T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 659
KARAR NO : 2015 / 662
KARAR TR : 28.09.2015
ÖZET: Kara Kuvvetleri İkmal Komutanlığı’nda ‘Mevzuat İnceleme Uzmanı’ olarak Genel İdare Hizmetler Sınıfında göreve başlayan davacının, hukuk fakültesi mezunu olması ve avukatlık ruhsatının bulunması nedenleri ile “avukat” unvanının dikkate alınarak sınıfının “Genel İdari Hizmetler Sınıfı” yerine “Avukatlık Hizmetleri Sınıfı” olarak değiştirilmesi talebinin, Milli Savunma Bakanlığı’nca cevap verilmemek sureti ile reddine ilişkin işlemin askeri hizmete ilişkinlik unsurunu taşıması karşısında, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :D.B. Davalı :Milli SavunmaBakanlığı Vekili :Av.D.N.G. O L A Y :Davacı vekili davadilekçesinde özetle; 27.10.2008 tarihinde Kara Kuvvetleriİkmal Komutanlığı’nda “Mevzuat incelemeuzmanı” olarak göreve başladığını, 08.03.2010tarihinden itibaren de 11. Ana İkmal Komutanlığı nezdindeaynı sıfatla çalışmaya devam ettiğini,kendisinin ilgili kadroya ilişkin sınava girerken hukuk fakültesimezunu olmak ve avukatlık ruhsatına sahip olma şartlarınınarandığını ancak kadroya alındıktan sonra SilahlıKuvvetler nezdinde istihdam edilen uzman kadrosunun diğer kamukurumlarındaki memur statüsünde çalışılankadrolardan hiçbir farkının bulunmadığınıtespit ettiğini, bu nedenle niteliklerine uygun hizmetsınıfına alınmak istemi ile davalı kurumabirçok kez müracaat ettiğini ancak bumüracaatlarından bir netice alamadığını, KKY52-2(A) sayılı Kara Kuvvetleri Sivil Memur Yönergesi 3.Maddesinde ‘Avukat Hizmetleri Sınıfı’nındüzenlendiğini, bu sınıf içinde avukat ve hukuk uzmanıolmak üzere iki unvan bulunduğunu, davalının hukukaaykırı hareket ederek hukuk uzmanı unvanını genel hizmetlersınıfında istihdam ettiğini, bu nedenle de kendisininbaşvurunun kabul edilmemiş olmasının hukukaaykırı olduğunu, bu yönergenin yürürlüktenkalkmış olmasının kendisinin kazanılmışhaklarını etkilememesi gerektiğini, ayrıcadavalının 2014 yılının mart ayı içinde KKKnezdinde hukuk uzmanı olarak çalışan 4 personelinavukatlık hizmet sınıfına geçirilmesi işleminiyaptığını, kendisinin de bu kişiler gibiavukatlık ruhsatına sahip olmasına ve yürürlüktenkaldırılan 52/2 sayılı yönergeye göre bukişilerden önce göreve başlamış ve kıdemşartını tamamlamış olmasına rağmen, kendisiaynı prosedürün işletilmemesinin ve talebinin kabuledilmemesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, Davalı idareninkendisi tarafından yapılan başvuruya cevap vermemişolmasına rağmen, kendisi ile benzer hukuki durumda olan AsudeEvcilioğlu’nun aynı yöndeki istemi hakkındavermiş olduğu 22.04.2014 gün ve PER22282378-1000-170036-14/per.pl sayılı yazıda; ihtiyaçduyulması halinde yapılacak işin mahiyeti ve hizmetihtiyacı dikkate alınarak avukat kadrosununaçılacağının ve bu kadro için yapılacakunvan değişikliği sınavında başarılıolacaklar için unvan değişikliği yapılabileceğininbelirtildiğini, kendisinin avukatlık unvanı ile istihdamıyapılan 4 personelden de kıdemli olduğunu, bu itibarlayapılacak işin mahiyeti gereğince neden kendisindenkıdemsiz olan kişilere önceliktanındığının açıkolmadığını, dolayısıyla söz konusu kararın gerekçesinin yeterli olmadığını veaynı koşulları taşımalarına rağmen kendisive diğer iki arkadaşının talebi hakkında verilen retkararının iptalinin gerektiğini belirterek; 31.03.2014 tarihli kadro değişikliğine ilişkin talebinin reddine dairdavalı idare işleminin iptaline karar verilmesi istemi ile idariyargı yerinde dava açmıştır. Davalı Milli SavunmaBakanlığı vekili süresi içerisinde verdiğicevap dilekçesinde özetle; davanın Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nde görülmesi gerektiğinden bahislegörev itirazında bulunmuştur. Ankara 4. İdare Mahkemesi: 29.04.2015 gün ve 2014/1429Esas sayılı kararı ile ; “Anayasanın 157. maddesindeAskeri Yüksek İdare Mahkemesinin, askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derecemahkemesi olduğu: askerlik yükümlülüğündendoğan uyuşmazlıklarda ise asker kişi olmaşartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun 20.maddesinde de bu kurala yer verilmiştir. Askeri Yüksek İdareMahkemesinin bir davaya bakabilmesi için işlemin; "askerkişiyi ilgilendirmesi" ve "askeri hizmete ilişkinbulunması" gerekmektedir. Bu bağlamda, her ne kadardavacının asker kişi olduğunda kuşku bulunmamakta isede. görev uyuşmazlığınınçözümü için idari işlemin askeri hizmeteilişkin olup olmadığının irdelenmesi gerekir. İdari işlem askerigereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göre tesisedilmiş ise. bu işlemin askeri hizmete ilişkin olduğu kabuledilmelidir. Diğer bir ifadeyle, askeri hizmete ilişkin idariişlemler: idarenin bir asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleritutum ve davranışları, askeri geçirmişi, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler gözönünde tutularak tesis edilen işlemlerdir. Olayda, dava konususınıf değişikliği isteminin reddi işlemi 657sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili mevzuat uyarıncadavacının sınıf değişikliğininmümkün olup olmadığı hususunun incelenmesinigerektirdiğinden, askeri hizmete ilişkin bir işlem olaraknitelendirilmesi mümkün değildir. Bu durumda. Anayasanın 157.ve 1602 sayılı Kanunun 20. maddelerinde öngörülen,idari işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmeteilişkin bulunması koşulları birliktegerçekleşmediğinden, davanın görüm veçözümü genel idari yargının görevalanında bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerledavalı idarenin görev itirazının reddine, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 12. maddesi uyarıncakararın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığına itirazyolu açık olmak üzere 29/04/2015 tarihinde oybirliğiylekarar verildi” şeklindeki gerekçesi ile davalı vekiliningörev itirazının reddine karar vermiştir. Davalı vekilinin askeriidari yargı yararına olumlu görevuyuşmazlığı çıkartılması yolundasüresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, davadosyasının onaylı bir örneği Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Başsavcılığı’nagönderilmiştir. Askeri Yüksek İdareMahkemesi Başsavcısı;07.07.2015 gün ve 2015/30 sayılı kararında aynen,”Davanınkonusu, 657 sayılı DMK'ya göre Devlet Memurustatüsünde, genel idare hizmetleri sınıfında, mevzuatinceleme uzmanı kadrosunda ve hukuk uzmanı branşındagörev yapan davacının avukatlık hizmetlerisınıfına geçirilmesi isteminin reddi işlemininiptali talebidir. 1602 sayılı AskeriYüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 nci maddesinde Askeri Yüksekİdare Mahkemesinin görevleri hükmebağlanmıştır. Anılan hükme göre;"Askeri Yüksek İdare Mahkemesince Askeri olmayan makamlarcatesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerihizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimi yapar. Ancak, askerlik yükümlülüğündendoğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz." denilmiştir. Asker kişinintanımının yapıldığı aynıhükmün 2 nci fıkrası ise; Bu kanunun uygulanmasındaasker kişiden maksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevlibulunan veya hizmetten ayrılmış olan Subay, askeri memur,astsubay, askeri öğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş,sözleşmeli erbaş ve er, erbaş ve erler ile sivilmemurlardır" hükmünü taşımaktadır. 1602 sayılı Kanunun 21inci maddesinin ilk fıkrasında; "20 nci maddede belirtilenkişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem veeylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu, maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahislemenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptaldavaları, aynı idari işlem ve eylemlerin haklarınıihlal etmesi halinde açılacak tam yargı davaları,doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdariMahkemesinde çözümlenir ve karar bağlanır"denilmektedir. Anayasanın, AskeriYüksek İdare Mahkemesi başlıklı 157 nci maddesinde yeralan göreve ilişkin hükümlerini yukarıdaaçıklandığı gibi benzer bir biçimdetekrarlayan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 nci ve 21 incimaddelerine göre uyuşmazlık konusunun Askeri İdariYargı yerinde görülebilmesi için; davanın konusunuteşkil eden işlem ve eylemin "asker kişiyi ilgilendirme veaskeri hizmete ilişkin olma" şartlarının bir aradagerçekleşmesi gerekmektedir. "Asker kişiyiilgilendirme" şartından davacının, hizmette veyagörevden ayrılmış ve 1602 sayılı Kanunun 20 ncimaddesinde sayılan asker kişilerden veya bu asker kişininyakınlarından birisi olması gerektiğiaçıktır. Diğer şart ise; davayakonu işlemin "askeri hizmete ilişkin" olmasıdır.Uyuşmazlık Mahkemesinin birçok kararındabelirtildiği üzere idari işlemin veya eylemin, görevliyargı yerinin tespiti yönünden "askeri hizmeteilişkin" olup olmadığının saptanabilmesiiçin işlemin ve eylemin konusuna ve gerçekleştirilmetarzına bakılması gerekmektedir. Eğer idari işlem veeylem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askeri hizmete göretesis edilmiş ya da askeri hizmet görülürken veya askeribir vazifenin ifası esnasında vuku bulmuş ise bu işlem veeylemin askeri hizmete ilişkin bulunduğu kabul edilmelidir. Daha açıkbir ifadeyle, işlemin ve eylemin "askeri hizmete ilişkin"olup olmadığının anlaşılabilmesi için,somut olayda, idarece ya da kamu görevlilerince, bir asker kişininaskeri yeterlik ve yetenekleri, tutum ve davranışları, askerigeçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri,askerlik hizmetinin amacı, askeri görev yerlerinin özellikleri,askeri kural, gerek ve gelenekler, askeri vazifeler ve hizmetler gözönünde tutularak hareket edilip edilmediği gözetilecek veişlemin ya da eylemin "askeri hizmete ilişkin" olupolmadığının anlaşılması bu esaslar dahilindemümkün olabilecektir. 657 sayılı Kanunun 36.maddesinin I. bendinde düzenlenen genel idare hizmetlerisınıfında yer alan davacının, aynı maddenin 5.bendinde düzenlenen avukatlık hizmetleri sınıfına geçmekistediği, talebinin konusu itibari ile 657 sayılı Kanunun 71.maddesi kapsamında görevde yükselme talebi olduğuanlaşılmış olup; davacının asker kişiolması nedeni ile konunun 657 sayılı Kanun gereğinceçıkartılan Milli Savunma Bakanlığı, GenelkurmayBaşkanlığı ve Kuvvet KomutanlıklarındaGörevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve UnvanDeğişikliği Yönetmeliğinin 2.Bölümünün "Görevde Yükselme ve UnvanDeğişikliğine İlişkin Esaslar" başlıklı5. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve bu itibarlaaskeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural ve gereklergöz önünde tutularak tesis edilen dava konusu işlemin,askeri hizmete ilişkin olduğu kanaatineulaşılmıştır. Buradan hareketle dava konusuişlemin, asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, tutum vedavranışları, askeri geçmişi, asker kişiolmaktan kaynaklanan hak ve ödevleri, askerlik hizmetinin amacı,askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural gerek ve geleneklergöz önünde tutularak değerlendirilmesinde "askerihizmete ilişkinlik " unsurunun gerçekleştiğininkabulü gerekir. Belirtilen durumlara göre veolayda Anayasanın 157. ve 1602 sayılı Yasanın 20.maddelerinde öngörülen, idari işlemin asker kişiyiilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunması koşullarıbirlikte gerçekleştiğinden; davanın görüm veçözümü Askeri Yüksek İdare Mahkemesiningörevine girmektedir.” şeklindeki gerekçesi iledavanın askeri idari yargı yerinde görülmesiningerektiğini belirtilerek, 2247 sayılı Yasa'nın 10'uncumaddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.09.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası örneği üzerinde 2247sayılı Yasa'nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre, davalı Milli Savunma Bakanlığıvekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine Askeri Yüksekİdare Mahkemesi Başsavcısı’nca, davalı MilliSavunma Bakanlığı bakımından 10.maddedeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanınçözümünde Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenDanıştay Savcısı Yakup BAL ve AYİM Savcısı HüsnüERCAN davada askeri idari yargı yerinin görevli olduğu yolundakisözlü ve yazılı açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 27.10.2008 tarihinde KaraKuvvetleri İkmal Komutanlığı’nda ‘Mevzuatİnceleme Uzmanı’ olarak Genel İdare Hizmetler Sınıfındagöreve başlayan davacının, hukuk fakültesi mezunuolması ve avukatlık ruhsatının bulunması nedenleri ile“avukat” unvanının dikkate alınaraksınıfının “Genel İdari HizmetlerSınıfı” yerine “Avukatlık HizmetleriSınıfı” olarak değiştirilmesi talebinin, MilliSavunma Bakanlığı’nca cevap verilmek sureti ile reddineilişkin işleminin iptaline karar verilmesi istemi ileaçılmıştır. 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun ‘Tespit Edilen Sınıflar’ başlıklı36. Maddesinde; “Bu Kanuna tabi kurumlardaçalıştırılan memurlarınsınıfları aşağıda gösterilmiştir. I-GENEL İDAREHİZMETLERİ SINIFI: Bu Kanunun kapsamına dahilkurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve buKanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar Genelidare Hizmetleri sınıfını teşkil eder. II-TEKNİK HİZMETLERSINIFI: Bu Kanunun kapsamına giren kurumlardameslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümleregöre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog,hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager,matematikçi, istatikçi, yöneylemci (Hareketaraştırmacısı), matematiksel iktisatçı,ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olupda, öğretmenlik mesleği dışında teknikhizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve MühendislikFakültesi veya bölümlerinden mezun şehirplancısı, yüksek şehir plancısı, yüksekBölge Plancısı, 3437 ve 09/05/1969 tarih 1177 sayılıKanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ilemüskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker,tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecedemesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetlersınıfını teşkil eder. III-SAĞLIKHİZMETLERİ VE YARDIMCI SAĞLIK HİZMETLERİ SINIFI: Busınıf, sağlık hizmetlerinde (Hayvansağlığı dahil) mesleki eğitim görerekyetişmiş olan tabip, diş tabibi, eczacı, veteriner hekimgibi memurlar ile bu hizmet sahasında çalışan yükseköğrenim görmüş fizikoterapist, tıpteknoloğu, ebe, hemşire, sağlık memuru, sosyal hizmetlermütehassısı, biyolog, pisikolog, diyetçi, sağlıkmühendisi, sağlık fizikçisi, sağlık idarecisiile ebe ve hemşire, hemşire yardımcısı, (Fizik tedavi,laboratuvar, eczacı, diş anestezi, röntgen teknisyenleri ve yardımcıları,çevre sağlığı ve toplum sağlığıteknisyeni dahil) sağlık savaş memuru, hayvan sağlıkmemuru ve benzeri sağlık personelini kapsar. (Ek paragraf: 10/07/2003 - 4924S.K./11. md.) Bu sınıfa dahil personel tarafından yerinegetirilmesi gereken hizmetler, lüzumu halinde bedeli döner sermayegelirlerinden ödenmek kaydıyla, Bakanlıkça tespitedilecek esas ve usullere göre hizmet satın alınmasıyoluyla gördürülebilir. IV-EĞİTİM VEÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI: Bu sınıf, buKanun kapsamına giren kurumlarda eğitim ve öğretimvazifesiyle görevlendirilen öğretmenleri kapsar. V-AVUKATLIK HİZMETLERİSINIFI: Avukatlık hizmetleri sınıfı, Özelkanunlarına göre avukatlık ruhsatına sahip, baroyakayıtlı ve kurumlarını yargı mercilerinde temsilyetkisini haiz olan memurları kapsar. VI-DİN HİZMETLERİSINIFI: Din hizmetleri sınıfı, özel kanunlarınagöre çeşitli derecelerde dini eğitimgörmüş olan ve dini görev yapan memurları kapsar. VII-EMNİYETHİZMETLERİ SINIFI: Bu sınıf, özel kanunlarınagöre ( Ek ibare: 08/05/2007 - 5757 S.K/md.3) çarşı vemahalle bekçisi, polis, komiser muavini, komiser, başkomiseremniyet müfettişi, polis müfettişi, emniyet amiri veemniyet müdürü ve emniyet müdürüsıfatını kazanmış emniyet mensubu memurlarıkapsar. VIII-YARDIMCI HİZMETLERSINIFI: Yardımcı hizmetler sınıfı, kurumlardaher türlü yazı ve dosya dağıtmak ve toplamak,müracaat sahiplerini karşılamak ve yol göstermek; hizmetyerlerini temizleme, aydınlatma ve ısıtma işlerindeçalışmak veya basit iklim rasatlarını yapmak;ilaçlama yapmak veya yaptırmak veya tedavi kurumlarındahastaların ve hastanelerin temizliği ve basit bakımı ileilgili hizmetleri yapmak veya kurumlarda koruma ve muhafaza hizmetleri gibianahizmetlere yardımcı mahiyetteki görevlerde her kurumunözel bünyesine göre ve yine bu mahiyette olmak üzere ihdasınalüzum gördüğü yardımcı hizmetleri ifa ile görevlibulunanlardan 4 üncü maddenin (D) bendinde tanımlananlarındışında kalanları kapsar. (Ek: 28/03/1988 - KHK - 318/1md.) Bu sınıfa dahil personel tarafından yerine getirilmesigereken hizmetlerden hizmet yerlerinin ve tedavi kurumlarınıntemizlenmesi, tesisatın bakım ve işletilmesi ve benzeri nitelikteki hizmetlerin üçüncü şahıslara ihaleyoluyla gördürülmesi mümkündür. Ek fıkra:18/05/1994 - KHK -527/1 md.; Mülga fıkra: 28/02/1995 - 4081/3 md. ) IX-MÜLKİ İDAREAMİRLİĞİ HİZMETLERİ SINIFI: Busınıf, valiler ve kaymakamlar ile bu sıfatlarıkazanmış olup İçişleri Bakanlığımerkez ve iller kuruluşunda çalışanları ve maiyetmemurlarını kapsar. X-MİLLİİSTİHBARAT HİZMETLERİ SINIFI Bu sınıf, Milliİstihbarat Teşkilatı kadrolarında veya bu teşkilatemrinde çalıştırılanlardan özelkanunlarında gösterilen veya Başbakanlıkça tespitedilen görevleri ifa edenleri kapsar.” şeklindekidüzenleme ile devlet memurluğunun 10 sınıfaayrıldığı, davacının içinde bulunduğusınıfın maddenin 1.bendinde düzenlenen “Genelİdari Hizmetler” sınıfı olduğu, geçmekistediği sınıfı ise maddenin 5.bendinde düzenlenen “AvukatlıkHizmetleri Sınıfı” olduğuanlaşılmıştır. 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun ‘Bir Sınıftan BaşkaSınıfa Geçme’ başlıklı 71. Maddesinde;“(Değişik madde: 30/05/1974 - KHK/12; Aynen kabul: 15/05/1975 -1897/1 md.) (Değişik fıkra:29/11/1984 - KHK 243/12 md.) Memurların eşit dereceler arasındaveya derece yükselmesi suretiyle sınıf değiştirmelericaizdir. Bu şekilde sınıf değiştirecekleringeçecekleri sınıf ve görev için bu Kanunda veyakuruluş kanunlarında belirtilen niteliklere sahip olmalarışarttır. Bu durumda sınıfları değişenlerineski sınıflarının derecesinde elde ettikleri kademelerdegeçirdikleri süreler yeni sınıflardaki derecelerindedikkate alınır. Kurumlar, memurlarınımeslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetlerisınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfındanmeslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliğigözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyleatayabilirler. Eski sınıflarında,görev alacakları yeni sınıfa göre memurluğa dahayüksek bir derece ve kademeden başlamış olup dasınıf değiştirenlerin yeni görevlerindeki ilk ilerlemesüreleri eski sınıflarında kazandıkları derece vekademelere tekabül eden süre kadar uzatılır ve bu süretamamlanıncaya kadar kendilerine sınıf değiştirmelerisırasında bulundukları derecede kademe ilerlemesiverilmez.” şeklindeki belirleme ile devlet memurlarının eşitdereceler arasında veya sınava girmek sureti ile sınıfdeğiştirmesinin mümkün olduğu, kurumların genelidare hizmetleri sınıfındaki bir memuru mesleki birsınıfa veya mesleki sınıftaki bir memuru genel idare hizmetlerisınıfına atayabilecekleri düzenlenmiştir. Milli Savunma Bakanlığı,Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği 21.03.2014, 12.11.2014 ve 12.06.2015 tarihlerinde 4 kezdeğişiklik görmüşse de dava konusu işlemeilişkin esas değişiklik 21.03.2014 tarihli resmi gazetedeyayınlanan değişiklikle gerçekleşmiştir.Söz konusu yönetmeliğin 5. Maddesini değiştiren 3.Maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamındaki unvandeğişikliğine tabi kadrolar aşağıdabelirtilmiştir: a) Arkeolog, arşivci, avukat, bilgisayarprogramcısı, biyolog, coğrafyacı, çocuk eğitim uzmanı,çocuk gelişim uzmanı, çocuk sağlığıve eğitimcisi, desinatör, dil bilimci, diş tabibi, diyetisyen,ebe, eczacı, fizikçi, fizyoterapist, fotoğrafçı,genetikçi, grafiker, hemşire, imam- gassal, istatistikçi,jeolog, kamera operatörü, kameraman, kaptan, kartoğraf,kaynakçı, kimyager, kütüphaneci, laborant, matbaacı,marangoz, matematikçi, mikrobiyoloji uzmanı, mimar, mobilyadöşemeci, mühendis, mürettip, mütercim, müzerehberi, müzisyen, odiyolog-odiyometrist, öğretmen, peyzajmimarı, psikolog, sağlık idarecisi, sağlık teknikeri,sağlık teknisyeni, sanat tarihi uzmanı, sistem analizuzmanı, sosyal hizmet uzmanı, sosyal çalışmacı,sosyolog, şehir plancısı, tarihçi, tekniker, teknikressam, teknisyen, tercüman, tıbbi sekreter, veteriner.” denilmeksureti ile avukatlık sınıfına unvandeğişikliği sureti ile geçişin mümkünolduğu, aynı yönetmeliğin 7. Maddesini değiştiren5. Maddesinde ise “ Arkeolog, arşivci, avukat, biyolog,coğrafyacı, çocuk sağlığı veeğitimcisi, çözümleyici, diş tabibi, diyetisyen,eczacı, fizikçi, fizyoterapist, genetikçi,istatistikçi, jeolog, kaptan, kimyager, kütüphaneci,matematikçi, mimar, mühendis, mütercim, müze rehberi,odiyolog, peyzaj mimarı, psikolog, sağlık idarecisi, sosyolog,sosyal çalışmacı, şehir plancısı,tarihçi, tercüman ve veteriner olarak görev yapan personelinmüdür, yazı işleri müdürü, müdüryardımcısı, yazı işleri müdüryardımcısı kadrolarına görevde yükselme suretiyleyapılacak atamalarında, uzman olarakçalışmış olma şartı aranmaz. Ancak,müdür, yazı işleri müdürü, müdüryardımcısı, yazı işleri müdüryardımcısı kadroları için aranılanuzmanlık görev süresi kadar bu fıkrada sayılanunvanlarda çalışmış olma şartıaranır.” denilmek sureti ile avukat unvanı ile istihdamedilebilmek için daha önce uzman sıfatı ile çalışmışolma şartının aranmayacağı belirtilmiştir. Anayasa’nın 157.maddesinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin, askeri olmayanmakamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren veaskeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarınyargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesi olduğu; ancak,askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olmasışartının aranmayacağı belirtilmiş; 1602sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun25.12.1981 tarih ve 2568 sayılı Yasa ile değişik 20.maddesinin birinci fıkrasında, “Askeri Yüksek İdareMahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesisedilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden doğanuyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargıdenetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar.Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğanuyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olmasışartı aranmaz” denilmiştir. Buna göre, Askeri Yüksekİdare Mahkemesi’nin bir davaya bakabilmesi için dava konusuidari işlem veya eylemin “asker kişiyi ilgilendirmesi” ve“askeri hizmete ilişkin bulunması”koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. 1602 sayılıYasa’nın değişik 20. maddesinde, Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olansubay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzmançavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ilesivil memurlar asker kişi sayılmaktadır. Davacının 1602sayılı Yasa’nın 20. maddesinde sayılan askerkişilerden olduğu ve bu nedenle dava konusu eylemin asker kişiyiilgilendirdiği tartışmasızdır. Dava konusu işlemin askerihizmete ilişkin olup olmadığına gelince: İdari işlemin,görevli yargı yerinin tespiti yönünden “askerihizmete ilişkin” olup olmadığının saptanabilmesiiçin işlemin konusuna bakılması gerekmektedir. Eğeridari işlem askeri gereklere, askeri usul ve yönteme ve askerihizmete göre tesis edilmiş ise, bu işlemin askeri hizmeteilişkin olduğu kabul edilmelidir. Daha açık bir ifadeyle,askeri hizmete ilişkin idari işlemler; idarenin bir askerkişinin askeri yeterlik ve yeteneklerinin, tutum vedavranışlarının, askeri geçmişinin, askerkişi olmaktan kaynaklanan hak ve ödevlerinin; askerlik hizmetininamacı, askeri görev yerlerinin özellikleri, askeri kural vegerekler göz önünde tutularak değerlendirilmesi sonucundatesis edilen işlemlerdir. İşlem, askeri olmayan bir makamtarafından tesis edilmiş olsa bile durum değişmemektemenfaati ihlal edilen asker kişinin açtığı davanınAskeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde görülmesigerekmektedir. Dosya kapsamındayapılan inceleme neticesinde; davacının 27.10.2008 tarihindeKara Kuvvetleri İkmal Komutanlığı’nda ‘Mevzuatİnceleme Uzmanı’ olarak Genel İdare HizmetlerSınıfında göreve başladığı, hukukfakültesi mezunu olmasını ve avukatlık ruhsatınınbulunmasını gerekçe gösterereksınıfının “Genel İdari HizmetlerSınıfı” yerine “Avukatlık HizmetleriSınıfı” olarak değiştirilmesini talep ettiğiancak 31.03.2014 tarihli bu talebinin, Milli SavunmaBakanlığı’nca cevap verilemek sureti ile zimnen reddedildiğive davacının bu işlemin iptali istemi ile davaaçtığı anlaşılmıştır. Tüm bu tespitler veyukarıda ayrıntısı ile açıklanan yasal mevzuathükümleri hep birlikte değerlendirildiğinde; 657sayılı Kanunu’nun 36. maddesinin 1. bendinde düzenlenen genelidari hizmetler sınıfında yer alan davacının,aynı maddenin 5. bendinde düzenlenen avukatlık hizmetleri sınıfınageçmek istediği, talebinin konusu itibari ile 657 sayılıYasa’nın 71. maddesi kapsamında görevde yükselmetalebi olduğu anlaşılmış olup; davacınınasker kişi olması nedeni ile konunun 657 sayılı Kanungereğince çıkartılan Milli Savunma Bakanlığı,Genelkurmay Başkanlığı ve KuvvetKomutanlıklarında Görevli Devlet MemurlarınınGörevde Yükselme ve Unvan DeğişikliğiYönetmeliği’nin 2. Bölümünün‘Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğineİlişkin Esaslar’ başlıklı 5. maddesi ve ‘Görevdeyükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanacaklardaaranacak özel şartlar’ başlıklı 7. Maddesi kapsamındadeğerlendirilmesi gerektiği ve bu itibarla askeri görevyerlerinin özellikleri, askeri kural ve gerekler göz önündetutularak tesis edilen iptal istemine konu işlemin, askeri hizmeteilişkin olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Buradan hareketle dava konusueylemin, asker kişinin askeri yeterlik ve yetenekleri, icra ettiğiaskeri görevler kapsamındaki tutum ve davranışları,askeri geçmişi, asker kişi olmaktan kaynaklanan hak veyükümlülükleri, askeri hizmetten kaynaklanandurumları, askeri görevlerin icra ediliş biçimleri,askeri kural ve gerekleri göz önünde tutularak değerlendirilmesinde“askeri hizmete” ilişkinlik unsurunungerçekleştiğinin kabulü gerekir. Belirtilen durumlara göre veolayda Anayasa’nın 157. ve 1602 sayılı Yasa’nın20. maddelerinde öngörülen, idari eylemin asker kişiyiilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin bulunmasıkoşulları birlikte gerçekleştiğinden, davanıngörüm ve çözümü Askeri Yüksek İdareMahkemesi’nin görevine girmektedir. Açıklanan nedenlerle, AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile Davalı Milli SavunmaBakanlığı vekilinin görev itirazının reddineilişkin Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin 29.04.2015 gün ve2014/1429 Esas sayılı kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ASKERİ YÜKSEK İDAREMAHKEMESİ’NİN görevli olduğuna, bu nedenle AYİMBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü ile,davalı Milli Savunma Bakanlığı vekilinin görevitirazının Ankara 4.İdare Mahkemesi’nce reddineilişkin 29.04.2015 gün ve 2014/1429 Esas sayılıGÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.09.2015gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy