T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 680
KARAR NO : 2015 / 676
KARAR TR : 28.09.2015
ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Şanlıurfa Otelcilik Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli’nde belirsiz süreli iş sözleşmesi ile usta öğretici olarak çalışan davacının, iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğinden bahisle, kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai, milli ve dini bayram, resmi tatil çalışmasından kaynaklanan alacakları ile yıllık izin ücreti alacağının tahsili istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.B.
Vekili :Av.İ.D.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili :Av. I.Y. & Av. F.K. (AdliYargıda)
OL A Y : Davacı vekili, davadilekçesinde özetle; davacının ŞanlıurfaOtelcilik Turizm Meslek Lisesi Uygulama Otelinde belirsiz süreli işakdi ile usta öğretici olarak çalışırkeniş akdinin hiçbir gerekçe gösterilmedenfeshedildiğini; davacının davalı bakanlığabağlı iş yerinde 01.04.2010’dan 05.04.2013 tarihine kadararalıksız çalıştığını,davacının çalıştığı süredeiş yasasından ön görülen süreden daha fazlaçalıştırılmasına rağmen fazla mesaiücretinin ödenmediğini, iş yerinin çalışmaşeklinin bir kısım personel açısından ikivardiya olduğunu, davacının da personelden M.B. ile iki vardiyahalinde 07:00-19:00, 19:00-07:00 olarak 12 saatlik vardiyalar halindeçalıştığını, fakat işyoğunluğu, özel yemekler vs. özel nedenlerle vardiyasıbiten personelin bir sonraki vardiyada bazen 1-2 saat bazen de vardiya bitenekadar çalışmak zorunda kaldığını, buşekilde sürekli fazla mesai yapan davacıya fazla mesaisininödenmediğini, acil durumlar dışında haftalık izinve yıllık izin kullandırılmadığını, bayramgenel tatil ücretlerinin ödenmediğini belirterek; kıdem veihbar tazminatı, fazla mesai, hafta tatili ücreti ve yıllıkizin ücreti olmak üzere toplam 600,00 TL alacağın yasalfaizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıda davaaçmıştır.
Davacıvekili 16.12.2013 tarihli dilekçesi ile dava değerini 7.990,33 TLolarak ıslah etmiştir.
ŞANLIURFA3. İŞ MAHKEMESİ:17.02.2014 gün ve E:2013/73 K:2014/54sayılı kararında; “…davacıya ait şahsidosya ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;davacı tarafın, haksız fesih nedeniyle iştençıkarılmasının söz konusu olduğu ve bundandolayı işçi alacaklarının ödenmesinden bahisledava açtığı anlaşılmaktadır.Davacının 22/10/2010-30/04/2013 tarihleri arasında davalıiş yerinde çalıştığıgörülmektedir. Davalı taraf, davacının okuttuğuders alanında ihtiyaç kalmadığı gerekçesi ilebildirimsiz olarak fesh edilmiştir. Bu bakımdan iş akdinin haklınedenle feshedildiğinin ispat külfeti işverene ait olduğugözetildiğinde feshin haksız olduğu kanaatinevarılmıştır. Diğer taraftan davacınınyıllık izin kullandığına dair dosyaya yazılıbir belge sunulmamıştır. Dosya kapsamına göreyıllık izin alacağı subut bulmuştur. Tüm dosyakapsamından davacının üç vardiya düzenindeçalıştığıanlaşılmıştır. Bu nedenle yerleşik Yargıtayuygulaması da nazara alınarak fazla mesai talebinin reddigerekmiştir.Hafta tatili ,genel tatil ve bayram tatili alacaklarıyönünden ise bu taleplere yönelik kayıtların resmikurum olan davalı kayıtlarında yer almayışıgöz önünde bulundurularak subut bulmadığıkanaatine varılmıştır.Mahkememizce alınanbilirkişi raporunun ayrıntılı, gerekçeli vedenetlemeye elverişli olduğu, bu bakımdan hükme esasalınabileceği değerlendirilmiştir…”şeklindeki gerekçe ile davanın kısmen kabulüne, kısmenreddine karar vermiş ve verilen karar davalı vekilince temyizedilmiştir.
YARGITAY 9.HUKUK DAİRESİ:09.12.2014 gün ve E:2014/11183 K:2014/37696sayılı kararında; “…657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesinde “Her derecedekieğitim ve öğretim kuramları ile Üniversite ve Akademi(Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapankuramlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veyaöğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere,öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahutaçıktan atanacaklara ücret ile ek ders göreviverilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, dersgörevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgiliBakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespitolunur", hükümleri yer almaktadır.
Bu maddeyeistinaden çıkarılan, T.C. Milli EğitimBakanlığı kuramlarında sözleşmeli veya ek dersgörevi ile görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilerhakkında yönetmeliğin 5/2 maddesi uyarınca da, Uzman veUsta Öğreticilerin 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 89 uncu maddesi uyarınca 02/12/1998 tarihli ve 98/12120sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğekonulan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen veYöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslardabelirtilen miktarda ek ders görevi verilebileceği belirtilmiştir.
Görevkonusu kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece re'sen dikkatealınmalıdır.
İşmahkemelerinin görev alanını hakim, tarafların iddia vesavunmalarına göre değil, 5521 sayılı İşMahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesini esas alarak belirleyecektir.
Ayrıca belirtmek gerekir ki,işçinin İş Kanunu kapsamında kalmaması halindeiş mahkemesine açılan davada, davanın esastan reddi usuleaykırıdır. Dava dilekçesinin görev nedeni ile reddive adli yargı görevli ise davanın görevli hukuk mahkemesinegönderilmesine karar verilmesi gerekir.
İdari Yargınıngörevli olması halinde “dava dilekçesinin yargıyolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine” karar verilmesigerekir. İdari Yargı görevli ise mahkemece göndermekararı verilemez.
5521sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesiuyarınca İş Kanununa göre işçi sayılankimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarındandoğan hukuk uyuşmazlıklarının çözümyeri iş mahkemeleridir.
Davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarakgörevlendirildiği, davacıya ücretlerinin 657Sayılı Devlet Memurları kanununun 89.maddesine uygun olarakBakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği anlaşılmaktadır.
Davacının sosyalgüvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında gösterilmesi iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez.
Davacı657 sayılı yasanın 89. maddesinde belirtilen statüiçinde görevlendirilmiştir. Davacı ile davalıarasında iş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflararasındaki ilişkinin stattı hukukuna tabi olduğununkabulü gerekir. Aradaki hukuki ilişki iş sözleşmesi,bir başka anlatımla işçi-işveren ilişkisiolarak nitelenemez.
Bu hukukiolguya göre uyuşmazlığın çözüm yeriidari yargı olup, Mahkemece “dava dilekçesinin yargıyolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine” karar verilmesigerekirken uyuşmazlığın esası hakkında kararverilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir...”şeklindeki gerekçe ile hükmün bozulmasına karar vermiştir.
ŞANLIURFA3. İŞ MAHKEMESİ:30.03.2015 gün ve E:2015/73 K:2015/123sayılı kararında özetle; Yargıtay bozma ilamınauyularak dava dilekçesinin yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle usulden reddine karar vermiş verilen karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir.
Davacıvekilinin talebi üzerine dosya idare mahkemesine gönderilmiştir.
ŞANLIURFA1. İDARE MAHKEMESİ:26.06.2015 gün ve E:2015/366 K:2015/1012sayılı kararında; “…Dava dosyası ve eklerininincelenmesinden, davacı tarafından, iş sözleşmesininişverence haksız yere feshedildiğini ileri sürerek,kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti,fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatilücretlerine ilişkin alacaklarının Milli EğitimBakanlığı'ndan tahsiline karar verilmesi içinaçtığı davada Şanlıurfa 3. İşMahkemesi'nce uyuşmazlığın çözümündeidari yargının görevli olduğu gerekçesiyle verilen30.03.2015 tarih ve E:2015/73, K:2015/123 sayılı "Davadilekçesinin yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usuldenreddine" ilişkin kararının ardından davacıvekilinin 13.04.2015 havale tarihli dilekçesi üzerine davadosyası doğrudan Mahkememize gönderilmiş ise de,gönderine dosyasında bulunan dava dilekçesinin, Mahkememizehitaben yazılan ve 2577 sayılı Kanun'un 9. maddesi ileöngörülen yeni bir dava dilekçesi olmaması nedeniyledava dilekçesinin yukarıda metnine yer verilen 2577sayılı Yasa hükmüne uygun olarak düzenlenmediğisonucuna varılmıştır…” şeklindekigerekçe ile dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
Davacıvekili yeniden dava dilekçesi düzenleyerek idari yargı yerindedava açmıştır.
ŞANLIURFA1. İDARE MAHKEMESİ:20.07.2015 gün ve E:2015/578 sayılıgönderme kararında; “…Olayda, her ne kadar,Şanlıurfa 3. İş Mahkemesince 30/03/2015 tarih ve E:2015/73,K:2015/123 sayılı kararı ile bozma kararına uyularak,davacının 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 89. maddesiuyarınca Valilik Oluru ile görev yaptığı hususudikkate alınarak taraflar arasındaki hukuki ilişkinin işsözleşmesi olarak nitelendirilemeyeceği gerekçegösterilmek suretiyle idari yargının görevli olduğubelirtilerek görevsizlik kararı verilmiş ise de,davacının 657 sayılı Kanunun 89.maddesine dayanılarakçalıştırılmasının davacıyı kamupersoneli yapmayacağı, davacının, mahalli mülki amirintasarrufu ile çalıştığı,imzaladığı iş sözleşmesine istinaden idareylearasında hizmet ilişkisi kurulduğu görülmektedir.
Bu nedenle,5510 sayılı sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun 101. maddesi dikkate alındığında,davacının mahalli mülkü amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen ihbar ve kıdemtazminatının iş kanunundan kaynaklanan haklardan olduğuanlaşıldığından, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 01.04.2014tarih ve E:2014/437, K: 2014/472 sayılı kararı ve 02/03/2015tarih ve E:2015/87, K:2015/106 sayılı kararı ileDanıştay Onuncu Dairesi'nin 18.12.2014 tarih ve E:2014/6552,K:2014/7940 sayılı kararı da bu yöndedir…”şeklindeki gerekçe ile 2247 sayılı Kanunun 19.maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.09.2015 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, MilliEğitim Bakanlığı’na bağlı ŞanlıurfaOtelcilik Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli’nde belirsiz süreliiş sözleşmesi ile usta öğretici olarakçalışan davacının, iş sözleşmesininhaksız olarak feshedildiğinden bahisle, kıdem ve ihbartazminatı ile fazla mesai, milli ve dini bayram, resmi tatilçalışmasından kaynaklanan alacakları ileyıllık izin ücreti alacağının tahsili istemiyleaçılmıştır.
506Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde “Birhizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olarak tanımlanmış;79.madde ile başlayan Dördüncü Kısmında,primlere ilişkin hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde“Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür”denilmiştir.
Öteyandan, 4857 sayılı İş Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemek olduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılandavanın da konusunu oluşturan “İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesive devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yerverilmiştir.
Diğertaraftan; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarındandoğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur.
Bumahkemeler:
A)(Mülga: 18/10/2012-6356/81 md.)
B)İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerinekaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardandoğan itiraz ve davalara da bakarlar.
İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerdegörevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilciüyeler alınmaksızın, bu kanundaki esas ve usulleregöre bakılır.
Fiili vehukuki imkânsızlıklar dolayısıyla işmahkemesinin toplu olarak görevini yapamadığı hallerde deyukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
(Ekfıkra: 2/7/2012-6352/39 md.) Birden fazla iş mahkemesi bulunanyerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davalarıngörüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir.
Davadosyalarının incelenmesinden; davacının 657sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca ek ders ücretikarşılığında, davalı idare ile aralarındayapılan ve her yıl yenilenen "Ek Ders Görevi VerilerekGörevlendirilen Usta Öğretici Ferdi HizmetSözleşmesi" ile 2010 yılından itibaren ŞanlıurfaOtelcilik ve Turizm Meslek Lisesi ve Uygulama Birimlerinde ustaöğretici olarak çalıştığı, sonsözleşmesinin 31.12.2013 tarihinde sona erdiği; davacı ileyeniden sözleşme yapılmayarak iştençıkarıldığı, bunun üzerinedavacının, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesaialacağı, milli ve dini bayram ile resmi tatilçalışmalarınınkarşılığının ve yıllık izin ücretialacağının tazminine karar verilmesi istemiyle bakılandavayı açtığıanlaşılmıştır.
Davacının,mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem ve ihbar tazminatıile fazla mesai, milli ve dini bayram, resmi tatil çalışmasındankaynaklanan alacakları ile yıllık izin ücretialacağının iş kanunundan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Şanlıurfa1.İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ileŞanlıurfa 3. İş Mahkemesi’nin 30.03.2015 gün veE:2015/73 K:2015/123 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesi’ninBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Şanlıurfa 3. İşMahkemesi’nin 30.03.2015 gün ve E:2015/73 K:2015/123sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.09.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜR
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Yusuf Ziyaattin
CENİK
Üye
Mehmet
AKBULUT
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Yüksel
DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy