T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 518
KARAR NO : 2015 / 531
KARAR TR : 6.7.2015
ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanan sorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R
Davacılar :1- İ.A. 4-İ. A. 7-H. A.
2- H.A. 5-M.A.
3- H.Y. 6-H.A.
Vekili :Av. S.B.
Davalılar :1- Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri :Av. İ.S. (AdliYargıda)
2- A.Uluslar arası Taşımacılık Ltd.Şti.
Av. E.B.
3- Y.K.Sigorta A.Ş.
Av. H. D.
4- A.Sigorta A.Ş.
Av. M. K.
5- E.A.
O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkillerinden H.A.ın oğlu diğer müvekkillerininkardeşi olan 1981 doğumlu T.A.'ın 31.10.2009 tarihinde davalılarA.Uluslararası Taşımacılık Ltd.Şti.nin sahibiolduğu ve E.A.'ın ise sürücüsü bulunduğu 27PY 350 plaka numaralı çekici tırın 01 GK 561 plakanumaralı özel araca çarpması soncu meydana gelen trafikkazasında öldüğünü, T.A.'ın 01 GK 561plakalı araç içerisinde yolcu olarak bulunduğunu,davalılardan Y.K. Sigorta Acentası İ. Y. E. Sigorta’nın07.02.2009 tarih ve 27 PY 350 plakalı tır çekici ve dorsesinizorunlu trafik sigorta poliçesi ile sigorta edip riziko üstlenentaraf olduğunu, E. Sigorta Aracılık Hiz.Ltd.Şti.nin ise 01GK 561 numaralı aracı 19.08.2009 tarihli poliçe ile sigortaeden ve riziko yüklenen diğer davalı taraf olduğunu, T. A.’ınMardin Kızıltepe Devlet Hastanesinde Laboratuar Teknikeri yanisağlık görevlisi memur olarak çalışmaktaolduğunu, müteveffanın araçta yolcu olarakbulunduğundan kusurunun olmasının mümkünolmadığını, bu nedenlerle kazaya sebebiyet veren tırsahibi ve istihdam edeni olarak A. Ltd.Şti.nin sürücü E.A.ileKarayolları Genel Müdürlüğünün birliktemüştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarınıbelirterek, ölenin annesi olan müvekkili H.A.için 40.000,00TL, diğer müvekkilleri İ.A.için 20.000,00 TL, M.A. (Y.)için 20.000,00 TL, H.Y. için 20.000,00 TL, H.A.için20.000,00 TL, H. A.için 20.000,00 TL, İ.A. için 20.000,00 TLolmak üzere toplam 160.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline kararverilmesi, müvekkili H.'nin oğlunun bakımına muhtaçolduğu için fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmakkaydı ile şimdilik 20.000,00 TL maddi tazminatın tümdavalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Gaziantep4.Asliye Hukuk Mahkemesi: 24.03.2011 gün ve E:2009/609, K:2011/174sayı ile özetle; davalı Y. K. Sigorta A.Ş. hakkındaaçılan davanın açılmamışsayılmasına, davalı A.Sigorta A.Ş. hakkındaki madditazminat isteminin reddine, davacı H.A.'ın maddi tazminat istemi vetüm davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmenkabulü ile davacı H. A.için 15.488,08 TL maddi tazminat,20.000 TL manevi tazminat, diğer davacıların her biriiçin ayrı ayrı 6.000 TL olmak üzere toplam 56.000 TLmanevi tazminatın davalılar E.A., Karayolları GenelMüdürlüğü ve A.UluslararasıTaşımacılık Ltd.Şti.'nden dava tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken vemüteselsilen tahsiline karar vermiştir.
İş bukarara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerineYargıtay 17.Hukuk Dairesi 14.11.2012 gün ve E:2011/10317, K:2012/12491sayılı ilamı ile özetle;
“1-Mahkemecetoplanıp değerlendirilen delillere, özellikle manevi tazminattalebi ile ilgili olarak hüküm kurulurken olayın meydanageliş şekli, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, olaynedeniyle duyulan acı ve elemin derecesi ve B.K.nun 47.maddesindekiözel haller dikkate alınmış bulunduğuna göre,davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyizitirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Dava, trafikkazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevitazminat istemine ilişkindir.
DavalıKarayolları Genel Müdürlüğü, cevapdilekçesiyle görev itirazında bulunmuş olup, mahkemeceitiraz değerlendirilmeksizin, davalı aleyhine hüküm tesisedilmiştir.
Bir kamuhizmeti görmekle yükümlü davalı idareye 2918sayılı Karayolları Trafik Yasası'nın 7/a maddesindekarayollarında mal ve can güvenliği yönünden gerekliişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmagörevleri- verilmiş bulunmaktadır. Bu görevin 2918sayılı Yasada verilmiş olması bunun ihlali nedeniyleoluşacak zarardan dolayı idarenin özel hukuk hükümlerinetabi olacağı sonucunu doğuramaz. Hizmet kusurundan kaynaklananzararlar yönünden idare aleyhine tam yargı davasınınidari yargı yerinde açılması gereklidir. Esasen, 2918sayılı Yasa'nın hukuki sorumluluğa ilişkin 85 ve onuizleyen maddelerinde araç işleteninin sorumluluğudüzenlenmiş olup, idarenin hizmet kusurundan kaynaklanansorumluğu bu yasa kapsamı dışında tutulmuştur.
Görev(yargı yolu) hususu resen dikkate alınacak konulardan olup,davalı idare vekilinin bu yöndeki itirazının da göz önünealınması gerekirken, işin esasına girilereksonuçlandırılması doğru olmamış ve kararınaçıklanan nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
3-Bozmakapsamına göre davalı Karayolları GenelMüdürlüğü vekilinin sair temyizitirazlarının incelenmesine yer olmadığına kararvermek gerekmiştir.
SONUÇ:Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerledavacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, (2)numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalıKarayolları Genel Müdürlüğü vekilinin temyizitirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, (3)numaralı bentte açıklanan nedenle davalı vekilinin sairtemyiz itirazlarının incelenmesine yerolmadığına” şeklinde karar vermiştir.
Gaziantep4.Asliye Hukuk Mahkemesi: Yargıtay’ın bozma ilamınauyduktan sonra 30.04.2013 gün ve E:2013/114, K:2013/287 sayı ile yargıyolu bakımından özetle; davacıların davalıKarayolları Genel Müdürlüğü hakkındaki maddive manevi tazminata ilişkin davasının yargı yolubakımından reddine karar vermiş ve karar temyiz edilmedenkesinleşmiştir.
Davacılarvekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Şanlıurfaİdare Mahkemesi: 17.02.2015 gün ve E:2013/2375 sayı ileözetle; davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun’un 19.maddesi gereğince görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.7.2015 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan sorumluluk davasında adli ve idari yargıyerleri arasında davalı Karayolları GenelMüdürlüğü bakımından 2247 sayılıKanunun 19.maddesinde öngörülen biçimde görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmeksuretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Selim Şamil KAYNAK’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, trafik kazasınedeniyle meydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyleaçılmış tazminat davasına ilişkindir.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hakve yükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralıAnayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayrımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararıntazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Şanlıurfa İdareMahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Gaziantep 4.AsliyeHukuk Mahkemesinin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Şanlıurfa İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Gaziantep 4.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen30.04.2013 gün ve E:2013/114, K:2013/287 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 6.7.2015 gününde Üye Eyüp SabriBAYDAR’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Eyüp Sabri BAYDAR Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Ali ÇOLAK Üye Ayhan AKARSU Üye Nurdane TOPUZ Üye Mehmet AKBULUT
Full & Egal Universal Law Academy