T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 509
KARAR NO : 2015 / 567
KARAR TR : 28.09.2015
ÖZET : 5474 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce T.C.Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne tabi hizmeti bulunan, bu statüden istifa sonrasında Bağ-Kur’a tabi hizmeti dikkate alınarak hizmet birleştirmesi suretiyle kendisine emekli aylığı bağlanan, ancak bilahare bu aylığı kesilerek evvelce ödenen aylıkları borç çıkarılan davacının, bu işlemin iptali istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :İ.İ. Vekili : Av.L.B. Davalı :Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vekili : Av. N.E OL A Y : Davacı vekilidilekçesinde özetle, müvekkilinin EmekliSandığına tabii çalışmakta iken istifaettiğini ve uzun yıllar 2926 sayılı Kanun kapsamındaçalışıp yaş haddinden tarım emeklisiolduğunu, bu arada Emekli Sandığına tabii01.09.1964-31.10.1980 tarihleri arasında geçen 17 yıl, 5 ayhizmetini ihya edip, Sandığının yönlendirmesi ile13.04.2007-22.04.2007 tarihlerinde bir işverene bağlı olarakçalışıp ihya işlemlerini tamamlayarak ihya sonucundaçıkan borcu ödeyerek 01.07.2007 tarihinde emeklisandığından emekli olduğunu, davacının başvurusuüzerine, 09.05.2008 tarihli Emeklilik İşlemleri DaireBaşkanlığı yazısıyla, Bağkur’a tabigeçen hizmetlerinin Emekli Sandığı hizmetiylebirleştirilmesine kanunen imkan bulunmadığınınbildirildiğini ve kurumun maaş ödemeye devam ettiğini,ancak 2010 yılında emekliliğini iptal ettiğini veşimdi yersiz ödemeleri faizi ile birlikte geri istediğini,müvekkilinin ihya ettiği çalışmasından dahaönce 11.11.1963-11.03.1964 tarihleri arasında prim ödenen vevekil öğretmen olarak geçen hizmeti bulunduğunu, dahasonradan bu hizmetin ihyaya tabi tutulmadığını ve iptaledilen maaşa yansıtılmadığınıöğrendiklerini, Emekli Sandığı mevzuatıuyarınca bu hizmetin de değerlendirilerek ve yenidençalışma olgusu aranmadan ihya talebinin geçerlisayılması gerektiğini, müvekkilinin tarım bağkuremekliliği durdurulmadan sosyal destek primine tabii tutularaksigortalı olarak çalışmasından kaynaklanan biraylık süre nedeniyle 17 yıllık dönemin iptal edildiğini,kanunun ek 83.maddesinin kıyasen uygulanarak, eksik süre kadar geriyegidilmek suretiyle bu dönemde ödenen emeklilik maaşıborç olarak çıkarılıp faizi ile birlikte tahsiledilebileceğini, 13.04.2007-22.04.2007 tarihleri arasında destekprimi ödenen 9 gün süreyle tüm emeklisandığı hizmetini iptal etmenin sosyal adaletle bağdaşmadığınıbelirterek, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı SosyalSigortalar Genel Müdürlüğü Kamu GörevlileriEmeklilik İşlemleri Daire Başkanlığının05.04.2010 tarih ve 8362224 sayılı davacının emekliliğininiptal edilmesine ilişkin işlem ile aynı kurumun 08.04.2010 tarihve 446840320 sayılı 1.7.-2007-30.6.2010 tarihleri arasındakiaylık tutarlarının adına borççıkarılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 8.İDAREMAHKEMESİ:5.6.2012 gün ve E.2011/61,K:2012/797 sayı ile, 2577 sayılıidari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14/3. maddesinde;dilekçelerin, idare ve vergi mahkemelerinde mahkeme başkanıveya görevlendirileceği bir üye tarafından; ilk incelemeaşamasında “görev” yönündeninceleneceği; 6. fıkrasında, ilk incelemeye ilişkinhususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanınher safhasında 15 inci madde hükmününuygulanacağı, 15. maddesinin l/a bendinde ise, adli ve askeriyargının görevli olduğu konularda açılandavaların reddine karar verileceği hüküm altınaalındığı; 2576 sayılı Bölge İdare,İdare ve Vergi mahkemelerinin görevleri hakkındaKanunu’nun 5.maddesinde; “1.İdare mahkemeleri, vergimahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecedeDanıştay’da çözümlenecek olanlardışındaki; a) İptal davalarını, b )Tam yargıdavalarını, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar harç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davaları, d) Diğer konularla verilen işleri,çözümler., 2. Özel kanunlardaDanıştay’ın görevli olduğu belirtilen veİdari Yargılama Usulü Kanunu ile idare mahkemelerinin görevlikılınmış bulunduğu davalarıçözümler” düzenlenmesinin yeraldığı; öte yandan 5510 sayılı Sosyal Sigortalarve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 101. maddesinde, "BuKanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür." hükmüne yerverildiği; dava konusu uyuşmazlığın 5510sayılı Yasa hükümlerinin uygulanmasına yönelikolduğu, bu nedenle davanın Adli Yargı yerincegörülüp çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez aynıistemle adli yargı yerinde dava açmıştır. Muğla 1.Asliye HukukMahkemesi(İş Mahkemesi Sıfatıyla): 11.6.2013 gün veE:2012/705, K:2013/931 sayı ile, davanın kabulüne kararvermiş, bu karar davalı vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay 10.Hukuk Dairesi: 19.6.2014 gün veE:2013/17860, K:2014/15229 sayı ile, davanın dava şartıolmadığından usulden reddine karar verilmesi gerekirken,yanılgılı değerlendirme sonucu işin esasınagirilerek hüküm kurulmuş olmasının usul ve yasayaaykırı olması nedeni ile davalı vekilinin temyizitirazlarının kabulü ile hükmün bozulmasına kararvermiştir. MUĞLA 1.ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ(İş Mahkemesi Sıfatıyla): 27.11.2014 gün veE:2014/443, K:2014/616 sayı ile, bozma ilamına uyarak, Mahkemeleriningörevli olmadığı, görevli Mahkemenin İdariYargı yerinde bulunan İdare Mahkemeleri olması sebebi iledavanın dava şartı yokluğundan dolayı usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacı vekili, idari ve adliyargı yerlerince verilmiş olan görevsizlik kararlarınedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurudabulunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.09.2015 günlü toplantısında; l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemiüzerine son görevsizlik kararını veren mahkemeceUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkinişlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 5510 sayılı Yasaile mülga 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına veHesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu vemülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerinegöre geçen hizmetleri mülga 2829 sayılı SosyalGüvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen HizmetlerinBirleştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine görebirleştirilerek 01.07.2007 tarihinde emekli aylığıbağlanan davacının, ihya talebinde bulunduğu sırada506 sayılı Yasa kapsamında geçen hizmetinin 2926sayılı Yasa gereğince sosyal güvenlik destek primiödemek suretiyle çalışılan hizmet olduğudolayısıyla birleştirilecek hizmetlerdenolmadığının tespit edilmesi üzerine emekliaylığı bağlama işleminin iptal edilmesine ilişkin5.4.2010 gün ve 8362224 sayılı işlem ile emeklilikişleminin iptal edilmesi nedeniyle 01.07.2007-30.06.2010 tarihleriarasında ödenen aylıklar tutarı 28.456,50 TL’nin adınaborç çıkarılmasına ilişkin 8.4.2010 günve 446840320 sayılı Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı Sosyal Sigortalar GenelMüdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilikİşlemleri Daire Başkanlığı işlemlerininiptali istemiyle açılmıştır. Dosyasınınincelenmesinden, davacının emeklilik sicil dosyasında 2829Sayılı Kanuna göre 4.6.2007 tarihinde Sosyal GüvenlikKurumu Başkanlığına müracaat etmesi nedeniyle dahaönce toptan ödeme yapılmak suretiyle tasfiye edilen1/9/1964-31/10/1980 tarihleri arası 17 yıl 5 ay hizmeti13/4/2007-22/4/2007 tarihleri arasında sigortalıçalışmış olması nedeniyle sözkonususürelerin ihya edilerek 29/1/2009 tarih ve 901329 sayılıişlem ile 1/7/2007 tarihinden itibaren 17 yıl 5 ay 10 gün hizmet4.derece 1. kademe intibak+1600 ek gösterge üzerinden 688.87,00 TLemekli aylığı bağlandığı, ancak MuğlaSosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün5/11/2009 tarih ve 114598 sayılı yazısı ve 6/1/2010 tarih1320 sayılı yazılarında, 13/4/2007-22/4/2007 tarihleriarasında davacının sigortalı süresi için SosyalGüvenlik Destek Primi ödediği(tüm iş kollarınatabi sigortalı olmadığı) bildirilmesinden1/9/1964-31/10/1980 tarihleri arası 17 yıl 5 ay hizmetineyapılan ihya işleminin iptal edildiği, bu nedenle, 4/2/2008,29/1/2009 tarih ve 748695, 901329 sayılı işlemlerin iptaledilerek davacının emekli olduğu 1/7/2007 tarihinden itibarenödenen emekli aylıklarının borççıkartıldığı anlaşılmış,dolayısıyla davalı kurum işleminin, davacıya dahaönce 5434 sayılı Kanunun uyarınca bağlananaylığın iptaline ve yersiz ödenen aylıktutarlarının geri alınmasına dair bir “işlem”mahiyetinde olduğu ve görev yönünden ise bu işleminkökeninin, evvelce 5434 Sayılı Kanuna göre bağlananemekli aylığının iptaline dayandığı, budurumda, aşağıda izah edilecek nedenlerle, görevliyargı yerinin “idari yargı yeri” olmasıgerektiği açıktır. 31.5.2006 tarihve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlarkapsamındaki hizmet akdine göre ücretleçalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabınaçalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendiadına ve hesabına çalışanlar (TarımBağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretleçalışanlar, (Tarım sigortalıları), devletmemurları ve diğer kamu görevlilerini (EmekliSandığı İştirakçileri), geçicimaddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik vesağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabitutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hakve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenliksistemi altında toplamıştır. 5510 sayılı Kanununiptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılanKanunun birçok maddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlüktarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli SandığıKanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar vediğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynısisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptalinekarar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeleryapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci veGeçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanununyürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamugörevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunlayürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlemyapılacağı hüküm altına alınmıştır.5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyleaçılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E:2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir. 5510sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür.” bölümünün iptali istemiyleyapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı:28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusukararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığaışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır:“…5754 sayılı Kanunun yürürlüğegirmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunlarınemeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleriuygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’unyürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamugörevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanunhükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’unöngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte,artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyetgösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem vemuameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlikkurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce iştirakçisi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göreemekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıcamemurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hakkazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesisedeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlemniteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda daevvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir,Bu bakımdan 5510 sayılı Kanununyürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yanisistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş veişlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,itiraz konusu kuralla, yargılamanınbütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanunhükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkanuyuşmazlıkların çözümünde işmahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’yaaykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıdaaçıklandığı üzere 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüdebulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyalgüvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idariişlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idariyargının görevinin devam edeceğiaçıktır…” Yukarıdasözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesikararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılıKanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önceolduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabiolacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından daaynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanlarınise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanunhükümlerine tabi sigortalı sayılacağı vehaklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılıKanunun öngördüğü kural ve esaslarınuygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adliyargı yerinde çözümleneceğiaçıktır. Kaldı ki;T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki “…diğermahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır ” hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesikararının bu uyuşmazlığınçözümünde esas alınacağıtartışmasızdır. Bu durumda, 5510sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önceiştirakçi sıfatıyla çalışmakta olanmemurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetimaylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğerkamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklaryönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem veyapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idarieylem” niteliğini korumaya devam edeceği,dolayısıyla, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'unyürürlüğe girdiği tarihten önce emeklisandığı iştirakçisi iken istifaen memuriyetstatüsünden ayrılan ve kendisine yine bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce 5434sayılı Kanun uyarınca emekli aylığıbağlanan, ancak 13.4.2007-22.4.2007 tarihleri arasında sigortalısüresi için Sosyal Güvenlik Destek Primi ödediği(tüm iş kollarına tabi sigortalı olmadığı)bildirildiğinden 1.9.1964 -31.10.1980 tarihleri arası hizmetiiçin yapılan ihya işleminin iptal edilmesine ilişkin KamuGörevlileri Emeklilik İşlemleri DaireBaşkanlığı işleminin iptali istemiyle açılandavanın, görüm ve çözümünün idariyargı yerinde görüleceği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Ankara 8.İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerektiği kaldırılmasıgerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGI YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenleAnkara 8. İdare Mahkemesi’nin 5.6.2012 gün ve E.2011/61, K:2012/797sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.09.2015 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy