T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 650
KARAR NO : 2015 / 654
KARAR TR : 28.09. 2015
ÖZET : Davacının taşınmazına imar planında “Yol Alanı”nda bırakılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığı ve bu şekilde zararına yol açıldığı gerekçesi ile açılan kamulaştırmasız el atma bedelinin tazmini ve taşınmazın davalı idare adına tesciline karar verilmesi istemi ile açılan davanın, dava konusu taşınmazın bir bölümüne yol yapılmak suretiyle el atıldığı tespit edilmiş olmakla, tefrik edilen kısım yönünden el atma gerçekleşmemiş olsa dahi, fiili el atmanın mevcut olduğu kısım yönünden verilen kararın temyiz aşamasında olup henüz kesinleşmediği de dikkate alınarak, taşınmazın bir bütün halinde ele alınıp davanın çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :İ.Ü. Vekili :Av.E.D. & Av. A.E. AdliYargıda Davalı :Çiğli Belediye Başkanlığı Vekili :Av. C.Z. İdariYargıda Davalılar :1-ÇiğliBelediye Başkanlığı 2-İzmirBüyükşehir Belediye Başkanlığı Av. C.U. OL A Y : Davacı vekilidava dilekçesinde özetle; davacının İzmir ili,Çiğli İlçesi, Küçükçiğli(Balatçık) Mahallesi, 2 pafta (27K-4A), 853 sayılı parseldekayıtlı arsanın maliki olduğunu, davalı belediyenindavacıya ait taşınmaza yol yapılmak suretiyle fiilen yololarak kullandığını, davacının defalarcadavalı belediyeye başvurarak kamulaştırmayapılmasını, taşınmazın tapu kaydınınbelediye üzerine alınarak bedelin ödenmesini talep ettiğihalde davalı belediyenin kamulaştırma yapmadığıgibi herhangi bir bedel de ödemediğini; davalı belediyenindavacıya verdiği 14.05.2010 tarihli cevabında 853 nolu parselintamamının yol gövdesine isabet ettiğini, söz konusuparselin kısıtlılık hali olduğunu davacıyabildirildiği halde gerekli kamulaştırma işlemlerininde yapılmadığını belirterek; dava konusutaşınmazın davacı adına olan tapu kaydınınterkini ile davalı belediye adına tesciline, fazlaya dair talephakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik50.000,00TL’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemiyle Çiğli BelediyeBaşkanlığı aleyhine adli yargı yerinde davaaçmıştır. KARŞIYAKA1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 29.05.2014 gün ve E:2013/307 sayıile, fiilen yol olarak kullanılmayan kısım yönündentefrik kararı vermiştir. Tefrik edilen dava Karşıyaka 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2014/294 Esasına kaydedilerekyargılamaya devam edilmiştir KARŞIYAKA1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 17.07.2014 gün ve E:2014/294E:2014/372 sayılı kararında “…Uyuşmazlık,imar uygulamasından doğan kamulaştırmasız el atmaistemine ilişkindir. 11.06.2013tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Yasa ile2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun değiştirilenGeçici 6. maddesi 10.fıkrasında da “ Uygulama imarplanlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyleveya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanantaşınmazlar hakkında, 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılıİmar Kanununda öngörülen idari başvuru veişlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda davaaçılabilir. Bu madde hükümleri kararabağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tümdavalara uygulanır.” hükmü getirilmiştir. Bu nedenle;davacının mülkiyet hakkına getirilenkısıtlamanın, dava konusu taşınmazın, genel vedüzenleyici bir işlem olan imar planıyla kamu hizmetineözgülenmesinden ve bu planda öngörülenkamulaştırma işlemlerinin zamanındayapılmamasından kaynaklandığının kabulü ileidari işlem ve eylemden doğan zarara ilişkin davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunuhükümleri uyarınca idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinden …” şeklindekigerekçe ile dava dilekçesinin görev yönündenreddine karar vermiş ve verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez 853 parsel sayılı taşınmazın fiilen elatılmayan 42.93 m² lik kısmına davalı tarafındanimar planına alınmak suretiyle kamulaştırmasız olarakhukuken el atılmış olması nedeniylekamulaştırmasız el atma bedelinin tesbiti ve 2577sayılı Yasa’nın 16/4. fıkrası son cümlesinegöre fazla hakları saklı kalmak kaydı ile 38.194.00TL’nin 07.06.2013 tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsiline kararverilmesi istemiyle Çiğli Belediye Başkanlığıile İzmir Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı aleyhine idari yargıda davaaçmıştır. İZMİR1. İDARE MAHKEMESİ: 28.05.2015 gün ve E:2014/1586sayılı gönderme kararında“…taşınmazın bir bütün olarakdeğerlendirilmesi, taşınmazın gerek fiilen gerekse hukukenel atılan kısımları yönündendavalıların sorumluluklarının ve tazminatyükümlülüklerinin belirlenmesi ancak dosyanın veparselin bir bütün halinde ele alınması ilemümkün olacağı anlaşılmakla; dava konusu taşınmazbakımından el atmadan doğan zararın tazminine yönelikolan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukukhükümlerine göre görüm ve çözümüadli yargı yerinin görevine girdiğitartışmasızdır…” şeklindeki gerekçeile, önceden adli yargı yerinde verilmiş bir görevsizlikkararı olması nedeniyle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için davadosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine, işin incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesi’ncekarar verilmesine değin ertelenmesine karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ünBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 28.09.2015 günlütoplantısında: l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesi’nce anılan Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen usul ve yönteme uygun biçimdebaşvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacınıntaşınmazına imar planında yol alanınabırakılmak suretiyle kamulaştırmasız elatıldığı ve bu şekilde zararına yolaçıldığı gerekçesi ile açılankamulaştırmasız el atma bedelinin tazmini vetaşınmazın davalı idare adına tesciline kararverilmesi istemine ilişkindir. Davadosyalarının incelenmesinden; davacı adınakayıtlı İzmir İli, Çiğli İlçesi,Küçük Çiğli Mahallesi, 853 parsel sayılıtaşınmazın imar planında “yol” olarakayrılmasına rağmen kamulaştırmayapılmaksızın fiilen yol olarak kullanıldığı,bu nedenle dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptaliile davalı adına tescili ve bedel tesbiti davası açıldığı;Karşıya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E.2013/307sayılı dosyasında yapılan keşif sonrası verilen20.03.2014 tarihli bilirkişi raporunda dava konusutaşınmazın 91.07 m² lik kısmının fiilen yololarak kullanıldığı, taşınmazın kalan 42.93m² lik kısmının yol kenarındakaldığının tespit edildiği; fiilen el atılankısım yönünden Karşıyaka 1. Asliye HukukMahkemesi’nin E:2013/307 K:2014/373 sayılı kararı ilekısmen kabul kararı verildiği ve söz konusu dosyanıntemyiz aşamasında olduğu; taşınmazın fiilen elatılmayan kısmı yönünden davanın tefrik edilerekayrı esasa kaydedilmesinin ardından görevsizlik kararıverildiği ve görevsizlik kararının kesinleşmesiüzerine idari yargıda dava açıldığıanlaşılmıştır. Belediyelerin3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiğiyetki ile arazi ve arsalar üzerinde imar planlarınınhazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazive arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıklarıimar planlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamugücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilengenel ve düzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile deidari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarınidari yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiğitartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece,Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın,dava konusu taşınmazlardan bir tanesine fiilen el atılmasıkarşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasızel atma niteliğini taşıdığıaçıktır. Öteyandan, İdarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu planve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları,su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi vebakımı sırasında kişilere verdiği zararlarıntazmini istemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konutaşınmaza kamulaştırmasız elatıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesineve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadır. Nitekim,yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959 günlü,E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanunu’na uygun hareket etmedenferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuzbir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava MedeniKanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzünönlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararıntazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir. İdarenindava konusu İzmir İli, Çiğli İlçesi,Küçük Çiğli Mahallesi, 853 parsel sayılıtaşınmaza kamulaştırmasız el atmasıkarşısında, bu taşınmaz bakımından elatmadan doğan zararın tazminine yönelik olan davanın,haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girmektedir. Her ne kadar, Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilenkarar ile davaya konu taşınmazın fiilen elatılmadığı tespit edilen 42.93 m2 lik alan yönündendava ayrılarak görevsizlik kararı verilmiş ise de; ÇiğliBelediye Başkanlığı’nın 14.05.2010 tarihlicevabi yazısında dava konusu 853 parsel sayılıtaşınmazın imar planında tamamının yoldakaldığı belirtildiğinden ve söz konusu durumbilirkişilerin 20.03.2014 tarihinde verdikleri rapor ile de tespitedildiğinden, tek bir imar planı kapsamında bulunan ve bukapsamda el atılan taşınmazın, fiili el atmanın mevcutolduğu kısım yönünden verilen kısmen kabulyönündeki kararın temyiz aşamasında olup henüzkesinleşmediği de dikkate alınarak, fiilen el atılankısım yönünden ayrı, el atılmayan kısımyönünden ayrı değerlendirilmesinde yargılamanınsalahiyeti ve usul ekonomisi yönünden fayda bulunmadığıanlaşılmakla; Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’ninbu yöndeki gerekçesi ve kararına itibar edilmesimümkün olmamıştır. Açıklanan nedenlerle, İzmir 1. İdareMahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile, Karşıyaka 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 17.07.2014 gün ve E:2014/294 K:2014/372sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle İzmir 1. İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin17.07.2014 gün ve E:2014/294 K:2014/372 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.09.2015gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy