T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 658 KARAR NO : 2015 / 661 KARAR TR : .28.09.2015 ÖZET: 2918 sayılı Yasa’dan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar : 1-M.İ. 2-Z.İ. 3-A.İ.’e velayeten M.İ. ve Z.İ. Vekilleri : Av. T.K. Davalı lar : 1-OsmangaziBelediye Başkanlığı 2-Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekilleri : Av. S.Y. O LA Y : Davacılar vekili, davadilekçesinde özetle; A.İ.’in Bursa İli, Osmangaziİlçesi, Geçit Mahallesi, Gündoğdu Sokak’tayürüdüğü esnada, kaldırımınyürümeye elverişsizliği nedeniyle karşıdankarşıya geçerken sürücü D.D. yönetimindeki16 JAS 78 plakalı çöp kamyonunun kendisineçarpması sonucu yaralandığını, kazanınidarenin hizmet kusuru nedeniyle meydana geldiğini, oluşankırıklar nedeniyle 500 TL maddi, 1500 TL manevi olmak üzeretoplam 2000 TL maddi ve manevi tazminatın ödenmesi istemiyle A.İ.ile annesi Z.İ. ve babası M.İ.’in idareyeyaptıkları başvurunun reddine dair 12.11.2014 tarih ve 1018sayılı işlemin iptali ile 2000 TL tazminat bedelinin davalıidareden tazmini istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. Davalı Osmangazi BelediyeBaşkanlığı vekili süresi içerisindesunduğu cevap dilekçesinde özetle; davanın adliyargıda görülmesi gerektiğini ileri sürerek görevitirazında bulunmuştur. Bursa 2. İdare Mahkemesi’nin08.01.2015 gün ve E:2014/1330 sayılı husumet düzeltmekararı ile 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 15. maddesinin 1/c bendi uyarınca davada OsmangaziBelediye Başkanlığı yanında BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığının dahasım mevkiine alınmasına karar verilmiştir. BURSA 2. İDARE MAHKEMESİ:05.03.2015gün ve E:2014/1330 sayılı kararında “…2577sayılı Yasanın 2. maddesinde; "İdari davatürleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konuve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı açılan iptal davaları; idari işlem veeylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları; kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı açılandavalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem veişlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevliolduğu kurala bağlanmıştır. İdari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idarehukukunun bilinen ilkelerindendir. İdare, idare hukuku alanındakamu gücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlı iradeaçıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere,hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlemkimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özelyasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetiminetabi bulunmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, A.İ.’inBursa ili, Osmangazi İlçesi, Geçit Mahallesi,Gündoğdu Sokakta yürüdüğü esnada,kaldırımın yürümeye elverişsiz olduğundanbahisle karşıdan karşıya geçmekteykençöp kamyonunun kendisine çarpmasından kaynaklıolarak vücudunda meydana gelen kırıkların idarenin hizmetkurusu nedeniyle meydana geldiğini ileri sürülerek, 500 TL maddi,1500 TL manevi olmak üzere toplam 2000 TL tazminat istemiyle yapılanbaşvurunun reddine dair 12.11.2014 tarih ve 1018 sayılıdavalı idare işleminin iptali ile 2000 TL tazminat bedelinindavalı idareden tazmini istemi üzerine bakılmakta olan işbu davanın açıldığı ve uyuşmazlıkkonusunu işlemin, idare hukuku alanında kamu gücünedayalı olarak tesis edilen bir işlem olduğu ve bu nedenleuyuşmazlığın İdari Yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonuç ve kanaatinevarılmıştır …” şeklindeki gerekçeile, davalı vekilinin görev itirazının reddine kararvermiştir. Davalı Osmangazi BelediyeBaşkanlığı vekilinin, idari yargı yararına olumlugörev uyuşmazlığı çıkartılmasıyolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,dava dosyasının onaylı bir örneği Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCILIĞI: “…Bilindiği gibi, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 85. maddesinin birincifıkrasında, "Bir motorlu aracın işletilmesi birkimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyinzarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın birteşebbüsün unvanı veya işletme adı altındaveya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesihalinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğuteşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken vemüteselsilen sorumlu olurlar" hükmüne, beşincifıkrasında ise "İşleten ve araç işleticisiteşebbüsün sahibi, aracınsürücüsünün veya aracın kullanılmasınayardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur"hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 106. maddesinde ise"Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeliidarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisaditeşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorluaraçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanununişletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleriuygulanır" hükmü getirilmiştir.. Öte yandan, 2918 sayılıKanunun 6099 sayılı Kanunun 14 maddesiyle değişik 110.maddesinde, “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafık kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir” hükmübulunmaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesininbaşta 02/03/2015 tarih ve 2014/834 Esas ve 2015/79 karar sayılı,02/02/2015 tarih ve 2015/1 Esas 2015/43 Karar sayılı, 29/12/2014tarih ve 2014/1141 Esas ve 2014/1182 Karar sayılı kararlarındada “2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği”vurgulanmıştır. Yukarıdaki açıklamalaragöre, 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinde yapılandeğişiklikle, karayollarında meydana gelen trafikkazalarından doğan sorumluluk davalarında araçişletenin bir kamu kuruluşu olması halinde bile davaya adliyargı yerinde bakılması gerekeceğinden, somut olayailişkin davanın da özel hukuk hükümlerine göreadli yargı yerinde görülmesi gerektiğidüşünülmektedir…” şeklindeki gerekçeile 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine,karar vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve YükselDOĞAN’ın katılımlarıyla yapılan 28.09.2015günlü toplantısında: l-İLKİNCELEME:Başvuru yazısı ve dava dosyasıörneği üzerinde 2247 sayılı Yasa'nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı OsmangaziBelediye Başkanlığı vekilinin anılan Yasanın10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarakyaptığı görev itirazının reddedilmesi ve dahi12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görevuyuşmazlığının II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un adli yargı,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, trafik kazası nedeniylemeydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyleaçılmış tazminat davasına ilişkindir Dosya kapsamındayapılan incelemede; A.İ.’in Bursa İli, Osmangaziİlçesi, Geçit Mahallesi, Gündoğdu Sokak’tayürüdüğü esnada, kaldırımınyürümeye elverişsizliği nedeniyle karşıdankarşıya geçerken sürücü D.D. yönetimindeki16 JAS 78 plakalı çöp kamyonunun kendisineçarpması sonucu yaralandığı, kazasırasında 2007 doğumlu A.İ.’in vücudundaoluşan kırıklar nedeniyle, 500 TL maddi, 1500 TL manevi olmaküzere toplam 2000 TL maddi ve manevi tazminatın ödenmesiistemiyle A. İ. ile annesi Z.İ. ve babası M.İ.’inidareye yaptıkları başvurunun reddine dair 12.11.2014 tarih ve1018 sayılı işlemin iptali ile toplam 2000 TL tazminat bedelinindavalı idareden tazmini istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1.maddesinde: “ Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemektir.” “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde: “Bu Kanun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar. BuKanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hükümyoksa; a)Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlarile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servisve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiğiiçin faydalanılan yerler ile, b)Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılankarayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli birkarayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl veakarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayoluaraçlarına ayrılan kısımlarında da, BuKanun hükümleri uygulanır.” denilmek suretiyle 2918sayılı Kanunun genel olarak karayollarındauygulanacağı belirlendikten sonra aksine hüküm bulunmayanhallerde hangi hallerde karayolu dışındaki alanlarda 2918sayılı Kanun’un uygulanacağı belirtilmiştir. Aynıkanunun “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde:“ Bu kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıdagösterilmiştir. Karayolu:Trafik için, kamunun yararlanılmasına açık olanarazı şeridi, köprüler ve alanlardır. Kamuhizmeti taşıtı : Kamu hizmeti için yük veya yolcutaşıması yapan bütün taşıtlardır. İşmakineleri : (Değişik: 17/10/1996 - 4199/1 md.) Yol inşaatmakineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, millisavunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerindekullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitliekipmanlar monte edilmiş; karayolunda insan, hayvan, yüktaşımasında kullanılamayan motorlu araçlardır. Taşıt:Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayanaraçlardır. Bunlardan makine gücü ileyürütülenlere "motorlu taşıt" insan vehayvan gücü ile yürütülenlere "motorsuztaşıt" denir...” “Devleteve Kamu Kuruluşlarına ait Araçlar”başlıklı 106.maddesinde (Değişik: 25/6/1988 - KHK -330/7 md.; Aynen kabul: 31/10/1990 - 3672/6 md.): “Genelbütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere,ilözel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerineve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebepoldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukukisorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bukuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olansorumluluklarının karşılanmasını sağlamaküzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigortaşirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmaklayükümlüdürler.” hükümleri yeralmaktadır. Öteyandan 2918 sayılı Kanun’un “Görevli ve YetkiliMahkeme” başlıklı 110.maddesinde (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) “İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birindeaçılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.” Geçici21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında ve karayollarıdışındaki alanlarda kamuya açık alanlarda, can vemal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile, Bursa 2. İdare Mahkemesi’nce OsmangaziBelediye Başkanlığı hakkında verilen 05.03.2015gün ve E:2014/1330 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle YargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ İle, Bursa 2. İdare Mahkemesi’nce OsmangaziBelediye Başkanlığı hakkında verilen 05.03.2015gün ve E:2014/1330 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA, 28.09.2015 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy