T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 562 KARAR NO : 2015 / 577 KARAR TR : 28.09.2015 ÖZET: 2918 sayılı Yasa’dan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :Allianz SigortaA.Ş. Vekilleri :Av.K.A. & Av.B.U. Davalı : Korgan BelediyeBaşkanlığı O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesindeözetle; davacı şirkete ait 52 HH 379 plakalı aracın30.03.2014 tarihinde Tepe Mahallesi Belediye Sokak üzerinde kurallarauygun olarak park edildiğini, Korgan Belediye Başkanlığı’nınmaliki olduğu iş makinesinin temizlik yaptığı esnadageriye doğru seyir halinde iken aracının sol arka tekerkısmıyla aracın sol arka ve yan kısımlarınaçarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini,kazanın iş makinesi sürücüsünün kusurundankaynaklandığını, davacı sigorta şirketinin25.07.2014 tarihinde 4.363,00 TL ödendiğini, davalınınmaliki olduğu 52 03120004 plakalı aracın 3. şahıslaradevir ve satışının önlenmesi hususunda ihtiyati tedbirkonulması ile şimdilik 4.363,00 TL alacağın fazlaya dairtalep hakkı saklı kalmak kaydıyla ödeme tarihi olan25.07.2014 tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte davalıdantahsili istemiyle adli yargıda dava açmıştır. SAMSUN ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ: 16.01.2015 gün ve E:2015/51 K:2015/38 sayılıkararında özetle; kamu hizmeti görmekle yükümlüolan davalı belediyenin, kamu hizmeti sırasındakusurlarından dolayı verdikleri iddia olunan zararların tazminiyönündeki anlaşmazlıkların çözümyerinin İdari Yargı Mahkemeleri olduğu, somut olaydadavalının hizmet kusuruna dayanılarak açılan davadaidari yargı mercilerinin görevli olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddinekarar vermiş ve verilen bu karar temyiz edilmeksizin kesinlemiştir. Davacı vekili bu kez aynıistemle idari yargıda dava açmıştır. ORDU İDAREMAHKEMESİ:06.04.2015 gün ve E:2015/258 sayılı göndermekararında özetle; dava konusu uyuşmazlığın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110.maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle dosyanın 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinekarar verilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT veYüksel DOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan28.09.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nceanılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul veyönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğuanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkgörülmediğinden esas inceleme yapılmalıdır. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, sigortalı aracınuğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin,zararın idarece giderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuentazminat davasıdır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun, trafikkazalarına ilişkin yedinci kısmını izleyen hukukisorumluluk ve sigorta hakkındaki sekizinci kısmının,“ İşleten ve Araç İşleticisininBağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin HukukiSorumluluğu” başlıklı birincibölümünde aynı başlıkla yer alan 85. maddesi,değişik birinci fıkrasında “ Bir motorlu aracınişletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasınayahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorluaracın bir teşebbüsün unvanı veya işletmeadı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilenbiletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni vebağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğanzarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” vedeğişik beşinci fıkrasında “İşleten ve araç işleticisiteşebbüsün sahibi, aracınsürücüsünün veya aracın kullanılmasınayardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibisorumludur.” hükümlerini taşımakta; bubölümün sonunda yer alan, 90. maddesinde. “ Madditazminatın biçimi ve kapsamı ile manevi tazminatkonularında Borçlar Kanununun haksız fillere ilişkinhükümleri uygulanır.” denilmekte; aynıkısmın “Özel Durumlar” başlıklıüçüncü bölümünde Devlete ve kamukuruluşlarına ait araçların durumunu düzenleyendeğişik 106. maddesi ise, “ Genel bütçeye dahildairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine vebelediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamukuruluşlarına ait motorlu araçların sebep olduklarızararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğunailişkin hükümleri uygulanır.” hükmüne yerverilmektedir. Anılanhükümlerin incelenmesinden,106.maddede sayılan kamu kurum vekuruluşlarının, sahip oldukları motorluaraçların sebep olduğu zararlardan dolayı idare hukukukurallarına değil, bu Yasa’da düzenlenen “ işletenve araç işleticisinin bağlı olduğuteşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu”çerçevesinde Borçlar Kanunu’nun haksız fiillereilişkin hükümlerine tabi kılındığı; busuretle 2918 sayılı Yasa’da, motorlu aracınişletilmesinden doğan zararların tazmini konusunda, motorluaracın sahibinin özel ya da kamu tüzel kişisi olmasıbakımından bir farklılık gözetilmeyerek işaretedilen kamu kurum ve kuruluşlarının da özel hukuktüzel kişileri gibi aynı esaslara göre sorumluolduklarının kabul edildiği anlaşılmaktadır. Dosyaların incelenmesinden;davacı şirket tarafından sigortalanan 52 HH 379 plakalıaracın, Tepe Mahallesi, Belediye Sokak kavşağıüzerinde park halinde iken davalı belediyeye ait temizlikaracının geriye doğru seyir halinde iken aracaçarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydanagelmesi nedeniyle uğradığı zarara karşılık araçsahibine davacı sigorta şirketi tarafından 4.363,00 TLödemede bulunulduğu, sigorta şirketi tarafından olayınmeydana gelmesinde davalı araç sürücüsününkusurlu olduğundan bahisle kendileri tarafından karşılanan4.363,00 TL’nin ödenmesi istemiyle davanınaçılmış olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıdasözü edilen Kanun hükümlerine ek olarak, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. 2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarındada belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır.Bu durumda, idari yargının görev alanına giren biruyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklı kılındığıve bunun söz konusu davaların adli yargıdagörüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak açılacak sorumluluk önlemlerikapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle davalarınıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. 2918 sayılıYasa’nın anılan açık hükümlerikarşısında, kamu idaresine ait motorlu aracın, trafik kuralve gereklerine tabi olarak karayolunda seyir halinde iken neden olduğuzararların tazmini istemiyle açılan davanın,işletenin hukuki sorumluluğu çerçevesinde özelhukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği kuşkusuzdur. Açıklanan nedenlerle,davanın görüm ve çözümünde adli yargıgörevli olduğundan Ordu İdare Mahkemesi’ninbaşvurusunun kabulü ile, Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi’nin16.01.2015 gün ve E:2015/51 K:2015/38 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ordu İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜİle Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 16.01.2015 gün veE:2015/51 K:2015/38 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 28.09.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy