebebi ile davacı idareninyangının başladığı 14/09/2011 tarihi itibarıile "arazöz gideri 12.017,50 TL, su ikmal aracı 7.857,33 TL,ford ranger ilk müdahale aracı (5 adet) gideri 1 237,50 TL, dozerkomatsu (3 adet) gideri 2.801,25 TL, Treyler (3 adet) gideri 236,22 TL,pıck-up (5 adet) giden 186,00 TL, iaşe gideri 534,60 TL,İşçilik primi 180,00 TL, o tarihteki kur üzerinden hesapedilen helikopter gideri 209 438,14 TL ve uçak gideri 48.281.19 TL,ağaçlandırma gideri 2.787,30 TL'den oluşan toplam285.557,03 TL" zararın davalıdan talep edilmesine karşınzararın tazmin edilmediğinden bahisle davanın kabulünekarar verilerek toplam 285.557,03 TL idari zararın ormanyangınının başladığı 14/09/2011 tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardanmüştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıyaödenmesine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde davaaçmıştır. KEPSUTASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 3.12.2014 gün ve E:2012/82,K:2014/163 sayı ile, dava konusu işlemden kaynaklanan zararınidarenin yaptığı sözleşme neticesinde meydanageldiği anlaşıldığından idarenin işlem veeylemleri nedeniyle açılacak olan tazminat davalarının2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanununun 2/1-b maddesigereğince tam yargı davasının konusu olduğu, bu davayabakma görevinin İdare Mahkemelerine ait olduğu anlaşıldığından,Mahkemelerinin görevsizliğine, diğer davalılar İsmailDere, Serkan Seki, Abdurrahman Öztürk ve Feza DanışÇelik Konst. İnş. Mad. San ve Tic Ltd Şti. hakkındaaçılan davanın tefrik edilerek, ayrı bir esasa kaydedilerekyargılamaya bu esas üzerinden devam edilmesine karar vermiş, bukarar davacı vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay4.Hukuk Dairesi: 30.4.2015 gün ve E:2015/2993, K:2015/5385 sayıile, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygungerektirici nedenlere göre yerinde görülmeyen bütüntemyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olanhükmün onanmasına karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Davacı vekili bu kezaynı istemle, T.C.Devlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğüne karşı idari yargıyerinde dava açmıştır. BALIKESİRİDARE MAHKEMESİ; 3.6.2015 gün ve E: 2015/850 sayı ile,6831 sayılı Kanunun 112. ve 114. maddeleri uyarınca yasaklananve orman suçu teşkil eden fiillerin işlenmesi nedeniyle ortayaçıkan zararın tazmini istemiyle açılacak olantazminata ve ağaçlandırma giderlerine ilişkindavaların genel hükümlere göre hukuk mahkemelerindegörüleceği kuralı karşısında, 14/09/2011tarihinde çıkan orman yangını nedeniyle oluşanzararın(tazminat ve ağaçlandırma giderlerinin) tazminiistemiyle açılan davanın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığından,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine, karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.09.2015 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece,ekinde adli yargı dosyası örneği ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Balıkesir İli, Kepsutİlçesi, Akçakertil Köyü, ÇavdarlıkMevkiinde 14/09/2011 tarihinde çıkan yangın nedeniyle 1,7 hektar devlet ormanının yanmasında davalı idarenin hizmet kusurubulunduğundan bahisle maddi zarar tutarı olan 285.557,03-TL’ninolay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminiistemiyle açılmıştır. 6831sayılı Orman Kanunu’nun 8.2.2008 tarihindeyürürlüğe giren 23.1.2008 gün ve 5728 sayılıKanunun 217. maddesi ile değişik 110. maddesininüçüncü fıkrasında, “. . . Dikkatve özen yükümlülüğüne aykırıolarak orman yangınına sebebiyet verenler iki yıldan yediyıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancakfailin yangının söndürülmesine ve etkilerininazaltılmasına yönelik çabaları veya meydana gelenzararın azlığı göz önünde bulundurularak,verilecek ceza yarısına kadar indirilir. Zararın belirlenmesindeyangın sonucu tamamen yanan ağaç veağaççıkların değeri, kısmen yananağaç ve ağaççıkların değerindemeydana gelen azalma, alt tabaka orman örtüsününyanması nedeniyle oluşan zarar ve toprağın humuslu tabakasınınyanması nedeniyle meydana gelen verim kaybı dikkate alınır. .. .” 112.maddesinin birinci fıkrasında, “BuKanunla yasaklanan; dikiliden ağaç kesilmesidışındaki fiillerin işlenmesi nedeniyle meydana gelen zarariçin ayrıca genel hükümlere göre hukuk mahkemesindegerçek zarar üzerinden tazminat talebinde bulunulabilir .. .”; 114.maddesinde, “Her türlü ormansuçları ile tahrip olunan veya yakılan sahalar için, buKanunda yazılı tazminattan başka ayrıca, ağaçcinsine göre cari yıl içindeki mahalli birim sahaağaçlandırma gideri esas tutularakağaçlandırma masrafına da hükmolunur. 112 nci maddenin sonfıkrası hükmü bu madde için de aynen uygulanır. (Ek fıkra:23/1/2008-5728/221 md.) Bu Kanunun 112 ve 113 üncümaddeleri ile bu madde hükümleri uyarınca açılacaktazminata ve ağaçlandırma giderine ilişkin davalar hukukmahkemesinde görülür. Bu davalarda orman idaresi harçtanmuaftır” denilmiştir. Anayasa’nın 125.maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralabağlanmış; 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu’nun 2/1-b maddesinde, idari eylem ve işlemlerdendolayı hakları ihlal edilenler tarafından açılan tamyargı davaları, idari dava türleri arasındasayılmıştır. Diğer yandan, 08.10.1984tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, TürkiyeCumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi GenelMüdürlüğü (T.C.D.D.) Ana Statüsü'nün"Amaç ve Kapsam" başlıklı 1 'inci maddesi,"Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KanunHükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak söz konusuKanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyettebulunmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıişletmesi Genel Müdürlüğü adı altındateşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşunun hukuki bünye,amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilatyapısı, müessese, bağlı ortaklık veiştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgilidiğer hususları düzenlemektir..." hükmünütaşımakta; "Hukuki Bünye" başlıklı3'üncü maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan T.C.D.D.işletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesiyle sınırlı bir "Kamu iktisadi Kuruluşu"olduğuna ve 233 sayılı Kamu iktisadi Teşebbüsleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname ile bu Ana Statü hükümlerisaklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabibulunduğuna işaret edilmekte; 4'üncü maddesinde de,sayılan kuruluş amaç ve faaliyet konularınıntamamına yakınının "tekel" kapsamındaişler olduğu belirtilmekte; kuruluşu, yönetimi ve denetimikonularında 233 sayılı Kamu İktisadi TeşebbüsleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine paraleldüzenlemelere yer verilmekte olup; buna göre, T.C.D.D.İşletmesinin, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten,tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğutartışmasızdır. 233 sayılı Kamuiktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun HükmündeKararname ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklereuygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusundayönetilmesi amacıyla, işletmenin iktisadi faaliyetleribakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılınmışolması, onun kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumuniteliğine engel teşkil etmemektedir. İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların; Anayasa'nın 125'incimaddesinin son fıkrasında yer alan, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kuralı ile 2577 sayılı idari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1 'inci fıkrasının (b)bendindeki, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıihlal edilenler tarafından açılan tam yargıdavalarına idari yargı yerlerinde bakılacağı yolundakidüzenleme uyarınca, İdari Yargı'nın görevindebulunmaktadır. Bu bakımdan; dosyadakiuyuşmazlığın çözümünün, T.C.D.D.İşletmesinin görevinde olan kamu hizmetini yürütmekamacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattı boyunca aldığıönlemler yönünden kusurunun ya da idarenin sorumluluğunugerektirecek başka bir nedenin bulunup bulunmadığınınbelirlenmesine bağlı bulunduğu; bu belirleme ise, yukarıdaaçıklanan Anayasa ve yasa hükümleriçerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabileceknitelikte olduğu dolayısıyla; davanın görüm veçözümünün İdari Yargı’nıngörev alanına girdiği açıktır. OrmanKanununun 112. maddesinin gerekçesinde de “112. maddenin birincifıkrasında yapılan değişiklikle, 5271 sayılıCeza Muhakemesi Kanununda ceza yargılamasında şahsi hak talebive tazminat istemine ilişkin usulü hükümlere yerverilmemesi sebebiyle, bu Kanunla yasaklanan; dikiliden ağaçkesilmesi dışındaki fiillerin işlenmesi nedeniyle meydanagelen zararın genel hükümlere göre ve hukuk mahkemelerindenistenebileceği hükme bağlanarak Ceza Muhakemesi Kanunuyla uyumsağlanmıştır” denilmiştir. OrmanKanunu hükümleri uyarınca yasaklanan ve orman suçuteşkil eden dikkat ve özenyükümlülüğüne aykırı olarak ormanyangınına sebebiyet veren şahısların eylemlerinedeniyle ortaya çıkan zararın tazmini istemiyleaçılacak olan tazminata ve ağaçlandırmagiderlerine ilişkin davaların genel hükümlere görehukuk mahkemelerinde görüleceği açıktır. Davadosyalarındaki bilgi ve belgeler ile yasal düzenlemelergözetildiğinde, 6831 sayılı Yasanın sözüedilen maddelerinde yer verilen tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu ormandayangına neden olunması ve ormana zarar verilmesi eylemindenfarklı olarak bu davada TCDD’ninkamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eylemindendoğan zararın giderilmesi için davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, kamu hizmetiyürüten TCDD’nin bu hizmeti yürüttüğüsırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılandava, olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetinyürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idareninsorumluluğu bulunup bulunmadığınınsaptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması iseidare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577sayılı Yasa’nın 2/1-b maddesi kapsamında bulunan tamyargı davasının görüm veçözümünde idari yargı yeri görevlibulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle,Balıkesir İdare Mahkemesince yapılan başvurunun reddi gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGI YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenleBalıkesir İdare Mahkemesince yapılan başvurusununREDDİNE, 28.09.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy