T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 613
KARAR NO : 2015 / 624
KARAR TR : 28.9.2015
ÖZET : 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerek-tiği hk.
K A R A R
Davacı : N.T.
Vekili :Av. C.U.B.
Davalı :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
O L A Y :Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun 25.6.2014gün ve 8023 sayılı kararı ile, İlçe EmniyetMüdürlüğü ekiplerince 15.12.2013 günüyapılan denetimler sırasında, işletmeciliğinidavacının yaptığı “Nöbetçi TekelBüfe” unvanlı işyerinde saat 01:30sıralarında alkollü içki satıldığınıntespit edildiğinden bahisle, davacı adına 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasınaaykırılık nedeniyle 7. maddesinin birinci fıkrası (e)bendi ile 4733 sayılı Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un8.maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendi uyarınca 29.303,00TL. idari para cezası verilmiş, aynı Kurumun 5.7.2014 günve 14884 sayılı yazısı ile davacıyabildirilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasına karşıadli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.
Çanakkale Sulh Ceza Hakimliği’nce,itiraz esastan incelenerek başvurunun kabulü ile idariyaptırım kararının kaldırılmasına kararverilmiş, yapılan itiraz üzerine, Burhaniye Sulh CezaHakimliği’nce, görev nedeniyle itirazın kabulü ileÇanakkale Sulh Ceza Hakimliğinin 16.9.2014 gün veD.İş:2014/128 sayılı kararınınkaldırılmasına, gereği için dosyanınÇanakkale Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesine kararverilmiştir.
ÇANAKKALE SULH CEZA HAKİMLİĞİ:31.10.2014 gün ve D.İş:2014/789 sayı ile, Burhaniye SulhCeza Hakimliği’nce verilen kararın gerekçesindebelirtilen 4733 sayılı Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun’un 8.maddesinin onuncu fıkrası uyarınca itirazınidari yargı yerinin görev alanına girdiği gerekçesiyleitirazın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kez yapılanitiraz Burhaniye Sulh Ceza Hakimliğince kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı vekili, aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır. Çanakkaleİdare Mahkemesi, davanın görüm veçözümünde dava konusu idari işlemi tesis edenidarenin bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi’nin yetkiliolduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddinekarar vermiş, dava dosyası Ankara Nöbetçi İdareMahkemesi’ne gönderilmiştir.
ANKARA 4. İDAREMAHKEMESİ: 20.5.2015 gün ve E:2015/165 sayı ile, 4733sayılı Kanun’un 8.maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendinde netutarda idari para cezası verileceğinin düzenlendiği, dava konusu para cezasının ise4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu uyarınca verildiği, bu Kanunuyarınca verilen idari para cezalarına karşıaçılacak davalarda da görevli yargı yerinin belirtilmediği açıklanarak, 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına ve işinincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesinedeğin ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 28.9.2015günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Uyuşmazlık MahkemesiGenel Kurulu’nun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1sayılı İlke Kararında, “2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, buKanunun uygulanması yönünden 2 nci maddesinin ikincifıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının‘hukuk uyuşmazlığı’ sayılmasıgerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idariorganlara bırakılan cezalar, adli nitelikteolmadığından, bunlar hakkında yapılan itirazlar ya daaçılan davalar ‘ceza davası’ olaraknitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı bu davalarailişkin görev ve hükümuyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin HukukBölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Budurum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılıbaşvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur. İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının, Mahkemece ekinde adli yargı dosyası da teminedilerek Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 4250 sayılı İspirto ve İspirtoluİçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesininbeşinci fıkrasına aykırılık nedeniyle 7.maddesinin birinci fıkrası (e) bendi ve 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun’un 8.maddesinin beşincifıkrasının (k) bendi uyarınca verilen 29.303,00 TL. idaripara cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır. 4250sayılı Kanun’un 6. maddesinde, “(Mülga:11/1/2001-4619/5 md.;Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/2 md.) Alkollüiçkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilereyönelik tanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerin kullanılmasınıve satışını özendiren veya teşvik eden kampanya, promosyon ve etkinlik yapılamaz. Ancak, münhasıranalkollü içkilerin uluslararası düzeydetanıtımına yönelik ihtisas fuarları ile bilimselyayın ve faaliyetler düzenlenebilir. Alkollü içkileri üreten,ithal eden ve pazarlayanlar, her ne surette olursa olsun hiçbiretkinliğe ürünlerinin marka, amblem ya da işaretlerinikullanarak destek olamazlar. Açık alkollü içkisatışı yapmaya ilişkin izin belgesi olan işletmelerdeservis amaçlı materyallerde marka, amblem ve logokullanılabilir. Televizyonlarda yayınlanan dizi, film ve müzikkliplerinde alkollü içkileri özendiricigörüntülere yer verilemez. …….. …….. …….. Alkollü içkiler, otomatik satışmakineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklıyöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basınve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ilesatış yöntemi kullanılarak gönderilemez. Alkollüiçkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olaraksatılamaz……..” denilmiş; “Cezalar” başlıklı 7.maddesinde, “(Mülga: 27/3/1969-1137/37-1 md.; Yenidendüzenleme: 24/5/2013-6487/3 md.) Bu Kanunun 6 ncı maddesinin; a) Birinci ve ikinci fıkralarında belirtilenyasakların her birine aykırı hareket edenlere ve ilgiliişletme sahiplerine, beş bin Türk Lirasından iki yüzbin Türk Lirasına kadar, b) Üçüncü, dördüncü vealtıncı fıkralarında belirtilen yasaklara aykırıhareket edenlere, on bin Türk Lirasından beş yüz binTürk Lirasına kadar, c) Yedinci fıkrasına aykırı hareketedenlere, beş bin Türk Lirasından elli bin TürkLirasına kadar, ç) Sekiz, dokuz ve onuncu fıkralarındakiyükümlülük ve yasakları ihlal eden üretici ve ithalatçılara,yüz bin Türk Lirasından aşağı olmamakkaydıyla, bu yükümlülük ve yasaklara aykırıolarak piyasaya sürülen malların piyasa değeri kadar, d) On birinci fıkrasındaki yasakları ihlaleden satıcılara, on bin Türk Lirasından yüz binTürk Lirasına kadar, e) Beşinci fıkrasındaki yasaklaraaykırı hareket edenlere, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılıTütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin beşincifıkrasının (k) bendinde öngörülen, idari para cezası verilir. 6 ncı maddenin üçüncüfıkrasında belirtilen yasağa aykırı hareket edilmesisonucunda çocuğun sağlığının tehlikeyesokulması hâlinde, fail hakkında ayrıca 26/9/2004 tarihlive 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “Sağlıkiçin tehlikeli madde temini” başlıklı 194üncü maddesi hükmüne göre cezaya hükmolunur. Bu maddenin (a), (ç) ve (e) bentlerinde belirtilenidari para cezalarını vermeye Tütün ve Alkol PiyasasıDüzenleme Kurumu, televizyon ve radyolara uygulanacak idari paracezalarını vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, diğerbentlerde yer alan idari para cezalarını vermeye mahalli mülkiamir yetkilidir. Birinci fıkranın (ç) bendindetanımlanan kabahatin konusunu oluşturan ürünlerinayrıca mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bukararı vermeye Tütün ve Alkol Piyasası DüzenlemeKurumu yetkilidir.” hükmü yer almış; 4733 sayılı Kanun’un “Cezai hükümler”başlıklı 8. maddesinde ise, “(Değişik:3/4/2008-5752/3 md.) Ticariamaç olmaksızın, kendi ürettiği ürünlerikullanarak elli kilogramı aşmayan sarmalıkkıyılmış tütün elde eden veyaüçyüzelli litreyi aşmayan fermente alkollüiçki imal edenler haricinde, Kurumdan tesis kurma ve faaliyet iznialmadan; tütün işleyenler veya tütün mamulleri, etilalkol, metanol ya da alkollü içki üretmek üzere fabrika,tesis veya imalathane kuran ve işletenler bir yıldan üçyıla kadar hapis ve beşbin günden onbin güne kadaradlî para cezası ile cezalandırılır. Bu Kanunun 6ncı maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarına aykırı hareket edenler ile tesislerinde izinverilen kategori dışında faaliyette bulunanlara da aynıceza verilir. (Mülga ikinci fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.) (Mülga üçüncü fıkra:28/3/2013-6455/31 md.) (Mülga dördüncü fıkra:28/3/2013-6455/31 md.) Tütün, tütün mamulleri, etil alkol,metanol ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmetüreten, işleyen, ihraç veya ithal eden, pazarlayan, alan veyasatan gerçek ve tüzel kişilere aşağıdayazılı idarî yaptırımlar uygulanır:(………..) k) Tütün mamulleri veya alkollüiçkilerin tüketicilere satışını; internet, televizyon,faks ve telefon gibi elektronik ticaret araçları ya da posta ilesipariş yöntemi kullanarak yapmak üzere satış sistemikuran veya faaliyette bulunanlara yirmi bin Yeni Türk Lirasındanyüz bin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezasıverilir. (Ek ikinci cümle: 13/2/2011-6111/175md.) Satışın internet ortamında yapılmasıhalinde, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet OrtamındaYapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluylaİşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanundaöngörülen usullere göre erişimin engellenmesine kararverilir ve bu karar hakkında da anılan Kanun hükümleriuygulanır. (……) denilmiş; onuncu fıkrası vedevamında ise; Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarîyaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunuhükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idaremahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeşgün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptaldavası açılmış olması, kararın yerinegetirilmesini durdurmaz. İdarî yaptırımlara ilişkin olarakbu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu hükümleriuygulanır.(……..) hükmü yer almıştır. Olayda, davanın, saat 01:30 dan sonra alkollüiçki sattığı ileri sürülerek verilen idari paracezasının iptaline ilişkin olarakaçıldığı, bu eylemin 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasıylayasaklandığı, ne tutarda idari para cezasıverileceğinin ise, 4733 sayılı Kanun’un 8. maddesinin beşincifıkrasının (k) bendinde düzenlendiği, bu durumdadavaya konu idari para cezasına dayanak olan Kanun’un 4250sayılı Kanun olduğu ve 4250 sayılı Kanun’da daidari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır. Öte yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde,“ (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî paracezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında, uygulanır”; Kanunun “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise,“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” düzenlemeleri yeralmıştır. Bu düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ilegörevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasayagöre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir. İncelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu uyarıncaverildiği ve 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4250sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahke-menin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacakolması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından,idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Ankara 4. İdare Mahkemesi’nce yapılan başvurununkabulü ile, Çanakkale Sulh Ceza Hakimliğince verilengörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 4. İdare Mahkemesi’nce yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile, Çanakkale Sulh Ceza Hakimliğinin31.10.2014 gün ve D.İş:2014/789 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININKALDIRILMASINA, 28.9.2015 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy