T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 521
KARAR NO : 2015 / 568
KARAR TR : 28.9.2015
ÖZET : İlçede ikamet eden davacılar tarafından, Altınova Kaymakamlığı ile bir şirket arasında imzalanan Ön İzin Sözleşmesinin iptali istemiyle açılan davanın; ön izin sözleşmesinde, idareye üstün hak ve yetkiler verilmesi, idarenin belirleyici olması, Anayasa ve imar mevzuatına aykırılık bulunduğunun iddia edilmesi… hususları gözetilerek; 2577 sayılı Kanunun 2/1-a maddesi kapsamında İDARİ YARGI YERİNCE ÇÖZÜMLENMESİ gerektiği hk. K A R A R Davacılar : 1-M. E. 2-K. K. 3-Y. Y. 4-E. Ö. 5-M. S. 6-K. G. 7-İ.F. 8-N.U. Davalı : AltınovaKaymakamlığı(Hazineyi İzafeten AltınovaMalmüdürlüğü) Vekili : Haz.Av.A.G. Müdahil : Yalova-Altınova TersaneGirişimcileri San. ve Tic.A.Ş. Vekilleri : Av.G. M., Av.K.K. O L A Y : Davacılar davadilekçesinde; kendilerinin, Yalova İli, Altınovaİlçesi nüfusuna kayıtlı olan, bu ilçede ikameteden, ilçeye hizmete talip olmuş ve bu hizmet içingörev verilmiş bireyler olduklarını; Altınovaİlçesi sınırları içerisinde tersanealanı oluşturmak üzere Yalova Altınova TersaneGirişimcileri Anonim Şirketi tarafından 2005 yılıiçerisinde bir dolgu planı hazırlanmış vehazırlanan bu planın BayındırlıkBakanlığı tarafından 28.04.2005 tarihinde KıyıKanunu ve diğer mevzuata aykırı olarak onaylanmışolduğunu; şirketin ayrıca, 27.04.2006 tarihinde iskele imarplanı hazırlatmış ve onaylatmışolduğunu; bu planlara karşı açılan davalar sonucuDanıştay 6. Dairesinin E:2005/5259 sayılı dosyasındaplanların iptal edildiğini; bunun üzerine idarecehiçbir usul eksikliği giderilmeden eski dolgu imar planı ileiskele planının birleştirildiğini, ayrıca AltınovaBelediyesine bırakılması gereken, Hersek KöyündeBotaş tesisleri yanında bulunan 151.345. m2.lik amatörbalıkçı barınağı ve iskele olarakkullanılan kısım ile Subaşı Beldesinde kalan(şimdi referandumla Altınova Belediyesine bağlanan) 2.826 m2.lik dere boşluğu ve 5172 m2.lik kadastro boşluğunun da bu yeni planaeklendiğini, yargı kararı hiçe sayılarakonaylattırılmış olduğunu, bu plana karşıBayındırlık ve İskan Bakanlığı aleyhineDanıştay nezdinde açılan davada 06.10.2009 tarihinde, E:2008/12199 Sayılı dosyasında yürütmeyi durdurma kararı verildiğini;dava konusu 01.04.2008 tarihli önizin sözleşmesinin,yapılmış olan ikinci imar planına ilave edilmiş olanalanı kapsadığını; Altınova Belediyesinin,ön izin sözleşmeli olan bu yerlere dolgu izni verdiği gibi plandeğişikliği yaparak buraları da dolgu imar planıiçerisine katmak istediğini; yapılan işlemyargı kararını bertaraf etmek ve Kamu yararınaulaşım amaçlı ve amatör balıkçıbarınağı olarak kullanılmasıdüşünülen yerin de dolgu imar planına katılmaksuretiyle halkın elinden alınmak istenmesi olduğunu; iptalini istedikleriönizin sözleşmesine konu imar planının mevzuata, planyapma tekniğine, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarınaaykırı olduğunu; imar planı lehine onaylanan Yalova TersaneGirişimcileri Şirketinin, Altınova İlçesinde vemücavir alanlarında kamu yararına kullanılması gerekentüm hazine arazilerini kiralayıp kendilerine mal ettikleri gibi,ilçelerinin amatör balıkçı barınağıolarak kullandığı dava konusu yeri de Altınovahalkından almış bulunduğunu; ilçelerine yapılantersaneler bölgesine tam bir hukuksuzluğun hakim olduğunu; yargıtarafından verilmiş yürütmeyi durdurma kararlarınınuygulanmadığını, onaylanmış imar planlarınauyulmadığını; yatırım olduğu söylenenTersaneler Bölgesinin, arazi rantına ve çevre katliamınadönüştürüldüğünü; 44 tane tersaneolduğu söylenmesine karşın ancak birkaç tersaneçalıştığını; hiçbir tersaneninişletme izninin, ruhsatının bulunmadığını; bunlarındışında, İlçelerinin Marmara Denizine tekçıkış kapısı olan amatörbalıkçı barınağının da önizinsözleşmesi ile alınmasına bir anlam verilemediğini; ayrıcakaçak olarak derinleştirme işlemleri yapıldığını,plan hükümlerine uyulmadığı ortada ikenBakanlıkça yeni bir planın onaylanması ve önizinsözleşmesiyle kamuya ait bir alanın şirkete verilmesininhukuka aykırı olduğunu; dava konusu önizinsözleşmesine konu alanın, ilçenin (hattaTürkiye’nin) tarıma en elverişli topraklarıiçerisinde bulunduğunu, bölgenin tersane alanıolarak kullanılmasının da mümkün olmadığını,altyapı ve yol bağlantılarının bulunmadığını, zaten Genelkurmay Başkanlığının olumsuzgörüş verdiğini ve bölgenin tersane alanı olarakplanlanmasının uygun olmayacağını belirttiğini; Anayasanın43. Maddesine göre “Kıyılar, Devletin hüküm vetasarrufu altındadır. Deniz, göl ve akarsukıyılarıyla deniz ve göllerinkıyılarını çevreleyen yararlanmada kamu yararıgözetilir. Kıyılarla sahil şeritlerininkullanılış amaçlarına göre derinliği vekişilerin bu yerlerden yararlanma imkan ve şartları kanunladüzenlenir” denildiğini, oysa iptalini istedikleri önizinsözleşmesinde kamu yararı gözetilmediğindensözleşmenin iptalini istediklerini; önizinsözleşmesine konu imar planına yönelik yürütmeyidurdurma kararı verilmiş olduğundan, yürütmeyidurdurma kararının niteliği gereği iptal kararları ileaynı sonuçlar doğurması nedeniyle dava edilenişlemden önceki hukuki durumun işlem hiçyapılmamış gibi geri gelmesinin, dolayısıyla önizinsözleşmesinin de iptalinin gerektiğini ifade ederek; AltınovaMalmüdürlüğü (ne izafeten AltınovaKaymakamlığı) ile Yalova-Altınova TersaneGirişimcileri San. ve Tic. A.Ş. arasında yapılmışolan Karamürsel Noterliğinin 01.04.2008 tarih ve 3588 yevmiye no. luÖnizin Sözleşmesinin iptaline karar verilmesi istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır. Dava devam ederkenYalova-Altınova Tersane Girişimcileri San. ve Tic.A.Ş.’nindavalı yanında müdahale talebi kabul edilmiştir. BURSA 2.İDAREMAHKEMESİ; 6.4.2010 gün ve E:2009/1258, K:2010/201 sayı ileaynen, “Dava, davacıların, davalı idare ile YalovaAltınova Tersane Girişimcileri A.Ş. arasında imzalanan1.4.2008 tarihli ön izin sözleşmesinin iptali istemiyleaçılmıştır. 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 31.maddesinde feragat konusunda 1086Sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerininuygulanacağı belirtilmiş, atıf yapılan 1086Sayılı Yasa’nın 91.maddesinde feragat, iki taraftanbirinin neticei talebinden vazgeçmesi olarak tanımlanmış,94.maddesinde, feragat eden tarafın mahkum olmuş gibi masarifimuhakemeyi tediyeye mecbur olduğu hükmebağlanmıştır. Davacılardan NejdetUysal’ın Mahkememize verdiği 17.2.2010 tarihlidilekçesinde davadan feragat edildiği belirtilmiştir. Bunedenle adı geçen davacı yönünden dava hakkındaferagat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer davacılaryönünden ise: İdare Hukuku İlkelerive Danıştay’ın yerleşik içtihatlarınagöre, idari işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları ile 2577 sayılı Yasanın2/1-c maddesine göre, genel hizmetlerden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm veçözümü idari yargı yerlerine ait bulunmaktadır.Dolayısıyla, idare mahkemesinin bir iptal davasına bakabilmesiiçin ya idarenin idare hukuku alanında tesis etmiş olduğubir idari işlem bulunmalı ya da bir idari sözleşme mevcutolmalıdır. İdari işlem vesözleşmelerde, idarelerin tek yanlı iradeleriyle işlem veyasözleşmelerin konularını ve koşullarınıbelirlemeleri asıl olup, özel hukuk sözleşmelerinde ise,taraflar karşılıklı ve birbirine uygun, serbest iradebeyanlarıyla belirlenen konularda kendilerini hukuken bağlamaktadırlar,idari sözleşmelerde, taraflara tanınan olağan haklardışında kamu gücünü kullanan idarelerinayrıcalıklı üstün hak ve yetkileri bulunmasıgerekmektedir. İdari işlemniteliği taşıyan idari sözleşmelerinyapılması, uygulanması, yorumlanması ve sona ermesindençıkacak her türlü uyuşmazlık, idarenin tekyanlı işlemlerinde olduğu gibi idari yargınıngörev ve yetki alanına, özel hukuk sözleşmesindenkaynaklanan her türlü uyuşmazlık ise adliyargının görev ve yetki alanına girmektedir. Bakılan davada,uyuşmazlık konusu edilen ön izin sözleşmesininkonusunu, anılan bölgedeki taşınmazlar üzerindetersane tesisleri yapılmak üzere ve öncelikletaşınmazın tescil, ifraz, tevhit, terk ve benzeriişlemlerin yapılması ve/ veya imar planınyaptırılması değiştirilmesi uygulama projelerininhazırlatılması ve onaylatılması amacıyla sözkonusu sözleşmenin imzalandığı, busözleşmenin, belirtilen iş ve işlemlerinyapılması için Özel Hukuk kuralları uyarıncaimzalanan bir sözleşme olduğuanlaşıldığından, yukarda belirtilen yasahükümleri uyarınca uyuşmazlığınçözüm yerinin adli yargı olduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,davacılardan N. U. yönünden feragat nedeniyle dava hakkındakarar verilmesine yer olmadığına, diğer dadacılaryönünden ise, davanın görev yönündenreddine,(…)” karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir. Bursa 2.İdare Mahkemesi;10.6.2010 gün ve E:2009/1258 sayı ile, vefat etmesi nedeniyle davacıİ. F. yönünden, mirasçıları tarafındandavanın takibi yenileninceye kadar dosyanın işlemdenkaldırılmasına karar vermiştir. Davacılar (İ.F. ve N.U.hariç) bu defa aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Karamürsel Asliye HukukMahkemesi, 11.4.2012 gün ve E:2010/283, K:2012/186 sayı ile,işin esasını inceleyerek; davanın kısmen kabulüne,kısmen reddine; davacı K. K.’ın davasınınaçılmamış sayılmasına karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4.Hukuk Dairesi, 17.3.2014gün ve E:2013/6768, K:2014/4456 sayı ile, “Dava, ön izinsözleşmesinin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, işinesasına girilerek istemin kısmen kabulüne karar verilmiş,hüküm; davalı ve müdahil davalı tarafından temyizedilmiştir. Davacı, davalıkaymakamlık ile müdahil davalı arasında tanzim olunansözleşmeyle balıkçı barınağı veiskelenin tersaneler bölgesine dahil edildiğini, böyleceilçenin denize çıkışı olmayan bir yer halinegeldiğini belirterek, usul ve yasaya aykırı olansözleşmenin iptali isteminde bulunmuştur. Davalı, ön izinsözleşmesinin mevzuata uygun olduğunu belirterek, davanınreddi gerektiğini savunmuştur. Mahkemece, evveliyatıbalıkçı barınağı olan yerin tahsisamacının değiştirilmesi için gereklişartların oluşmadığından bahisle,sözleşmenin ilgili kısmının iptaline kararverilmiştir. İdare, özel hukuksözleşmeleri yapabildiği gibi, kamusal yetkisinin verdiğiüstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, hükümve koşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı sözleşmeler de yapabilir. Kamuidaresi, kurumu ya da kuruluşlarının idare hukukukurallarına dayanarak yaptıkları bu sözleşmeler,"idari sözleşme" olarak adlandırılmaktadır. İdari sözleşmelerkamu kuruluşları ile özel kişiler arasındayapılabileceği gibi, tüzel kişiliği olan kamukuruluşları arasında da olabilir. İdarenin tarafolduğu bazı sözleşmelerin konusu dikkatealındığında idareye özgü bir düzenlemeyegereksinim göstereceğinin kabulü zorunludur. Birsözleşmenin "idari sözleşme" sayılabilmesi;sözleşmenin taraflarından birinin kamu idaresi, kurumu ya dakuruluşu olması, sözleşmenin kamu hizmetininyürütülmesi ile ilgili bulunması, sözleşmedeidareye özel hukuk yetkilerini aşan yetkiler tanınmasınabağlıdır. İdarenin, sözleşmeserbestisi ve tarafların eşitliğini gözeterekgerçekleştirdiği sözleşmelerin özel hukukhükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunlarınyargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılmasınakarşılık, 2577 sayılı Kanunim idari davatürlerinin sayıldığı 2/1-c. maddesinde ifadeedildiği üzere "genel hizmetlerden birinin yürütülmesi"amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarakyaptığı idari sözleşmelerden doğanuyuşmazlıkların görüm veçözümünde ise, idari yargı yerleri görevlibulunmaktadır. Somut olayda ise; davalıkaymakamlık ile müdahil davalı arasında imzalanan önizin sözleşmesiyle, devletin hüküm ve tasarrufualtında bulunan balıkçı barınağı veiskelenin bulunduğu yere tersane tesisi yapılması ve bunahazırlık olarak da burayla ilgili imar, ifraz, tevhit, terk vb.işlemlerinin yapılması karar altınaalınmıştır. Yukarıda belirtilen olgulargözetildiğinde, taraflar arasında yapılmışbulunan sözleşmenin "idari sözleşme"niteliğinde bulunduğu, anılan sözleşmenin iptaliisteminin de bu kapsamda ele alınması gerektiği, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-cmaddesinde, idari sözleşmelerden dolayı çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davaların "idari dava"olarak nitelendirilmesi gerektiği belirtildiğinden, eldekidavanın, idari yargı yerinde iptal davası olarakaçılması gerekir. Şu halde, mahkemece, davadilekçesinin yargı yolu bakımından reddine kararverilmesi gerekirken, işin esasının incelenmesi doğrugörülmemiş, kararın bu nedenle bozulmasıgerekmiştir. SONUÇ: Temyiz olunankararın yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA…”karar vermiştir. KARAMÜRSEL ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ; 7.11.2014 gün ve E:2014/386, K:2014/585 sayı ileaynen, “Mahkememizde görülmekte bulunan Sözleşmeninİptali davasının yapılan açıkyargılamasının sonunda, GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar dava dilekçeleriniduruşmada tekrar ve özetle, dava konusu taşınmazınbulunduğu bölgede tersanelerin kurulduğunu ancak AltınovaKaymakamlığı ile Yalova Tersane Girişimcilere AŞarasında 01/04/2008 tarihinde yapılan ön izinsözleşmesi ile tersaneler bölgesinde bulunanbalıkçı barınağı ve iskelenin Tersanelerbölgesinde kaldığını ve bu şekilde Altınovailçesinin denize çıkışı olmayan birilçe haline geldiğini yapılan ön izinsözleşmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu iptalinekarar verilmesini talep ve dava etmişlerdir. Davalı vekili cevapdilekçesi ile, davacıların iş bu davayıaçmada taraf sıfatlarının olmadığım,davanın süresi içinde açılmadığını,düzenlenen ön izin sözleşmesinin usule ve yasaya uygunolduğunu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Katılan şirket vekilicevap dilekçesi ile davacıların iddialarının usul veyasaya uygun olduğunu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce gerekliaraştırmalar yapılmış, gösterilen tanıklardinlenmiş, dava konusu taşınmazda keşif yapılarakbilirkişi raporu alınmıştır. Dava, ön izinsözleşmesinin iptaline ilişkindir. Mahkememizce davanınkısmen kabulüne karar verilmiş verilen karar davalıtarafından temyiz edilmiş, mahkememiz dosyası Yargıtay 4.Hukuk Dairesinden taraflar arasında yapılan sözleşmeninidari sözleşme niteliğinde olması nedeniyle dava dilekçesininyargı yolu bakımından reddine karar verilmesi yönündebozulmuş ve dosya yeniden esasa kayıt edilmiş, yargılamayadevam olunmuştur. Yapılan yargılamasonucunda, toplanan deliller, Yargıtay bozma ilamı ve tüm dosyakapsamına göre, davalı kaymakamlık ile müdahildavalı arasında imzalanan ön izin sözleşmesiyle, devletinhüküm ve tasarrufu altında bulunan balıkçıbarınağı ve iskelenin bulunduğu yere tersane tesisiyapılması ve buna hazırlık olarak da burayla ilgili imar,ifraz, tevhit, terk vb. işlemlerinin yapılması karar altınaalınmış, taraflar arasında yapılmış bulunan sözleşmenin"idari sözleşme" niteliğinde bulunduğu,anılan sözleşmenin iptali isteminin de bu kapsamda elealınması gerektiği, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-c maddesinde, idarisözleşmelerden dolayı çıkan uyuşmazlıklarailişkin davaların "idari dava" olarak nitelendirilmesigerektiği belirtildiğinden, dava dilekçesinin yargı yolubakımından reddine karar verilmesine, daha önce davacılartarafından Bursa 2. İdare Mahkemesi aynı konu ile ilgiliaçılmış bulunan idare dava Bursa 2. Mahkemesinin06/04/2010 tarih 2009/1258 Esas 2010/201 Karar sayılı ilamıylauyuşmazlığın çözüm yerinin adlıyargı olması nedeniyle görevsizliklesonuçlanmış ve karar 23/07/2010 tarihindekesinleşmiş, dolayısıyla adli ve idari yargı yerleriarasında olumsuz görev uyuşmazlığıçıkmış, tarafların talebi halinde dosyanınuyuşmazlık mahkemesine gönderileceği hususu kararaeklenerek aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıdaaçıklanan nedenlerle, Dava dilekçesininyargı yolu bakımından reddine, Karar kesinleştiğindeve talep halinde dosyanın merci tayini için uyuşmazlıkmahkemesine gönderilmesine…” karar vermiş; bu karartemyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Ancak, davacılarındosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi talebinekarşın, dosyanın gönderildiği Yargıtay 20. HukukDairesi; 8.5.2015 gün ve E:2015/1417, K:2015/3959 sayı ile, “(…)Somutolayda, Bursa 2. İdare Mahkemesi ile Karamürsel Asliye HukukMahkemesince ayrı ayrı yargı yolu bakımındangörevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yolunun belirlenmesigörevi 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkındaki Kanunun 14. maddesigereğince Uyuşmazlık Mahkemesine ait bulunduğundan olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi içindosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesigerekmektedir. SONUÇ: Bu aşamadayargı yeri belirleme koşulları bulunmayan dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere mahallineGERİ ÇEVRİLMESİNE…” karar vermiş vedosya Mahkememize gönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.09.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde, davacılar M.E., K. K., Y. Y., E.Ö., M. S. ve K. G. yönünden olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının; davacıların istemi üzerine songörevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilenhükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekteise de; idari yargı dosyasının da ilgili Mahkemesindengetirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasındadoğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı UğurtanALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davadaidari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, AltınovaKaymakamlığı ile Yalova Altınova Tersane GirişimcileriSan. ve Tic. A.Ş. Arasında imzalanan 1.4.2008 tarihli Önİzin Sözleşmesinin; daha önce aynı bölgede dolguimar planı yapıldığı, bu planın yargıkararı ile iptal edildiği hâlde mahkeme kararınıngöz ardı edildiği, bölgedeki kamu arazilerinin çokucuza devredilmek suretiyle büyük rantlaryaratıldığı, verimli tarım alanlarınıntersane alanı olarak ayrıldığı, sahilşeritlerinin kapatıldığı kamu yararıgözetilmediği, haksız ve hukuka aykırı hareketedildiği iddialarıyla iptali istemiyleaçılmıştır. Altınova ilçesindeikamet etmekte olan davacılar tarafından iptali istenilen, AltınovaKaymakamlığı ile Yalova Altınova Tersane GirişimcileriSan. ve Tic. A.Ş. Arasında imzalanan 1.4.2008 tarihli “ÖNİZİN SÖZLEŞMESİ” incelendiğinde: Önizin verilen taşınmazın İlçesinin Altınova,Mahalle/KöyününHersek-Çavuşçiftliği-Subaşı; Parsel /Sıra numarasının, Tescilsiz Devletin hüküm vetasarrufu altındaki Alanlar İle Deniz Alanı; yüzölçümünün, 748.644,41 m2 (151.345,30+2.826,62+5.172,49+589.300,00); Hazine Payınıntam, Cinsinin, Deniz-Dere Boşluğu-Kadastro Boşluğu-Deniz;ön izin sahibinin, Yalova-Altınova Tersane Girişimcileri A.Ş.olduğu; nitelikleri belirtilen taşınmazın üzerinde,Tersane Projesine bağlı olarak tersane amaçlı dolguyapılacak Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 151.345,30 m2 yüzölçümlü deniz alanı, 2.826,62 m2 yüzölçümlü Devletin hüküm ve tasarrufualtındaki dere boşluğu, 5.172,49 m2 yüzölçümlü Devletin hüküm ve tasarrufualtındaki kadastro boşluğu ve tersane projesi kapsamındayüzer havuz-kuru havuz olarak kullanılacak Devletin hükümve tasarrufu altındaki 589.300,00 m2 yüzölçümlü deniz olmak üzere toplam 748.644,41 m2 yüzölçümlü taşınmazlar üzerine tersane tesisleri yapılmaküzere ve öncelikle taşınmazın tescil, ifraz, tevhit,terk ve benzeri işlemlerin yapılması ve/veya imarplanının yaptırılması, değiştirilmesi,uygulama projelerinin hazırlatılması ve onaylatılması amacıylaön izin verilmiş olduğunun sözleşmede kayıtaltına alındığı; ön izin süresinin (1)yıl olduğu, gerekli hâllerde bu sürenin bedelikarşılığında uzatılabileceği, ancak,ön izin süresinin toplam dört yılıgeçemeyeceği; ön izin bedelinin847.000,00.-(Sekizyüzkırkyedibin) KDV Hariç YTL. olduğu;ön izin süresi içerisinde taşınmazın tescil,ifraz, tevhit, terk ve benzeri işlemlerin yapılmaması ve/veyaimar planının yaptırılmaması,değiştirilmemesi, uygulama projelerininhazırlatılmaması ve onaylatılmaması hâlindeön izin bedelinin iade edilmeyeceği ve hak sahibince Hâzinedenherhangi bir hak ve tazminat talebinde bulunulmayacağı; ihalesonucunda, ön izin verilen kişinin bu süre içerisindeyükümlülüklerini yerine getirmesi hâlinde, HazineTaşınmazlarının İdaresi HakkındaYönetmeliğin 12 nci maddesi uyarınca tespit edilenyıllık bedel karşılığında, Hâzineninözel mülkiyetindeki taşınmazlar üzerinde 22/12/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 779 uncu ve izleyenmaddeleri uyarınca irtifak hakkı tesis edileceği ve/veyaDevletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler üzerindekullanma izni verileceği; sözleşme ile ilgili bütünvergi, resim, harç ve katkı payları ve diğer giderlerinön izin sahibine ait bulunduğu; ön izin sahibinin buhakkını devredemeyeceği, ortak alamayacağı; sözleşmedebelirtilen yükümlülüklere uyulmadığınıntespit edilmesi hâlinde, protesto çekmeye ve hükümalmaya gerek olmaksızın ön iznin iptal edileceği, bu durumda,ön izin bedelinin iade edilmeyeceği; ancak, ön izinsahibinin kusuru dışında, ön izin süresi içindeön izin yükümlülüklerinin yerine getirilmesininmümkün olamayacağının anlaşılması hâlinde,idareye yapılacak başvuru üzerine sözleşmenin feshedileceğive teminat ile kalan süreye ilişkin ön izin bedelinin iade edileceği; ihtilafların çözüm yerinin KARAMÜRSEL icra dairelerive mahkemeleri olduğu; bu sözleşmede hüküm bulunmayanhallerde, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunuile Hazine Taşınmazlarının İdaresi HakkındaYönetmelik hükümleri ile diğer mevzuat hükümlerininuygulanacağı, 11 madde halinde belirtilmiş; sözleşmenin12.maddesi ise, “(İdarece ilave edilecek diğer hususlar)”şeklinde oluşturulmuş, ancak bu maddeye ilave hususeklenmemiştir. Açılan davayailişkin olarak davalı AltınovaKaymakamlığı(Malmüdürlüğü)tarafından verilen cevap dilekçesinde; 13.12.1983 tarih ve178 no.lu Maliye Bakanlığının Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (g) bendiile “Devlete ait malları yönetmek, kamu malları ile kamukurum ve kuruluşlarının taşınmaz mallarıkonusundaki yönetim esaslarını belirlemek ve bunlarailişkin diğer işlemleri yapmak” görev ve yetkisininMaliye Bakanlığına verilmiş olduğunu; 04.04.1990 tarihve 3621 sayılı Kıyı Kanunun 5. maddesi ilekıyıların Devletin hüküm ve tasarrufu altındaolduğu, 6. maddesinin (b) fıkrasında kıyılardauygulama imar planı kararı ile faaliyetlerinin özelliklerigereği kıyıdan başka yerde yapılmalarımümkün olmayan tersane, gemi söküm yeri ve suürünlerini üretim ve yetiştirme tesisleri gibi,özelliği olan yapı ve tesislerin yapılabileceği, 7.maddesinde kıyılarda hazırlanacak imar planı tekliflerininBayındırlık ve İskân Bakanlığıncailgili kuruluşların görüşünü de almaksuretiyle incelenip uygun bulunması halinde tasdik edileceğininhüküm altına alındığını; 20.08.2005tarih ve 25912 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 301 sıra no.lu Milli Emlak GenelTebliği ile, kıyı kenar çizgisinin denizyönünde (Kıyıda) bulunan Devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerler ile deniz, göl ve akarsularda doldurmaveya kurutma yoluyla elde edilecek alanlar hakkında, yapılacakyatırımın toplam proje maliyet bedelinin en az 150 milyon ABDDoları karşılığı YTL tutarında olması,yatırımın faaliyete geçmesinden itibaren en az ikiyüz elli kişiye on yıl süreyle istihdamsağlanmasının taahhüt edilmesi halinde, Yönetmelikhükümlerine göre tespit edilecek tahmini bedel üzerindenyatırımcı ile yapılacak pazarlık ihalesi sonucundakararlaştırılacak bedel karşılığındaön izin veya kullanma izni verilebileceği veya irtifak hakkıtesis edilebileceğinin hüküm altına alındığını; bu mevzuata dayanan yetki çerçevesinde Yalova AltınovaTersane Girişimcileri San. Ve Tic. A.Ş.’nin MaliyeBakanlığına (Milli Emlak GenelMüdürlüğü) 161.700 ABD Doları yatırımyapacağı ve en az 4.000 işçi istihdamıtaahhüdüne istinaden İlçemiz Çavuşçiftliğive Hersek Köyü ile Subaşı Beldesindeki 1.376.170,57 m2 yüzölçümlü Devletin hüküm ve tasarrufualtındaki dolgu yapılacak alan hakkında adı geçenŞirkete Maliye Bakanlığının (Milli Emlak GenelMüdürlüğü) onayı ile 49 (Kırkdokuz) yılsüreli kullanma izni verilmiş olduğunu; Ön iznidava konusu yapılan taşınmazların da, Yalova AltınovaTersane Girişimcileri San. Ve Tic. A.Ş.’ne 49 (Kırkdokuz)yıl süreli kullanma izni verilen bu alanlara bitişik konumdabulunduğunu; bununla beraber 18.02.2006 tarih ve 26084 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren HazineArazilerinin Tersane Yatırımlarına Tahsisinde Uygulanacak Esasve Usullere İlişkin Tebliğin 8. maddesinin (a) bendi ile“Yatırım yapılması talep edilen Hâzineninözel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufualtındaki yerlerin geri sahasında talep sahibi yatırımcınınmülkiyetinde, yasal bir hakka istinaden fiilen kullanımında veyabu yatırımcıya daha önce Maliye Bakanlığıncakullanma izni verilen veya irtifak hakkı tesis edilmiş olanHâzinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm vetasarrufu altındaki taşınmazların bulunması, bualanların da yapımı talep edilen kıyı tesisi ile projebütünlüğü taşıyor olması ve birliktekullanılmasında zorunluluk bulunmasının tespiti durumundatalep sahibi yatırımcıya bedelikarşılığında kullanma izni verilmesi veya irtifak hakkıtesis edilmesi için Müsteşarlık tarafındandoğrudan Maliye Bakanlığına tekliftebulunulacağı, 9. maddesi ile Müsteşarlıktarafından, avan projesi uygun görülenyatırımcı/yatırımcıların MaliyeBakanlığına bildirilmesini müteakip, yatırımyapılacak yerin onaylı imar planı ve bu yer üzerindeyapılacak tesislere ilişkin uygulama projelerininhazırlanması ve benzeri işlemlerin yerine getirilmesiamacıyla, Maliye Bakanlığınca belirlenen koşullarla vebedeli karşılığında, bu yatırımcılarabir yıl süreli ön izin verileceği, gerekli hallerde busürenin uzatılabileceğinin hüküm altına alındığını;yatırımcı Yalova Altınova Tersane Girişimcileri San.Ve Tic. A.Ş.’nin başvurusu üzerine MaliyeBakanlığının (Milli Emlak GenelMüdürlüğü), ön izni dava konusu yapılan alanlarile daha önce hakkında adı geçen Şirkete kullanmaizni verilen alanların proje bütünlüğüsağladığının tespiti ve onayı ile, HazineArazilerinin Tersane Yatırımlarına Tahsisinde Uygulanacak Esasve Usullere İlişkin Tebliğ hükümleri uyarıncadava konusu yapılan alanlar hakkında, alanlar üzerine tersanetesisleri yapılmak üzere ve öncelikle alanların tescil,ifraz, tevhit, terk ve benzeri işlemlerin yapılması ve/veya imarplanının yaptırılması, değiştirilmesi,uygulama projelerinin hazırlatılması ve onaylatılmasıamacıyla toplam 748.644,41 m2 yüzölçümlü alanhakkında 847.000,00.- (Sekizyüzkırkyedibin) TL bedel mukabilinde01.04.2008 tarihinde yapılıp Karamürsel NoterliğininYevmiye Numarasıyla tasdik olunan dava konusu ön izinsözleşmesi ile 1 (bir) yıl süreli ön izinverilmiş olduğunu; Ön izin sözleşmesinin31.03.2009 tarihinde sona erdiğini, yatırımcı Şirketinsüre uzatma talebine istinaden süre uzatım işlemlerinindevam ettiğini; ayrıca Yalova Bayındırlık veİskân Müdürlüğünün 30.12.2009 tarih ve4072 sayılı yazısı ile Kaymakamlıklarına(Malmüdürlüğü), dava konusu ön izin verilenalanlar ile birlikte adı geçen yatırımcıŞirkete kullanma izni verilmiş tüm alanları kapsayan 1/1000ölçekli Yalova Altınova Hersek Tersane ve İskele DolguAlanı İmar Planı teklifinin Bayındırlık veİskân Bakanlığınca (Teknik Araştırma veUygulama Genel Müdürlüğü) 29.12.2009 tarihindeonaylandığının bildirildiğini, onaylanan planda davakonusu alanın “Tersane Alanı” olarakplanlandığını belirterek; açıklanan Kanun,Kanun Hükmünde Kararname, Yönetmelik ve Genel Tebliğihükümlerine göre yapılan ön izin verme işlemindeherhangi bir mevzuata aykırılık olmadığını,ayrıca ön izin süresinde ön izin verilen alanlarınfiilen kullanımına mevzuatı gereği taraflarınca izinverilmediğini, verilen ön iznin dava konusu alanların ileridekullanılmak istenen amaca yönelik planlanıp projelendirmesineimkan vermeye yönelik olduğunu, ilgili kuruluşlarca bualanların talep edilen amaçta kullanılmasına izinverilmemesi, planlanması ve projelendirilmesinin uygungörülmemesi halinde ise ön iznin MaliyeBakanlığınca (Milli Emlak GenelMüdürlüğü) iptal edileceği gözönüne alınarak, Altınova Malmüdürlüğüile yatırımcı Yalova Altınova Tersane GirişimcileriSan. Ve Tic. A.Ş. arasında Yalova İli Altınovaİlçesinde bulunan toplam 748.644,41 m2 yüzölçümlü Devletin hüküm ve tasarrufualtındaki alan hakkında adı geçen Şirkete 1 (bir)yıl süreli ön izin verilmesine dair 01.04.2008 tarihindeimzalanıp Karamürsel Noterliğinin 3588 Yevmiye Numarasıylatasdik olunan ön izin sözleşmesinin iptali istemiyleaçılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğinisavunmuştur. 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türlerive İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde: “a) (Değişik :8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) (Değişik:18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleriolarak sayılmıştır. Yukarıdaayrıntılı olarak açıklandığıüzere; Altınova Kaymakamlığı ile Yalova AltınovaTersane Girişimcileri San. ve Tic. A.Ş. Arasında; TersaneProjesine bağlı olarak tersane amaçlı dolguyapılacak Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki denizalanı, dere boşluğu, kadastro boşluğu ve tersaneprojesi kapsamında yüzer havuz-kuru havuz olarak kullanılacakdeniz olmak üzere toplam 748.644,41 m2 yüzölçümlü taşınmazlar üzerine tersane tesisleri yapılmaküzere ve öncelikle taşınmazın tescil, ifraz, tevhit,terk ve benzeri işlemlerin yapılması ve/veya imar planınınyaptırılması, değiştirilmesi, uygulama projelerininhazırlatılması ve onaylatılması amacıyla önizin verilmesine ilişkin olarak 1.4.2008 tarihli Ön İzinSözleşmesi imzalandığı; imzalanansözleşmenin; 13.12.1983 tarih ve 178 no.lu MaliyeBakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname, 04.04.1990 tarih ve 3621 sayılıKıyı Kanunu, 20.08.2005 tarih ve 25912 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 301 sırano.lu Milli Emlak Genel Tebliği, 18.02.2006 tarih ve 26084 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren HazineArazilerinin Tersane Yatırımlarına Tahsisinde Uygulanacak Esasve Usullere İlişkin Tebliğ hükümleri dikkatealınarak oluşturulduğu; bunun yanında dava konusu önizin verilen alanlar ile birlikte davacı Şirkete kullanma izniverilmiş tüm alanları kapsayan ve “TersaneAlanı” olarak planlan 1/1000 ölçekli YalovaAltınova Hersek Tersane ve İskele Dolgu Alanı İmarPlanı da dikkate alındığında, ön izinsözleşmesinin imar mevzuatıyla da ilişkilendirildiğigörülmektedir. Öte yandan, dava konusuedilen ön izin sözleşmesinde, idareye üstün hak veyetkiler verildiği ve sözleşmede idarenin belirleyiciolduğu (idarenin tek taraflı sözleşmeyi fesih yetkisi gibi);davacıların, sözleşmenin taraflarındanolmadığı, taşınmazların bulunduğucoğrafyada ikamet eden kişiler tarafından; Anayasaya, imarmevzuatına, tarım alanlarının kullanılmasına ilişkinmevzuata, kamu yararına ve hukuka aykırı olarakimzalandığı iddialarıyla ön izinsözleşmesinin iptalinin talep edildiği gözetildiğindeaçılan davanın, 2577 sayılı Kanunun 2. maddesindesayılan idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin dava niteliğinde bulunmadığı; aynımaddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtildiğiüzere; “İdari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları”kapsamında, idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır. Belirtilen nedenlerle Bursa 2.İdareMahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Bursa 2.İdare Mahkemesinin 6.4.2010 gün veE:2009/1258, K:2010/201 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 28.9.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy