T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 541
KARAR NO : 2015 / 551
KARAR TR : 06.07.2015
ÖZET: Eşinden boşanan ve emekli sandığı iştirakçisi iken ölen babasından dolayı yetim aylığı almaya başlayan davacının, davalı kurum tarafından boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespiti üzerine, yetim aylığı ödenmesinin iptaline ilişkin olarak tesis edilmiş olan işlemin hukuka aykırı olduğundan bahisle iptaline ve birikmiş maaşların ödenmesine karar verilmesi istemine ilişkin açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :Z.Ş. Vekili :Av. Y.S. (Adli Yargıda) Davalı :Antalya İl Sosyal Güvenlik Kurumuna izafeten Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vekili :Av. M.B. O L A Y :Davacı dava dilekçesinde özetle; 2004 yılındaeşinden boşanmasının ardından vefat edenbabasının maaşını almayabaşladığını, 30.06.2010 tarihindemaaşının kesilerek sağlık hizmetlerinindurdurulduğunu, davalı idareye yaptığı başvuruüzerine, SGK Başkanlığı Emekli Hizmetleri GenelMüdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik DaireBaşkanlığı’nın 03.08.2010 tarihliyazısı ile dilekçesine cevap geldiğini, cevabıyazıda boşanmış olduğu eşi ile fiilen birlikteyaşamış olduğu için vefat eden babasındandolayı almış olduğu maaşın kesilerek borççıkarıldığının bildirildiğini, ancakboşandığı eski eşiyle birlikteyaşamadığını, oğlunun babasınınyanında kalması nedeniyle zaman zaman eşinin evinegittiğini, boşandığı eşiyle birlikteyaşamalarının doğru olmadığını ilerisürerek; hakkında tesis edilmiş olan sağlıkhizmetlerinin durdurulması, dul ve yetim aylıklarının kesilmesiişleminin iptal edilmesi ile işlemin tesis tarihinden itibarenkesilen aylıkların iadesine karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır. ANTALYA 3.İDARE MAHKEMESİ: 17.09.2010 gün ve E:2010/968 K:2010/935sayılı kararında; “…anlaşmazlık konusuişlemin, sağlık hizmetlerinin ve dul-yetimaylığının kesilmesine ilişkin olduğu, anılandüzenlemelerde idari yargının görev alanına sadeceidari para cezalarından kaynaklı uyuşmazlıklarıngirdiği, bu nedenle idari para cezasına ilişkin olmayansağlık hizmetlerinin ve dul-yetim aylığınınkesilmesine ilişkin uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargının (işmahkemelerinin) görevine girdiği sonucunavarılmaktadır.” şeklindeki gerekçe ile davanıngörev yönünden reddine dair verilen karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir. Davacı aynıistemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır. ANTALYA 2.İŞMAHKEMESİ: 25.04.2013 gün ve E:2010/717, K:2013/189 sayılıkararında özetle; Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarınadoğrultusunda davanın idari yargı mahkemelerinin görevikapsamında olduğu gerekçesiyle davanın görev yönündenreddine karar vermiş, verilen karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir. Davacıvekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlikkararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi istemindebulunmuştur. İNCELEMEVE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 06.07.2015 günlü toplantısında: l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasın incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Filiz BUDAK’ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Dava, eşindenboşanan ve emekli sandığı iştirakçisi iken ölenbabasından dolayı yetim aylığı almaya başlayandavacının, davalı kurum tarafındanboşandığı eşi ile birlikteyaşadığının tespiti üzerine, yetimaylığı ödenmesinin iptaline ilişkin olarak tesisedilmiş olan işlemin hukuka aykırı olduğundan bahisleiptaline ve birikmiş maaşların ödenmesine karar verilmesiistemiyle açılmıştır. 31.5.2006 tarih ve 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlarkapsamındaki hizmet akdine göre ücretleçalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar(Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adına ve hesabınaçalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları),tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarımsigortalıları), devlet memurları ve diğer kamugörevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri),geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyalgüvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni birsisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejiminiaktüeryal olarak hak ve hükümlülükleryönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altındatoplamıştır. 5510 sayılı Kanunun iptali amacıylaaçılan davada Anayasa Mahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111,K: 2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanunun birçokmaddesi ile birlikte, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunuhükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar vediğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sistemetabi kılan (başta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline kararvermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17.04.2008 tarih ve 5754sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunda düzenlemeleryapılmış ve anılan Kanuna eklenen Geçici 1 nci veGeçici 4 ncü maddelerle, 5754 sayılı Kanununyürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin birincifıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ilediğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimlerihakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılanhükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerinegöre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır.5754 sayılı Kanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyleaçılan dava Anayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih veE:2008/56, K:2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir. 5510sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür.” bölümünün iptali istemiyleyapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı:28184) davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusukararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığaışık tutacak şekilde şu gerekçeyedayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanununyürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamugörevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğugibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar vebunların emeklileri bakımından da aynı Kanunhükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur vediğer kamu görevlileri olarak çalışmayabaşlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak vehaklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılıKanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte,artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyetgösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem vemuameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlikkurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce iştirakçisi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göreemekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıcamemurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hakkazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesisedeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlemniteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda daevvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devamedecektir… Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğündensonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanunkapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği gözönünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanınbütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanunhükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkanuyuşmazlıkların çözümünde işmahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’yaaykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıdaaçıklandığı üzere 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden önce statüdebulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyalgüvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idariişlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idariyargının görevinin devam edeceğiaçıktır…” Yukarıdasözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesikararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılıKanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önceolduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabiolacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından daaynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanlarınise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerinetabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanununöngördüğü kural ve esaslarınuygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adliyargı yerinde çözümleneceğiaçıktır. Kaldıki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındakigörev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’ninkararı esas alınır ” hükmü uyarınca AnayasaMahkemesi kararının bu uyuşmazlığınçözümünde esas alınacağıtartışmasızdır. Bu durumda,5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesindenönce iştirakçi sıfatıyla çalışmaktaolan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emeklisıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetimaylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğerkamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönündenSosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin“idari işlem” ve “idari eylem” niteliğinikorumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilenidari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754sayılı Yasanın yürürlüğe girdiğitarihten önce, emekli sandığı iştirakçisi olanmüteveffa babasından dolayı kendisine yetimaylığı bağlanan davacı tarafından,boşandığı eşiyle beraberyaşadığının tespiti neticesinde bağlanan yetimaylığının kesilmesi üzerine, söz konusuişlemin iptali ile birikmiş olan maaşınınödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, görümve çözümünün; gerek 5510sayılı Yasanın 56.maddesinin, yürürlüktenkaldırılan 5434 sayılı Yasanın 75.maddesiningenişletilmiş hali olması, Yasanın dava konusu olayailişkin 56.maddesinin son fıkrasının 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe girmesi; buna karşılıkdavacıya, 5434 sayılı Yasa hükümlerine göre, müteveffababasından dolayı yetim aylığı bağlanmasıişleminin 5434 sayılı Yasa uyarınca tesis edilmesihususları da gözetildiğinde, idari yargı yerindegörüleceği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Antalya 3.İdare Mahkemesi’nin 17.09.2010 gün veE:2010/968 K:2010/935 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Antalya 3.İdare Mahkemesi’nin 17.09.2010gün ve E:2010/968 K:2010/935 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 06.07.2015 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy